W sobotę15 listopada 2025 roku we wrocławskim Ossolineum odbyła się druga konferencja „Myśleć po polsku” poświęcona dziedzictwu Kornela Morawieckiego. Tytuł tej edycji brzmiał: „Duch i charakter Solidarności Walczącej”.
Wydarzenie rozpoczęła Marta Morawiecka. Powitała uczestników, a szczególnie tych, którzy zgodzili się podzielić się swoimi refleksjami i wspomnieniami. Po prezentacji panelistów i krótkim wstępie zawierającym wybrane myśli śp. Kornela Morawieckiego oddała mikrofon Piotrowi Gaglikowi, który poprowadził konferencję.
Jako pierwszy głos zabrał przybyły do nas z Warszawy dyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak. W wystąpieniu pt. „Zbiory archiwalne SW w zasobie Archiwum Akt Nowych” opowiadał także o metodach pracy kierowanej przez siebie instytucji, o sposobach pozyskiwania dokumentów, a także – na przykładzie archiwum Romualda Lazarowicza – o zagrożeniach wynikających także z cyfryzacji. Okazało się bowiem, że części cennych zbiorów nie udało się odzyskać przez to, że zapisane zostały cyfrowo i umieszczone w chmurze.
Od czasu gdy korespondencja przestała mieć formę materialnych listów i zamieniła się w wymianę e-mailową pojawiło się ryzyko utraty przechowywanych danych pozostających w zbiorach prywatnych. Również dawne nośniki, takie jak dyskietki czy płyty kompaktowe, okazały się mniej trwałe niż pierwotnie zakładano. Ta sytuacja spowodowała wyrwę w ilości danych możliwych do zarchiwizowania szczególnie w latach dziewięćdziesiątych.
Dyrektor Olczak zwrócił się również do obecnego na sali gospodarza miejsca – dyrektora Łukasza Kamińskiego z propozycją stworzenia we wrocławskim Ossolineum oddzielnego działu poświęconego Kornelowi Morawieckiemu. Dyrektor Kamiński dziękując zażartował, że jest to chyba jedyny przypadek, gdy jeden archiwista odstępuje drugiemu prawo do gromadzenia zbiorów.
Następnie głos zabrał Paweł Falicki, jeden z członków Rady Solidarności Walczącej, bliski współpracownik Kornela Morawieckiego. Rozpoczął od rozdania repliki podziemnej ulotki Solidarności Walczącej zawierającej zarys głównych celów działania organizacji. Odniósł się do aktualności tamtych postulatów. Mówił też o koncepcji filozoficznej Kornela zawartej w jego ostatnim dziele „Kierunek”. Podkreślał swój krytyczny stosunek do tez zawartych w książce, a szczególnie do koncepcji onomu jako nowej formy bytu.
Opowiadał również barwnie o sporach i dyskusjach w kierownictwie Solidarności Walczącej podkreślając niekwestionowany autorytet Kornela Morawieckiego, który zawsze miał ostatnie słowo. Dowiedzieliśmy się również, że Paweł Falicki składał przysięgę Solidarności Walczącej z pominięciem przymiotnika solidarna posłowie Rzeczpospolita. Na własne życzenie przysięgał walkę dla dobra Rzeczypospolitej, a nie Rzeczypospolitej Solidarnej. Uważał bowiem, że nie bardzo wiadomo, co to określenie znaczy.
Po dwóch wystąpieniach organizatorzy zarządzili przerwę. Przy kawie, herbacie i ciasteczku można było porozmawiać ze starymi przyjaciółmi i nowoprzybyłymi uczestnikami konferencji.
Po przerwie nawiązaliśmy bezpośrednie połączenie ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, skąd mówił do nas Dariusz Olszewski. Odpowiadał na pytania Marty Morawieckiej. Wspominał czasy stanu wojennego i swoje pierwsze spotkanie z Kornelem Morawieckim w konspiracji, gdy złożył przysięgę Solidarności Walczącej. Przedstawił mu wówczas szereg pomysłów na radykalne działania w formie zadym, nękania szczególnie gorliwych funkcjonariuszy SB oraz karania osób z organizacji, które w toku śledztwa ujawniły współpracowników z podziemia. Przywódca SW musiał uspokajać gorącą głowę komandosa, kierując jego energię na żmudny wysiłek organizacyjny z zachowaniem zasad podziemnego BHP. Nasz rozmówca opowiadał również o swoim zaangażowaniu w zbieranie w USA pamiątek po żołnierzach Armii Krajowej i innych weteranach walk o niepodległość, a także o wyjątkowych postaciach, które stanęły na jego drodze. Byli wśród nich: prof. Kazimierz Sabbat, przedostatni prezydent RP na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski, ostatni prezydent RP na uchodźstwie, Anna Walentynowicz, matka Solidarności, wybitny pisarz i filozof Bohdan Urbankowski oraz szereg weteranów walki o wolną Polskę.
Po zakończeniu rozmowy z Dariuszem Olszewskim o głos poprosił Łukasz Kamiński. Podziękował za udział Mariuszowi Olczakowi i zapowiedział dalszą współpracę między archiwami dla wspólnego celu ocalenia od zapomnienia dziedzictwa zostawianego przez odchodzące pokolenia.
Kolejnym prelegentem był Cezariusz Lesisz – najmłodszy członek Rady Solidarności Walczącej. Wspominał swoje zaangażowanie w działalność SW od świtu do nocy. Przypadek sprawił, że stan wojenny wybuchł, gdy był na urlopie dziekańskim, dzięki czemu mógł knuciu poświęcić się bez reszty. Czarek położył nacisk na etos członków Solidarności Walczącej oraz na to, że mimo rozwiązania organizacji, przysięga nie przestała obowiązywać. Wszyscy członkowie Solidarności Walczącej nadal powinni angażować się w pracę dla dobra Ojczyzny w duchu roty przysięgi.
Techniczną obsługę wydarzenia zapewnił Mateusz Jerzmański, który obsługiwał kamery, nagłośnienie oraz połączenie internetowe z USA. Zabrał też głos zapowiadając nowe działania Instytutu Kornela Morawieckiego na polu gromadzenia zdigitalizowanych archiwaliów.
Na koniec konferencji wywiązała się krótka dyskusja, po której uczestnicy przy akompaniamencie gitary odśpiewali pieśń Z dawna Polski tyś królową, Maryjo. Wsłuchując się w strofy tej pieśni trudno się dziwić, że cenił ją bardzo przywódca Solidarności Walczącej. „Weź w opiekę naród cały, który żyje dla Twej chwały, niech rozwija się wspaniały, Maryjo”.
II konferencja „Myśleć po polsku” potwierdziła naszą wolę uczynienia z niej wydarzenia cyklicznego. Okazało się też, że w wystąpieniach i dyskusjach pojawiają się coraz to nowe, interesujące wątki, warte rozwinięcia. Materiału na następną i kolejne konferencje na pewno nie zabraknie.