Wspomniane pi\u0119\u0107 zasad to: zasada dobra wsp\u00f3lnego (w encyklice n. 59-64), zasada powszechnego przeznaczenia d\u00f3br (n. 65-67), zasada pomocniczo\u015bci (n. 68-72), zasada solidarno\u015bci (n. 73-76) oraz zasada sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej (n. 77-81).<\/p>\n\n\n\n
W dniu 31 lipca 2026 w Warszawie podczas \u201egrilla u Morawieckiego\u201d, czy te\u017c u\u017cywaj\u0105c nazwy oficjalnej \u2013 spotkania \u201eQuo vadis Polsko?\u201d na warszawskiej Pradze Jan Rokita m\u00f3wi\u0142 o tym, \u201e\u017ce istnieje spo\u0142eczne zapotrzebowanie na jak\u0105\u015b powag\u0119, \u017ce mo\u017cna odbudowa\u0107 zapotrzebowanie na powag\u0119 polityki\u201d. Owa powaga z pewno\u015bci\u0105 musi oznacza\u0107 wznoszenie si\u0119 ponad poziom rozhisteryzowania emocjonalnego z hodowaniem w sobie nienawi\u015bci dla realnych czy wyimaginowanych wrog\u00f3w. M\u00f3wi\u0142 te\u017c o wyczerpaniu si\u0119 dw\u00f3ch dot\u0105d dzia\u0142aj\u0105cych trajektorii rozwojowych, i tej opartej na zrywie polskiej przedsi\u0119biorczo\u015bci, i tej wykorzystuj\u0105cej si\u0142\u0119 pa\u0144stwa z programami spo\u0142ecznymi oraz naciskiem na podwy\u017cszanie p\u0142ac.<\/p>\n\n\n\n
Z tego, co m\u00f3wi\u0142 Jan Rokita, mo\u017cna wyci\u0105ga\u0107 wniosek, \u017ce brakuje nam nowej trajektorii pomna\u017caj\u0105cej kapita\u0142 spo\u0142eczny, w tym zaufanie oraz powa\u017cnie opieraj\u0105cej si\u0119 na warto\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
Trwa\u0142y rozw\u00f3j<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wedle wspomnianych pi\u0119ciu zasad katolickiej nauki spo\u0142ecznej trwa\u0142ego rozwoju nie zapewni\u0105 ani bogacenie si\u0119 lider\u00f3w gospodarczych, ani rozdawnictwo pieni\u0119dzy, ale czynienie mo\u017cliwie wszystkich wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcami dobra wsp\u00f3lnego. Nie licuje z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, gdy ten jest jedynie odbiorc\u0105 pensji, a tym bardziej zasi\u0142k\u00f3w, podobnie, gdy si\u0119 tylko rozhu\u015btuje jego emocje. To nie jest powa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Odbudowywanie zapotrzebowania na powag\u0119 polityki winno post\u0119powa\u0107 rami\u0119 w rami\u0119 z inwestowaniem w rozw\u00f3j ludzi, a zw\u0142aszcza wi\u0119zi mi\u0119dzy nimi, kt\u00f3re pozwol\u0105 wsp\u00f3lnym wysi\u0142kiem uzyskiwa\u0107 efekt synergii. Tak si\u0119 stanie, gdy stopniowo zanika\u0107 b\u0119dzie podzia\u0142 na publiczno\u015b\u0107 oraz w\u0105sk\u0105 grup\u0119 polityk\u00f3w, za\u015b polityczno\u015b\u0107 coraz to bardziej stawa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie udzia\u0142em mo\u017cliwie jak najszerszych kr\u0119g\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Brakuje powagi tam, gdzie ludzie nie wykorzystuj\u0105 w\u0142asnych talent\u00f3w i tylko sami siebie sprzedaj\u0105 za wy\u017csz\u0105 czy ni\u017csz\u0105 pensj\u0119. Aby da\u0107 narodowi si\u0142\u0119, trzeba dostarcza\u0107 mo\u017cliwie wszystkim, tak wi\u0119kszym jak i mniejszym, tych zdolno\u015bci i zasob\u00f3w, kt\u00f3re pozwol\u0105 tw\u00f3rczo wype\u0142nia\u0107 w\u0142asne, tak potrzebne role.