{"id":734,"date":"2023-11-29T11:59:00","date_gmt":"2023-11-29T10:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=734"},"modified":"2023-11-30T11:09:26","modified_gmt":"2023-11-30T10:09:26","slug":"swieto-nauki-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=734","title":{"rendered":"\u015awi\u0119to Nauki we Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"\n

Dr Edward W\u0105siewicz laureatem nagrody im. prof. J\u00f3zefa Dudka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

15 listopada 2023 roku w przepi\u0119knej barokowej Auli Leopoldy\u0144skiej Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego odby\u0142o si\u0119 otwarte posiedzenie Kolegium Rektor\u00f3w Uczelni Wroc\u0142awia i Opola (KRUWiO). Data nie jest przypadkowa, poniewa\u017c w ten sam dzie\u0144 1945 roku lwowski profesor, specjalista budowy maszyn elektrycznych, Kazimierz Idaszewski zainaugurowa\u0142 swoim wyk\u0142adem pierwszy w powojennym Wroc\u0142awiu rok akademicki 1945-1946. P\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej musia\u0142 pan profesor jak rzesze innych rodak\u00f3w opu\u015bci\u0107 Lw\u00f3w na skutek przymusowych wysiedle\u0144 Polak\u00f3w z Kres\u00f3w Wschodnich.<\/p>\n\n\n\n

Tegoroczne \u015awi\u0119to Nauki otworzy\u0142 przewodnicz\u0105cy Kolegium Rektor\u00f3w Uczelni Wroc\u0142awia i Opola prof. Krystian Kie\u0142b, rektor Akademii Muzycznej im. Karola Lipi\u0144skiego we Wroc\u0142awiu, witaj\u0105c licznie zgromadzonych go\u015bci i wyg\u0142aszaj\u0105c interesuj\u0105cy wyk\u0142ad. Poni\u017cej kilka sformu\u0142owa\u0144 Pana Profesora:<\/p>\n\n\n\n

Oto co roku 15 listopada odsuwamy na plan dalszy sprawy bie\u017c\u0105ce, aby pochyli\u0107 si\u0119 nad zagadnieniami o uniwersalnej naturze. Wykorzystuj\u0105c dzisiejsz\u0105 sposobno\u015b\u0107, pragn\u0105\u0142bym zaproponowa\u0107 Pa\u0144stwu chwil\u0119 refleksji na temat nauki w kontek\u015bcie miejsca jej uprawiania, a wi\u0119c na temat fenomenu, jakim jest nauka we Wroc\u0142awiu. Mie\u015bcie o bogatych tradycjach akademickich, w kt\u00f3rym dzia\u0142a 11 uczelni publicznych i 16 uczelni niepublicznych lub ich filii. Spr\u00f3bujmy zatem zada\u0107 sobie pytanie, z czym mo\u017cemy uto\u017csamia\u0107 Wroc\u0142aw jako miejsce. Wydaje si\u0119, i\u017c w naszej \u015bwiadomo\u015bci, ale te\u017c szerzej w \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w, tak\u017ce go\u015bci zagranicznych odwiedzaj\u0105cych nasze miasto, utrwali\u0142a si\u0119 pi\u0119kna metafora Wroc\u0142awia jako miasta spotka\u0144.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Warto przypomnie\u0107, \u017ce to aforystyczne, a zarazem pe\u0142ne g\u0142\u0119bokiej wymowy has\u0142o wyros\u0142o z syntezy sformu\u0142owanej przez naszego wielkiego rodaka Karola Wojty\u0142\u0119, kt\u00f3ry przybywszy jako Jan Pawe\u0142 II w 1997 roku do Wroc\u0142awia, na odbywaj\u0105cy si\u0119 w naszym mie\u015bcie Mi\u0119dzynarodowy Kongres Eucharystyczny, wypowiedzia\u0142 znamienne s\u0142owa. \u201eKongres odbywa si\u0119 we Wroc\u0142awiu, w mie\u015bcie bogatym w histori\u0119, bogatym w tradycj\u0119 \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego. Wroc\u0142aw jest miastem po\u0142o\u017conym na styku trzech kraj\u00f3w, kt\u00f3re historia bardzo \u015bci\u015ble ze sob\u0105 po\u0142\u0105czy\u0142a. Jest poniek\u0105d miastem spotkania, jest miastem, kt\u00f3re jednoczy. Tutaj w jaki\u015b szczeg\u00f3lny spos\u00f3b spotyka si\u0119 tradycja duchowa Wschodu i Zachodu.