{"id":725,"date":"2023-11-29T12:04:00","date_gmt":"2023-11-29T11:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=725"},"modified":"2023-11-30T10:45:43","modified_gmt":"2023-11-30T09:45:43","slug":"plk-jan-maksymilian-sokolowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=725","title":{"rendered":"P\u0142k Jan Maksymilian Soko\u0142owski"},"content":{"rendered":"\n
Polsko (\u2026)
Wszak my\u015bmy z Twego zrobili nazwiska
Pacierz co p\u0142acze i piorun co b\u0142yska.<\/pre>\n\n\n\n
W sektorze 134R wroc\u0142awskiego cmentarza na Osobowicach, w drugiej alejce, znajduje si\u0119 gr\u00f3b p\u0142k Jana Maksymiliana Soko\u0142owskiego. Data \u015bmierci 1986 \u2013 a wi\u0119c okres stanu wojennego maj\u0105cego ratowa\u0107 sowieck\u0105 okupacj\u0119 Polski \u2013 wyja\u015bnia, dlaczego gr\u00f3b ten wci\u015bni\u0119ty mi\u0119dzy krzakami by\u0142 dot\u0105d niewidoczny dla przechodni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak bohaterowie okresu stalinowskiego, kt\u00f3rych zw\u0142oki najcz\u0119\u015bciej wydobywano spod \u015bmietnik\u00f3w (dzi\u0119ki akcji prof. Szwagrzyka), tak i w okresie stanu wojennego polscy patrioci byli skazani tak\u017ce po \u015bmierci na marginalizacj\u0119 i zapomnienie. Obecnie jednak, dzi\u0119ki spo\u0142ecznej aktywno\u015bci oraz w\u0142adzom pa\u0144stwowym i samorz\u0105dowym, postanowiono odzyskiwa\u0107 dla Polski pami\u0119\u0107 o wybitnych jej przedstawicielach.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
Pu\u0142kownik Jan Maksymilian Soko\u0142owski ps. \u201eTrzaska\u201d (1895-1986), \u017co\u0142nierz I Brygady Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego, uczestnik wojny polsko-ukrai\u0144skiej o Lw\u00f3w, polsko-bolszewickiej z 1920 roku i wojny obronnej we wrze\u015bniu 1939 roku. W czasie okupacji tw\u00f3rca i dow\u00f3dca SZP-ZWZ Obszaru Lwowskiego, a po aresztowaniu na pocz\u0105tku 1941 r. p\u0142k Leopolda Okulickiego komendant Obszar\u00f3w Wschodnich ZWZ na ca\u0142y teren okupacji sowieckiej. Oficer Armii Krajowej, tw\u00f3rca lwowskiej organizacji \u201eWierni Polsce\u201d i Karpackich Oddzia\u0142\u00f3w Bojowych. Represjonowany w PRL, aktywny w czasie legalnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, w stanie wojennym wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z kierownictwem Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, m.in. udost\u0119pniaj\u0105c swoje mieszkanie jako punkt kontaktowy.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
W 1983 roku \u0142\u0105czniczce SW Wandzie Linowskiej pu\u0142kownik po\u017cyczy\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119-maszynopis \u201eTak by\u0142o. Wspominki z lat okupacji\u201d, kt\u00f3ra za po\u015brednictwem Wandy trafi\u0142a do Kornela Morawieckiego. Przyw\u00f3dca Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej po jej przeczytaniu napisa\u0142 list do pana Jana:<\/p>\n\n\n\n
