![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/K3-873x1024.jpg\")
Polskie ziemia\u0144stwo \u017cy\u0142o jednak w pe\u0142nej zgodzie z Rusinami, kt\u00f3rzy ch\u0119tnie s\u0142u\u017cyli w starych dworach, staj\u0105c si\u0119 z czasem cz\u0119\u015bci\u0105 familii.<\/em> Nikomu w\u00f3wczas nie przysz\u0142oby do g\u0142owy, \u017ce wkr\u00f3tce kto\u015b zacznie ich przekonywa\u0107, \u017ce \u2013 s\u0105 skrzywdzonymi i wyzyskiwanymi ofiarami ustroju kapitalistycznego.<\/em> Pierwsze symptomy rewolucji bolszewickiej dotar\u0142y do Nowosielicy do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano. Najbardziej sceptyczni wobec nadchodz\u0105cych zmian byli sami ch\u0142opi, kt\u00f3rzy, patrz\u0105c na kilkudziesi\u0119cioosobowy poch\u00f3d maszeruj\u0105cy pod sztandarem uszytym z czerwonej pierzyny, m\u00f3wili: Ne bude dobra z toho, pani! … Bez cara ani poriadku, ni to\u0142ku. Kto\u017c bude ho\u0142owoju w hosudarstwie?<\/em> (Nic dobrego z tego nie b\u0119dzie, prosz\u0119 pani. Bez cara ani porz\u0105dku, ani sensu. Kt\u00f3\u017c b\u0119dzie g\u0142ow\u0105 gospodarstwa).<\/p>\n\n\n\n Wkr\u00f3tce jednak w okolicy pojawili si\u0119 agitatorzy. Wspomagani przez tutejszych \u017byd\u00f3w, usi\u0142owali przekona\u0107 lud do odbierania panom ziemi. Nieoczekiwanymi sprzymierze\u0144cami agitator\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 wiejskie kobiety. Nikt tak chciwie nie pragn\u0105\u0142 wszystkiego co dworskie. \u017bydzi prowadzili je, jak chcieli i dok\u0105d chcieli, a one prowadzi\u0142y ostro\u017cniejszych i pow\u015bci\u0105gliwszych m\u0119\u017c\u00f3w. Na \u201eschodach\u201d, czyli wiecach wiejskich, nikt ich nie przegada\u0142 i nikt nie powstrzyma\u0142. Dotychczas tak ciche i bezosobowe, czarnobrewe i rzewne Ulany, Hapki i Frasyny ogarn\u0105\u0142 istny sza\u0142 wiecowania. (\u2026) Wyci\u0105gaj\u0105c r\u0119ce w stron\u0119 bielej\u0105cego na g\u00f3rze dworu, wo\u0142a\u0142y: \u201eTreba nam zemli, ne treba paniw!\u201d. (Potrzeba nam ziemi, nie trzeba pan\u00f3w).<\/em><\/p>\n\n\n\n Ch\u0142opi uwierzyli w ko\u0144cu agitatorom, \u017ce mog\u0105 pozbawi\u0107 pan\u00f3w maj\u0105tk\u00f3w. W Nowosielicy najpierw zacz\u0119li wypasa\u0107 zwierz\u0119ta w parku przynale\u017cnym do dworu. \u0141amali drzewa, niszczyli trawniki, \u015bpiewali g\u0142o\u015bno pod oknami mieszka\u0144c\u00f3w, jakby chcieli zaznaczy\u0107 swoje terytorium. Podobnie si\u0119 dzia\u0142o w innych dworach. Rusi\u0144ska s\u0142u\u017cba zdradza\u0142a prawie wsz\u0119dzie swoich pan\u00f3w. Ludzie, kt\u00f3rych traktowano jak cz\u0142onk\u00f3w rodziny, nagle zrywali przyjacielskie wi\u0119zi i pod\u0105\u017cali za podjudzanymi do buntu gromadami. Wspierali ich \u017co\u0142nierze urlopnicy, dezerterzy i wci\u0105\u017c rosn\u0105ce grupy m\u0142odych ludzi. Rewolucja ogarnia\u0142a coraz wi\u0119ksze obszaryWo\u0142ynia, Podola i Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n