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Co roku zgodnie z tradycj\u0105 wroc\u0142awskiego \u015awi\u0119ta Nauki Kolegium Rektor\u00f3w Uczelni Wroc\u0142awia i Opola wybiera osob\u0119 uhonorowan\u0105 Nagrod\u0105 KRUWiO im. prof. J\u00f3zefa Dudka. Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce patron nagrody profesor matematyki J\u00f3zef Dudek przechowywa\u0142 pod koniec lat 80. w swoim mieszkaniu ukrywaj\u0105cego si\u0119 Kornela Morawieckiego. Gdy nasta\u0142a wolna Polska J\u00f3zef Dudek chcia\u0142 jedno nadmiarowe mieszkanie przeznaczy\u0107 na hotelik dla swoich doktorant\u00f3w. W\u00f3wczas Kornel Morawiecki zaproponowa\u0142, aby wykorzysta\u0107 je do organizacji Salonu intelektualnego wzorowanego na warszawskim Salonie Ma\u0142gorzaty Boche\u0144skiej Saska 101, w kt\u00f3rym mia\u0142 okazj\u0119 bywa\u0107. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Pierwsze spotkanie odby\u0142o si\u0119 w styczniu 1996 roku. Na to i kolejne pocz\u0105tkowe comiesi\u0119cznych spotka\u0144 w pi\u0105tkowe wieczory przy wybrze\u017cu Pasteura go\u015bci do Salonu prof. J\u00f3zefa Dudka zaprasza\u0142 osobi\u015bcie za\u0142o\u017cyciel Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Korzysta\u0142 ze swoich szerokich kontakt\u00f3w i znajomo\u015bci w \u015brodowisku akademickim, politycznym i intelektualnym Wroc\u0142awia i ca\u0142ej Polski.<\/p>\n\n\n\n

Ale wr\u00f3\u0107my do naszych czas\u00f3w. W tym roku Nagrod\u0119 KRUWiO im. prof. J\u00f3zefa Dudka odebra\u0142 za zas\u0142ugi zwi\u0105zane z integracj\u0105 \u015brodowiska akademickiego dr Edward W\u0105siewicz, Konsul Honorowy Republiki Austrii we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 profesor Krystian Kie\u0142b \u2013 \u017cyjemy w czasie szczeg\u00f3lnych wyzwa\u0144, w czasie przenikania si\u0119 wielu kryzys\u00f3w. Czy jednak czas charakterystycznej dla ka\u017cdego kryzysu dezintegracji stanie si\u0119 momentem nowej integracji na wy\u017cszym poziomie organizacji \u2013 zale\u017cy w du\u017cej mierze od nas samych, od naszej postawy wobec trudno\u015bci i zagro\u017ce\u0144. Co zatem mo\u017cemy zrobi\u0107 dla dzisiejszego \u015bwiata nauki? \u2013 pyta\u0142 Rektor Akademii Muzycznej. Przede wszystkim w naszej codziennej pracy, niezale\u017cnie od nowych narz\u0119dzi, koncepcji, teorii \u2013 kultywowa\u0107 warto\u015bci pozostaj\u0105ce od wiek\u00f3w kanonem dzia\u0142ania naukowego, a wi\u0119c umi\u0142owanie prawdy, uczciwo\u015b\u0107, pracowito\u015b\u0107, rzetelno\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107. Czego nam jeszcze potrzeba w tym nie\u0142atwym czasie? Na pewno odwagi, pragmatyzmu, sprawnego, skutecznego dzia\u0142ania, kt\u00f3rego przyk\u0142adem i wzorem mo\u017ce by\u0107 postawa \u017cyciowa bohatera dzisiejszej uroczysto\u015bci. Tu k\u0142aniam si\u0119 nisko Panu Konsulowi. Pi\u0119knego \u015bwiadectwa dostarcza nam bowiem dzia\u0142alno\u015b\u0107 Pana doktora Edwarda W\u0105siewicza.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142anie Pana Konsula pokazuje znaczenie wiedzy i do\u015bwiadczenia, ale i determinacji w d\u0105\u017ceniu do celu, racjonalizmu, cech bezwzgl\u0119dnie wa\u017cnych, zw\u0142aszcza wtedy, gdy nasze \u017cycie traktujemy jako s\u0142u\u017cb\u0119 dla innych. R\u00f3wnocze\u015bnie z dzia\u0142aniem potrzeba nam te\u017c g\u0142\u0119bokiego namys\u0142u nad otaczaj\u0105cym \u015bwiatem, prowadz\u0105cego do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w, informowania o tych rozwi\u0105zaniach spo\u0142ecze\u0144stwa i dostarczania mu wzorc\u00f3w w\u0142a\u015bciwych postaw.