{"id":7372,"date":"2026-08-26T15:38:37","date_gmt":"2026-08-26T13:38:37","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=7372"},"modified":"2026-08-26T15:38:37","modified_gmt":"2026-08-26T13:38:37","slug":"my-nie-blagamy-o-wolnosc-my-o-nia-walczymy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=7372","title":{"rendered":"My nie b\u0142agamy o wolno\u015b\u0107, my o ni\u0105 walczymy"},"content":{"rendered":"\n

Za t\u0119 wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 w Polsce<\/em>
Z \u0142askawo\u015bci Twojej mamy,<\/em>
Tobie, Bo\u017ce dzi\u0119kujemy,<\/em>
Ciebie Boga wys\u0142awiamy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W wojnie tocz\u0105cej si\u0119 w latach 1919-1920 Rzeczpospolita Polska musia\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 nie tylko z si\u0142\u0105 zbrojn\u0105 Armii Czerwonej, ale r\u00f3wnie\u017c z pot\u0119\u017cnym naporem sowieckiej propagandy. Razem z dzia\u0142aniami militarnymi trwa\u0142 w\u00f3wczas tak\u017ce zaciek\u0142y b\u00f3j o ludzkie umys\u0142y, o \u201erz\u0105d dusz\u201d, o kszta\u0142t Europy po hekatombie I wojny \u015bwiatowej. Geopolityka sprawi\u0142a, \u017ce na drodze ekspansji komunizmu na zach\u00f3d Europy stan\u0119\u0142a Polska.<\/p>\n\n\n\n

Latem 1920 roku armie bolszewickie by\u0142y ju\u017c u bram Warszawy. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nic nie zdo\u0142a powstrzyma\u0107 nawa\u0142y ze Wschodu. A jednak odrodzone pa\u0144stwo polskie okaza\u0142o si\u0119 bardziej odporne, a polskie spo\u0142ecze\u0144stwo bardziej skonsolidowane ni\u017c si\u0119 to wydawa\u0142o Rosjanom. Przecie\u017c ledwie dwa lata temu, po 123 latach niewoli, uda\u0142o si\u0119 \u2013 Polsce swobody da\u0107 \u015bwit.<\/em> Na t\u0119 chwil\u0119 czeka\u0142y pokolenia i dlatego w tych dramatycznych chwilach pami\u0119tano s\u0142owa Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry pisa\u0142 na emigracji:<\/p>\n\n\n\n

Polak, chocia\u017c st\u0105d mi\u0119dzy narodami s\u0142ynny,<\/em>
\u017be bardziej ni\u017ali \u017cycie kocha kraj rodzinny.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c zagro\u017cenie dopiero co odzyskanej niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142o czynnikiem niezwykle mobilizuj\u0105cym wszystkie warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa. W osobie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego Polska mia\u0142a charyzmatycznego przyw\u00f3dc\u0119 umiej\u0105cego \u015bwietnie wykorzysta\u0107 przyp\u0142yw patriotyzmu. Rol\u0119 nie do przecenienia odegra\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, kt\u00f3ry wezwa\u0142 wiernych aby stawili zdecydowany op\u00f3r z\u0142u, jakie niesie komunizm i poparli rz\u0105dz\u0105cych oraz armi\u0119. Papie\u017c Benedykt XV, kt\u00f3rego \u00f3wczesna sytuacja napawa\u0142a ogromn\u0105 trosk\u0105, tak\u017ce prosi\u0142 katolik\u00f3w, aby we wszystkich \u015bwi\u0105tyniach modlili si\u0119 o ocalenie Polski.<\/p>\n\n\n\n

