{"id":811,"date":"2023-10-31T22:24:44","date_gmt":"2023-10-31T21:24:44","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=811"},"modified":"2023-12-03T22:26:11","modified_gmt":"2023-12-03T21:26:11","slug":"akt-5-listopada-1916-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=811","title":{"rendered":"Akt 5 listopada 1916 r."},"content":{"rendered":"\n

Z najwy\u017cszego rozkazu Jego Cesarskiej Mo\u015bci Cesarza Niemieckiego.
Jenera\u0142-Gubernator Hans Hartwig von Beseler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przej\u0119ci niez\u0142omn\u0105 ufno\u015bci\u0105 w ostateczne zwyci\u0119stwo ich broni i \u017cyczeniem powodowani, by ziemie polskie przez waleczne ich wojska ci\u0119\u017ckiemi ofiarami rosyjskiemu panowaniu wydarte do szcz\u0119\u015bliwej przywie\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci, Jego Cesarska Mo\u015b\u0107 Cesarz Niemiecki oraz Jego Cesarska i Kr\u00f3lewska Mo\u015b\u0107 Cesarz Austryi i Apostolski Kr\u00f3l W\u0119gier postanowili z ziem tych utworzy\u0107 pa\u0144stwo samodzielne z dziedziczn\u0105 monarchi\u0105 i konstytucyjnym ustrojem. Dok\u0142adniejsze oznaczenie granic Kr\u00f3lestwa Polskiego zastrzega si\u0119. Nowe kr\u00f3lestwo znajdzie w \u0142\u0105czno\u015bci z obu sprzymierzonymi mocarstwami r\u0119kojmi\u0119 potrzebn\u0105 do swobodnego si\u0142 swych rozwoju. (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czym by\u0142 Akt 5 listopada z 1916 roku?<\/p>\n\n\n\n

Odpowiadaj\u0105c zwi\u0119\u017ale \u2013 by\u0142 pierwszym dokumentem, kt\u00f3ry \u201eumi\u0119dzynarodawia\u0142\u201d kwesti\u0119 Polski podczas I wojny \u015bwiatowej. Ale pozostawienie takiego okre\u015blenia tego aktu by\u0142oby zbyt og\u00f3lnym stwierdzeniem fakt\u00f3w, kt\u00f3re w tamtym czasie mia\u0142y miejsce. Aby nale\u017cycie podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 nakre\u015blenia przyczyn powstania tego aktu, nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do pocz\u0105tk\u00f3w I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Ziemie polskie, \u201erozdarte\u201d w trzech zaborach, czeka\u0142y ponad sto lat na sprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci, aby uzyska\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wybicia si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Tego mog\u0142a dokona\u0107 wojna, w kt\u00f3rej zaborcy znale\u017aliby si\u0119 po przeciwnych wrogich sobie stronach. \u201eO wojn\u0119 powszechn\u0105 za Wolno\u015b\u0107 Lud\u00f3w! \/ Prosimy ci\u0119 Panie\u201d \u2013 wo\u0142a\u0142 Adam Mickiewicz w \u201eLitanii Pielgrzymskiej\u201d. Tylko taka wojna dawa\u0142a nadziej\u0119 i szans\u0119 na odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, ale i inne narody w Europie. W 1914 roku prze\u0142omu nie by\u0142o. Rz\u0105dy pa\u0144stw zaborczych ograniczy\u0142y si\u0119 do apeli skierowanych do Polak\u00f3w, w kt\u00f3rych wzywali, aby wspiera\u0107 ich wst\u0119puj\u0105c do wojska \u2013 Polacy mieli by\u0107 \u201emi\u0119sem armatnim\u201d, nic w zamian nie otrzymuj\u0105c. Tak\u017ce Anglia i Francja nie anga\u017cowa\u0142y si\u0119 w spraw\u0119 Polski, traktuj\u0105c j\u0105 jako wewn\u0119trzn\u0105 polityk\u0119 Rosji, z kt\u00f3r\u0105 byli w sojuszu. Nale\u017ca\u0142o zatem samemu organizowa\u0107 si\u0142\u0119 zbrojn\u0105. Rozumia\u0142 to J\u00f3zef Pi\u0142sudski, kt\u00f3ry w takiej sytuacji \u201epostawi\u0142\u201d na Austro-W\u0119gry. Te przynajmniej dawa\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia wojska z du\u017c\u0105 doz\u0105 autonomii. Pi\u0142sudski zak\u0142ada\u0142 \u2013 jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o \u2013 ca\u0142kiem s\u0142usznie, \u017ce pa\u0144stwa centralne odsun\u0105 na wsch\u00f3d Rosj\u0119, same jednak ulegn\u0105 Zachodowi. Polacy, maj\u0105c gotowe formacje wojskowe, stan\u0105 si\u0119 \u201ej\u0119zyczkiem uwagi\u201d w uk\u0142adaniu porz\u0105dku powojennej Europy.<\/p>\n\n\n\n

Niemieckie kalkulacje wojenne zak\u0142ada\u0142y szybkie wyeliminowanie Francji, by nast\u0119pnie u\u017cy\u0107 g\u0142\u00f3wne si\u0142y przeciwko Rosji. Wojna na dwa fronty by\u0142a dla Niemiec zab\u00f3jcza z uwagi na niedost\u0119pno\u015b\u0107 surowc\u00f3w potrzebnych dla prowadzenia wojny. Za\u0142amanie planu Schlieffena na froncie zachodnim spowodowa\u0142, \u017ce niemiecka gospodarka do\u015bwiadcza\u0142a wielkich problem\u00f3w utrudniaj\u0105cych prowadzenie walki. Niemcy zacz\u0119li szuka\u0107 innych mo\u017cliwo\u015bci swego \u201eu\u0142o\u017cenia\u201d w Europie. Jednym z element\u00f3w uk\u0142adanki by\u0142 Akt 5 listopada z 1916 roku.<\/p>\n\n\n\n