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chc\u0105c syntetycznie odda\u0107 rozleg\u0142o\u015b\u0107 i natur\u0119 zainteresowa\u0144 wraz ze skal\u0105 dorobku pana doktora Edwarda W\u0105siewicza, pozw\u00f3lcie Pa\u0144stwo, \u017ce pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 t\u0105 wymown\u0105 metafor\u0105, stwierdzaj\u0105c, \u017ce w naszej wsp\u00f3lnej ocenie cz\u0142onk\u00f3w Kolegium Rektor\u00f3w Uczelni Wroc\u0142awia i Opola Edward W\u0105siewicz to cz\u0142owiek, o kt\u00f3rym mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest cz\u0142owiekiem renesansu. Jako dyplomata od 2015 roku pe\u0142ni we Wroc\u0142awiu funkcj\u0119 Konsula Honorowego Republiki Austrii. Jest te\u017c jak wiemy menad\u017cerem, by\u0142 przedsi\u0119biorc\u0105 kieruj\u0105cym w przesz\u0142o\u015bci du\u017cymi organizacjami, przedsi\u0119biorstwami, jest nauczycielem akademickim, ekspertem wielu gremi\u00f3w polskich, europejskich, jest mediatorem, mecenasem, mi\u0142o\u015bnikiem sztuki, ale gdy sam o sobie m\u00f3wi podkre\u015bla, \u017ce jest szcz\u0119\u015bliwym ojcem dw\u00f3jki dzieci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zach\u0119camy czytelnik\u00f3w gazety PJC do zapoznania si\u0119 ze szczeg\u00f3\u0142owymi aktywno\u015bciami i dokonaniami wyr\u00f3\u017cnionego Nagrod\u0105 dr Edwarda W\u0105siewicza, my natomiast przys\u0142uchajmy si\u0119 co wa\u017cnego do powiedzenia mia\u0142 w trakcie uroczysto\u015bci sam laureat Nagrody KRUWiO. Pozwolili\u015bmy sobie skr\u00f3ci\u0107 nieco jego wyj\u0105tkowe wyst\u0105pienie.<\/p>\n\n\n\n

Rozpocz\u0105\u0107 chcia\u0142bym od cytatu, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie jednozdaniowo opisuje ca\u0142e mojej \u017cycie, cho\u0107 u\u015bwiadomi\u0142em sobie to przed niespe\u0142na kilkoma laty, przy okazji niezwykle wa\u017cnych dla mnie wydarze\u0144. Jest to fraza z pie\u015bni niezwyk\u0142ego Wroc\u0142awianina, pozwol\u0119 sobie (w analogii do powszechnego sformu\u0142owania) nazwa\u0107 go m\u0142odszym bratem w wierze \u2013 luteranina \u2013 Dietricha Bonhoeffera: \u201ePrzez dobr\u0105 moc Tw\u0105, Panie, otoczony\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kiedy pan Profesor Krystian Kie\u0142b, rektor Akademii Muzycznej, przewodnicz\u0105cy Kolegium Rektor\u00f3w Uczelni Wroc\u0142awia i Opola, poinformowa\u0142 mnie o werdykcie ich magnificencji, po raz kolejny w \u017cyciu poczu\u0142em t\u0119 w\u0142a\u015bnie opiek\u0119 z przywo\u0142anego cytatu. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119. Pa\u0144stwa decyzja sprawi\u0142a mi wyj\u0105tkow\u0105 rado\u015b\u0107 i umocni\u0142a w \u2013 czasami s\u0142abn\u0105cym \u2013 przekonaniu, \u017ce drobne, ale wytrwa\u0142e dzia\u0142ania organicznikowskie, motywowane romantyczn\u0105 postaw\u0105 i tym samym czysto\u015bci\u0105 intencji, s\u0105 przez osoby \u017cyczliwe zauwa\u017cane, a nawet doceniane.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zaszczytem jest do\u0142\u0105czenie do grona szacownych laureat\u00f3w Nagrody Rektor\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych s\u0105 osoby, z kt\u00f3rymi mam zaszczyt by\u0107 zaprzyja\u017aniony. To, \u017ce jest to nagroda im. prof. J\u00f3zefa Dudka, tw\u00f3rcy s\u0142ynnego Salonu, osoby nadzwyczaj skromnej, a przecie\u017c cz\u0142owieka\u2013instytucji, ma wymiar dla mnie wyj\u0105tkowy. Wielokrotnie mia\u0142em zaszczyt uczestniczenia w spotkaniach Salonu, a dwukrotnie sam by\u0142em jego go\u015bciem z racji sprawowanych w\u00f3wczas