Z pocz\u0105tku ch\u0142opi ograniczali si\u0119 \u201etylko\u201d do rabunku. W dworze pobliskich \u0141aszkach \u017co\u0142nierze znale\u017ali mn\u00f3stwo w\u00f3dki; po ca\u0142onocnym pija\u0144stwie spl\u0105drowali dom i wyjechali. Reszty zniszczenia dokonali ch\u0142opi. Najpi\u0119kniejsze meble i kryszta\u0142owe \u015bwieczniki rzucano z pi\u0119tra przez okna, zerwano cz\u0119\u015b\u0107 dachu, powyrywano drzwi z zawias\u00f3w, w drzazgi posz\u0142y wszystkie ramy okienne, w proch \u015bliczne, turkusowe i z\u0142ote, empirowe stiuki, a okrzyki wesela i triumfu s\u0142ycha\u0107 by\u0142o a\u017c w naszym parku.<\/em><\/p>\n\n\n\n Wkr\u00f3tce wi\u0119kszo\u015b\u0107 przepi\u0119knych dwork\u00f3w zamieni\u0142a si\u0119 w gruzowisko. Palono domy, r\u0105bano sady i ogrody. Mury r\u00f3wnano z ziemi\u0105, aby w\u0142a\u015bciciel nie mia\u0142 dok\u0105d wr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n Autorka opisuje przypadek starego szlachcica, kt\u00f3ry pozosta\u0142 w maj\u0105tku do ostatniej chwili. \u017begnaj\u0105c sw\u00f3j stary dom, brodzi\u0142 po kolana w strz\u0119pach ca\u0142e \u017cycie zbieranej, pe\u0142nej bia\u0142ych kruk\u00f3w biblioteki, i patrzy\u0142, jak gromada dzieci wiejskich w\u015br\u00f3d krzyk\u00f3w i \u015bmiechu t\u0142uk\u0142a markizy i pasterzy z saskiej porcelany. Kilkana\u015bcie bab, k\u0142\u00f3c\u0105c si\u0119 zawzi\u0119cie, ci\u0119\u0142o no\u017cycami do strzy\u017cenia owiec oryginalne gobeliny z XVI wieku, przykrawaj\u0105c je na miar\u0119 swoich \u0142\u00f3\u017cek, kt\u00f3rym od dzi\u015b mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 jako kapy, i spluwa\u0142y, pokazuj\u0105c sobie nagie cia\u0142a nimf.<\/em><\/p>\n\n\n\n Pogrom nie oszcz\u0119dzi\u0142 te\u017c domu rodzic\u00f3w autorki w Skowr\u00f3dkach. Rano ruszy\u0142y w stron\u0119 dworu gromady \u017co\u0142nierzy, za nimi baby \u017c\u0105dne po\u015bcieli, poduszek i firanek. Na ko\u0144cu szli ch\u0142opi. Pomimo zaci\u0119tej walki o dobytek Kossakowie nie zdo\u0142ali pokona\u0107 agresor\u00f3w. Opu\u015bcili wi\u0119c dom bocznym wyj\u015bciem, ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na ogarni\u0119te ju\u017c ogniem mury. Napastnicy \u0142amali narz\u0119dzia rolnicze i rzucali je w ogie\u0144, zabijali zwierz\u0119ta domowe, niszczyli kaplic\u0119, pastwi\u0105c si\u0119 nad wizerunkami \u015bwi\u0119tych, rozrywaj\u0105c ornaty, kom\u017ce i chor\u0105gwie, r\u0105bali stare gda\u0144skie meble, darli fotografie, listy, ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n Trudno zrozumie\u0107 instynkt bezmy\u015blnego poniewierania rzeczy warto\u015bciowych i profanowania bliskich sercu pami\u0105tek. Zofia Kossak dostrzega w tym pi\u0119tno tatarskiego Wschodu obcego naszej mentalno\u015bci. Polski ch\u0142op te\u017c m\u00f3g\u0142by by\u0107 \u0142asy na czyj\u0105\u015b w\u0142asno\u015b\u0107. Maj\u0105c przed sob\u0105 cudze dobro do zagarni\u0119cia, powie: \u201eTo bandzie la mnie, to la baby, to la dzieck\u00f3w, a to \u2013 bierzta sobie kumie, je\u015bli si\u0119 woma przydo\u201d.