{"id":930,"date":"2024-01-12T15:47:48","date_gmt":"2024-01-12T14:47:48","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=930"},"modified":"2024-01-12T15:54:25","modified_gmt":"2024-01-12T14:54:25","slug":"historia-polski-w-zwierciadle-koled","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=930","title":{"rendered":"Historia Polski w zwierciadle kol\u0119d"},"content":{"rendered":"\n

Fragmenty wyk\u0142adu Marka Dy\u017cewskiego w ramach wroc\u0142awskich Wieczor\u00f3w Tumskich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zaczn\u0119 od zaproszenia. Mianowicie tych z Pa\u0144stwa, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 mieli okazj\u0119 by\u0107 w Bia\u0142ymstoku, zach\u0119cam do zwiedzenia starego ko\u015bcio\u0142a farnego. W Bia\u0142ymstoku znajduje si\u0119 taki zesp\u00f3\u0142 \u015bwi\u0105tynny, jego g\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi katedra zbudowana na pocz\u0105tku XX wieku, neogotycka \u015bwi\u0105tynia pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. I do niej z lewej strony przylega w\u0142a\u015bnie stary ko\u015bci\u00f3\u0142 farny z pocz\u0105tku XVII wieku. Dlaczego ja Pa\u0144stwa do niego zapraszam? Poniewa\u017c tam znajduje si\u0119 tablica po\u015bwi\u0119cona Franciszkowi Karpi\u0144skiemu, tw\u00f3rcy kol\u0119dy \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na tej tablicy w lewym g\u00f3rnym rogu widniej\u0105 s\u0142owa \u201ePodnie\u015b r\u0119k\u0119 Bo\u017ce Dzieci\u0119, b\u0142ogos\u0142aw Ojczyzn\u0119 mi\u0142\u0105\u201d. W g\u00f3rze, w centrum mamy medalion z popiersiem samego poety, a poni\u017cej inskrypcj\u0119. W tym ko\u015bciele po raz pierwszy zabrzmia\u0142y pie\u015bni Franciszka Karpi\u0144skiego \u201eKiedy ranne wstaj\u0105 zorze\u201d, \u201eWszystkie nasze dzienne sprawy\u201d i \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d. Nie tylko po raz pierwszy zabrzmia\u0142a kol\u0119da \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d w Bia\u0142ymstoku, ale tam zosta\u0142a stworzona.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce Franciszek Karpi\u0144ski by\u0142 zwi\u0105zany ze \u015brodowiskiem Izabeli Poniatowskiej-Branickiej, wdowy po hetmanie wielkim koronnym Janie Klemensie-Branickim. To by\u0142a siostra Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. I o tym, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy powsta\u0142a ta pie\u015b\u0144, a razem z ni\u0105 ca\u0142y szereg jeszcze innych pie\u015bni, wiemy, z listu do Marcina Poczobutta. To by\u0142 rektor Akademii Wile\u0144skiej, jezuita, matematyk, wybitny astronom. Stworzy\u0142 obserwatorium astronomiczne najs\u0142ynniejsze w Europie, bardzo cenione ze wzgl\u0119du na dokonywane tam odkrycia. A wi\u0119c w li\u015bcie Karpi\u0144skiego, w postscriptum do rektora Poczobutta, czytamy: za wiersze przes\u0142ane dzi\u0119kuj\u0119. To znaczy, \u017ce rektor przes\u0142a\u0142 swoje utwory wile\u0144skie. Przy\u0142\u0105czam, pisze Karpi\u0144ski, moje pie\u015bni dla posp\u00f3lstwa, kt\u00f3re tu zrobi\u0142em i \u015bpiewa\u0107 je wkr\u00f3tce w ko\u015bciele b\u0119d\u0105.<\/p>\n\n\n\n

