{"id":6973,"date":"2026-07-03T23:40:49","date_gmt":"2026-07-03T21:40:49","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6973"},"modified":"2026-07-03T23:40:49","modified_gmt":"2026-07-03T21:40:49","slug":"kornel-wizjoner-polskiej-niepodleglosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6973","title":{"rendered":"Kornel \u2013 wizjoner polskiej niepodleg\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

Konferencja \u201eOpozycja Antykomunistyczna na Dolnym \u015al\u0105sku\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W sobot\u0119 13 czerwca 2026 roku przyby\u0142a do dawnej Zajezdni autobusowej przy ul. Grabiszy\u0144skiej rzesza dzia\u0142aczy opozycji z czas\u00f3w PRL z Wroc\u0142awia oraz innych polskich metropolii. We wsp\u00f3\u0142pracy z IPN oraz dzisiejszym Centrum Historii Zajezdnia Stowarzyszenie Niez\u0142omni zorganizowa\u0142o og\u00f3lnopolsk\u0105 konferencj\u0119 Opozycja Antykomunistyczna na Dolnym \u015al\u0105sku w latach 1945-1990. Nasz dwutygodnik obok regionalnej Solidarno\u015bci by\u0142 patronem medialnym przedsi\u0119wzi\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Wydarzenie mia\u0142o miejsce w dniu ukazania si\u0119 w stanie wojennym pierwszego numeru podziemnego czasopisma Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca, symbolicznie inauguruj\u0105c dzia\u0142anie tej najpr\u0119\u017cniejszej w kraju, kadrowej, zakonspirowanej organizacji.<\/p>\n\n\n\n

Na temat spo\u0142ecznych protest\u00f3w, nielegalnych organizacji oraz opozycjonist\u00f3w w okresie PRL interesuj\u0105cy wyk\u0142ad wyg\u0142osi\u0142 dr \u0141ukasz So\u0142tysik z wroc\u0142awskiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. My przytaczamy obszerne fragmenty wyst\u0105pienia Artura Adamskiego zatytu\u0142owanego \u201eKornel Morawiecki \u2013 wizjoner polskiej niepodleg\u0142o\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

* * *<\/p>\n\n\n\n

Artur Adamski: Dzi\u0119kuj\u0119 za zaszczyt wyst\u0105pienia w tym miejscu. To jest temat dotycz\u0105cy teoretycznie jednego cz\u0142owieka, ale naprawd\u0119 ogromny. W zwi\u0105zku z czym b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0142 wy\u0142owi\u0107 kilka w\u0105tk\u00f3w i znale\u017a\u0107 z\u0142oty \u015brodek mi\u0119dzy tym, co najwa\u017cniejsze, a tym, co najmniej znane, a istotne.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, nic nie dzieje si\u0119 bez przyczyny. Kornel doskonale wiedzia\u0142 od lat najm\u0142odszych, czym jest Polska, w jakiej jest sytuacji i \u015bwietnie wiedzia\u0142, jakich ma poprzednik\u00f3w. Wiedzia\u0142 o tym, \u017ce mn\u00f3stwo jego przodk\u00f3w walczy\u0142o w obronie Polski, \u017ce walczyli w powstaniach narodowych.<\/p>\n\n\n\n

Kornel Morawiecki, kt\u00f3ry przyszed\u0142 na \u015bwiat dok\u0142adnie w 150. rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 maja w okupowanej Warszawie, by\u0142 synem \u017co\u0142nierza wrze\u015bnia 1939 roku i Armii Krajowej. Do tego jeszcze wychowywa\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d ludzi AK, gdy\u017c du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci sp\u0119dza\u0142 na Kielecczy\u017anie, gdzie praktycznie wszyscy wujkowie nale\u017celi do Armii Krajowej. Byli w\u015br\u00f3d nich uczestnicy najs\u0142ynniejszej akcji tamtejszego podziemia, takiej jak rozbicie wi\u0119zienia w J\u0119drzejowie. Gdyby Pa\u0144stwo kiedy\u015b zajrzeli do indeksu kt\u00f3rejkolwiek ksi\u0105\u017cki na temat \u015bwi\u0119tokrzyskiej AK, zobacz\u0105 jak du\u017co tam jest Morawieckich.<\/p>\n\n\n\n

