Transformacja energetyczna, forsowana obecnie w Unii Europejskiej, coraz częściej jawi się jako projekt bardziej ideologiczny niż technicznie wykonalny. W założeniach ma prowadzić do neutralności klimatycznej, ale w praktyce zderza się zarówno z prawami fizyki, jak i realiami geopolityki. „Zielony Ład”, sprzedawany jako strategia rozwoju, stał się narzędziem narzucania kosztownych reform, które destabilizują systemy energetyczne państw członkowskich i drenują ich kapitał, jednocześnie przerzucając ciężar finansowy na zwykłych obywateli.
Europejska narracja klimatyczna tworzy dziś swoistą bańkę oderwaną od globalnego pragmatyzmu. W czasie gdy UE pogrąża się w kosztownych regulacjach i narzucanych ograniczeniach, światowe potęgi kierują się przede wszystkim dążeniem do utrzymania taniej i stabilnej energii. Stany Zjednoczone doskonale pokazują, że możliwe jest ograniczanie emisji bez rujnowania konkurencyjności i bez ideologicznych uzasadnień. Od momentu wprowadzenia europejskiego systemu handlu emisjami udało im się osiągnąć podobny poziom redukcji CO2, zachowując jednocześnie wielokrotnie niższe ceny energii i znacznie szybszy wzrost gospodarczy. Europa tymczasem zmaga się z rosnącymi kosztami ETS, który w praktyce stał się parapodatkiem obciążającym zarówno przemysł, jak i gospodarstwa domowe. W Polsce ciężar ten jest najbardziej dotkliwy, co jasno pokazuje, że transformacja Made in Germany jest regresywna i niesprawiedliwa społecznie.
Nadrzędnym problemem europejskiej transformacji jest jednak jej fundamentalna niezgodność z zasadami funkcjonowania systemów elektroenergetycznych. Próba oparcia ich wyłącznie na energii wiatrowej i słonecznej to wizja skrajnie oderwana od wiedzy inżynieryjnej. Stabilność sieci opiera się na pracy maszyn synchronicznych – wielkich generatorów elektrowni konwencjonalnych i jądrowych. To one nadają systemowi odpowiednią częstotliwość, bez której sieć prądu przemiennego nie może działać. Źródła niestabilne, takie jak wiatraki i panele fotowoltaiczne, nie zapewniają tej funkcji, produkują energię w sposób przypadkowy i jednocześnie wymuszają kosztowne interwencje operatorów systemów przesyłowych.
W konsekwencji systemy, które jeszcze niedawno pracowały stabilnie, dziś wymagają nieporównywalnie więcej ingerencji ze strony operatorów, co znacząco podnosi ryzyko kaskadowych awarii i realnego blackoutu. Powoli praca operatorów sieci przesyłowych z uwagi na częstotliwość interwencji i krytyczność decyzji zaczyna przypominać pracę na stanowisku kontrolera lotów.
Za ideologiczną fasadą kryją się także ambicje geopolityczne. Transformacja w obecnym kształcie idealnie wpisuje się w „tradycyjną” próbę dominacji gospodarczej największej gospodarki Unii – Niemiec. Narzucane regulacje sprzyjają uzależnianiu państw ościennych od niemieckich technologii i rozwiązań infrastrukturalnych. Elementem tej strategii był projekt oparcia europejskiej energetyki na tanim rosyjskim gazie, w którym Niemcy miały pełnić rolę centrum dystrybucyjnego. Mimo że część tych planów została zachwiana, cele w zakresie ekonomicznego uzależniania słabszych gospodarek pozostają aktualne, a instrumenty pokroju ETS skutecznie odsysają kapitał z takich państw jak Polska.
Symbolicznym przykładem politycznej hipokryzji jest podejście elit UE do energetyki jądrowej. Mimo że jest to jedyne stabilne i bezemisyjne źródło, zdolne realnie zastąpić paliwa kopalne, Niemcy konsekwentnie niszczyły własny potencjał atomowy, a inne kraje jak Hiszpania planują podobne kroki. Zastąpienie działających reaktorów atomowych energetyką węglową i gazową przeczy deklarowanym celom klimatycznym, a jednocześnie zwiększa emisje. To dowód, że transformacja nie jest prowadzona w imię realnej redukcji CO2, lecz w imię geopolitycznej agendy.
Coraz wyraźniej widać również, że nadchodząca era Sztucznej Inteligencji może całkowicie zmienić globalne podejście do energetyki. Rozwój centrów danych generuje gigantyczne zapotrzebowanie na nieprzerwaną, tanią i stabilną moc. W obliczu tego wyzwania kraje takie jak USA, Chiny czy Indie stawiają na pragmatyzm, wzmacniając swoje systemy konwencjonalne, otwierając masowo nowe kopalnie węgla i budując nowe elektrownie węglowe, gazowe i jądrowe. Wiatraki i panele, choć instalowane masowo, pełnią tam funkcję mało istotnego dodatku, a nie fundamentu systemu. Ten globalny zwrot, podyktowany rozwojem technologii informatycznych, może ostatecznie odsłonić nierealność europejskiej wizji i zmusić decydentów do rewizji dotychczasowych założeń.
Jeśli Polska nie przełamie tej utopii, ryzykuje coraz głębsze uzależnienie, odpływ kapitału i osłabienie konkurencyjności. Konieczny jest powrót do pragmatycznego myślenia i wybór rozwiązań opartych na inżynierii, a nie politycznych modach. Oznacza to inwestowanie w sterowalne i stabilne źródła energii, wzmacnianie własnych zasobów i rozwijanie rodzimych technologii zamiast biernego realizowania narzucanych z zewnątrz schematów. Prawdziwa transformacja energetyczna musi respektować prawa fizyki i realia gospodarcze – tylko wtedy zapewni bezpieczeństwo, niskie koszty i możliwość rozwoju gospodarczego.