A c\u00f3\u017c to za pie\u015bni? To s\u0105 pie\u015bni nabo\u017cne, w kt\u00f3rych ca\u0142y zbi\u00f3r ukaza\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Bia\u0142ymstoku, a w\u0142a\u015bciwie nieopodal Bia\u0142egostoku, w Supra\u015blu, w oficynie ksi\u0119\u017cy Bazylian\u00f3w. Pie\u015bni nabo\u017cne powsta\u0142y w pierwsz\u0105 rocznic\u0119 Konstytucji 3 maja i zosta\u0142y podarowane Stanis\u0142awowi Augustowi jako prezent. Stanis\u0142aw August, przyj\u0105wszy ten dar, dzi\u0119kowa\u0142 w li\u015bcie do Franciszka Karpi\u0144skiego. Pie\u015bni te b\u0119d\u0105 uczy\u0107 nar\u00f3d obowi\u0105zk\u00f3w wzgl\u0119dem Boga i ludzi, czystych obyczaj\u00f3w i mi\u0142o\u015bci Ojczyzny. A trzeba powiedzie\u0107, \u017ce mi\u0142o\u015bci Ojczyzny Franciszek Karpi\u0144ski rzeczywi\u015bcie uczy\u0142. Pisze tak: \u201ewierz jak chcesz, ale prawa narodu zachowaj i kochaj Ojczyzn\u0119, s\u0142u\u017c\u0105c jej jak matce, ju\u017c tym samym masz cech\u0119 obywatela\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, kr\u00f3tko o tym zbiorze, bo jest arcywa\u017cny w historii polskiej kultury. 49 pie\u015bni, przy czym pierwsza to pie\u015b\u0144, \u201eKiedy ranny wstaj\u0105 zorze\u201d, czyli pie\u015b\u0144 poranna, a ostatnia zamykaj\u0105ca, to jest pie\u015b\u0144 wieczorna, czyli \u201eWszystkie nasze dzienne sprawy\u201d. Zaraz na pocz\u0105tku za pie\u015bni\u0105 porann\u0105 jest pie\u015b\u0144 adwentowa i zaraz pie\u015b\u0144 o Narodzeniu Pa\u0144skim, czyli \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d, a poza tym mamy Pie\u015b\u0144 o M\u0119ce Pa\u0144skiej, Pie\u015b\u0144 o Zmartwychwstaniu Pa\u0144skim, Pie\u015b\u0144 o Duchu \u015awi\u0119tym, Pie\u015b\u0144 o wierze, nadziei i mi\u0142o\u015bci, dwie Pie\u015bni na pami\u0105tek 3 maja. I wreszcie prosz\u0119 zobaczy\u0107, jakiego typu s\u0105 to teksty, arcydzie\u0142a my\u015bli teologicznej i arcydzie\u0142a poezji. Pie\u015b\u0144 o wielko\u015bci Boga, zacytuj\u0119 pierwsz\u0105 strof\u0119. Wszechmocny Panie, wiekuisty Bo\u017ce, Kt\u00f3\u017c si\u0119 Twym sprawom wydziwowa\u0107 mo\u017ce? Kto rozumowi, kt\u00f3rym niezmierzona ziemia stworzona? Gdziekolwiek s\u0142o\u0144ce rzuca ognie swoje, po ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0142ynie imi\u0119 Twoje, a s\u0142aby niebo ogarn\u0105\u0107 nie mo\u017ce, pot\u0119\u017cny Bo\u017ce. Kolejna pie\u015b\u0144, zach\u0119cenie do chwa\u0142y Bo\u017cej. To jest psalm 112, Laudate pueri, kt\u00f3ry znamy z naszych nieszpor\u00f3w, w wersji chwalcie o Dziadki Najwy\u017cszego Pana. A ja pierwsz\u0105 strof\u0119 znowu przeczytam Pa\u0144stwu w wersji oryginalnej. Chwalcie dzieci Najwy\u017cszego Pana, Niech mu jednemu cze\u015b\u0107 b\u0119dzie \u015bpiewana, Jego niech imi\u0119 w uszach ludzkich s\u0142ynie, Gdzie wschodzi s\u0142o\u0144ce i k\u0119dy zapada, Niechaj \u015bwiat bosk\u0105 chwa\u0142\u0119 opowiada, Pan ma narody wszystkie pod nogami, Jego si\u0119 chwa\u0142a wznosi nad gwiazdami. <\/em>Nast\u0119pnie jest pie\u015b\u0144 o ufno\u015bci w Bogu, kt\u00f3r\u0105 Pa\u0144stwo wszyscy znacie i \u015bpiewacie. Kto si\u0119 w opiek\u0119 odda Panu swemu i ca\u0142ym sercem szczerze ufa Jemu, \u015amiele rzec mo\u017ce, mam obro\u0144c\u0119 Boga, Nie przyjdzie na mnie \u017cadna straszna trwoga.