funkcji. R\u00f3wnie\u017c dwukrotnie prowadzi\u0142em spotkania ze znamienitymi go\u015b\u0107mi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pan Rektor by\u0142 \u0142askaw powiedzie\u0107 o mnie tyle ciep\u0142ych s\u0142\u00f3w, o kt\u00f3rych sk\u0105din\u0105d wiem, \u017ce zosta\u0142y powiedziane szczerze. Przyznam, \u017ce musia\u0142em przed chwil\u0105 w\u0142o\u017cy\u0107 du\u017co wysi\u0142ku, aby nie podda\u0107 si\u0119 wzruszeniu. Panie Rektorze, drogi Krystianie \u2013 dzi\u0119kuj\u0119. Dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim Pa\u0144stwu za udzia\u0142 w dzisiejszym wydarzeniu, wszystkim b\u0119d\u0105cym dzisiaj ze mn\u0105, a szczeg\u00f3lnie moim przyjacio\u0142om i rodzinie, o kt\u00f3rych wiem, \u017ce niejednokrotnie przyjazd dzisiaj do Wroc\u0142awia nie by\u0142 prost\u0105 operacj\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z tradycj\u0105 tej uroczysto\u015bci zaproponowano mi wyg\u0142oszenie wyk\u0142adu\/kilku refleksji. Zastanawia\u0142em si\u0119 nad tytu\u0142em mojego wyst\u0105pienia. W rankingu wewn\u0119trznym konkurowa\u0142y: \u201ekondycja konserwatysty w rzeczywisto\u015bci niekonserwatywnej\u201d, \u201eserendipity, czyli rola swego rodzaju przypadku, w kontek\u015bcie niespe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 plan\u00f3w\u201d, \u201eredefinicja poj\u0119\u0107 oswojonych i dopuszczalne granice falsyfikowalno\u015bci\u201d i wiele podobnych. Nie\u015bmia\u0142e pr\u00f3by racjonalizacji, \u017ce wyk\u0142ady i przem\u00f3wienia, cz\u0119sto spontaniczne, s\u0105 moim udzia\u0142em przez ju\u017c ponad po\u0142ow\u0119 mojego \u017cycia, \u017ce m\u00f3wi\u0142em do prezydent\u00f3w pa\u0144stw, a nawet zdarza\u0142o mi si\u0119 m\u00f3wi\u0107 w ich imieniu \u2013 nie upraszcza\u0142y podj\u0119cia decyzji. W ko\u0144cu uzna\u0142em, \u017ce \u201eredefiniowalno\u015b\u0107\u201d i \u201efalsyfikowalno\u015b\u0107\u201d to w kontek\u015bcie czas\u00f3w, w kt\u00f3rych przysz\u0142o nam \u017cy\u0107, poj\u0119cia najciekawsze i chyba najwa\u017cniejsze. Moja wroc\u0142awska Alma Mater \u2013 Politechnika Wroc\u0142awska, nie wybaczy\u0142aby mi, gdybym nie pozosta\u0142 wierny podstawowym zasadom prowadzenia dyskursu naukowego w\u0142a\u015bciwemu science.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W mie\u015bcie \u015bwi\u0119tej Teresy Benedykty od Krzy\u017ca \u2013 Edyty Stein, na uniwersytecie, na kt\u00f3rym studiowa\u0142o 6 badaczy, wielkich uczonych noblist\u00f3w, a dw\u00f3ch austriackich noblist\u00f3w prowadzi\u0142o wyk\u0142ady, nie spos\u00f3b nie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do rozwa\u017ca\u0144 nad kondycj\u0105 prawdy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do\u015b\u0107 wczesne zrozumienie wsp\u00f3lnoty b\u0105d\u017a zbie\u017cno\u015bci wi\u0119kszo\u015bci kod\u00f3w kulturowych polskich i niemieckich, a i pewnie rodzaj pami\u0119ci genetycznej spowodowa\u0142y, \u017ce wci\u0105\u017c intensywniej stawa\u0142em si\u0119 uczestnikiem i obserwatorem stanu polsko-germa\u0144skich relacji. Obserwatorem stanu, a nie rozwoju.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Obserwacja numer 1: Obie strony relacji lekcewa\u017c\u0105 wzajemnie wszelkie wra\u017cliwo\u015bci i konteksty drugiej strony relacji.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obserwacja numer 2: Obie strony wykorzystuj\u0105 og\u00f3lnie dost\u0119pne, ale ma\u0142o wiarygodne i trudno sprawdzalne \u017ar\u00f3d\u0142a informacji, ograniczaj\u0105c si\u0119 do \u017ar\u00f3de\u0142 najcz\u0119\u015bciej wt\u00f3rnych, najcz\u0119\u015bciej tylko w\u0142asnych krajowych.