{"id":777,"date":"2023-11-29T11:52:00","date_gmt":"2023-11-29T10:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=777"},"modified":"2023-11-30T12:12:37","modified_gmt":"2023-11-30T11:12:37","slug":"capri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=777","title":{"rendered":"Capri"},"content":{"rendered":"\n

Polskie \u015blady we W\u0142oszech \u2013 Styka i Iwaszkiewicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Capri \u2013 niewielka wyspa w Zatoce Neapolita\u0144skiej \u2013 to jedna z najpi\u0119kniejszych w\u0142oskich wysp. Wspania\u0142e widoki, b\u0142\u0119kitne morze i strome ska\u0142y, niemal pionowo wystaj\u0105ce z wody \u2013 robi\u0105 niezapomniane wra\u017cenie. Leopold Staff sw\u00f3j zachwyt odda\u0142 pisz\u0105c:<\/p>\n\n\n\n

Na morzu wyspa g\u00f3rska: miniatura Tatr,<\/em>
Jeno \u017ce Morskie Oko, miast w \u015brodku, jest wko\u0142o<\/em>
I miast smreczk\u00f3w, tyrsami winnic wstrz\u0105sa wiatr,<\/em>
Jak niewidzialny tancerz, co pl\u0105sa weso\u0142o.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Urzeczony kapryjskim krajobrazem i przyrod\u0105 wyspy by\u0142 r\u00f3wnie\u017c malarz Jan Styka (1858 \u2013 1925). W 1919 roku artysta kupi\u0142 na Capri okaza\u0142\u0105 will\u0119 z du\u017cym dziedzi\u0144cem. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych rezydencja mia\u0142a by\u0107 prezentem od jakiej\u015b Amerykanki. Melchior Wa\u0144kowicz, mistrz reporta\u017cu, odnotowa\u0142 spotkanie z Janem Styk\u0105 w jego nowym domu:<\/p>\n\n\n\n

To by\u0142o w roku \u015bmierci Styki, kt\u00f3ry mieszka\u0142 na Capri. Zobaczy\u0142 mnie w kajaku na Marina Grande i zaprosi\u0142 na obiad. Szed\u0142em, jak wylaz\u0142em z kajaka, w przepasce na biodrach. Na obiad by\u0142y przepi\u00f3rki. Willa, podarowana przez ameryka\u0144sk\u0105 wielbicielk\u0119, by\u0142a urzekaj\u0105ca, przepi\u00f3rki delicyjne.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Willa Certosella by\u0142a ju\u017c w\u00f3wczas \u201eMuseo Quo vadis\u201d czyli plac\u00f3wk\u0105, kt\u00f3rej powstanie zawdzi\u0119czamy inicjatywie, pasji i pracy jednego cz\u0142owieka. Jan Styka, kt\u00f3ry powo\u0142a\u0142 do \u017cycia to tematyczne muzeum, doskonale rozumia\u0142 rol\u0119 jak\u0105 powinny pe\u0142ni\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie takie miejsca. Cz\u0119sto ubolewa\u0142, \u017ce w Polsce jest zbyt ma\u0142o muze\u00f3w. Swoje rozwa\u017cania na ten temat podsumowywa\u0142 w taki oto spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n

Gdybym mia\u0142 pieni\u0105dze, kt\u00f3re nasza polonia rok rocznie przepuszcza zagranic\u0105, tobym tyle pozak\u0142ada\u0142 galerji i muze\u00f3w, \u017ce nawet Kulik\u00f3w, Rzesz\u00f3w i Podg\u00f3rze mia\u0142yby swoje muzea miejskie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I tak w pi\u0119knej scenerii Capri powsta\u0142o miejsce, w kt\u00f3rym eksponowane by\u0142y obrazy i rysunki przedstawiaj\u0105ce epizody z dzie\u0142a Henryka Sienkiewicza autorstwa Jana Styki. Muzeum funkcjonowa\u0142o zaledwie kilka lat, dysponowa\u0142o w\u0142asn\u0105 piecz\u0119ci\u0105, a kapryjczycy mogli zwiedza\u0107 je za darmo. Po \u015bmierci Styki w kwietniu 1925 r. czyniono starania, aby zasoby muzeum trafi\u0142y do Polski. Niestety niepochlebne opinie \u015brodowisk artystycznych na temat malarstwa wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy Panoramy Rac\u0142awickiej<\/em> prze\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na wytworzenie fatalnej atmosfery wok\u00f3\u0142 muzeum i jego zbior\u00f3w, kt\u00f3re z czasem uleg\u0142y rozproszeniu.<\/p>\n\n\n\n