<\/p>\n\n\n\n

Jest te\u017c pie\u015b\u0144 na procesj\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a. Te\u017c Pa\u0144stwo to znacie. Zr\u00f3bcie mu miejsce, Pan idzie z nieba, Pod przymiotami ukryty chleba, Zagrody nasze widzie\u0107 przychodzi, Jak si\u0119 jego dzieciom powodzi.<\/em> Widzicie Pa\u0144stwo, \u017ce z tych kilku cytat\u00f3w wynika, \u017ce pie\u015bni nabo\u017cne, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y sw\u00f3j \u017cywot w historii polskiej kultury od 1792 roku, to jest kanon polskiej pie\u015bni religijnej. Jeszcze jedna pie\u015b\u0144, pie\u015b\u0144 do Naj\u015bwi\u0119tszej Pani. Te\u017c oczywi\u015bcie pierwsza strofa. Niebieskiego dworu Pani, do Ciebie z p\u0142aczem wo\u0142amy, Ewy, synowie wygnani, lito\u015bci Twojej \u017c\u0105damy. <\/em>Ostatnia zwrotka. Matko, my dzieci Twoje, patrz na stan nasz nie na win\u0119, m\u00f3dl si\u0119 za nami grzesznymi, teraz i w \u015bmierci godzin\u0119<\/em>. Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, potraktujcie Pa\u0144stwo owe pie\u015bni jako portret duchowy ich autora, jako cz\u0142owieka g\u0142\u0119bokiej wiary i jako cz\u0142owieka wielkiej wiedzy teologicznej i wyj\u0105tkowego talentu poetyckiego. Te trzy cnoty tutaj jako\u015b id\u0105 razem w sobie, co oczywi\u015bcie pokazuje arcydzie\u0142o nad arcydzie\u0142ami, jak\u0105 jest ta kr\u00f3lowa polskich kol\u0119d \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119 zobaczy\u0107, \u017ce autor stosuje tutaj antytezy czy antynomie kontrastowe i zestawienie. Ogie\u0144 krzepnie, ale blask ciemnieje. Ma granice, ale Niesko\u0144czony. Wzgardzony, ale okryty chwa\u0142\u0105. \u015amiertelny, ale kr\u00f3l nad wiekami. S\u0105 to w rzeczywisto\u015bci nie dowodzenia w naturalnym porz\u0105dku rzeczy, ale w\u0142a\u015bnie m\u00f3wimy o cudzie, najwi\u0119kszym cudzie, jakiego ta ziemia jest \u015bwiadkiem, gdzie ca\u0142y porz\u0105dek rzeczy przewraca si\u0119 do g\u00f3ry nogami. Zreszt\u0105 tego rodzaju przewr\u00f3cenie porz\u0105dku rzeczy zapowiada\u0142 ju\u017c prorok Izajasz, kiedy apelowa\u0142 o przygotowywanie drogi Panu. Niech si\u0119 podnios\u0105 wszystkie doliny, a wszystkie g\u00f3ry i pag\u00f3rki obni\u017c\u0105. R\u00f3wnin\u0105 niech stan\u0105 si\u0119 urwiska, a strome zbocza nizin\u0105. Wtedy objawi si\u0119 chwa\u0142a pa\u0144ska.