<\/em> Nie niszczy\u0142by narz\u0119dzi, nie pali\u0142 zbo\u017ca i nie wpycha\u0142 por\u0105banego powozu do studni.<\/p>\n\n\n\n Wkr\u00f3tce rewolucyjne nastroje przybra\u0142y straszliwsze oblicze. Miejscowa gazeta \u201eDziennik Kijowski\u201d donosi\u0142a o morderstwach dokonywanych z niewyobra\u017calnym okrucie\u0144stwem: ten por\u0105bany siekier\u0105, \u00f3w przepi\u0142owany pi\u0142\u0105, ten zat\u0142uczony kijami, tamten rozdarty na strz\u0119py, \u00f3w polany naft\u0105 i spalony.<\/em><\/p>\n\n\n\n W obliczu zagro\u017cenia \u017cycia Polacy opuszczali swoje domy i uciekali. R\u00f3wnie\u017c pisarka przenios\u0142a si\u0119 wraz z matk\u0105 i dzie\u0107mi do Starokonstantynowa. Przez pewien czas w mie\u015bcie w\u0142adz\u0119 sprawowali Niemcy, kt\u00f3rzy nie pozwalali na rozboje i kradzie\u017ce. Jednak po ich wyje\u017adzie zacz\u0119li rz\u0105dzi\u0107 na zmian\u0119 to Ukrai\u0144cy, to bolszewicy.<\/p>\n\n\n\n W grudniu 1918 do miasta wszed\u0142 pu\u0142k petlurowski pod wodz\u0105 atamana Bidenki, kt\u00f3ry bez trudu pokona\u0142 komunist\u00f3w. Ich zwyci\u0119stwo dawa\u0142o nadziej\u0119 na lepszy czas.<\/p>\n\n\n\n Komuni\u015bci szybko wyrzekli si\u0119 swoich idei i przeszli do petlurowc\u00f3w. Oczekiwane zmiany nie nadesz\u0142y. Petlurowcy grabili sklepy, tak jak komuni\u015bci. Zmuszali \u017byd\u00f3w do oddawania pieni\u0119dzy w zamian za unikni\u0119cie pogromu. G\u0142osz\u0105c has\u0142a o wolnej Ukrainie, my\u015bleli tylko o szybkim wzbogaceniu si\u0119. Tymczasem w mie\u015bcie szerzy\u0142y si\u0119 choroby: tyfus, hiszpanka i czarna ospa. Codziennie ulicami miasta ci\u0105gn\u0119\u0142y kondukty pogrzebowe, odbieraj\u0105c jeszcze \u017cyj\u0105cym resztki z\u0142udze\u0144.<\/p>\n\n\n\n W styczniu 1919 roku wydano ustaw\u0119 o wymianie carskich rubli na ukrai\u0144skie papiery. Bogaci ch\u0142opi, nie przeczuwaj\u0105c podst\u0119pu, przynosili do banku zrabowane panom pieni\u0105dze. Zamiast nowych pieni\u0119dzy otrzymali nic niewarte kwitki, kt\u00f3re nigdy nie mia\u0142y by\u0107 wyp\u0142acone. Zanim oburzone ch\u0142opstwo zd\u0105\u017cy\u0142o wywo\u0142a\u0107 rozruchy, rz\u0105d wywi\u00f3z\u0142 pieni\u0105dze z miasta. By\u0107 mo\u017ce, chc\u0105c odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 od dra\u017cliwej sprawy i odzyska\u0107 utracone wp\u0142ywy, w\u0142adza zacz\u0119\u0142a kierowa\u0107 gniew ukrai\u0144skiego ludu przeciw Polakom. Wcze\u015bniej panowie byli winni ch\u0142opskiej niedoli, teraz zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107 o winie \u201eLach\u00f3w\u201d. Z pocz\u0105tku by\u0142y to nie\u015bmia\u0142o wyg\u0142aszane \u017c\u0105dania: \u201ePolsk\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 z panami przep\u0119dzi\u0107 do Polski\u201d, ale po wsiach zacz\u0119\u0142y wkr\u00f3tce kr\u0105\u017cy\u0107 broszury i odezwy: Kaza\u0142 Chrystos Hospod nasz: my\u0142ujte worohiw waszich. Ane ne kaza\u0142 Wiu: my\u0142ujte worochiw Prawdy. A Lachy idut z \u0142o\u017ceju i obmanom na zhubu i pohybel neszczastnoho, ukrainskoho naroda.