W 1915 roku ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Friedricha Naumanna \u201eMitteleuropa\u201d. Jej autorem by\u0142 niemiecki polityk, a w przesz\u0142o\u015bci pastor ewangelicki, kt\u00f3ry dostrzega\u0142 wa\u017cno\u015b\u0107 wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w kontek\u015bcie \u201eprzyspieszonego dope\u0142niania dzie\u0142a zjednoczenia Niemiec.\u201d Niemcy staj\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas pa\u0144stwem w pe\u0142ni scentralizowanym, unitarnym. Elity polityczne Niemiec dostrzega\u0142y konieczno\u015b\u0107 wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w budow\u0119 wsp\u00f3lnego gmachu z Austro-W\u0119grami i stworzenia w tej cz\u0119\u015bci Europy nowego \u0142adu, z dominacj\u0105 \u201eniemieckiego ducha\u201d. On sam twierdzi\u0142, \u017ce filozofowie Kant i Hegel byli tw\u00f3rcami sukces\u00f3w pruskich w tworzeniu \u017cycia spo\u0142ecznego i gospodarczego w Niemczech. Te sukcesy gospodarcze mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do wi\u0119kszego zespolenia w Mitteleuropie, czyli w Europie \u015arodkowej, jak wcze\u015bniej w XVIII wieku robi\u0142y to Prusy stawiaj\u0105c na \u201ema\u0142e narody\u201d (Warmiacy, \u015al\u0105zacy, Kaszubi) czy Austriacy, popieraj\u0105cy d\u0105\u017cenia narodowo\u015bciowe Ukrai\u0144c\u00f3w w XIX wieku. Tworzono w ten spos\u00f3b sztuczny tw\u00f3r narodowy, w celu rozbicia jedno\u015bci polskiej. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak, jak zauwa\u017ca Naumann, Niemcom nie uda\u0142 si\u0119 proces germanizacji Polak\u00f3w. St\u0105d potrzeba pozyskania Polak\u00f3w dla procesu tworzenia Mitteleuropy.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszym krokiem by\u0142 Akt 5 listopada, daj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 utworzenia okrojonej pa\u0144stwowo\u015bci polskiej. Naumann zwraca\u0142 uwag\u0119 na potrzeb\u0119 zachowania w niej j\u0119zyka polskiego i rozwoju intelektualnego, st\u0105d fakt otwarcia polskich szk\u00f3\u0142 w Kr\u00f3lestwie oraz Uniwersytetu Warszawskiego, zamkni\u0119tego przez Rosjan jako forma represji po Powstaniu Styczniowym. Kultura niemiecka mia\u0142a by\u0107 spoiwem \u0142\u0105cz\u0105cym \u201elandy\u201d Mitteleuropy. Niemcy mia\u0142y wyznacza\u0107 granice rozwoju politycznego Kr\u00f3lestwa Polskiego, czego efektem mia\u0142 by\u0107 \u201eszklany sufit\u201d dla Polak\u00f3w. Ten stan s\u0142usznie okre\u015bli\u0142 Roman Dmowski jako \u201ema\u0142y folwarczek polski b\u0119d\u0105cy na us\u0142ugach wielkich Niemiec\u201d. Niebezpiecze\u0144stwo widzia\u0142 tak\u017ce Pi\u0142sudski, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi na wierno\u015b\u0107 cesarzy Austrii i Niemiec. Im bli\u017cej by\u0142o zako\u0144czenia wojny, tym bardziej gas\u0142a nadzieja polityki niemieckiej na pozyskanie Polak\u00f3w do wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsze realia polityczne w Europie sprawiaj\u0105, \u017ce koncepcja sprzed stu lat nadal jest aktualna. Poczytno\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki Naumanna w\u015br\u00f3d elit politycznych naszego zachodniego s\u0105siada nie idzie na marne. Zmiany, jakie zachodz\u0105 w UE sprawiaj\u0105, \u017ce Niemcy nadal \u015bni\u0105 o swojej nadrz\u0119dnej roli w tej cz\u0119\u015bci Europy. I, co jest istotne, znajduj\u0105 w niej swoich poplecznik\u00f3w.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z najwy\u017cszego rozkazu Jego Cesarskiej Mo\u015bci Cesarza Niemieckiego.Jenera\u0142-Gubernator Hans Hartwig von Beseler Przej\u0119ci niez\u0142omn\u0105 ufno\u015bci\u0105 w ostateczne zwyci\u0119stwo ich broni i \u017cyczeniem powodowani, by ziemie polskie przez waleczne ich wojska ci\u0119\u017ckiemi ofiarami rosyjskiemu panowaniu wydarte do szcz\u0119\u015bliwej przywie\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci, Jego Cesarska Mo\u015b\u0107 Cesarz Niemiecki oraz Jego Cesarska i Kr\u00f3lewska Mo\u015b\u0107 Cesarz Austryi i Apostolski Kr\u00f3l… Czytaj dalej Akt 5 listopada 1916 r.<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[254],"tags":[],"class_list":["post-811","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-22","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=811"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":812,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811\/revisions\/812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}