Warszawa, 27 stycznia 2026 r.
23 stycznia 2026 Pentagon opublikował Narodową strategię obronną USA (2026 U.S. National Defense Strategy, NDS) – dokument wykonawczy do Strategii bezpieczeństwa narodowego USA. Porządkuje ona priorytety USA w logice: najpierw obrona Ojczyzny oraz interesów USA w hemisferze zachodniej, następnie odstraszanie Chin w Indo-Pacyfiku równolegle ze zwiększaniem odporności wraz z podziałem obciążeń w ramach sojuszy oraz mobilizacją bazy przemysłowej. USA nie wycofują się z Europy oraz deklarują utrzymanie znaczenia USA w NATO, przy „krytycznym, bardziej ograniczonym” wsparciu oraz przeniesieniu głównej odpowiedzialności za konwencjonalną obronę Europy i wsparcie Ukrainy na państwa europejskie. Dla Polski oznacza to m.in. konieczność dalszego rozwijania zdolności obrony, podniesienia odporności państwa i rozbudowy regionalnego wymiaru odstraszania.
1. Umiejscowienie Narodowej strategii obronnej USA (NDS) w systemie planowania strategicznego
- Amerykańska NDS jest dokumentem wykonawczym względem Strategii bezpieczeństwa narodowego USA (National Security Strategy) w obszarze obrony narodowej. NDS określa priorytety Departamentu Obrony, wyznaczając kierunki rozwoju sił zbrojnych, modernizacji i rozwoju bazy przemysłowej, strategię obronną oraz wojskową współpracę sojuszniczą.
- NDS ma szczególne znaczenie analityczne, wskazując priorytety zaangażowania USA w poszczególnych regionach oraz zakres odpowiedzialności, jakiego Waszyngton oczekuje od sojuszników i partnerów.
2. Istota, przekaz i główne tezy dokumentu
- Istotą NDS jest podporządkowanie amerykańskiej polityki obronnej twardej hierarchii interesów i zagrożeń, z jasno wskazanym pierwszeństwem obrony Ojczyzny (USA), następnie utrzymania korzystnej równowagi sił w ujęciu globalnych, w pierwszym rzędzie w rejonie Indo-Pacyfiku. Autorzy dokumentu wychodzą z założenia, że Stany Zjednoczone działają w warunkach narastającej groźby wystąpienia jednoczesnych lub sekwencyjnych kryzysów na wielu teatrach działania, przy ograniczonych zasobach wojskowych i przemysłowych. W tym kontekście kluczowe staje się świadome priorytetyzowanie tych teatrów i dzielenie się odpowiedzialnością z sojusznikami tam, gdzie jest to możliwe.
- Istotnym przekazem dokumentu jest teza, że skuteczność odstraszania zależy od realnych zdolności, a nie deklaracji politycznych. Stąd strategia zakłada nowy globalny standard podziału obciążeń na poziomie 5% PKB, z czego 3,5% PKB ma być przeznaczone na „twarde zdolności wojskowe”, a 1,5% PKB na szeroko rozumiane bezpieczeństwo (tj. infrastruktura, odporność, przemysł). Ta reguła ma zastosowanie globalne, ale w sposób szczególny odnosi się do Europy, gdzie „potencjał europejskiego NATO znacząco przewyższa potencjał Rosji”, a jednak przez dekady Europa polegała na amerykańskiej obecności wojskowej.
- Strukturalnym rdzeniem NDS są cztery linie wysiłku (LOE), które jednocześnie porządkują geografię strategiczną USA:
- LOE 1 – Obrona Ojczyzny obejmuje nie tylko terytorium Stanów Zjednoczonych, lecz także zachodnią hemisferę jako przestrzeń bezpośrednich interesów bezpieczeństwa. W dokumencie wskazuje się na konieczność zabezpieczenia granic, podejść morskich oraz przestrzeni powietrznej, rozwój zintegrowanej obrony powietrzno-rakietowej, masowe zdolności w zakresie zwalczania bezzałogowych statków powietrznych, odstraszanie nuklearne oraz cyberobronę. W tym kontekście dokument odwołuje się do Doktryny Monroe’a, uznając wpływy adwersarzy USA w Ameryce Łacińskiej i Arktyce za zagrożenie dla bezpieczeństwa. Rejon Kanału Panamskiego, Grenlandia, Arktyka postrzegane są jako kluczowe obszary geostrategiczne, determinujące swobodę projekcji siły, bezpieczeństwo szlaków komunikacyjnych oraz kontrolę nad przestrzenią strategiczną Stanów Zjednoczonych.