<\/em> (Przykaza\u0142 Chrystus, nasz Pan: mi\u0142ujcie nieprzyjaci\u00f3\u0142 waszych. Ale nie przykazywa\u0142: mi\u0142ujcie wrog\u00f3w Prawdy. A Lachy id\u0105 z k\u0142amstwem i oszustwem na zgub\u0119 i ha\u0144b\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwego narodu ukrai\u0144skiego).<\/p>\n\n\n\n A dalej:<\/p>\n\n\n\n Ha\u0144ba temu, kto by Lachom pomaga\u0142 i brata\u0142 si\u0119 z nimi, kto by rannemu Lachowi poda\u0142 wod\u0119 albo przyj\u0105\u0142 do domu. Nie ma lito\u015bci dla tych ciemi\u0119\u017cycieli, krwiopijc\u00f3w, bia\u0142or\u0119kich i cwanych paniczyk\u00f3w. R\u017cnijcie ich wszystkich we \u015bnie w domach, niszczcie drogi za nimi i przed nimi i nie miejcie lito\u015bci dla \u017cadnego z nich, bo polska pijawka najgorsza ze wszystkich pijawek na \u015bwiecie.<\/em><\/p>\n\n\n\n Napi\u0119cie wywo\u0142ywane tym i\u015bcie szata\u0144skim judzeniem nie by\u0142o do\u015b\u0107 silne, by wywo\u0142a\u0107 po\u017c\u0105dane dzia\u0142anie na szerok\u0105 skal\u0119, ale na tyle skuteczne, aby znale\u017a\u0107 uj\u015bcie w pogromach \u017byd\u00f3w. W P\u0142oskirowie dosz\u0142o do zamordowania ponad dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy ludzi. Ukrai\u0144cy nie u\u017cywali broni palnej, otoczyli \u017cydowskie domy i zarzynali, k\u0142uli lub \u0107wiartowali \u017cywcem bezbronne ofiary.<\/p>\n\n\n\n Systematycznie przechodz\u0105c wszystkie zau\u0142ki i domy, nie oszcz\u0119dzono nikogo \u2013 od niemowl\u0105t do najstarszych. (\u2026) Zabitych wyrzucano z okien na ulic\u0119, gdzie po kilku godzinach zebra\u0142y si\u0119 istne materace z trup\u00f3w. Le\u017ca\u0142y tam w grozie swej strasznej niedoli \u2013 matki ci\u0119\u017carne, z kt\u00f3rych wydarto wn\u0119trzno\u015bci, dziewcz\u0119ta z odr\u0105banymi piersiami, starcy wyszczerzeni, okropni\u2026 Z balkonu zwiesza\u0142y si\u0119 wianki zwi\u0105zane z dzieci male\u0144kich, rozp\u0142atanych bagnetami, powi\u0105zanych sznurem za g\u0142\u00f3wki \u017ca\u0142o\u015bnie zwieszone.<\/em><\/p>\n\n\n\n Z tej straszliwej zbrodni nie wyci\u0105gni\u0119to \u017cadnych konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n W kwietniu 1919 do miasta weszli bolszewicy. Petlurowcy zacz\u0119li kry\u0107 si\u0119 i ucieka\u0107, jednego z nich schwytano i rozdarto na strz\u0119py, inni przypinali czerwone kokardy i uroczy\u015bcie witali przyby\u0142ych. Ci bezceremonialnie zajmowali mieszkania, spychaj\u0105c lokator\u00f3w pod \u015bciany i rozk\u0142adaj\u0105c si\u0119 na \u0142\u00f3\u017ckach w butach i ubraniach. Byli