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obserwacja numer 3: Informacje podawane s\u0105 w formie (pozwol\u0119 sobie to nazwa\u0107) \u201eprze\u017cutej\u201d \u2013 nie maj\u0105 zach\u0119ca\u0107 do refleksji, a maj\u0105 upro\u015bci\u0107 \u201e\u0142ykni\u0119cie\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obserwacja numer 4: Tematyka relacji polsko-niemieckich przywo\u0142ywana jest niejako na zam\u00f3wienie partyjno-polityczne i albo uwypukla zadan\u0105 tez\u0119, albo stara si\u0119 ukry\u0107 faktyczny pow\u00f3d swego powstania.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W efekcie dw\u00f3ch \u201epandemii\u201d, prawdziwych pandemii, jakie dotkn\u0119\u0142y \u015bwiat i niestety do dzisiaj w zmienionych, nowoczesnych formach wci\u0105\u017c trwaj\u0105 \u2013 mianowicie pandemii socjalizmu w odmianie narodowej w realizacji Niemiec Hitlera i odmianie bolszewickiej w realizacji Rosji \u2013 w czasach przed \u201989 rokiem utrzymywano oba \u017cywio\u0142y: polski i germa\u0144ski we wzajemnej niech\u0119ci. U\u0142atwia\u0142o to sowieckim, polskoj\u0119zycznym namiestnikom PRL sterowanie poprzez prost\u0105 definicj\u0119 wroga \u2013 tego, kt\u00f3ry czyha na odebranie nam Wroc\u0142awia, Zielonej G\u00f3ry, Szczecina, a mo\u017ce i Gda\u0144ska. Odmawiano prawa do zachowania ci\u0105g\u0142o\u015bci tradycji tych ziem i uznania ich wyj\u0105tkowo\u015bci historycznej. Z drugiej strony zar\u00f3wno NRD jak i RFN w realiach przed-zjednoczeniowych, szczeg\u00f3lnie w okresie zniszcze\u0144 bezpo\u015brednio powojennych, nie potrafi\u0142o prawid\u0142owo zintegrowa\u0107 swoich wysiedlonych obywateli. Przyjmowani byli przez nowe \u015brodowiska, nazywaj\u0105c zjawisko eufemistycznie, z du\u017c\u0105 rezerw\u0105 i dla dora\u017anych cel\u00f3w partyjno-politycznych karmieni wizj\u0105 odzyskania ziem utraconych.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I my\u015bl\u0119, \u017ce do tego momentu interpretacja moich czterech obserwacji jest zb\u0119dna: trudno zastanawia\u0107 si\u0119 nad wra\u017cliwo\u015bci\u0105 wroga, trudno uzyska\u0107 dost\u0119p do innych \u017ar\u00f3de\u0142 ni\u017c rodzime, trudno wyrabia\u0107 sobie w\u0142asne zdanie w oparciu o dane wysoce niekompletne (socjalizm o nas zadba\u0142 i nie zmusza\u0142 do my\u015blenia), jasne jest, \u017ce nale\u017ca\u0142o umacnia\u0107 fa\u0142szywie rozumianego \u201educha narodu\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ale nawet tutaj s\u0105 \u201edrobne zaburzenia\u201d. Rok 1953 w Niemczech, 17 czerwca Rosjanie wyprowadzaj\u0105 czo\u0142gi na ulice i morduj\u0105 niewinnych obywateli NRD, kt\u00f3rzy po prostu protestuj\u0105 przeciw dro\u017cy\u017anie, ale te\u017c jak w G\u00f6rlitz (gdzie w owym czasie ponad 50% mieszka\u0144c\u00f3w to wyp\u0119dzeni) jest postulat rewizji granic. Rok 1956, 1970, 1976 w Polsce, czy pr\u00f3bowano zobiektywizowa\u0107 pod\u0142o\u017ce tych wydarze\u0144? O ile w NRD starali si\u0119, przyczynkowo bardziej, ale jednak robi\u0107 to rodzimi dysydenci, to w RFN na fali sukces\u00f3w gospodarczych okazywano co najwy\u017cej daleko id\u0105ce niezrozumienie i zdumienie. A list biskup\u00f3w najpierw niemieckich, a p\u00f3\u017aniej s\u0142ynny polskich, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym architektem by\u0142 arcybiskup Wroc\u0142awia, p\u00f3\u017aniejszy kardyna\u0142 Boles\u0142aw Kominek? Je\u015bli prze\u015bledzicie Pa\u0144stwo publikatory