Wielce Szanowny Panie Pu\u0142kowniku!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Czuj\u0119 si\u0119 wyr\u00f3\u017cniony i zobowi\u0105zany Pa\u0144sk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105. Postacie, kt\u00f3re Pan opisuje, Pa\u0144ska rodzina i Pan osobi\u015bcie mog\u0105 by\u0107 dla mnie i dla wielu takich jak ja, wzorem oddania sprawie Polski, sprawie Wolno\u015bci (\u2026). Dzi\u0119kuj\u0119 Panu za t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 i do\u0142o\u017c\u0119 wszelkich stara\u0144, \u017ceby j\u0105 wyda\u0107. \u0141\u0105cz\u0119 wyrazy najg\u0142\u0119bszego szacunku. KM.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, cho\u0107 Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca dysponowa\u0142a raczej skromnymi funduszami, pozyskiwanymi g\u0142\u00f3wnie od os\u00f3b prywatnych, ksi\u0105\u017cka \u201eTak by\u0142o\u201d ukaza\u0142a si\u0119 pod pseudonimem Jana Fal\u0119ckiego w podziemnym wydawnictwem SW na pocz\u0105tku 1986 roku. Troch\u0119 wcze\u015bniej, bo w sierpniu 1985 roku, dosz\u0142o do osobistego spotkania pana Pu\u0142kownika z Kornelem Morawieckim, mimo \u017ce przyw\u00f3dca SW by\u0142 w tym czasie tropiony przez wszystkie mo\u017cliwe s\u0142u\u017cby re\u017cimu komunistycznego.<\/p>\n\n\n\n
Gdy u schy\u0142ku \u017cycia Pu\u0142kownika, 11 listopada 1986 roku, wmurowywano we wroc\u0142awskiej parafii przy Alei Pracy tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 czterem genera\u0142om \u2013 dow\u00f3dcom ZWZ\/Armii Krajowej \u2013 Tokarzewskiemu, Roweckiemu, Komorowskiemu i Okulickiemu, pan Jan powiedzia\u0142: Wszystkich ich zna\u0142em\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n
Podczas jak si\u0119 okaza\u0142o ostatniej wizyty Wandy Linowskiej w listopadzie 1986 roku Pu\u0142kownik przekaza\u0142 za jej po\u015brednictwem list do tw\u00f3rcy Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej:<\/p>\n\n\n\n
Drogi Panie Kornelu!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Od chwili poznania Pana przyby\u0142 mi kto\u015b bliski, o kt\u00f3rego troska nale\u017cy jakby do moich obowi\u0105zk\u00f3w. Pozycja Pana jest szczeg\u00f3lna, pe\u0142na niespodzianek, kt\u00f3re wymagaj\u0105 natychmiastowych decyzji, odpowiedzi, kt\u00f3re przekazywane musz\u0105 by\u0107 natychmiast, a towarzyszy\u0107 im powinny rozs\u0105dek i spok\u00f3j. Do trudno\u015bci wynikaj\u0105cych z pozycji Pana do\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 t\u0119sknota, obawa o rodzin\u0119, tak dobrze mi znane. Wszystko to absorbuje rozum i serce. Oby Pana nigdy nie zawiod\u0142y.<\/em><\/p>\n\n\n\n
W rocznic\u0119 \u015bmierci Pu\u0142kownika, w podziemnym pi\u015bmie \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca\u201d, ukaza\u0142o si\u0119 wspomnienie o Nim napisane przez Stanis\u0142awa Piskorza, sygnowane pseudonimem A.JAM.<\/p>\n\n\n\n
Przed rokiem zmar\u0142 pu\u0142kownik Jan Soko\u0142owski, wielki przyjaciel Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Ca\u0142e \u017cycie Pana Jana zwi\u0105zane by\u0142o z walk\u0105 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i niezale\u017cno\u015b\u0107 Polski. (\u2026) Jako wielki patriota \u017cy\u0142 tym, co si\u0119 na bie\u017c\u0105co dzia\u0142o w Polsce. Prze\u017cywa\u0142 aktywnie 16 wspania\u0142ych miesi\u0119cy \u201eS\u201d. Po 13 grudnia by\u0142 entuzjast\u0105 ruchu podziemnego \u201eSolidarno\u015bci\u201d. By\u0142 zawsze dobrze zorientowany co si\u0119 dzieje, denerwowa\u0142 Go brak konsekwencji podziemia, denerwowa\u0142y Go pora\u017cki, denerwowa\u0142a Go przede wszystkim bierno\u015b\u0107 wielkiej cz\u0119\u015bci naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Sam nie chcia\u0142 by\u0107 i nie by\u0142 bierny. W wieku 90 lat trudno w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 aktywnie w wymagaj\u0105c\u0105 wysi\u0142ku i niebezpieczn\u0105 prac\u0119 nielegalnej