brudni, cuchn\u0105cy, umazani krwi\u0105. Kazali sobie podawa\u0107 jedzenie i urz\u0105dzali libacje. Zmuszali dziewcz\u0119ta do \u015bpiew\u00f3w i ta\u0144c\u00f3w, gwa\u0142cili kobiety, bili m\u0119\u017cczyzn. Rabowali wszystko z dom\u00f3w i sklep\u00f3w. Pisarka z b\u00f3lem opisuje tragiczn\u0105 dol\u0119 koni. Bolszewicy rekwirowali szlachetne okazy, nie zwa\u017caj\u0105c na pozostawione bez matek \u017arebi\u0119ta. Bia\u0142y ogier, uznawany za jednego z najpi\u0119kniejszych koni, nieprzyzwyczajony do krzyku i bata, zosta\u0142 por\u0105bany szabl\u0105, poniewa\u017c nie chcia\u0142 s\u0142ucha\u0107 rozkaz\u00f3w obcych ludzi. W ci\u0105gu dw\u00f3ch dni jego los podzieli\u0142o oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu koni.<\/p>\n\n\n\n Po kilku tygodniach dla mieszka\u0144c\u00f3w sta\u0142o si\u0119 oczywiste, \u017ce celem w\u0142adz sowieckich jest odarcie wszystkich ze wszystkiego. W sklepach zabrak\u0142o \u017cywno\u015bci, soli, myd\u0142a, nafty i \u015bwiec. Chleba by\u0142o coraz mniej. Potem og\u0142oszono rekwizycj\u0119 poduszek, ko\u0142der, mebli, talerzy, \u0142y\u017cek, a nawet but\u00f3w. W zamian za to otworzono mn\u00f3stwo biur i urz\u0119d\u00f3w, a nawet czytelni\u0119, do kt\u00f3rej ludzie musieli odda\u0107 swoje prywatne zbiory. Oczywi\u015bcie ksi\u0105\u017cek nikt nie czyta\u0142, pokrywa\u0142y si\u0119 wi\u0119c kurzem i ple\u015bnia\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Sowieci prowadzili walk\u0119 ideologiczn\u0105. Zacz\u0119li od niszczenia religii. Obiecywali, \u017ce przerobi\u0105 ko\u015bcio\u0142y na \u0142a\u017anie, browary i szpitale. Zabronili celebrowania nabo\u017ce\u0144stw, nie wolno by\u0142o chrzci\u0107 dzieci, udziela\u0107 \u015blub\u00f3w ani organizowa\u0107 pogrzeb\u00f3w. Popi i ksi\u0119\u017ca katoliccy byli nieustannie n\u0119kani rewizjami i przes\u0142uchaniami, kryli si\u0119 zatem po strychach, ob\u00f3rkach i w ogrodach. Na szcz\u0119\u015bcie mogli liczy\u0107 na wsparcie wiernych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ukradkiem odprawiali msze.<\/p>\n\n\n\n Czerwoni w\u0142adcy og\u0142aszali \u015bwiatu, \u017ce nie boj\u0105 si\u0119 niczego. Jedynym wrogiem niebezpiecznym, przed kt\u00f3rym w g\u0142\u0119bi mrocznej duszy czuli l\u0119k, wrogiem nad wszystko znienawidzonym a nieustannie przytomnym by\u0142 B\u00f3g, B\u00f3g sprawiedliwy i wszystkowiedz\u0105cy, przenikaj\u0105cy rzecz ka\u017cd\u0105. Nie r\u00f3\u017cnice klasowe chcieli wyt\u0119pi\u0107, lecz wiar\u0119. Nie kontrrewolucja ich oburza\u0142a, ale nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 duszy. \u201eBoga usun\u0105\u0107 ze \u015bwiata\u201d by\u0142o ich celem, has\u0142em i d\u0105\u017ceniem.