W pami\u0119tnikach genera\u0142a Maxime\u2019a Weyganda czytamy, \u017ce nigdy w \u017cyciunie widzia\u0142 onludzi tak modl\u0105cych si\u0119 jak w\u00f3wczas w Warszawie i \u017ce t\u0142umy sz\u0142y w kierunku Radzymina \u2013 w kierunku huku dzia\u0142, aby by\u0107 w pobli\u017cu swych \u017co\u0142nierzy. To by\u0142o 15 sierpnia, w \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny \u2013 najwa\u017cniejsze \u015bwi\u0119to maryjne. T\u0142umy gromadzi\u0142y si\u0119 w Cz\u0119stochowie. Jednocze\u015bnie genera\u0142 odnotowa\u0142, \u017ce zar\u00f3wno na Jasnej G\u00f3rze, jak i w Warszawie modlili si\u0119 ludzie starzy oraz kobiety i dzieci. Bowiem ka\u017cdy, kto by\u0142 zdolny do noszenia broni, walczy\u0142 na froncie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na marginesie spostrze\u017ce\u0144 genera\u0142a Weyganda warto doda\u0107, \u017ce \u015bwiat nigdy tak do ko\u0144ca nie rozumia\u0142 \u201eszalonych Polak\u00f3w\u201d, ich wolno\u015bciowych zryw\u00f3w op\u0142acanych danin\u0105 krwi i \u017cycia. Znakomicie wyrazi\u0142 to znaj\u0105cy i czuj\u0105cy polsk\u0105 dusz\u0119 Joseph Conrad: Gin\u0119li za co\u015b zbyt g\u0142\u0119bokiego do wyra\u017cenia s\u0142owami, zbyt pot\u0119\u017cnego dla zwyk\u0142ych miernik\u00f3w, wedle kt\u00f3rych rozum oblicza korzy\u015bci \u017cycia i \u015bmierci, zbyt \u015bwi\u0119tego (\u2026).<\/em><\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c rok 1920 by\u0142 historycznym \u015bwiadectwem tego, \u017ce \u2026my nie b\u0142agamy o wolno\u015b\u0107, my o ni\u0105 walczymy<\/em>. Tak o Polakach walcz\u0105cych na frontach II wojny \u015bwiatowej powiedzia\u0142 legendarny dow\u00f3dca Dywizjonu 303 genera\u0142 Witold Urbanowicz.<\/p>\n\n\n\n

Podczas wojny polsko-bolszewickiej wa\u017cnym or\u0119\u017cem w walce o ludzkie umys\u0142y by\u0142a propaganda, a w szczeg\u00f3lno\u015bci propaganda wizualna. Jak zauwa\u017cy\u0142 Adam Zamoyski: Jedn\u0105 z jej form by\u0142y pos\u0119pne plakaty (\u2026) sugeruj\u0105ce istnienie wielkiej wrogiej konspiracji zagra\u017caj\u0105cej wszystkim aspektom polskiego \u017cycia.<\/em> Przedstawiano w nich ponury obraz ewentualnego sowieckiego panowania. W afiszach i plakatach antybolszewickich wroga przedstawiano jako barbarzy\u0144c\u0119, kt\u00f3ry d\u0105\u017cy do ponownego zniewolenia narodu polskiego.<\/p>\n\n\n\n

Zwykle druki te maj\u0105 charakter narracyjny, odznaczaj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Ich zamkni\u0119ta forma nie pozostawia miejsca na aluzje czy niedopowiedzenia, nie porusza wyobra\u017ani, kieruje do odbiorcy bezpo\u015bredni i jasny komunikat. Cz\u0119sto dzia\u0142ania Sowiet\u00f3w ukazywano w formie skr\u00f3towych reporta\u017cy. Na jednym z takich druk\u00f3w agitowano: \u201eJe\u015bli dzi\u015b nie p\u00f3jdziesz w pole z \u017co\u0142nierzem twym bratem, jutro oddasz wszystko pod bolszewickim batem\u201d. Na innym informowano: \u201eW Polsce ch\u0142op syty panem w swej zagrodzie, w Rosyi pod batem pracuje o g\u0142odzie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei przyk\u0142adem plakatu werbunkowego jest plakat Zygmunta Kami\u0144skiego \u201eDo broni! Ojczyzna was wzywa!\u201d. To obok plakatu Kamila Mackiewicza \u201eNam twierdz\u0105 b\u0119dzie ka\u017cdy pr\u00f3g\u201d najbardziej znany poster z okresu wojny polsko \u2013 bolszewickiej. Zawiera prosty i zarazem bardzo sugestywny przekaz wizualny, a wykorzystanie has\u0142a \u201eDo broni!\u201d przywodzi bezpo\u015brednie skojarzenia z polskimi tradycjami walk narodowo-wyzwole\u0144czych. Zygmunt Kami\u0144ski znany jest przede wszystkim jako projektant obowi\u0105zuj\u0105cego dzi\u015b wzoru god\u0142a Rzeczypospolitej Polskiej. Jego projekt powsta\u0142 w 1927 roku, za\u015b god\u0142o Polski w takim kszta\u0142cie przywr\u00f3cone zosta\u0142o w 1990 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Latem 1920 roku plakaty wzywaj\u0105ce do obrony Ojczyzny zaw\u0142adn\u0119\u0142y przestrzeni\u0105 publiczn\u0105. Wystawiano je w oknach wystawowych, wieszano na murach i drzewach. By\u0142y r\u00f3wnie\u017c noszone w patriotycznych pochodach. I tak:<\/p>\n\n\n\n