<\/em> Profesor Julian Krzy\u017canowski dopatruje si\u0119 genezy tego typu techniki poetyckiej, jak\u0105 zastosowa\u0142 Karpi\u0144ski w pierwszej zwrotce, w \u0142aci\u0144skiej kol\u0119dzie \u015bredniowiecznej. Tam te\u017c mamy tego typu zestawienia. Uwa\u017ca si\u0119 te\u017c, \u017ce jak\u0105\u015b inspiracj\u0105 mog\u0142y by\u0107 dla Karpi\u0144skiego kazania gnie\u017anie\u0144skie. Ale to oczywi\u015bcie nie ma znaczenia, wa\u017cny jest ten blask. Ka\u017cd\u0105 strof\u0119 ko\u0144czy s\u0142owami zaczerpni\u0119tymi z prologu Ewangelii \u015bwi\u0119tego Jena, a s\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em i zamieszka\u0142o mi\u0119dzy nami<\/em>. Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, jak to jest mo\u017cliwe, \u017ceby w formacie 32 sygna\u0142\u00f3w, a wi\u0119c w niezwyk\u0142ej miniaturze, da\u0107 wyk\u0142ad najwi\u0119kszych tajemnic chrze\u015bcija\u0144stwa. Tego nie jest si\u0119 w stanie wypowiedzie\u0107 w \u017cadnym d\u0142ugim wyk\u0142adzie, w \u017cadnym dziele teologicznym. Tego rodzaju cud mo\u017cliwy jest wtedy, kiedy prawda teologiczna pojawi si\u0119 w blasku pi\u0119kna, pi\u0119kna poezji.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, je\u017celi chodzi o melodi\u0119, to nie wiemy na jak\u0105 melodi\u0119 za\u015bpiewano w Starym Ko\u015bciele Farnym w Wigili\u0119 1791 roku, ale t\u0119 melodi\u0119, kt\u00f3r\u0105 znamy, kt\u00f3r\u0105 \u015bpiewamy od dw\u00f3ch stuleci, zawdzi\u0119czamy Karolowi Kurpi\u0144skiemu, wybitnemu kompozytorowi. On towarzyszy\u0142 Fryderykowi Chopinowi przy premierach jego koncert\u00f3w w Berlinie. By\u0142 to wielki dyrygent, kompozytor, tak\u017ce patriota, tw\u00f3rca \u201eWarszawianki\u201d, szeregu innych pie\u015bni w Powstaniu Listopadowym. I on w\u0142a\u015bnie da\u0142 t\u0119 melodi\u0119, kt\u00f3ra nie jest niczym innym, jak tylko opracowanie poloneza koronacyjnego kr\u00f3l\u00f3w polskich z czas\u00f3w Stefana Batorego. Kr\u00f3lowa polskich kol\u0119d ma melodi\u0119 z poloneza koronacyjnego polskich kr\u00f3l\u00f3w. To jest dopiero niezwyk\u0142e. Patriotyczny wymiar tej kol\u0119dy wyra\u017ca si\u0119 w ostatniej strofie, po niej \u015bpiewa si\u0119 B\u0142ogos\u0142aw Ojczyzn\u0119 mi\u0142\u0105<\/em>. Ale, prosz\u0119 Pa\u0144stwa, zastan\u00f3wmy si\u0119 przez chwil\u0119, jak ona brzmia\u0142a, ta pie\u015b\u0144, w ustach i w sercach ludzi w tamtej chwili. Przecie\u017c to by\u0142 dramatyczny czas dla Polski. Sko\u0144czy\u0142a si\u0119 3-miesi\u0119czna wojna, kt\u00f3r\u0105 pozwoli\u0142a obali\u0107 konstytucj\u0119 III Maja. Zawi\u0105za\u0142a si\u0119 konfederacja Targowicka, do kt\u00f3rej przyst\u0105pi\u0142 sam kr\u00f3l. Zbli\u017ca\u0142o si\u0119 wielkie nieszcz\u0119\u015bcie, kolejny i kolejny rozbi\u00f3r Polski. Ludzie tego mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, a jednak \u015bpiewali t\u0119 pie\u015b\u0144, traktuj\u0105c j\u0105 jako apel do Pana nad Wiekami, o Bo\u017ce B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, o ratunek.<\/p>\n\n\n\n