Muzea powstawa\u0142y zawsze jako \u201epami\u0119\u0107 kontekst\u00f3w\u201d. Na Capri, dzi\u0119ki malowanym epizodom z \u201eQuo vadis\u201d, kontekstem sta\u0142o si\u0119 arcydzie\u0142o polskiego noblisty, kt\u00f3ry skupia\u0142 w sobie ducha narodu i reprezentowa\u0142 jego charakter w \u015bwiecie. Muzeum za\u0142o\u017cone przez Jana Styk\u0119 zarz\u0105dza\u0142o w pewien spos\u00f3b pami\u0119ci\u0105 o Sienkiewiczu, organizuj\u0105c j\u0105 wok\u00f3\u0142 scen i postaci z jego powie\u015bci. By\u0142o swoistym fenomenem, donacj\u0105 jednego artysty, przy czym \u2013 jak to najcz\u0119\u015bciej bywa w takich przypadkach \u2013 nie nosi\u0142o jego imienia, tylko po\u015bwi\u0119cone zosta\u0142o rzymskiej powie\u015bci Sienkiewicza i pocz\u0105tkom chrze\u015bcija\u0144stwa. Zlokalizowano je na jednej z najs\u0142ynniejszych i najbardziej urokliwych wysp \u015bwiata, kt\u00f3rej pi\u0119kno s\u0142awi\u0142o wielu polskich poet\u00f3w, m.in. Juliusz S\u0142owacki, Leopold Staff czy Roman Brandstaetter.<\/p>\n\n\n\n

Dawna siedziba muzeum przy kapryjskiej via Tragara zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b. Od lat w tym budynku dzia\u0142a 3-gwiazdkowy hotel. Wn\u0119trza zosta\u0142y przystosowane do funkcji, jak\u0105 pe\u0142ni teraz willa. Nadal u\u017cywana jest nazwa Certosella. Obecnie w\u0142a\u015bcicielem hotelu jest rodzina Iacono.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze w latach 90. XX w. we w\u0142oskich kr\u0119gach polonijnych zrodzi\u0142a si\u0119 inicjatywa upami\u0119tnienia Jana Styki tablic\u0105 umieszczon\u0105 na elewacji jego dawnej willi. Podkre\u015blano, \u017ce by\u0142by to wa\u017cny polski akcent przy trasie prowadz\u0105cej turyst\u00f3w na taras z widokiem na s\u0142ynne ska\u0142y Faraglioni. Dodatkowym argumentem by\u0142o r\u00f3wnie\u017c to, i\u017c nieopodal upami\u0119tniono pobyty na Capri innych wielkich ludzi \u2013 Winstona Churchilla czy Pabla Nerudy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Po latach idea przypomnienia mieszka\u0144com wyspy postaci Jana Styki zosta\u0142a na nowo podj\u0119ta przez ks. Arkadiusza Noconia z Rzymu. Tym razem sprawa zosta\u0142a doprowadzona do szcz\u0119\u015bliwego ko\u0144ca. Ksi\u0105dz Noco\u0144 ufundowa\u0142 wysmakowan\u0105 tablic\u0119 i na willi Certosella pojawi\u0142 si\u0119 wreszcie znak \u015bwiadcz\u0105cy o obecno\u015bci na Capri naszego rodaka oraz informuj\u0105cy o muzeum, kt\u00f3re tam dzia\u0142a\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy mia\u0142a miejsce 26 pa\u017adziernika 2014 r. i wzi\u0119li w niej udzia\u0142 przedstawiciele miejscowych w\u0142adz z burmistrzem Giannim De Martino na czele, ks. Arkadiusz Noco\u0144, przedstawiciele w\u0142oskiej Polonii, znawca historii wyspy prof. Raffaello Vacca oraz cz\u0142onkowie rodziny Iacono. Obecni w\u0142a\u015bciciele dawnej willi Jana Styki s\u0105 dumni z faktu, \u017ce mieszkaj\u0105 i pracuj\u0105 w miejscu, kt\u00f3re ma niebanaln\u0105 histori\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z polskim artyst\u0105.<\/p>\n\n\n\n