Ale te\u017c Kornel, kt\u00f3ry doskonale wiedzia\u0142, w jakiej\u015b sytuacji jest Polska, od najm\u0142odszych lat widzia\u0142 ka\u017cdego dnia, jak\u0105 straszn\u0105 cen\u0119 mo\u017cna zap\u0142aci\u0107 za marzenie o niepodleg\u0142o\u015bci. W\u015br\u00f3d wspomnie\u0144 Kornela jest to, gdy mia\u0142 4 lata i pierwszy raz jego ojciec wzi\u0105\u0142 go za r\u0119k\u0119 i poszli na warszawskie Stare Miasto. Ojciec Kornela, kt\u00f3ry doskonale zna\u0142 Warszaw\u0119, prowadzi\u0142 synka, rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 i patrzy\u0142 na domy, z kt\u00f3rych nic nie pozosta\u0142o i powtarza\u0142 ci\u0105gle: Bo\u017ce, gdzie ja jestem. Wdrapywa\u0142 si\u0119 na stosy gruz\u00f3w, rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 i nie poznawa\u0142 swojego rodzinnego miasta. W pewnym momencie poszli w stron\u0119 jakiego\u015b w\u0105wozu, mi\u0119dzy dwoma gigantycznymi zwaliskami gruz\u00f3w. Zobaczyli jak\u0105\u015b wi\u0119ksz\u0105 piwnic\u0119, weszli do \u015brodka, ojciec Kornela zapali\u0142 zapa\u0142k\u0119, pojawi\u0142y si\u0119 zarysy sarkofag\u00f3w i w\u00f3wczas ojciec Kornela m\u00f3wi: Bo\u017ce, jeste\u015bmy w podziemiach Katedry \u015bwi\u0119tego Jana.<\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c Kornel od pocz\u0105tku wiedzia\u0142, jak\u0105 cen\u0119 mo\u017cna zap\u0142aci\u0107. Oraz jeszcze druga rzecz. Zniszczone by\u0142o nie tylko miasto, zniszczona by\u0142a nie tylko ogromna cz\u0119\u015b\u0107 Polski, ale te\u017c wyniszczeni byli ludzie. We wspomnieniach Kornel cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142 o tym, \u017ce jak si\u0119 wychodzi\u0142o na ulic\u0119, pe\u0142no by\u0142o ludzi bez r\u0105k, bez n\u00f3g albo takich, kt\u00f3rzy stracili rozum, kt\u00f3rzy b\u0142\u0105kali si\u0119, kt\u00f3rzy skutkiem tych strasznych tragedii wojennej nie byli w stanie funkcjonowa\u0107, a tak\u017ce ludzi, kt\u00f3rzy ci\u0105gle umierali nagle. Taka wi\u0119c bywa cena wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Do tego Kornel interesowa\u0142 si\u0119 ca\u0142ym mn\u00f3stwem rzeczy od najm\u0142odszych lat. Bardzo du\u017co czyta\u0142, potem w\u0119drowa\u0142 po g\u00f3rach, \u017ceglowa\u0142, ale najwi\u0119ksz\u0105 pasj\u0105 jego by\u0142y nauki \u015bcis\u0142e, matematyka, fizyka. D\u0142ugo przed matur\u0105 chodzi\u0142 na wyk\u0142ady uniwersyteckie, studiowa\u0142 akademickie podr\u0119czniki. Kt\u00f3rego\u015b razu zda\u0142 sobie spraw\u0119 wyliczaj\u0105c te wszystkie wzory, \u017ce skonstruowanie bomby atomowej jest tak logiczne, \u017ce niemal ka\u017cdy by to potrafi\u0142 zrobi\u0107 i stwierdzi\u0142, \u017ce \u015bwiat jest w potwornym zagro\u017ceniu. Wi\u0119c to by\u0142o kolejne pytanie: jak uzyska\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w epoce atomu, w realiach takich zagro\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ale to wszystko nie spowodowa\u0142o, \u017ce Kornel sta\u0142 si\u0119 pacyfist\u0105 czy jakimkolwiek kapitulantem, absolutnie nie. Zawsze podkre\u015bla\u0142, \u017ce bardzo dobrze, \u017ce walczyli\u015bmy, nawet je\u017celi przegrali\u015bmy w 1939 roku, dobrze, \u017ce stawiali\u015bmy op\u00f3r, dobrze, \u017ce bili\u015bmy si\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Aczkolwiek Kornel rozumia\u0142 te wnioski z historii r\u00f3wnie\u017c tak, \u017ce nawet je\u017celi b\u0119dziemy walczy\u0107, to jednak z g\u0142ow\u0105 i \u017ceby\u015bmy, cytuj\u0105c Mickiewicza \u2013 byli rozumni sza\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