Cech\u0105 kol\u0119d, w og\u00f3le ca\u0142ej sztuki sakralnej, jest tak zwana aktualizacja, to znaczy przeniesienie zdarze\u0144, os\u00f3b z okresu Narodzenia Pana w nasz czas, to znaczy w ka\u017cdy czas. Jezus jest Emmanuelem, czyli Bogiem z nami, Bogiem w\u015br\u00f3d nas. A wi\u0119c skoro wkroczy\u0142 w histori\u0119 cz\u0142owieka, to znaczy, \u017ce wkroczy\u0142 tak\u017ce w nasz czas. I cud Bo\u017cego Narodzenia dzieje si\u0119 zatem tu i teraz dla nas. Nawi\u0105zuj\u0105c do tytu\u0142u, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce poprzez polsk\u0105 kol\u0119d\u0119 wieje wiatr historii. W kol\u0119dach mamy obraz, r\u00f3wnie\u017c dramatyczny w tej chwili, w tej historii, tragiczny, tak\u017ce radosny. Kol\u0119dy wi\u0119c opowiadaj\u0105 o latach niewoli, wygnania, t\u0142umaczki, walkach o odzyskanie Ojczyzny i o rado\u015bci z jej zmartwychwsta\u0144. W\u0142a\u015bnie chcia\u0142em Pa\u0144stwu pokaza\u0107, jak ta historia od pocz\u0105tku XIX wieku odzwierciedla si\u0119 w polskich kol\u0119dach.<\/p>\n\n\n\n

Oto historia, rok 1864, Powstanie Styczniowe. Powstaje kol\u0119da Karola Bagi\u0144skiego, to jest poeta zwi\u0105zany ze \u015brodowiskiem patriotycznym po okresie Powstania Listopadowego, zes\u0142any na Sybir, potem wraca, jedzie na migracj\u0119 w Pary\u017cu, spotyka Adama Mickiewicza, no i wreszcie ju\u017c w kiepskim stanie zdrowia wraca do ojczyzny. Chcia\u0142by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w Powstaniu Styczniowym, ale jest to ostatni rok jego \u017cycia w Pary\u017cu. W Panteonie na cmentarzu \u0142yczakowskim, pod krzy\u017cem na jego grobie mamy napis o nim, o Stanis\u0142awie Karolu Bagi\u0144skim: wi\u0119zienie, wygnanie, tu\u0142aczka. Oto droga poety polskiego Karola Bagi\u0144skiego na to ostatnie miejsce w spoczynku. Napisa\u0142 t\u0119 melodi\u0119 \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy\u201d. Kto napisa\u0142 tekst tej dawnej koledzy? Ot\u00f3\u017c autorem tekstu najprawdopodobniej jest ksi\u0105dz Piotr Skarga, a melodia jest w oparciu o polonez koronacyjny W\u0142adys\u0142awa IV Wazy. Jego koronacja mia\u0142a miejsce 6 lutego 1630 roku w Krakowie. Oto wi\u0119c kol\u0119da Powstania Styczniowego. W \u017c\u0142obie le\u017cy, kt\u00f3\u017c pobie\u017cy, kol\u0119dowa\u0107 Ma\u0142emu, Jezusowi Chrystusowi, dzi\u015b do nas zes\u0142anemu. Pastuszkowie, przybywajcie, Jemu wdzi\u0119cznie za\u015bpiewajcie jako Panu Naszemu. <\/em>Zanim zacytuj\u0119 kolejn\u0105 strof\u0119, przywo\u0142am s\u0142owa Adama Mickiewicza, poniewa\u017c ta strofa wyra\u017anie do tych Mickiewiczowskich s\u0142\u00f3w nawi\u0105zuje. Mickiewicz: wierzysz, \u017ce B\u00f3g si\u0119 zrodzi\u0142 w betlejemskim \u017c\u0142obie, lecz biada ci, je\u017celi nie zrodzi\u0142 si\u0119 w tobie<\/em>. W polskich sercach niby w \u017c\u0142obie le\u017cy dzi\u015b nasz Pan i Kr\u00f3l. My dzi\u015b Boga czujemy w sobie, On nam w rado\u015b\u0107 zmienia b\u00f3l. Jego mi\u0142o\u015b\u0107 to sprawi\u0142a, \u017ce nas wszystkich zjednoczy\u0142a w jeden w\u0119ze\u0142, w jeden \u015blub.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c dzie\u0144 zbawczy przybli\u017cony, g\u0142az grobowy odwalony i w kolebk\u0119 zmienion gr\u00f3b. Ju\u017c nie w grobie, ale w \u017c\u0142obie, z Bogiem wstaje Polski r\u00f3d. W niebo wznosi skrzyd\u0142a obr\u0119b, id\u0105 prawe duchy. \u015amia\u0142o, \u015bmia\u0142o, Bo\u017ce ptasz\u0119, Oble\u0107 ca\u0142e plemi\u0119 nasze, zanie\u015b sm\u0119tnym dobr\u0105 wie\u015b\u0107: \u017ce nam w sercach B\u00f3g si\u0119 rodzi, Gwiazda wschodzi, Polska wschodzi. Chwa\u0142a Bogu, Polsce cze\u015b\u0107! Oto z nami, tu\u0142aczami, ca\u0142y kl\u0119ka polski kraj. Co chcesz, Panie, uczy\u0144 z nami, ale Polsce wolno\u015b\u0107 daj. Przyjmiem ch\u0119tnie z Twojej r\u0119ki, wszystkie rany, wszystkie m\u0119ki, ale Polsce m\u0119ki skr\u00f3\u0107. Bo\u017ce Ojc\u00f3w, Bo\u017ce Wielki, we\u017a krew nasz\u0105 do kropelki, ale Polsce wolno\u015b\u0107 wr\u00f3\u0107!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rok 1898, powstaje kol\u0119da \u201eIdzie stary wiarus\u201d, autor nieznany. Idzie stary wiarus do ludzi w kol\u0119dzie, wita\u0107 nowe latko i \u015bpiewa\u0107 wam b\u0119dzie. S\u0142uchajcie ludkowie, co pan wiarus powie, na kol\u0119d\u0119, kol\u0119d\u0119. Ma\u0142e dzieci\u0119 Jezus w stajence si\u0119 urodzi, wszystkich wyswobodzi, Polsk\u0119 wyswobodzi. Jezu, przyb\u0105d\u017a ma\u0142y, bo mamy ca\u0142y, na kol\u0119d\u0119, kol\u0119d\u0119. Oj przyb\u0119dzie do nas niebieska dziecina, zyska wolno\u015b\u0107 Polska, Litwa, Ukraina, tylko z nim trzymajmy. Jezu, chwa\u0142\u0119 dajmy na kol\u0119d\u0119, kol\u0119d\u0119. \u017byje Ojciec Wielki, \u017cyje Ojciec w niebie, wie, \u017ce nar\u00f3d polski w ostatniej potrzebie, zesz\u0142o nam na ratunek, na ci\u0119\u017cki frasunek, na kol\u0119d\u0119, kol\u0119d\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

To jest rok 1898, a wi\u0119c ko\u0144czy si\u0119 rok rozbiorowej nocy, szczeg\u00f3lnie w traumatycznym Powstaniu Styczniowym. Ale teraz inna kol\u0119da, kt\u00f3r\u0105 za\u015bpiewano po raz pierwszy w 1915 roku, jest to kol\u0119da Legion\u00f3w Polski na melodi\u0119 \u201eW dzie\u0144 Bo\u017cego Narodzenia\u201d. Wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia tego roku do \u017co\u0142nierzy Legion\u00f3w walcz\u0105cych na Wo\u0142yniu przyby\u0142 W\u0142adys\u0142aw Bandurski. Kto to by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Bandurski? Wielki ksi\u0105\u017c\u0119 ko\u015bcio\u0142a, biskup krakowski i kolega patriota, przed wybuchem wojny, opiekun dru\u017cyn Sokolich, dru\u017cyn Strzeleckich, druh komendanta Pi\u0142sudskiego, honorowy kapelan Legion\u00f3w Polskich. Ale cofnijmy si\u0119 do 1910 roku. 15 lipca odbywa si\u0119 w Krakowie pami\u0119tna uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia pomnika grunwaldzkiego, ufundowanego przez Ignacego Jana Paderewskiego. Wtedy na mszy inauguruj\u0105cej w Ko\u015bciele Mariackim po raz pierwszy na organach wykonuje rot\u0119 Feliks Nowowiejski, a kazanie g\u0142osi w\u0142a\u015bnie bp Bandurski. I ko\u0144czy