<\/p>\n\n\n\n Nowa, trzecia trajektoria, kt\u00f3rej brak sygnalizowa\u0142 Jan Rokita, winna si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 z porzucaniem mentalno\u015bci skrajnego indywidualizmu oraz hodowania samych tylko emocji, zw\u0142aszcza nienawi\u015bci i pogardy. Konieczne za\u015b jest stopniowe uczenie si\u0119 partycypacji we wsp\u00f3lnym wysi\u0142ku, w oparciu o warto\u015bci od wiek\u00f3w wyznawane w kr\u0119gu cywilizacji europejskiej. I o tej powadze w spogl\u0105daniu na nasz\u0105 tradycj\u0119 na \u201egrillu\u201d m\u00f3wi\u0142 Jan Rokita, krytykuj\u0105c dekadencj\u0119 oraz szerz\u0105ce si\u0119 na polskiej prawicy odruchy niech\u0119ci do europejsko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Powa\u017cna polityka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przywracanie powagi to r\u00f3wnie\u017c stawianie na solidarno\u015b\u0107 i braterstwo mi\u0119dzy narodami naszego kontynentu, wbrew takim, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce przyroda nie zna niczego innego poza cynizmem i egoizmem. Czego mo\u017cemy si\u0119 uczy\u0107 od przyrody to przede wszystkim tworzenia harmonii, gdy nic si\u0119 nie marnuje, a ka\u017cdy z po\u017cytkiem wype\u0142nia swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 rol\u0119. Takiej powa\u017cnej trajektorii rozwojowej dzi\u015b nam potrzeba.<\/p>\n\n\n\n Wielu ludzi, gdy s\u0142yszy o dobru, prawdzie i pi\u0119knie, sk\u0142onnych jest parska\u0107 \u015bmiechem. To \u015bwiadczy o niedostatku powagi. Przywracanie powagi to, mi\u0119dzy innymi, ponowne nadawanie znaczenia pewnym s\u0142owom. W warunkach indywidualizmu i relatywizmu trwa gonitwa za chlebem, cho\u0107 ten chleb nie nasyca, bo ludzkim czynom brakuje powagi. Zbyt wielu Polak\u00f3w jest parobkami oraz widzami, a zbyt ma\u0142o mamy wsp\u00f3\u0142gospodarzy, bior\u0105cych na siebie ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W najlepszych swych latach chlub\u0105 Pierwszej Rzeczypospolitej by\u0142 Ruch Egzekucyjny, z szerok\u0105 rzesz\u0105 takich, kt\u00f3rzy konsekwentnie zabiegali o przywr\u00f3cenie powagi obowi\u0105zuj\u0105cym przepisom prawa. To by\u0142 republika\u0144ski ruch, podobny do tego, co w staro\u017cytno\u015bci organizowa\u0142 Tyberiusz Grakhus \u2013 gdyby tego ostatniego w swoim czasie s\u0142uchano, to pa\u0144stwo rzymskie wcale by nie by\u0142o skazane na upadek.<\/p>\n\n\n\n Oddolne zaanga\u017cowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przywracanie powagi czynom i s\u0142owom ma by\u0107 procesem rosn\u0105cym oddolnie, wcale nie jako co\u015b id\u0105cego od takiego czy innego polityka. Ten dzi\u015b b\u0119dzie prawdziwym m\u0119\u017cem stanu, kto b\u0119dzie zabiega\u0142 o jak najszerzej id\u0105ce anga\u017cowanie ludzi w proces tworzenia dobra wsp\u00f3lnego. I o tym Leon XIV pisze w encyklice \u201eMagnifica