{"id":864,"date":"2023-12-14T10:17:47","date_gmt":"2023-12-14T09:17:47","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=864"},"modified":"2023-12-14T10:17:47","modified_gmt":"2023-12-14T09:17:47","slug":"raison-detat-racja-stanu-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=864","title":{"rendered":"Raison d\u2019\u00c9tat (racja stanu) cz. 1"},"content":{"rendered":"\n

Na wst\u0119pie musz\u0119 zmartwi\u0107 ateist\u00f3w i relatywist\u00f3w politycznych. Niew\u0105tpliwym propagatorem tego \u0142aci\u0144skiego (ratio status), ale bardziej znanego we francuskiej wersji \u2013 raison d\u2019\u00e9tat <\/em>\u2013jest kard. Richelieu. Pierwotne, a niew\u0105tpliwie w\u0142a\u015bciwe rozumienie tego poj\u0119cia zawdzi\u0119czamy florentczykowi Niccol\u00f2 Machiavellemu. Dla Makiawela ochrona pa\u0144stwa i racjonalno\u015b\u0107 (pragmatyzm) post\u0119powania w\u0142adzy pa\u0144stwowej jest warto\u015bci\u0105 najwy\u017csz\u0105, niejako celem nadrz\u0119dnym. Tak te\u017c rozumia\u0142 to poj\u0119cie kard. Richelieu. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, wbrew pom\u00f3wieniom o cynizm wymienionych wy\u017cej m\u0119\u017c\u00f3w stanu, \u017ce owa racja pa\u0144stwa ma wymiar moralny i celowo\u015bciowy. Chronimy bowiem pa\u0144stwo dla dobra wsp\u00f3lnego.<\/strong> Pa\u0144stwo samo dla siebie nie istnieje. <\/strong>Zgo\u0142a pi\u0119\u0107set lat od wydania \u201eKsi\u0119cia\u201d Machiavellego, mo\u017cna zapyta\u0107 czym jest \u201eracja pa\u0144stwa\u201d, \u201eracja stanu\u201d dzisiaj. Czy owa racja stoi ponad wszystkim, nawet ponad prawem? Co pa\u0144stwo konstruuje \u2013 ponad instytucjami, kt\u00f3re tworzy, ponad podzia\u0142ami spo\u0142ecznymi, politycznymi, kt\u00f3re w pa\u0144stwie wyst\u0119puj\u0105 i zawsze b\u0119d\u0105 wyst\u0119powa\u0142y, wreszcie ponad sprzeczno\u015bci\u0105 interes\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 m\u0119\u017cowie stanu staraj\u0105 si\u0119 godzi\u0107. A co z interesami ponadnarodowymi w zwi\u0105zku z racj\u0105 stanu konkretnego pa\u0144stwa?<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu, cho\u0107 na marginesie, mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 kwesti\u0119 czy \u201em\u0119\u017cem stanu\u201d jest polityk z najwy\u017cszej p\u00f3\u0142ki w danym kraju, czy te\u017c jedynie ten polityk dysponuj\u0105cy w\u0142adczymi narz\u0119dziami, kt\u00f3ry kieruje si\u0119 celem, interesem pa\u0144stwa. Znamienity florentczyk rozwa\u017ca\u0142 te kwestie, ale dzisiaj w dobie relatywizmu moralnego, filozoficznego i politycznego \u201eracj\u0119 stanu\u201d r\u00f3\u017cnie si\u0119 pojmuje.<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim, w po\u0142owie XX w. francuskie poj\u0119cie, kt\u00f3re odnosi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do pa\u0144stwa, zosta\u0142o wyparte w dyskursie filozoficznym i politycznym przez uj\u0119cie angielskie \u2013 \u201ereason of state\u201d. Anglosaskie rozwa\u017cania rozszerzy\u0142y to poj\u0119cie do racji stanu partii politycznych, stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, a nawet do aspektu globalnego. Ten ostatni aspekt nowatorskim uj\u0119ciem potraktowa\u0142 Jan Pawe\u0142 II w encyklice \u201eSollicitudo Rei Socialis<\/em>\u201d z 30 grudnia 1987 r. \u201eSpo\u0142eczna troska (\u2026) o autentyczny rozw\u00f3j cz\u0142owieka i spo\u0142ecze\u0144stwa, czyli taki, kt\u00f3ry zachowuje szacunek dla osoby ludzkiej we wszystkich jej wymiarach oraz s\u0142u\u017cy jej rozwojowi\u201d jest dla Papie\u017ca najwy\u017cszym celem i dobrem, zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie organizacji spo\u0142ecznej (w tym pa\u0144stwowej), jak r\u00f3wnie\u017c w uj\u0119ciu globalnym.