- LOE 2 – Odstraszanie Chin w Indo-Pacyfiku definiuje Chiny jako jedyne państwo zdolne w średnim i długim okresie zakwestionować globalną pozycję USA. W strategii podkreśla się, że Indo-Pacyfik wkrótce będzie generował ponad 50% globalnego PKB, co czyni go kluczowym obszarem dla bezpieczeństwa, wolności i dobrobytu Amerykanów. Wobec Chin NDS przyjmuje podejście „deterrence by denial”, zakładające budowę silnej obrony wzdłuż Pierwszego łańcucha wysp, we współpracy z sojusznikami w regionie. W stosunku do Chin Stany Zjednoczone prezentują postawę asertywną, ale nie otwarcie konfrontacyjną, mówiąc o „równowadze sił na Pacyfiku” zamiast o konfrontacji ideologicznej. Celem USA nie jest „upokorzenie” lub „duszenie” Chin, lecz uniemożliwienie im dominacji regionalnej i globalnej, celem zapewnienia swobodnej wymiany handlowej w regionie.
- LOE 3 – Zwiększenie podziału obciążeń różnicuje podejście do regionów. W odniesieniu do Europy w strategii zakłada się, że państwa europejskie mają wziąć na siebie główną odpowiedzialność za obronę konwencjonalną, a także przejąć wiodącą rolę we wsparciu Ukrainy. Rosja jest określana jako „zagrożenie trwałe” dla wschodniej flanki NATO, ale możliwe do opanowania, przy jednoczesnym podkreśleniu jej arsenału nuklearnego oraz zdolności w nowych domenach bezpieczeństwa, które wymagają udziału USA.
- LOE 4 – Wzmocnienie bazy przemysłu obronnego nadaje wymiar liczbowo-materialny całej strategii. Dokument mówi o potrzebie mobilizacji przemysłowej „na skalę niewidzianą od dekad”, porównywalnej z wysiłkami w XX wieku, zwiększeniu zdolności produkcji amunicji, systemów rażenia i zdolności remontowo-odtworzeniowych. NDS traktuje przemysł USA i sojuszników jako element odstraszania, a zdolność do uzupełniania strat i prowadzenia długotrwałego konfliktu jest równie istotna jak liczba platform bojowych.
- USA zachowują globalne ambicje odstraszania, ale tylko tam, gdzie jest to zgodne z hierarchią interesów i realnymi zasobami. Indo-Pacyfik, Europa a także Bliski Wschód i Półwysep Koreański pozostają w zainteresowaniu USA, z zastrzeżeniem większej odpowiedzialności regionalnej sojuszników, przy zachowaniu amerykańskich zdolności odstraszania.
3. Tezy odnoszące się do Europy i Rosji
- W NDS Europa i Rosja są ujmowane w logice drugorzędnego, choć nadal istotnego teatru strategicznego. Dokument zakłada utrzymanie zaangażowania USA w NATO, lecz jednocześnie zapowiada kalibrację amerykańskiej obecności wojskowej w Europie, w zależności od skali zagrożenia oraz rzeczywistych zdolności sojuszników europejskich.
- Główną tezą w strategii jest podzielenie się odpowiedzialnością za bezpieczeństwo w Europie, wskazując że potencjał europejskiego NATO zdecydowanie przewyższa potencjał Rosji pod względem gospodarczym i demograficznym. W założeniu to państwa europejskie powinny przejąć odpowiedzialność za konwencjonalną obronę Europy, podczas gdy rola USA koncentrować się ma na dostarczaniu zdolności strategicznych. W praktyce oznacza to strategiczne przesunięcie ciężaru odstraszania konwencjonalnego z USA na Europę, celem zapewnienia płynności Sojuszu w obliczu narastającej liczby kryzysów.
- Rosja jest zdefiniowana jako część osi wrogów oraz trwałe zagrożenie dla wschodnioeuropejskich członów NATO, co jest zgodne z polskim postrzeganiem zagrożenia ze strony Moskwy. Jednocześnie podkreśla się, że Federacja Rosyjska dysponuje największym arsenałem nuklearnym na świecie oraz istotnymi zdolnościami zwłaszcza w domenach morskiej (podwodnej), kosmicznej i cybernetycznej, które mogą oddziaływać na bezpieczeństwo USA, będących jednocześnie w ocenie BBN potencjalnymi obszarami kooperacji polsko– amerykańskiej. USA zachowują pełną zdolność do odstraszania strategicznego Rosji.
- Wątek wojny w Ukrainie został w NDS ściśle powiązany z problematyką podziału obciążeń w NATO. Dokument wskazuje, że konflikt ten powinien zostać zakończony, a jednocześnie przesuwa wiodącą odpowiedzialność za dalsze wsparcie Ukrainy na państwa europejskie, uznając go przede wszystkim za problem bezpieczeństwa Europy. Pomoc dla Ukrainy staje się w strategii USA testem autonomii strategicznej Europy.