humanitas\u201d, przypominaj\u0105c, jak biblijny Nehemiasz organizowa\u0142 odbudow\u0119 Jerozolimy po niewoli babilo\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n Czytamy: \u201eNie narzuca rozwi\u0105za\u0144 z g\u00f3ry. Zwo\u0142uje rodziny, ka\u017cdej powierza odcinek muru do odbudowy, wys\u0142uchuje l\u0119k\u00f3w, koordynuje wysi\u0142ki i stawia czo\u0142o sprzeciwom. Opowiadanie ukazuje, \u017ce miasto odradza si\u0119 nie dzi\u0119ki inicjatywie pojedynczej osoby, lecz przez wsp\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 ca\u0142ego ludu: kap\u0142an\u00f3w, rzemie\u015blnik\u00f3w, naczelnik\u00f3w rod\u00f3w, kobiet i m\u0142odzie\u017cy. Jest to dzie\u0142o, kt\u00f3re ma w centrum Boga i odbudowuje w pierwszej kolejno\u015bci wi\u0119zi, jeszcze zanim pojawi\u0105 si\u0119 kamienie. W ten spos\u00f3b dawna Jerozolima odnajduje na nowo wsp\u00f3lny j\u0119zyk: nie j\u0119zyk jednolito\u015bci, lecz komunii; harmoni\u0119, kt\u00f3ra rodzi si\u0119 w\u00f3wczas, gdy ka\u017cdy przyjmuje swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015bci, a ca\u0142y lud uznaje, \u017ce jego si\u0142a pochodzi od Pana\u201d (n. 8).<\/p>\n\n\n\n Leon XIV w swej encyklice podkre\u015bla, \u017ce dobro wsp\u00f3lne nie jest sam\u0105 tylko sum\u0105 korzy\u015bci indywidualnych, lecz jest owocem wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, wynikiem wzajemnego oddzia\u0142ywania i wp\u0142ywu, gdy \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 rozmaite dzia\u0142ania, inicjatywy, wysi\u0142ki i decyzje. St\u0105d \u201eDobro wsp\u00f3lne jest czym\u015b wi\u0119cej\u201d (n. 61). W tek\u015bcie w\u0142oskim, dzi\u015b bazowym dla dokument\u00f3w watyka\u0144skich, to brzmi \u201eIl bene comune \u00e8 un plus<\/em>\u201d. Gdy tu wspominamy wypowiedzi z \u201egrilla u Morawieckiego\u201d, to sformu\u0142owanie \u201e\u00e8 un plus<\/em>\u201d silnie si\u0119 kojarzy z nazw\u0105 Rozw\u00f3j Plus, pokazuj\u0105c, jak sednem lepiej rozumianego rozwoju jest s\u0142u\u017cba dobru wsp\u00f3lnemu.<\/p>\n\n\n\n Dobro wsp\u00f3lne<\/strong><\/p>\n\n\n\n St\u0105d uwa\u017cam za uprawnione twierdzenie, \u017ce s\u0142owa z papieskiej encykliki opisuj\u0105 t\u0119 trzeci\u0105 trajektori\u0119 rozwoju, kt\u00f3rej potrzeb\u0119 podnosi\u0142 Jan Rokita podczas \u201egrilla\u201d. Dobro wsp\u00f3lne nie pokrywa si\u0119 ani z sum\u0105 korzy\u015bci poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b, ani ze zbie\u017cno\u015bci\u0105 ich partykularnych interes\u00f3w. Jest dobrem wi\u0119kszym, kt\u00f3re nale\u017cy do wszystkich i kt\u00f3re mo\u017cna budowa\u0107, pomna\u017ca\u0107 i strzec jedynie wsp\u00f3lnymi si\u0142ami (n. 60). Pozosta\u0142e wspomniane zasady s\u0105 swego rodzaju uzupe\u0142nieniem, czy te\u017c poszerzeniem tre\u015bci zasady dobra wsp\u00f3lnego, o czym osobno szerzej jeszcze napiszemy na \u0142amach Prawda jest ciekawa<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Nowa, trzecia trajektoria rozwoju ma wyprowadza\u0107 szerokie rzesze ludzi oraz tworzone przez