<\/em><\/p>\n\n\n\n Wypowiedzieli wojn\u0119 Bogu, kt\u00f3ry jakoby nie istnia\u0142. Okazywali pogard\u0119 Bo\u017cym przykazaniom, ale w zamian nie mieli nic do zaoferowania. Paradoksalnie im zacieklej walczyli z religi\u0105, tym bardziej si\u0119 gubili, post\u0119powali nieracjonalnie, niekonsekwentnie. Oficjalnie nie m\u00f3wili, \u017ce chc\u0105 zniszczy\u0107 Boga. Raz tylko na wiecu jeden z bolszewickich przyw\u00f3dc\u00f3w krzykn\u0105\u0142: Cara \u0142atwo by\u0142o zrzuci\u0107, ale dopiero, kiedy zrzucimy tego cara, o!… (wskaza\u0142 na niebo), b\u0119dziemy panami \u015bwiata.<\/em><\/p>\n\n\n\n Autorka pisze, \u017ce odebranie ludziom prawa do wyznawania Boga oznacza\u0142o przekre\u015blenie szcz\u0119\u015bcia, jakie daje obcowanie z Nim. Tam, gdzie nie ma Boga, nie ma mi\u0142o\u015bci i dobra, nie ma nadziei. Po zaspokojeniu wszystkich \u017c\u0105dz pozostaje ca\u0142kowita pustka. Niekt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce Sowiety dlatego s\u0105 piek\u0142em, \u017ce tam ludzie mr\u0105 z g\u0142odu, \u017ce tysi\u0105ce gin\u0105 w wymy\u015blnych torturach. Ot\u00f3\u017c nie: Sowiety s\u0105 piek\u0142em tak\u017ce i dlatego, \u017ce nie masz w\u015br\u00f3d nich miejsca dla nadziei.<\/em><\/p>\n\n\n\n Odepchni\u0119cie najwy\u017cszego Dobra, szerzenie terroru i mordu musia\u0142o doprowadzi\u0107 do zaniku ludzkich uczu\u0107. Zofia Kossak zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce ten wewn\u0119trzny upadek spowodowa\u0142 powstanie nowego cz\u0142owieka \u2013 krasnoarmiejca. Wszyscy byli do siebie podobni, przewa\u017cnie m\u0142odzi z zaognionymi oczami, chorobliwie nalan\u0105, blad\u0105 cer\u0105 zdradzaj\u0105c\u0105 plugawe choroby i na\u0142ogi. Cho\u0107 mieli wypchane pieni\u0119dzmi kieszenie, chodzili w postrz\u0119pionych ubraniach. W spojrzeniach i gestach wyczuwa\u0142o si\u0119 przesyt i nud\u0119 granicz\u0105ce z rozpacz\u0105. Byli nieobliczalni: nawet po wsp\u00f3lnie zjedzonym posi\u0142ku mogli bez powodu zabi\u0107 gospodarza lub \u015bci\u0105\u0107 g\u0142ow\u0119 jego dziecku. \u017b\u0105dza krwi by\u0142a jak uzale\u017cnienie i wp\u0119dza\u0142a ich albo w dzikie podniecenie, albo przygn\u0119bienie i apati\u0119. Mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 z\u0142a szerz\u0105cego si\u0119 za ich spraw\u0105, nie czuli si\u0119 nawet \u201etowarzyszami\u201d. Raz, kiedy kto\u015b zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 tak do jednego z nich, ten odpowiedzia\u0142: Kakije my towariszcze! My rozbojniki i wory. Taki do nas nada gawarit.<\/em> (Jacy my towarzysze! My rozb\u00f3jnicy i z\u0142odzieje! Tak nale\u017cy do nas m\u00f3wi\u0107).<\/p>\n\n\n\n Pisarka, chocia\u017c spotka\u0142o j\u0105 ze strony bolszewik\u00f3w wiele krzywd, nie pisze o nich z nienawi\u015bci\u0105. Widzi w nich t\u0142um ob\u0142\u0105kanych szale\u0144c\u00f3w, zgn\u0119bionych i upodlonych, widzi ofiary szata\u0144skich teorii Nietzschego, nadludzi, kt\u00f3rzy zostawiali za sob\u0105 tylko zniszczenie i tysi\u0105ce mogi\u0142. I wierzy, \u017ce B\u00f3g im przebaczy.