- Strategia silnie akcentuje również ryzyko możliwości wystąpienia równoległych kryzysów i konfliktów, zakładając że działania Rosji w Europie mogą zbiegać się w czasie z eskalacją w innych regionach świata. W takim scenariuszu skuteczność odstraszania zależeć będzie od tego, czy Europa będzie zdolna samodzielnie wygenerować odpowiedni poziom sił konwencjonalnych oraz utrzymać zdolność obrony kontynentu bez natychmiastowego, pełnoskalowego wsparcia USA. W ujęciu całościowym NDS nie definiuje Rosji jako globalnego rywala na poziomie Chin, lecz jako regionalne zagrożenie o istotnym potencjale eskalacyjnym, wymagające jednak skutecznego odstraszania. Europa natomiast jest traktowana jako obszar, w którym dojrzałość NATO będzie mierzona zdolnością państw europejskich do przejęcia realnej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo, przy jednoczesnym zachowaniu roli Stanów Zjednoczonych jako gwaranta zdolności strategicznych.
4. Wnioski dla bezpieczeństwa Polski
- Środowisko bezpieczeństwa Polski wchodzi w fazę strukturalnej zmiany. USA pozostają kluczowym sojusznikiem i gwarantem zdolności strategicznych, jednak coraz wyraźniej kształtują model, w którym Europa, w tym wschodnia flanka NATO, musi być zdolna do samodzielnego wygenerowania zasadniczego wysiłku obronnego w domenie konwencjonalnej.
- Dla Polski oznacza to wzrost znaczenia własnych zdolności odstraszania, gotowości i odporności państwa w pierwszej fazie konfliktu. Polska musi też zakładać, że w warunkach konfliktu o dużej intensywności wzmocnienie sojusznicze będzie ograniczone, a zdolność do długotrwałej obrony zależeć będzie od krajowej produkcji amunicji i środków bojowych, części zamiennych oraz zdolności remontowo-odtworzeniowych. NDS wyznacza odbudowę amerykańskiej bazy przemysłu obronnego jako jeden z czterech głównych filarów strategicznych. USA planują reinwestycję w amerykańską produkcję obronną, rozbudowę zdolności produkcyjnych, wzmocnienie innowatorów i przyjęcie nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, oraz usunięcie przestarzałych polityk hamujących produkcję na wymaganą skalę. Dokument wyraźnie zapowiada zamiar powrotu do pozycji wiodącego arsenału świata, zdolnego do produkcji nie tylko dla siebie, ale także dla sojuszników – na dużą skalę, szybko i w najlepszej jakości. Co szczególnie istotne dla Polski, dokument przewiduje wykorzystanie produkcji sojuszniczej i partnerskiej nie tylko dla potrzeb amerykańskich, ale także jako sposób na zachęcenie sojuszników do zwiększenia wydatków obronnych i pomoc w jak najszybszym wyposażeniu ich sił zbrojnych w dodatkowy sprzęt.
- NDS jasno stwierdza, że USA będą priorytetowo traktować współpracę z „modelowymi sojusznikami” którzy nie wymagają stałego wsparcia konwencjonalnego USA, lecz potrafią samodzielnie bronić swoich interesów przy strategicznym, ale ograniczonym wsparciu amerykańskim. Współpraca obejmie sprzedaż broni, kooperację przemysłów obronnych, wymianę wywiadowczą i inne działania korzystne dla obu stron. NDS zapowiada również ścisłą współpracę transatlantycką w zakresie przemysłu obronnego oraz pracę nad zmniejszeniem barier w transatlantyckim handlu obronnym, co potencjalnie może ułatwić polskim firmom dostęp do amerykańskiego rynku. Dla spełnienia tego warunku niezbędne będą korekty w programie SAFE. Dla Polski, która konsekwentnie zwiększa wydatki obronne i inwestuje w modernizację sił zbrojnych, otwierają się istotne możliwości uczestniczenia we wspólnych programach produkcyjnych, transferu technologii i integracji z amerykańskimi łańcuchami dostaw. W kontekście odciążania USA w Europie, Polska może rozwijać własny przemysł obronny nie tylko dla potrzeb krajowych, ale także jako dostawca dla regionu Europy Środkowo-Wschodniej.
- Wizerunek „modelowego sojusznika”, promowanego przez NDS oznacza potrzebę kontynuacji modernizacji sił zbrojnych oraz wprowadzenia w narodowej polityce bezpieczeństwa wskaźników gotowości, zdolności i odporności, które będą wzmacniać pozycję Polski jako państwa realnie współtworzącego bezpieczeństwo regionu oraz odpowiedzialnego partnera USA oraz NATO.
Link do dokumentu: