{"id":7054,"date":"2026-07-15T11:42:44","date_gmt":"2026-07-15T09:42:44","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=7054"},"modified":"2026-07-15T11:42:44","modified_gmt":"2026-07-15T09:42:44","slug":"wystawa-nikifora-we-wroclawskim-muzeum-archidiecezjalnym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=7054","title":{"rendered":"Wystawa Nikifora we wroc\u0142awskim Muzeum Archidiecezjalnym"},"content":{"rendered":"\n

Wystawa Nikifor. Fenomen samorodnego talentu<\/em> prezentuje prace Nikifora Krynickiego, w\u0142a\u015bciwie Epifaniusza Drowniaka (1895-1968), z kolekcji Roberta Dowhana. Ta kameralna ekspozycja przypomina tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystycznego samouka, zaliczanego do grona najwybitniejszych na \u015bwiecie malarzy naiwnych \u2013 prymitywist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Nikifor by\u0142 po matce \u0141emkiem z Krynicy Wsi, obecnie cz\u0119\u015b\u0107 miasta Krynica Zdr\u00f3j. Cierpia\u0142 na dziedziczn\u0105 wad\u0119 wymowy, co od dzieci\u0144stwa ogranicza\u0142o jego kontakt z otoczeniem. M\u00f3wi\u0142 w spos\u00f3b bardzo niewyra\u017any, zar\u00f3wno po polsku jak i po \u0142emkowsku. Du\u017co lepsz\u0105 form\u0105 porozumienia si\u0119 z lud\u017ami sta\u0142o si\u0119 dla niego malarstwo. Wypowiada\u0142 si\u0119 obrazami, kt\u00f3re tworzy\u0142 przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Zanim prace Nikifora zawis\u0142y w znanych galeriach i trafi\u0142y do kolekcji na ca\u0142ym \u015bwiecie, przez dziesi\u0105tki lat prawie nikt w Krynicy nie zwraca\u0142 uwagi na ulicznego artyst\u0119 w\u0119druj\u0105cego codziennie po uzdrowisku z drewnian\u0105 walizeczk\u0105 mieszcz\u0105c\u0105 warsztat malarski. Sw\u0105 przeno\u015bn\u0105 pracowni\u0119 rozk\u0142ada\u0142 w miejscach, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej odwiedzali tury\u015bci i kuracjusze. Otwiera\u0142 swoj\u0105 \u201egaleri\u0119\u201d, wystawiaj\u0105c na sprzeda\u017c obrazki jako oryginalne pami\u0105tki z Krynicy. Niewielu jednak decydowa\u0142o si\u0119 wtedy na zakup prac, traktuj\u0105c Nikifora i jego sztuk\u0119 jako swoist\u0105 ciekawostk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nikifor, Krynica, 1963, fot. Marian W\u0142osi\u0144ski. Muzeum Nkifora w Krynicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jego \u201ema\u0142\u0105 ojczyzn\u0105\u201d by\u0142a Krynica i jej okolice, szczeg\u00f3lnie \u0141emkowszczyzna, kt\u00f3rej krajobrazy wyrazi\u0142 w malarstwie w spos\u00f3b tak pi\u0119kny i osobisty, jak nie uczyni\u0142 tego wcze\u015bniej nikt inny. Tak o malarstwie Nikifora pisa\u0142 w 1967 roku historyk sztuki Jerzy Zanozi\u0144ski: \u201ewyeksponowane zosta\u0142y pejza\u017ce krynickie czy raczej podkarpackie z motywami kratkowanych las\u00f3w, p\u00f3l szachownicowych, tor\u00f3w i stacji kolejowych, malowane cz\u0119\u015bciowo przed wojn\u0105, cz\u0119\u015bciowo za\u015b podczas okupacji. Pejza\u017ce tego typu, wykonywane przez Nikifora z r\u00f3\u017cnymi odmianami i p\u00f3\u017aniej a w\u0142a\u015bciwie a\u017c po dzie\u0144 dzisiejszy, ugruntowa\u0142y jego s\u0142aw\u0119 jako artysty, kt\u00f3ry pierwszy dostrzeg\u0142 i w niezmiernie sugestywny spos\u00f3b utrwali\u0142 odr\u0119bne pi\u0119kno krajobrazu doliny Popradu\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nikifora fascynowa\u0142a architektura, chocia\u017c na swoich obrazach poprawia\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107. Cz\u0119sto zmienia\u0142, rozbudowywa\u0142 i udoskonala\u0142 bry\u0142\u0119 architektoniczn\u0105 konkretnej budowli, kt\u00f3r\u0105 malowa\u0142, nadaj\u0105c jej monumentalny charakter. Czasem przeznaczenie obiekt\u00f3w oznacza\u0142 dodatkowo wyra\u017anymi symbolami, na przyk\u0142ad na dachu zak\u0142ad\u00f3w tytoniowych umie\u015bci\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 pal\u0105cego papierosa.<\/p>\n\n\n\n