to pami\u0119tne kazanie s\u0142owami: Nie da\u0107 si\u0119 ruszy\u0107 z ziemi, z wiary, z j\u0119zyka, z ducha polskiego. Sta\u0107 murem, a\u017c przyjdzie odrodzenie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy na Wo\u0142yniu. Biskup Bandurski wizytuje polskich legionist\u00f3w i w\u015br\u00f3d wo\u0142y\u0144skich sosen odprawia msz\u0119 pastersk\u0105. Zwraca si\u0119 do \u017co\u0142nierzy. Ja zacytuj\u0119 fragment tej homilii, bo ona jest niezwykle poruszaj\u0105ca. M\u00f3wi biskup: jestem dumny, \u017ce w tej uroczystej chwili mog\u0119 by\u0107 z wami i razem zanosi\u0107 mod\u0142y do Pana Zast\u0119p\u00f3w. Odprawiam msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 w najwspanialszej obecnie w Polsce katedrze, r\u0119kami polskich rycerzy wzniesionej, postawionej trudem i znojem wojennym polskiego \u017co\u0142nierza, zroszonej krwi\u0105 serdeczn\u0105 wojownik\u00f3w o wolno\u015b\u0107 narodu, a tak olbrzymie i przestronne, jak olbrzymie serce i duch prawego i szlachetnego Polaka, zrzucaj\u0105cego kajdany stuletnie. Odprawiam wznios\u0142\u0105 Bo\u017cego Narodzenia pami\u0105tk\u0119 pod czystym i jasnym niebios sklepieniem, w\u015br\u00f3d czystych kolumn wspania\u0142ego lasu, w\u015br\u00f3d czworoboku rycerstwa polskiego, w\u015br\u00f3d kadzide\u0142 bij\u0105cych pod niebios stropy ognisk polowych, przy kt\u00f3rej grzejecie trudem bojowym spracowane cia\u0142a, przy odg\u0142osie z dala graj\u0105cych armatnich organ\u00f3w, co daj\u0105 si\u0119 wt\u00f3rowa\u0107 cichej, a pok\u00f3j nios\u0105cej kolej. W\u015br\u00f3d nocnej ciszy wy jedni na czatach, wy jedni stra\u017c trzymacie nad ide\u0105 ukochan\u0105, nad pragnieniem wolno\u015bci zrodzonym w krwawym waszym trudzie i m\u0119ce, w\u015br\u00f3d armat dymu. Tam Polska \u017cywa, gdzie wy, gdzie nasza krew serdeczna gor\u0105cego dowodzi \u017cycia.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragmenty wyk\u0142adu Marka Dy\u017cewskiego w ramach wroc\u0142awskich Wieczor\u00f3w Tumskich Zaczn\u0119 od zaproszenia. Mianowicie tych z Pa\u0144stwa, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 mieli okazj\u0119 by\u0107 w Bia\u0142ymstoku, zach\u0119cam do zwiedzenia starego ko\u015bcio\u0142a farnego. W Bia\u0142ymstoku znajduje si\u0119 taki zesp\u00f3\u0142 \u015bwi\u0105tynny, jego g\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi katedra zbudowana na pocz\u0105tku XX wieku, neogotycka \u015bwi\u0105tynia pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. I… Czytaj dalej Historia Polski w zwierciadle kol\u0119d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":934,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[346],"tags":[],"class_list":["post-930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-26","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=930"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":931,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/930\/revisions\/931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}