organizacji. Ale Pan Jan znalaz\u0142 dla siebie rol\u0119. Udost\u0119pni\u0142 swoje mieszkanie na punkt kontaktowy. (\u2026) Spotkania u Niego by\u0142y wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. Zawsze na stole pojawia\u0142a si\u0119 herbata, kawa i ciasteczka, nierzadko kanapki lub nawet obiad. Dba\u0142, aby\u015bmy czuli si\u0119 u Niego dobrze. Dba\u0142 o wszystko, tak\u017ce o zasady bhp w podziemiu. Poucza\u0142, \u017ce mo\u017ce pora zbyt p\u00f3\u017ana, \u017ce zbyt du\u017co policji kr\u0105\u017cy po mie\u015bcie. (\u2026) Zmar\u0142 nagle, na par\u0119 dni przed nast\u0119pnym spotkaniem \u2013 jak s\u0105dz\u0119 przeczuwa\u0142 swoj\u0105 \u015bmier\u0107. Nie zd\u0105\u017cy\u0142em po\u017cegna\u0107 si\u0119 z Panem Janem, nie by\u0142em nawet na Jego pogrzebie, ale modl\u0119 si\u0119 cz\u0119sto za Niego. Mam nadziej\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c On, w \u015bwi\u0119tych obcowaniu, nie zapomina o nas.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Na zlecenie kierownictwa Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej biografi\u0119 p\u0142k Jana Soko\u0142owskiego opracowa\u0142 dr Antoni Lenkiewicz w monografii \u201eZapomniany Pu\u0142kownik\u2019\u2019. Dowiadujemy si\u0119 z niej, \u017ce pu\u0142kownik straci\u0142 ukochanego syna Andrzeja w bitwie pod Monte Cassino. Najcenniejsze pami\u0105tki po nim przechowywa\u0142 starannie u\u0142o\u017cone w bia\u0142o-czerwonym pude\u0142ku z or\u0142em w koronie na wieku. Ta rana nie goi\u0142a si\u0119 ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
W dzie\u0144 pogrzebu pu\u0142kownika w 1986 roku we wroc\u0142awskim ko\u015bciele uniwersyteckim zosta\u0142a odprawiona \u017ca\u0142obna msza \u015bwi\u0119ta za dusz\u0119 \u015bp. Jana Maksymiliana Soko\u0142owskiego. W kaplicy Cmentarza Osobowickiego trumn\u0119 otoczyli \u2013 c\u00f3rka Bo\u017cenna z dzie\u0107mi \u2013 Dorot\u0105 i Mariuszem oraz przyjaciele. Przyszed\u0142 te\u017c po\u017cegna\u0107 pu\u0142kownika \u017co\u0142nierz Armii Krajowej, W\u0142adys\u0142aw Za\u0142ogowicz \u2013 \u201eFelek\u201d. Konspiracyjne \u015bcie\u017cki we Lwowie pu\u0142kownika Jana Soko\u0142owskiego i dow\u00f3dcy plutonu \u201eGrunwald\u201d W\u0142adys\u0142awa Za\u0142ogowicza bieg\u0142y jakby r\u00f3wnolegle. By\u0107 mo\u017ce krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 nawet. Nigdy jednak nie spotkali si\u0119 osobi\u015bcie. Dopiero tu, w kaplicy cmentarnej, ze sztandarem swojego plutonu, \u201eFelek\u201d oddawa\u0142 honory Pu\u0142kownikowi.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Nad grobem wzruszony ksi\u0105dz, kt\u00f3ry niemal w ostatniej chwili zorientowa\u0142 si\u0119, kogo przysz\u0142o mu odprowadza\u0107 na miejsce wiecznego spoczynku, powiedzia\u0142:<\/em><\/p>\n\n\n\n
\u2013 Odchodzi cz\u0142owiek wielki, powinien by\u0107 tutaj biskup. M\u00f3dlmy si\u0119 za naszego brata. Cich\u0105 modlitw\u0119 przerwa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Za\u0142ogowicz. Dzi\u0119kowa\u0142 Pu\u0142kownikowi za to, \u017ce we wrze\u015bniu 1939 roku przyby\u0142 spod Wilna z 35 Dywizj\u0105 Piechoty broni\u0107 Lwowa i za to, \u017ce do ko\u0144ca nie opu\u015bci\u0142 zawsze wiernego miasta. Wzruszenie m\u0105ci\u0142o uwag\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n