po obu stronach, to niestety moje 4 obserwacje nie dadz\u0105 si\u0119 sfalsyfikowa\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I dochodzi do zbrodni stanu wojennego. Teoria odwiecznego wroga zacz\u0119\u0142a si\u0119 chwia\u0107. Strona PRL nie dokona\u0142a redefinicji relacji polsko-germa\u0144skich, ale dokona\u0142o jej spo\u0142ecze\u0144stwo \u2013 aspekt ludzkiego odruchu solidarno\u015bciowego staje si\u0119 wiod\u0105cy. Ale rozczarowa\u0142by si\u0119 kto\u015b, kto oczekiwa\u0142by, \u017ce w informacjach na temat sytuacji w Polsce znale\u017a\u0107 mo\u017cna co\u015b wi\u0119cej ni\u017c emocjonalne wezwania i wzruszaj\u0105ce opisy nieszcz\u0119\u015b\u0107 i absurd\u00f3w stanu wojennego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nawet teraz, kiedy dost\u0119pno\u015b\u0107 informacji sta\u0142a si\u0119 tak \u0142atwa, a ka\u017cd\u0105 z nich mo\u017cna, przy mniejszym lub wi\u0119kszym, wysi\u0142ku zweryfikowa\u0107, brakuje po obu stronach wiedzy. Przyk\u0142adem mocno eksploatowanym mo\u017ce by\u0107 brak \u015bwiadomo\u015bci historii lat 30. i 40. w\u015br\u00f3d m\u0142odych Niemc\u00f3w, a z kolei po polskiej stronie nie jest znane bestialstwo Rosjan (kt\u00f3rzy osi\u0105gn\u0119li swoiste apogeum, trudne nawet do wyobra\u017cenia nam, Polakom, kt\u00f3rzy \u201edobrodziejstw\u201d ich s\u0105siedztwa do\u015bwiadczamy od wiek\u00f3w) i czysto zwierz\u0119ca zemsta, kt\u00f3rej ofiar\u0105 sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie kobiety niemieckie. Pewne objawy syndromu sztokholmskiego daje si\u0119 zauwa\u017ca\u0107 szczeg\u00f3lnie w ostatnich latach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wreszcie rok 1989. W PRL najpierw \u201eokr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142\u201d, a p\u00f3\u017aniej wybory kontraktowe 4 czerwca. W Niemczech 9 listopada, oko\u0142o 21.00, Berlin, upad\u0142 \u2013 czy lepiej by\u0142oby powiedzie\u0107 \u2013 sforsowany zosta\u0142 Mur Berli\u0144ski (po ponad 28 latach od 12 sierpnia 1961). Trzy dni p\u00f3\u017aniej 12 listopada s\u0142ynna Msza Pojednania. I znowu b\u0105d\u017a \u0142zawe, b\u0105d\u017a antypatyczne komentarze, brak rzetelnych, t\u0142umacz\u0105cych i osadzaj\u0105cych w kontek\u015bcie informacji. I cho\u0107 dla mojego pokolenia ten prze\u0142om roku 1989 \u201eoswoi\u0142\u201d nam Wroc\u0142aw, o kt\u00f3rym nie bali\u015bmy si\u0119 od tego momentu my\u015ble\u0107 i m\u00f3wi\u0107 w kategoriach historycznych, kiedy poczuli\u015bmy jak istotna jest kontynuacja tradycji poparta racjonalnym dyskursem, szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy nie do ko\u0144ca by\u0142a to tylko nasza tradycja, to pa\u0144stwa, o kt\u00f3rych my\u015bleli\u015bmy, \u017ce s\u0105 nowe, ponownie nie potrafi\u0142y, b\u0105d\u017a nie chcia\u0142y stan\u0105\u0107 na wysoko\u015bci zadania.<\/em><\/p>\n\n\n\n

A dalej by\u0142o ju\u017c tylko gorzej. Wprawdzie w r\u00f3\u017cnych miejscach w Polsce i w Niemczech odbywa\u0142o si\u0119 wiele program\u00f3w polsko-niemieckich, ale wsparcie pa\u0144stwa polskiego i niemieckiego nie ros\u0142o, a koszty administracyjne agend b\u0119d\u0105cych dysponentami \u015brodk\u00f3w publicznych na wsparcie wymiany m\u0142odzie\u017cowej, przekracza\u0142y czasem 30%. Wyniki ewaluacji, nie jednostkowej \u2013 bo taka zwykle jest przeprowadzana, ale uog\u00f3lniaj\u0105cej efekty chocia\u017cby w funkcji czasu albo nie istniej\u0105 albo s\u0105 uwa\u017cane za zb\u0119dne. Wsp\u00f3\u0142praca w obszarach gospodarczych pog\u0142\u0119bia i poszerza si\u0119 b\u0119d\u0105c konsekwencj\u0105 globalizacji i blisko\u015bci rynk\u00f3w wewn\u0105trz-europejskich, a nie efektem u\u015bwiadomionej konieczno\u015bci. Wsp\u00f3\u0142praca naukowa i kulturalna jest realizowana dzi\u0119ki uporowi badaczy i artyst\u00f3w wykorzystuj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie swoje w\u0142asne kontakty, a \u015bwiadomo\u015b\u0107 polityczna w horyzoncie przekraczaj\u0105cym najbli\u017csze wybory nie jest zauwa\u017calna.