nich organizacje ze stanu bierno\u015bci czy te\u017c bycia tylko wykonawcami id\u0105cych z g\u00f3ry polece\u0144 do stanu aktywnego wsp\u00f3\u0142budowania dobra wsp\u00f3lnego, a w\u00f3wczas mo\u017cna oczekiwa\u0107 synergicznie wi\u0119kszych rezultat\u00f3w gospodarczych i politycznych. Aby jednak nada\u0107 dynamik\u0119 dzia\u0142alno\u015bci oddolnej, przydatne jest koordynowanie tego od g\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n Res publica<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Papie\u017c pisze: \u201ewsp\u00f3lna praca na rzecz dobra wszystkich oznacza posiadanie wsp\u00f3lnego projektu\u201d (n. 62). To szczeg\u00f3lnie jest potrzebne na terenie postsowieckim, gdzie od pokole\u0144 wbijano nam do g\u0142\u00f3w, by\u015bmy si\u0119 nie mieszali do polityki, za\u015b w ostatnich 30 latach stosowano wzgl\u0119dem nas pedagogik\u0119 wstydu, nakazuj\u0105c\u0105 biernie i bezwolnie si\u0119 wtapia\u0107 w id\u0105c\u0105 z zewn\u0105trz nowoczesno\u015b\u0107. Potrzebujemy uczy\u0107 si\u0119 dostrzega\u0107 wzajemne powi\u0105zania i by\u0107 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialnym za res public\u0119<\/em>, prze\u0142amuj\u0105c dziel\u0105ce nas r\u00f3\u017cnice i rozbie\u017cno\u015bci interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Aby to mog\u0142o nast\u0119powa\u0107, przydatna jest si\u0142a polityczna jednoznacznie stawiaj\u0105ca sobie za cel tworzenie projektu dla wszystkich, by odt\u0105d mo\u017cliwie ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 si\u0119 czu\u0107 wsp\u00f3\u0142budowniczym. Papie\u017c pisze o potrzebie \u201esprawiedliwego harmonizowania r\u00f3\u017cnych wchodz\u0105cych w gr\u0119 interes\u00f3w, poszukuj\u0105c r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy dobrami partykularnymi a dobrem wsp\u00f3lnym, nie pozostawiaj\u0105c na boku najs\u0142abszych. Kiedy polityka rezygnuje z d\u0142ugofalowej wizji i sprowadza si\u0119 do kr\u00f3tkoterminowych kalkulacji lub ja\u0142owych polaryzacji, m\u00f3wienie o dobru wsp\u00f3lnym traci wiarygodno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie narastaj\u0105 nier\u00f3wno\u015bci i p\u0119kni\u0119cia spo\u0142eczne\u201d (n. 63).<\/p>\n\n\n\n Pilnie potrzebujemy koordynator\u00f3w wsp\u00f3lnego projektu.<\/p>\n\n\n\n W ramach takiego projektu warto by zaz\u0119bia\u0107 ze sob\u0105 dzia\u0142ania dot\u0105d zatomizowanych \u015brodowisk, a w tym zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re ostatnio jakby trac\u0105 rozumienie sensu w\u0142asnego istnienia. Dawno temu Kornel Morawiecki w\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zkach zawodowych upatrywa\u0142 stra\u017cnik\u00f3w i obro\u0144c\u00f3w ustroju solidarystycznego. A to \u2013 po stosownych adaptacjach do nowych czas\u00f3w i wyzwa\u0144 \u2013 nadal mo\u017ce by\u0107 spraw\u0105 aktualn\u0105. Warto sobie u\u015bwiadamia\u0107, jak ogromna r\u00f3\u017cnica dzieli pa\u0144stwo opieku\u0144cze, staraj\u0105ce si\u0119 rozdawa\u0107 dobra, od pa\u0144stwa solidarnego, dostarczaj\u0105cego mo\u017cliwie ka\u017cdemu zdolno\u015bci i zasob\u00f3w, aby ten m\u00f3g\u0142 si\u0119 stawa\u0107 jednym z budowniczych dobra wsp\u00f3lnego. Tak zwi\u0105zki zawodowe, jak izby zawodowe oraz fora wsp\u00f3\u0142pracy przedsi\u0119biorc\u00f3w s\u0105 pierwszoplanowymi nauczycielami i wykonawcami dobrej innowacyjnej pracy.