Nikifor mia\u0142 wrodzon\u0105 absolutn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na barw\u0119, swoist\u0105 \u201emalarsk\u0105 intuicj\u0119\u201d. W\u0142a\u015bnie mistrzowsk\u0105 kolorystyk\u0105 jego obraz\u00f3w zachwycili si\u0119 profesjonalni arty\u015bci. Dzie\u0142a Nikifora cenili malarze z kr\u0119gu kapist\u00f3w: Jan i Hanna Cybisowie, Zygmunt Waliszewski, Tytus Czy\u017cewski, Artur Nacht-Samborski. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, w 1938 roku ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy artyku\u0142 o Nikiforze napisany przez Jerzego Wolffa. Te pierwsze oznaki zainteresowania jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 nie znalaz\u0142y jednak szerszego odzewu. Do 1945 roku Nikifor znany by\u0142 jedynie w elitarnych kr\u0119gach malarzy profesjonalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Po wojnie Nikifora odkrywano na nowo. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w spopularyzowaniu jego malarstwa odegrali krakowscy znawcy sztuki Ella i Andrzej Banachowie. Ich mecenat sprawi\u0142, \u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 samouka z Krynicy wesz\u0142a do obiegu sztuki og\u00f3lnopolskiej i \u015bwiatowej. Urz\u0105dzano mu wystawy, a prze\u0142omow\u0105 okaza\u0142a si\u0119 ta w paryskiej galerii Diny Vierny w 1959 roku. Ekspozycja da\u0142a pocz\u0105tek wielu nast\u0119pnym prezentacjom malarstwa Nikifora na ca\u0142ym \u015bwiecie. Z ulicznym malarzem nie zawahali si\u0119 wystawia\u0107 arty\u015bci tej miary co: Jerzy Nowosielski, Tadeusz Brzozowski, Jan Lebenstein i inni. W 1967 roku mia\u0142a miejsce wystawa indywidualna Nikifora w warszawskiej Zach\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce w dziejach \u015bwiatowej sztuki nie znajdziemy podobnego przypadku, by dzie\u0142a tak wysokiej klasy artystycznej powstawa\u0142y przy u\u017cyciu tak prostego warsztatu. Nikifor pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 szkolnymi akwarelami i kredkami, nie mia\u0142 przecie\u017c pieni\u0119dzy na zakup dobrych farb, p\u0119dzli i o\u0142\u00f3wk\u00f3w. Malowa\u0142 na skrawkach papieru, kawa\u0142kach tektury, opakowa\u0144 i zeszyt\u00f3w. Jego pracowni\u0105 przez lata by\u0142 murek w centrum Krynicy.<\/p>\n\n\n\n

Dorobek artysty liczy kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy prac. Niewielka ich cz\u0119\u015b\u0107 eksponowana jest obecnie w Muzeum Nikifora w Krynicy, mieszcz\u0105cym si\u0119 w zabytkowej drewnianej willi Roman\u00f3wka<\/em> nieopodal deptaku uzdrowiska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nikifor, Krakowska Wolnica, fot. Muzeum Etnograficzne Krakowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie warto jeszcze przypomnie\u0107 fabularny film <\/strong>M\u00f3j Nikifor<\/em> w re\u017cyserii Krzysztofa Krauze i Joanny Kos-Krauze z 2004 roku ze znakomit\u0105 rol\u0105 Krystyny Feldman w roli malarza. Film opowiada histori\u0119 Nikifora i maluje nostalgiczny obraz Krynicy z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX wieku. Nikifora widzimy przez pryzmat przyja\u017ani z ofiarnym opiekunem malarza, Marianem W\u0142osi\u0144skim, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mu i wspiera\u0142 go od pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wystawa Nikifor. Fenomen samorodnego talentu prezentuje prace Nikifora Krynickiego, w\u0142a\u015bciwie Epifaniusza Drowniaka (1895-1968), z kolekcji Roberta Dowhana. Ta kameralna ekspozycja przypomina tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystycznego samouka, zaliczanego do grona najwybitniejszych na \u015bwiecie malarzy naiwnych \u2013 prymitywist\u00f3w. Nikifor by\u0142 po matce \u0141emkiem z Krynicy Wsi, obecnie cz\u0119\u015b\u0107 miasta Krynica Zdr\u00f3j. Cierpia\u0142 na dziedziczn\u0105 wad\u0119 wymowy, co od dzieci\u0144stwa… Czytaj dalej Wystawa Nikifora we wroc\u0142awskim Muzeum Archidiecezjalnym<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":7055,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[418],"tags":[],"class_list":["post-7054","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-91","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7054"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7059,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7054\/revisions\/7059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}