W dniu Armii Ochotniczej prawdziw\u0105 sensacj\u0119 na ulicach Warszawy wywo\u0142a\u0142y niesione w pochodzie i artystycznie wykonane barwne plakaty o motywach zwi\u0105zanych z chwil\u0105 obecn\u0105 i z has\u0142em, kt\u00f3re dzisiaj od g\u00f3ry do do\u0142u przenika spo\u0142ecze\u0144stwo nasze: \u201edo broni!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Obecnie plakaty te umieszczono na placach i ulicach Warszawy. Stoj\u0105 one, bij\u0105 w oczy i wo\u0142aj\u0105. S\u0105 jak g\u0142os sumienia. O najrozmaitszej tre\u015bci, jedne wstrz\u0105saj\u0105 groz\u0105, inne wreszcie operuj\u0105 humorem i satyr\u0105; wszystkie za\u015b podniecaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119, brzmi\u0105 jak pobudka i doskonale spe\u0142niaj\u0105 swe zadanie. Nie b\u0119d\u0105 te\u017c z pewno\u015bci\u0105 \u201eg\u0142osem wo\u0142aj\u0105cym na puszczy<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Has\u0142o \u201eDo broni!\u201d \u2013 kt\u00f3re powszechnie stosowa\u0142a propaganda wizualna \u2013 zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c u\u017cyte przez poet\u0119-legionist\u0119 J\u00f3zefa Relidzy\u0144skiego w jego emocjonalnym wierszu \u201eDo broni!\u201d, kt\u00f3ry opublikowany zosta\u0142 17 lipca 1920 roku na \u0142amach Tygodnika Ilustrowanego:<\/p>\n\n\n\n

Do broni! Ju\u017c wici p\u0142on\u0105!
Do broni! Chwila ostatnia!
Od wschodu \u0142un\u0105 czerwon\u0105
Krew wo\u0142a, wo\u0142a krew bratnia\u2026
Na skrzyd\u0142ach orlich krzyk goni:
Do broni, bracia, do broni!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Za lud! Za \u015bwi\u0119te mogi\u0142y!
Za kraj! Za ziemi\u0119 t\u0119 lasz\u0105!
Za sny, co ojcom si\u0119 \u015bni\u0142y!
Za wolno\u015b\u0107 wasz\u0105 i nasz\u0105!…
Na skrzyd\u0142ach orlich krzyk goni:
Do broni, bracia, do broni<\/em>!<\/p>\n\n\n\n

Polacy niemal w ostatnim momencie odparli bolszewik\u00f3w i odwr\u00f3cili realn\u0105 gro\u017ab\u0119 sowieckiego podboju. \u015awietny manewr Pi\u0142sudskiego, jego obecno\u015b\u0107 na linii frontu oraz entuzjazm \u017co\u0142nierzy przes\u0105dzi\u0142y o zwyci\u0119stwie. To nieoczekiwane wydarzenie, zwyci\u0119stwo w bitwie rozstrzygaj\u0105cej o losach Europy \u2013 nazywane od samego pocz\u0105tku Cudem nad Wis\u0142\u0105 \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwo polskie przypisywa\u0142o interwencji Bo\u017cej Opatrzno\u015bci. Rzeczywi\u015bcie post\u0119pom wojsk sowieckich towarzyszy\u0142y modlitwy ca\u0142ego narodu o ocalenie.<\/p>\n\n\n\n

Plakaty z archiwum autorki.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za t\u0119 wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 w PolsceZ \u0142askawo\u015bci Twojej mamy,Tobie, Bo\u017ce dzi\u0119kujemy,Ciebie Boga wys\u0142awiamy. W wojnie tocz\u0105cej si\u0119 w latach 1919-1920 Rzeczpospolita Polska musia\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 nie tylko z si\u0142\u0105 zbrojn\u0105 Armii Czerwonej, ale r\u00f3wnie\u017c z pot\u0119\u017cnym naporem sowieckiej propagandy. Razem z dzia\u0142aniami militarnymi trwa\u0142 w\u00f3wczas tak\u017ce zaciek\u0142y b\u00f3j o ludzkie umys\u0142y, o \u201erz\u0105d dusz\u201d, o… Czytaj dalej My nie b\u0142agamy o wolno\u015b\u0107, my o ni\u0105 walczymy<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":7374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[420],"tags":[],"class_list":["post-7372","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-93","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7376,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7372\/revisions\/7376"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}