<\/p>\n\n\n\n Z Kardyna\u0142em Wyszy\u0144skim wi\u0105\u017ce si\u0119 zapisane przez Jana Paw\u0142a II w encyklice Laborem exercens<\/em> wezwanie, by ludzka praca stawa\u0142a si\u0119 uczestnictwem w Bo\u017cym dziele stwarzania \u015bwiata (n. 25). Taki styl pracy winien charakteryzowa\u0107 wspomnian\u0105 trzeci\u0105 trajektori\u0119 rozwoju. Ani sobie nawzajem niczego nie staramy si\u0119 wyrywa\u0107, ani nie oczekujemy, by taki czy inny dobry wujek obsypa\u0142 nas bogactwem. Kto wk\u0142ada sw\u00f3j dar we wsp\u00f3lny wysi\u0142ek, ten sam na tym najbardziej zyskuje, co wida\u0107, gdy si\u0119 ksi\u0119guje koszty i zyski d\u0142ugoterminowo.<\/p>\n\n\n\n Podczas \u201egrilla\u201d, tak Jan Rokita, jak inni, odnosili si\u0119 do ojkofobii oraz dekadentyzmu, z jakim \u015brodowiska prawicowe pr\u00f3buj\u0105 odrzuca\u0107 wszystko, co si\u0119 \u0142\u0105czy z przymiotnikiem \u201eeuropejski\u201d. A naszemu kontynentowi przecie\u017c tak brakuje, by odrzuca\u0107 centralizacje, a przywraca\u0107 wypracowany pod wp\u0142ywami chrze\u015bcija\u0144stwa model polityczno\u015bci wielosegmentowej, z monarchiami stanowymi oraz niezale\u017cno\u015bci\u0105 szeregu instytucji, a w tym ko\u015bcielnych, kupieckich czy uniwersyteckich. W\u0142a\u015bnie to nada\u0142o Europie jej niezwyk\u0142\u0105 si\u0142\u0119. I nadal mo\u017ce j\u0105 nadawa\u0107 \u2013 z solidarnym budowaniem dobra wsp\u00f3lnego, wbrew globalnym graczom potrafi\u0105cym \u015bwietnie \u017cerowa\u0107, lecz tylko na indywidualizmie.<\/p>\n\n\n\n Gdy si\u0119 skonsolidujemy, b\u0119dziemy potrafili si\u0119 przed nimi obroni\u0107.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W swej encyklice \u201eMagnifica humanitas\u201d, wydanej w maju 2026, papie\u017c Leon XIV zestawia pi\u0119\u0107 g\u0142\u00f3wnych zasad katolickiej nauki spo\u0142ecznej. To s\u0105, rzecz jasna, zasady rozwijane od dawna, przynajmniej od pontyfikatu Leona XIII, jeszcze z ko\u0144ca XIX wieku, a poszczeg\u00f3lni autorzy odnosili si\u0119 do jeszcze innych zasad, nie uj\u0119tych przez Leona XIV, jak zasada godno\u015bci ludzkiej… Czytaj dalej Pi\u0119\u0107 zasad z \u201eMagnifica humanitas\u201d (cz. 1)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":7361,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[420],"tags":[],"class_list":["post-7360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-93","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7360"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7363,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7360\/revisions\/7363"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/M.Oktaba_Grill-u-Morawieckiego_fot1-1024x561.jpg\")