Taka dygresja, kt\u00f3ra bardzo du\u017co m\u00f3wi na temat umys\u0142owo\u015bci Kornela i tego, dzi\u0119ki czemu p\u00f3\u017aniej stworzy\u0142 organizacj\u0119, kt\u00f3ra skupi\u0142a tak\u0105 mas\u0119 ludzi. Wr\u00f3c\u0119 do bomby atomowej. Kornel mnie przekonywa\u0142, \u017ce to takie proste. On bardzo lubi\u0142 tematy matematyczno-fizyczne, m\u00f3wi\u0142 \u2013 s\u0142uchaj, ja ci to wyja\u015bni\u0119, zobaczysz, zrozumiesz. Mnie si\u0119 do dzisiaj chce \u015bmia\u0107. Zda\u0142em matur\u0119 z matematyki, ale gdzie fizyka nuklearna!<\/p>\n\n\n\n

Kornel mia\u0142 taki stosunek do ludzi, w ka\u017cdym cz\u0142owieku widzia\u0142 mn\u00f3stwo walor\u00f3w i wszystkich docenia\u0142, pochyla\u0142 si\u0119 nad pijaczkami i opiekowa\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnymi skrzywdzonymi przez los. W ka\u017cdym widzia\u0142 cz\u0142owieka, w ka\u017cdym widzia\u0142 potencja\u0142, ka\u017cdy cz\u0142owiek by\u0142 wielk\u0105 warto\u015bci\u0105 i to by\u0142o naprawd\u0119 nies\u0142ychane. To zjednywa\u0142o mu ludzi, bo p\u00f3\u017aniej, kiedy stworzy\u0142 pot\u0119\u017cn\u0105 organizacj\u0119, niesamowit\u0105, ja w ca\u0142ym swoim \u017cyciu nie pozna\u0142em tylu niezwyk\u0142ych, wspania\u0142ych, bohaterskich ludzi, jak w Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. A do tego jeszcze by\u0142o mn\u00f3stwo wybitnych umys\u0142\u00f3w. Matecznikiem Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej by\u0142a Politechnika Wroc\u0142awska, wi\u0119c ludzie z tytu\u0142ami naukowymi, profesorowie. Do tego \u2013 za walk\u0119 z re\u017cimem nie bra\u0142y si\u0119 \u0142agodne baranki, tylko twarde charaktery, rogate dusze, cz\u0119sto konfliktowe osoby, a Kornel by\u0142 w\u0142a\u015bnie tym, kt\u00f3ry potrafi\u0142 takie osoby jednoczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Z dzisiejszej perspektywy mo\u017cemy odr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne nurty podziemia czy opozycji. Kornel widzia\u0142, jaka jest jego rola, widzia\u0142 jaki jest jego cel, on nie dzieli\u0142, on w\u0142a\u015bnie \u0142\u0105czy\u0142. Wspiera\u0142 absolutnie wszystkich. Jak uruchomi\u0142 szkolenia drukarskie, nikogo nie pyta\u0142, kto b\u0119dzie na te szkolenia chodzi\u0142, wystarczy, \u017ce b\u0119dzie drukowa\u0142 poza zasi\u0119giem cenzury. Jak na przyk\u0142ad by\u0142y Tygodnie Kultury Chrze\u015bcija\u0144skiej, to Kornel uwa\u017caj\u0105c, \u017ce \u015bwietnie b\u0119dzie, \u017ce wi\u0119cej ludzi b\u0119dzie chodzi\u0142o na te spotkania, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury narodowej wyj\u0119tej spod kontroli pa\u0144stwa, to Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca drukowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c dodatkowe ilo\u015bci program\u00f3w tych tygodni.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c to jest wyj\u0105tkowa, powiedzia\u0142bym wr\u0119cz taka Kornelowa, antropologia, kt\u00f3ra powodowa\u0142a, \u017ce by\u0142 takim nies\u0142ychanie skutecznym liderem, do tego jeszcze daj\u0105cym wolno\u015b\u0107 wyboru formy dzia\u0142alno\u015bci. Ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 robi\u0107 to, co chcia\u0142, chocia\u017c Kornel od wszystkich wymaga\u0142 jednej rzeczy. Ka\u017cdy musia\u0142 by\u0107 drukarzem. Jeden cz\u0142owiek si\u0119 od tego wymiga\u0142, nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c Pedro, czyli Jurek Pietraszko, wyk\u0142adowca na Politechnice. On mia\u0142 tak\u0105 d\u0142ug\u0105 brod\u0119. Kornelowi powiedzia\u0142: s\u0142uchaj, mi w brod\u0119 wchodz\u0105 kilogramy farby, nie mog\u0119 drukowa\u0107. \u201eNo dobra\u201d. To jest w\u0142a\u015bnie ta pojednawczo\u015b\u0107 Kornela, buduj\u0105ca porozumienie.<\/p>\n\n\n\n