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Unia Europejska stoj\u0105c wobec ewidentnych zagro\u017ce\u0144 migracj\u0105, wobec zagro\u017ce\u0144 energetycznych traktowanych raczej ideologicznie ni\u017c naukowo, rezygnuj\u0105c z demokracji, kt\u00f3ra w latach 60. i 70. by\u0142a jej wyznacznikiem i czynnikiem warunkuj\u0105cym rozw\u00f3j, alergicznie odrzucaj\u0105ca potrzeb\u0119 i konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy oraz wsp\u00f3lnot\u0119 dziedzictwa i cel\u00f3w z USA przestaje by\u0107 jak\u0105kolwiek atrakcj\u0105 dla konsekwentnie rozwijaj\u0105cych si\u0119 obszar\u00f3w naszego globu. Wreszcie Europa nie\u015bwiadoma konsekwencji wi\u0119cej ni\u017c w post\u0119pie geometrycznym galopuj\u0105cego rozwoju AI jest zagro\u017ceniem jak ostatnie lata ucz\u0105 sama dla siebie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wspominaj\u0105c wspania\u0142y zesz\u0142oroczny wyk\u0142ad inauguracyjny profesora Josefa Weilera, kt\u00f3ry w tej auli nagrodzili\u015bmy owacjami na stoj\u0105co, pr\u00f3bujemy sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce tamta Europa, Europa lat 60. i 70. \u2013 jeszcze w\u00f3wczas ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli A. de Gasperiego i R. Schumanna, jest dzisiaj zupe\u0142nie innym podmiotem. Podmiotem zbiurokratyzowanym, odartym z mitu za\u0142o\u017cycielskiego, a-solidarnym z najs\u0142abszymi \u2013 dowody na to narzucaj\u0105 si\u0119 same. Czy warto by\u0142o za cen\u0119 bie\u017c\u0105cej polityki partyjnej zniszczy\u0107 przez te 3-4 dziesi\u0119ciolecia patriotyzm europejski?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dlaczego kiedy w 2015 roku \u00f3wczesny minister spraw zagranicznych Austrii, p\u00f3\u017aniejszy kanclerz, Sebastian Kurz proponuje mo\u017cliwe wtedy do zrealizowania antidotum na kryzys migracyjny, temat ten jest pomini\u0119ty milczeniem? Gdzie to ws\u0142uchiwanie si\u0119 naszej wymarzonej Europy w g\u0142os tych mniejszych? Dlaczego, kiedy przed kilkoma laty w Auschwitz, 27 stycznia, w dzie\u0144 symboliki oczywistej dla wszystkich, Prezydent Austrii pan profesor Alexander van der Bellen m\u00f3wi o tym jak w socjalistyczno-narodowej rzeczywisto\u015bci III Rzeszy z\u0142o by\u0142o powoli oswajane, gdzie ma\u0142e kroki krocz\u0105cego z\u0142a niepostrze\u017cenie (za przeproszeniem: jak w znanym z biologii do\u015bwiadczeniu szkolnym z powolnie gotowan\u0105 \u017cab\u0105) sta\u0142y si\u0119 norm\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105, nie zaczynamy dzia\u0142a\u0107? Dlaczego systematycznie wy\u0142\u0105czamy my\u015blenie i pozwalamy decydowa\u0107 za nas?