San Gimignano<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

San Gimignano jest jednym z najlepiej zachowanych \u015bredniowiecznych miast Europy i z pewno\u015bci\u0105 najbardziej charakterystycznym w Toskanii. Wszystko za spraw\u0105 wysokich, czworok\u0105tnych wie\u017c, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 w jego panoramie. St\u0105d te\u017c trafne okre\u015blenie miasteczka mianem \u201e\u015bredniowiecznego Manhattanu\u201d.Tak o San Gimignano pisa\u0142 Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz (1894-1980) \u2013 znakomity prozaik, poeta i eseista:<\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142e jest jak\u0105\u015b dekoracj\u0105 do dziej\u00f3w, kt\u00f3re przebrzmia\u0142y czy w og\u00f3le nie nadesz\u0142y. Na placu przed katedr\u0105 w\u0119drowne trupy \u015bpiewacze daj\u0105 teraz czasami przedstawienie oper Rossiniego, ale nie dla tych przecie pe\u0142nych wdzi\u0119ku utwor\u00f3w stworzy\u0142a \u015bredniowieczna rywalizacja te wie\u017ce, te mury. San Gimignano delle belle torre \u2013 tak si\u0119 nazywa to miasto w j\u0119zyku popularnych skr\u00f3t\u00f3w. Wie\u017c tych teraz sterczy trzyna\u015bcie, a jeszcze stosunkowo niedawno by\u0142o trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107. Nie mia\u0142y w\u0142a\u015bciwie \u017cadnego przeznaczenia, tylko w zapale czysto sportowym mieszka\u0144cy tego zak\u0105tka, ka\u017cdy nad swoim domem, budowali z \u017c\u00f3\u0142tego kamienia okolicznych wzg\u00f3rz tak\u0105 wie\u017c\u0119: czyja b\u0119dzie wy\u017csza? A\u017c nareszcie sam magistrat prze\u015bwietnego miasta zbudowa\u0142 jedn\u0105 wie\u017c\u0119 na ratuszu i wyda\u0142 rozkaz, \u017ceby \u017cadna inna \u201eprywatna\u201d wie\u017ca nie przewy\u017csza\u0142a magistrackiej. Oczywi\u015bcie nikt ju\u017c wtedy nie chcia\u0142 budowa\u0107 i tak zosta\u0142o San Gimignano po dzi\u015b dzie\u0144 ze swoimi bezcelowymi, pustymi wie\u017cami; pomi\u0119dzy ich \u017c\u00f3\u0142tymi kamieniami wyros\u0142y graby i oliwki, mieszkania pod wie\u017cami zubo\u017ca\u0142y i sta\u0142y si\u0119 puste\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz podr\u00f3\u017cowa\u0142 na P\u00f3\u0142wysep Apeni\u0144ski wielokrotnie. W \u201ePodr\u00f3\u017cach do W\u0142och\u201d podzieli\u0142 si\u0119 swymi wra\u017ceniami z czytelnikiem. Jest on do\u015b\u0107 specyficznym cicerone<\/em>. Odmalowuje klimat i charakter opisywanego miejsca i jednocze\u015bnie pr\u00f3buje zrekonstruowa\u0107 jego genius loci. <\/em>Reporta\u017ce z w\u0119dr\u00f3wek po Italii to r\u00f3wnie\u017c refleksje nad w\u0142asn\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 i w\u0142asnym \u017cyciem. Poza tym Iwaszkiewicz zastanawia si\u0119 tak\u017ce nad fenomenem podr\u00f3\u017cy. Odkrywamy z nim wiele miejsc, kt\u00f3re zainspirowa\u0142y jego tw\u00f3rcz\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Podr\u00f3\u017c jawi si\u0119 w tekstach Iwaszkiewicza jako metafora kszta\u0142towania \u201eosobowo\u015bci artystycznej\u201d pisarza.<\/p>\n\n\n\n

San Gimignano na pewno zrobi\u0142o na nim wielkie wra\u017cenie. Jego wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 i malowniczo\u015b\u0107 nikogo nie pozostawiaj\u0105 oboj\u0119tnym. Na jednym z budynk\u00f3w w miasteczku odnajdujemy tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 Jaros\u0142awowi Iwaszkiewiczowi. Znajduje si\u0119 na niej napis: \u201eLa poesia non si scrive \/ La poesia si dice\u201d ( Poezja nie jest pisana\/ Poezja jest m\u00f3wiona).<\/p>\n\n\n\n

Ten polski \u015blad w San Gimignano dokumentuje w pewien spos\u00f3b pobyty Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza we W\u0142oszech.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polskie \u015blady we W\u0142oszech \u2013 Styka i Iwaszkiewicz Capri \u2013 niewielka wyspa w Zatoce Neapolita\u0144skiej \u2013 to jedna z najpi\u0119kniejszych w\u0142oskich wysp. Wspania\u0142e widoki, b\u0142\u0119kitne morze i strome ska\u0142y, niemal pionowo wystaj\u0105ce z wody \u2013 robi\u0105 niezapomniane wra\u017cenie. Leopold Staff sw\u00f3j zachwyt odda\u0142 pisz\u0105c: Na morzu wyspa g\u00f3rska: miniatura Tatr,Jeno \u017ce Morskie Oko, miast w… Czytaj dalej Capri<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":778,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[291],"tags":[307,309,308],"class_list":["post-777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-24","tag-capri","tag-iwaszkiewicz","tag-styka","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=777"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":782,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777\/revisions\/782"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}