<\/p>\n\n\n\n Polacy mieszkaj\u0105cy w owym czasie na Kresach nie doczekali si\u0119 pomocy ze strony rz\u0105du polskiego. Musieli podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o wyje\u017adzie. R\u00f3wnie\u017c Kossakowie po\u017cegnali t\u0119 ukochan\u0105 ziemi\u0119, z bolesnym prze\u015bwiadczeniem, \u017ce Rzeczpospolita jej nie potrzebuje.<\/p>\n\n\n\n \u201ePo\u017coga\u201d to ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra nabiera dzi\u015b szczeg\u00f3lnej aktualno\u015bci i to nie tylko z powodu rocznic ludob\u00f3jstwa (pierwszego i drugiego) na Wo\u0142yniu, cho\u0107 nie mo\u017cna ich pomin\u0105\u0107. Trzeba t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta\u0107 r\u00f3wnie\u017c jako przestrog\u0119 przed katastrof\u0105, do kt\u00f3rej mog\u0105 doprowadzi\u0107 bezmy\u015blne idee g\u0142oszone przez kreator\u00f3w nowego, lepszego \u015bwiata. To ma by\u0107 \u015bwiat bez ogranicze\u0144, bez przykaza\u0144 i bez Boga, bez obowi\u0105zku doskonalenia si\u0119, wytrwa\u0142ego kszta\u0142cenia i stawania si\u0119 odpowiedzialnym za dobro rodziny i ojczyzny.<\/p>\n\n\n\n We wsp\u00f3\u0142czesnych \u201euczyliszczach\u201d dzieci maj\u0105 si\u0119 dobrze bawi\u0107 i zdobywa\u0107 wiedz\u0119 jedynie o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci p\u0142ci. Nieuctwo i brak krytycyzmu to najbardziej po\u017c\u0105dane cechy w wyzwalaniu stadnych emocji. O to samo chodzi\u0142o komunistom. Oni krzyczeli: \u201eZiemia dla wszystkich\u201d, dzi\u015b ich nast\u0119pcy krzycz\u0105: \u201eTolerancja dla wszystkich\u201d, ale oba has\u0142a nic nie znacz\u0105 \u2013 s\u0105 przykrywk\u0105 bezprawia, terroru i krzywdy.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Szczeg\u00f3\u0142y historii ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu w czasie II wojny \u015bwiatowej wywo\u0142uj\u0105 b\u00f3l i przera\u017cenie. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce w duszy cz\u0142owieka mog\u0105 si\u0119 kry\u0107 tak mroczne cienie, kt\u00f3re o\u017cywione jakimi\u015b przewrotnymi has\u0142ami, uwalniaj\u0105 pot\u0119\u017cne si\u0142y z\u0142a, popychaj\u0105c do mordowania s\u0105siad\u00f3w i zadawania im nieludzkich cierpie\u0144 siekier\u0105, pi\u0142\u0105 lub wid\u0142ami. Ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi, \u017ce ta straszliwa zbrodnia… Czytaj dalej Zofia Kossak-Szczucka Po\u017coga \u2013 reporta\u017c z piek\u0142a<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":55,"featured_media":7369,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[420],"tags":[],"class_list":["post-7368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-93","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/55"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7368"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7371,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7368\/revisions\/7371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}