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Powolna redefiniowalno\u015b\u0107 poj\u0119\u0107 podstawowych: r\u00f3wnanie Europa = demokracja + poszanowanie g\u0142osu mniejszo\u015bci, zamieniane na Europa = demokracja, a\u017c dojdziemy do demokracji socjalistycznej, jak w dowcipie, kt\u00f3ry co starsi z nas pami\u0119taj\u0105. Nie ma rzeczy oswojonych raz na zawsze, mo\u017ce warto by\u0142oby zamiast ufa\u0107 tylko emocjom i samozwa\u0144czym autorytetom, w\u0142\u0105czy\u0107 zdrowy rozs\u0105dek, postawi\u0107 odpowiednio wcze\u015bnie ka\u017cd\u0105 now\u0105 tez\u0119 w stan sprawdzenia jej odporno\u015bci na falsyfikowalno\u015b\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Europa ma wci\u0105\u017c wiele do zaoferowania, upraszczaj\u0105c: greckie, antyczne idea\u0142y pi\u0119kna i harmonii, prawo rzymskie nowo\u017cytnie skodyfikowane przez cesarza Napoleona i wreszcie najwa\u017cniejsze \u2013 uistotowienie cz\u0142owieka dzi\u0119ki chrze\u015bcija\u0144stwu. Jakkolwiek by 11 przykaza\u0144 nie nazwa\u0107, czy prawami naturalnymi czy w\u0142a\u015bnie przykazaniami, to porz\u0105dkuj\u0105 one rzeczywisto\u015b\u0107 bez wzgl\u0119du na wyznawan\u0105 b\u0105d\u017a nie wyznawana konfesj\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Analizujmy ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 osadzaj\u0105c j\u0105 w kontek\u015bcie, nie pozw\u00f3lmy podawa\u0107 sobie gotowych recept i algorytm\u00f3w post\u0119powania, oceniajmy zagro\u017cenia w\u0142a\u015bciwie. Mo\u017ce to pozwoli moje cztery obserwacje wreszcie sfalsyfikowa\u0107, a obserwowa\u0107 b\u0119dziemy nie stan, a rozw\u00f3j. Nie ma temat\u00f3w, o kt\u00f3rych nie wolno rozmawia\u0107, bo rzekomo zosta\u0142y zamkni\u0119te. Skoro wracaj\u0105, to nale\u017cy je podj\u0105\u0107. Nie ze strachu, ze wskaza\u0144 litery prawa, a tak zwyczajnie, po ludzku, bo ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi, r\u00f3wnie\u017c temu w\u0105tpi\u0105cemu, a mo\u017ce jemu przede wszystkim, nale\u017cy si\u0119 nasza \u017cyczliwa uwaga.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przedstawione przeze mnie rozwa\u017cania w najmniejszym nawet stopniu nie pretenduj\u0105 do bycia syntez\u0105 czegokolwiek. Moim zamiarem by\u0142o wywo\u0142a\u0107 cho\u0107 niewielki ferment my\u015blowy w obszarach, kt\u00f3re wydaj\u0105 mi si\u0119 niezwykle wa\u017cne, a jednocze\u015bnie w niezrozumia\u0142y dla mnie spos\u00f3b zaniedbane. A jednak wci\u0105\u017c mam nadziej\u0119, \u017ce w ka\u017cdych czasach, nawet tych, kt\u00f3re nadchodz\u0105 jestem, jeste\u015bmy \u2013 \u201ePrzez dobr\u0105 moc Tw\u0105, Panie, otoczeni\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia Agnieszki Kardas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr Edward W\u0105siewicz laureatem nagrody im. prof. J\u00f3zefa Dudka 15 listopada 2023 roku w przepi\u0119knej barokowej Auli Leopoldy\u0144skiej Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego odby\u0142o si\u0119 otwarte posiedzenie Kolegium Rektor\u00f3w Uczelni Wroc\u0142awia i Opola (KRUWiO). Data nie jest przypadkowa, poniewa\u017c w ten sam dzie\u0144 1945 roku lwowski profesor, specjalista budowy maszyn elektrycznych, Kazimierz Idaszewski zainaugurowa\u0142 swoim wyk\u0142adem pierwszy w… Czytaj dalej \u015awi\u0119to Nauki we Wroc\u0142awiu<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":735,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[291],"tags":[295,296,297,80,53],"class_list":["post-734","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-24","tag-edward-wasiewicz","tag-kruwio","tag-swieto-nauki","tag-uniwersytet-wroclawski","tag-wroclaw","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=734"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/734\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":737,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/734\/revisions\/737"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}