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj do racji stanu zalicza si\u0119 \u2013 zdaniem Joanny Saneckiej-Tyczy\u0144skiej \u2013 system egzystencjalnych interes\u00f3w pa\u0144stwowych realizowanych w spos\u00f3b bezkompromisowy, co do kt\u00f3rych powinien istnie\u0107 konsensus g\u0142\u00f3wnych si\u0142 politycznych w danym pa\u0144stwie. Wchodz\u0105c na wyboiste polskie podw\u00f3rko mo\u017cna zapyta\u0107, czy pragmatyzm i cel powstania koalicji partii politycznych obejmuj\u0105cych ster rz\u0105d\u00f3w w pa\u0144stwie jest wystarczaj\u0105cy, aby uzna\u0107 to za racj\u0119 stanu? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Celem jest tu obj\u0119cie w\u0142adzy, a nie konsensus, a ju\u017c na pewno nie \u201eraison d\u2019\u00e9tat\u201d, kt\u00f3ra przy\u015bwieca\u0142a dzia\u0142aniom Florentczyka i Kardyna\u0142a. Dotknijmy w tym miejscu relatywizmu. W anglosaskim uj\u0119ciu \u201ereason of state\u201d mo\u017cemy uzna\u0107, \u017ce owej koalicji politycznej chodzi o stabilno\u015b\u0107 pa\u0144stwa w celu racjonalnego sprawowania w\u0142adzy. Godzi si\u0119 jednak doprecyzowa\u0107, czy tylko na okres kadencji parlamentarnej? A co z przysz\u0142o\u015bci\u0105 pa\u0144stwa, w imieniu kt\u00f3rego sprawuje si\u0119 obecny spo\u0142ecznie akceptowany (czy akceptowalny) mandat?<\/p>\n\n\n\n

Pod\u0105\u017caj\u0105c za ww. autork\u0105 mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 dalsze relatywistyczne uj\u0119cia anglosaskie \u2013 wizje celu dzia\u0142ania organizacji mi\u0119dzynarodowych, w tym gospodarczych i sojuszy \u015bci\u015ble wojskowych, wreszcie ideologicznie uj\u0119ty cel globalny (stabilno\u015b\u0107). Tu wr\u0119cz si\u0119 wydaje, \u017ce pa\u0144stwo niejako zosta\u0142o wyparte z pierwotnej definicji, ba, \u017ce celowo o nim \u201ezapomniano\u201d. Jako organizacja jest tu tylko narz\u0119dziem, a nawet tylko przedmiotem do realizacji ideologicznego celu. Te ostatnie uj\u0119cie w spos\u00f3b bezkompromisowy (tu nie ma miejsca na konsensus!), a wi\u0119c absolutystyczny, u\u017cywa ponadpa\u0144stwowy ruch ekologiczny. Klimatyczna argumentacja jego aktywist\u00f3w przypomina raczej zestaw dogmat\u00f3w do bezkrytycznego przyj\u0119cia, swoistej podstawy \u201eneoreligijnej\u201d o \u015bwiatowym zasi\u0119gu oddzia\u0142ywania.<\/strong> Mo\u017cna tu dostrzec spory dystans mi\u0119dzy obecnym relacyjnym (relatywistycznym) uj\u0119ciem racji stanu, a pierwotnym prezentowanym blisko 500 lat temu. Owa ewolucja \u201eracji stanu\u201d dotyczy fundamentalnych warto\u015bci jak suwerenno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, czy bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa. Na zako\u0144czenie, rzec mo\u017cna, \u017ce pa\u0144stwo si\u0119 tu wr\u0119cz zr\u0119cznie omija, a w wersji absolutyzmu klimatycznego, wr\u0119cz ignoruje.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na wst\u0119pie musz\u0119 zmartwi\u0107 ateist\u00f3w i relatywist\u00f3w politycznych. Niew\u0105tpliwym propagatorem tego \u0142aci\u0144skiego (ratio status), ale bardziej znanego we francuskiej wersji \u2013 raison d\u2019\u00e9tat \u2013jest kard. Richelieu. Pierwotne, a niew\u0105tpliwie w\u0142a\u015bciwe rozumienie tego poj\u0119cia zawdzi\u0119czamy florentczykowi Niccol\u00f2 Machiavellemu. Dla Makiawela ochrona pa\u0144stwa i racjonalno\u015b\u0107 (pragmatyzm) post\u0119powania w\u0142adzy pa\u0144stwowej jest warto\u015bci\u0105 najwy\u017csz\u0105, niejako celem nadrz\u0119dnym. Tak te\u017c… Czytaj dalej Raison d\u2019\u00c9tat (racja stanu) cz. 1<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[313],"tags":[335,334,336],"class_list":["post-864","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-25","tag-machiavelli","tag-racja-stanu","tag-richelieu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":865,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/864\/revisions\/865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}