\u2013 Panie Pu\u0142kowniku, powinny by\u0107 tutaj salwy, werble, powinni by\u0107 \u017co\u0142nierze. Nie wiem dlaczego tak nie jest. Przyszli najwierniejsi. Teraz w niebie odbierasz nale\u017cne Ci honory wojskowe. Witaj\u0105 Ciebie Twoi \u017co\u0142nierze, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jest i Tw\u00f3j syn poleg\u0142y pod Monte Cassino. \u017begnam Ciebie w imieniu wszystkich \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej. Jeste\u015b ju\u017c tam szcz\u0119\u015bliwy. My tu jeszcze zostajemy. Semper fidelis. Do zobaczenia, Panie Pu\u0142kowniku!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Pu\u0142kownik Jan \u201eTrzaska\u201d Soko\u0142owski odznaczony Krzy\u017cem Virtuti Militari V Klasy, Krzy\u017cem Walecznych nadany, czterokrotnie, Krzy\u017cem \u0141otewskim, Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci, Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi, Krzy\u017cem Armii Krajowej, Medalem Wojska nadanym czterokrotnie za Armi\u0119 Krajow\u0105, spocz\u0105\u0142 na Cmentarzu Osobowickim obok \u017cony Pauliny, \u017co\u0142nierza Armii Krajowej i wi\u0119\u017aniarki O\u015bwi\u0119cimia. Spocz\u0105\u0142 w pobli\u017cu tych p\u00f3l, o kt\u00f3rych wroc\u0142awianie wiedzieli ju\u017c od dawna, \u017ce tam w latach stalinowskiego terroru, zakopywano pod os\u0142on\u0105 nocy pomordowanych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, przewa\u017cnie \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n
W dniu 27 listopada b.r. odby\u0142a si\u0119 przy odnowionym grobie uroczysto\u015b\u0107 upami\u0119tnienia pu\u0142kownika Soko\u0142owskiego z ca\u0142ym nale\u017cnym ceremonia\u0142em wojskowym z udzia\u0142em przedstawiciela Wojewody Dolno\u015bl\u0105skiego, kierownictwa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej oraz w\u0142adz wojskowych Okr\u0119gu Dolno\u015bl\u0105skiego, w obecno\u015bci Kompanii Reprezentacyjnej Dolno\u015bl\u0105skiego Okr\u0119gu Wojskowego oraz uroczystymi pocztami sztandarowymi Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej oraz Oddzia\u0142u Dolno\u015bl\u0105skiej Solidarno\u015bci. Mimo godzin pracy nie zabrak\u0142o Wroc\u0142awian. Uroczysto\u015b\u0107 przy grobie p\u0142k Soko\u0142owskiego otwiera chlubne zadanie przywracania pami\u0119ci Polak\u00f3w jej szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017conych syn\u00f3w, kt\u00f3rym zawdzi\u0119czamy \u017cycie w wolnym kraju.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Polsko (\u2026)Wszak my\u015bmy z Twego zrobili nazwiskaPacierz co p\u0142acze i piorun co b\u0142yska. W sektorze 134R wroc\u0142awskiego cmentarza na Osobowicach, w drugiej alejce, znajduje si\u0119 gr\u00f3b p\u0142k Jana Maksymiliana Soko\u0142owskiego. Data \u015bmierci 1986 \u2013 a wi\u0119c okres stanu wojennego maj\u0105cego ratowa\u0107 sowieck\u0105 okupacj\u0119 Polski \u2013 wyja\u015bnia, dlaczego gr\u00f3b ten wci\u015bni\u0119ty mi\u0119dzy krzakami by\u0142 dot\u0105d niewidoczny… Czytaj dalej P\u0142k Jan Maksymilian Soko\u0142owski<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[291],"tags":[294,19],"class_list":["post-725","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-24","tag-sokolowski","tag-solidarnosc-walczaca","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=725"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":729,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/725\/revisions\/729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}