Uczciwe wybory
Bardzo ważną rolę w kontroli procesu wyborczego pełnią mężowie zaufania. Mogą nimi zostać wszystkie osoby posiadające czynne prawo wyborcze do Sejmu RP. Do obwodowej komisji wyborczej może skierować ich pełnomocnik komitetu wyborczego, którego kandydat jest na karcie wyborczej lub osoba upoważniona przez pełnomocnika.
Mąż zaufania ma prawo do obserwowania wszystkich działań OKW w dniu głosowania i w dniu następnym, aż do przekazania protokołu wyborów osobie upoważnionej. Nie może on wprawdzie nawet dotykać kart wyborczych, spisu wyborców, czy innych dokumentów związanych z wyborami – to niezajęty czynnościami członka komisji, ma większe pole obserwacji. Może też liczyć od godziny 7:00 do zakończenia głosowania karty wydawane przez komisję wyborcom, co mocno utrudni nielegalne dorzucanie kart do urny, a w razie dorzucenia oszustwo wyjdzie na jaw i może być podstawą do protestu wyborczego. Mąż zaufania może również zwracać uwagę przewodniczącemu komisji na wszelkie naruszenia zasad zawartych w Kodeksie Wyborczym i w wytycznych Państwowej Komisji Wyborczej ze strony członków komisji.
Bardzo mocnym uprawnieniem męża zaufania jest wnoszenie uwag do protokołu wyborów, dlatego trzeba być do tego przygotowanym. Ponieważ w arkuszu protokołu jest bardzo mało miejsca na uwagi, należy dołączyć je jako załącznik. Warto sporządzić załącznik w 2 egzemplarzach, a podpisaną przez przewodniczącego kopię zachować w celu późniejszej oceny skali naruszania prawa przez obwodowe komisje wyborcze.
Z moich obserwacji wynika, że obecność w lokalu wyborczym męża zaufania ma na członków komisji działanie dyscyplinujące, zachęcam więc do zgłaszania się do tej służby. We Wrocławiu komitet wyborczy dr Karola Nawrockiego przyjmuje zapisy, począwszy od 5 maja, w poniedziałki i piątki od godz. 11:00 do 15:00 w biurze poselskim Jacka Świata na Pl. Solidarności 1/3/5.
Od niedawna mężowie zaufania mogą otrzymać dietę w wysokości 40% diety członka komisji. Warunkiem jest obserwacja pracy komisji przez co najmniej 5 godzin podczas głosowania i obserwacja całego procesu ustalania wyników głosowania, aż do podpisania przez członków komisji protokołów wyborów. Mąż zaufania, który spełnił powyższe warunki, ma też prawo do wolnego, płatnego dnia po wyborach.
Obserwatorzy społeczni są wysyłani do komisji przez organizacje, które mają w statucie odpowiednie zapisy (nasze Stowarzyszenie RKW – Ruch Kontroli Wyborów – Ruch Kontroli Władzy im. Jerzego Targalskiego takie zapisy posiada). Mają oni takie same uprawnienia jak mężowie zaufania, z wyjątkiem prawa do wnoszenia uwag do protokołu, do diety i jednodniowego zwolnienia z pracy.