Druga rzecz to w\u0142a\u015bnie to, \u017ce absolutnie wszystko jest mo\u017cliwe i wszystko cz\u0142owiek potrafi zrobi\u0107. Kornel je\u017adzi\u0142 samochodami, kt\u00f3re ju\u017c wiele lat wcze\u015bniej osi\u0105gn\u0119\u0142y ostateczn\u0105 \u015bmier\u0107 techniczn\u0105, ale on siada\u0142, co\u015b si\u0119 zepsu\u0142o, wychodzi\u0142, rozgl\u0105da\u0142 si\u0119, patyk, sznurek, drut, zwi\u0105za\u0142 \u2013 jedzie dalej. Nie mia\u0142 zielonego poj\u0119cia o budownictwie, wzi\u0105\u0142 i wsp\u00f3lnie z te\u015bciem i przyjaci\u00f3\u0142mi zbudowa\u0142 dom, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o mieszka\u0107. Wszystkiego si\u0119 nauczy\u0142. Potem za\u0142o\u017cy\u0142 ogr\u00f3d, uprawia\u0142 pole, sia\u0142, kosi\u0142, ora\u0142, za\u0142o\u017cy\u0142 pasiek\u0119. To by\u0142y te cechy Kornela, \u017ce mo\u017cemy zrobi\u0107 absolutnie wszystko, spokojnie, krok po kroku, wszystkiego mo\u017cemy si\u0119 nauczy\u0107, z wszystkimi si\u0119 zjednoczy\u0107, z wszystkimi nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c do tych czas\u00f3w dawnych, lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Kornel by\u0142 przera\u017cony zagro\u017ceniem atomowym, w zwi\u0105zku z czym postanowi\u0142, \u017ce w swoim \u017cyciu musi wszystko zrobi\u0107 jak najszybciej. Dlatego 17 lat mia\u0142, gdy zda\u0142 matur\u0119 i dosta\u0142 si\u0119 na studia, 18 lat mia\u0142, gdy si\u0119 o\u017ceni\u0142, 20 lat zosta\u0142 ojcem, a potem kilka razy to powt\u00f3rzy\u0142. Mia\u0142 21 lat, gdy sko\u0144czy\u0142 studia, przed 30 doktorat, i to wybitny. W takim du\u017cym tempie, jak najwi\u0119cej dokona\u0107.<\/p>\n\n\n\n

A dlaczego Wroc\u0142aw? Ot\u00f3\u017c medycyna nie nale\u017ca\u0142a do najwi\u0119kszych pasji Kornela, natomiast uzna\u0142, \u017ce skoro nasz kraj jest pe\u0142en chorych, okaleczonych, to najbardziej potrzebni s\u0105 lekarze. W zwi\u0105zku z czym postanowi\u0142 zdawa\u0107 w Warszawie na medycyn\u0119. I o ma\u0142y w\u0142os by si\u0119 nie dosta\u0142. By\u0142 1958 rok i dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce we Wroc\u0142awiu mo\u017cna jeszcze z\u0142o\u017cy\u0107 papiery na uniwersytet na fizyk\u0119. Przyjecha\u0142, zda\u0142 egzaminy i w tym momencie zosta\u0142 mieszka\u0144cem Dolnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n\n\n\n

Wroc\u0142aw wygl\u0105da\u0142 tak samo jak Warszawa, by\u0142 tak\u0105 sam\u0105 stert\u0105 gruz\u00f3w, od razu czu\u0142 si\u0119 tu jak u siebie w domu. We Wroc\u0142awiu i okolicach mieszka\u0142o troch\u0119 przyjaci\u00f3\u0142 jego rodziny. Mi\u0119dzy innymi wspomniany przez dr \u0141ukasza So\u0142tysika pan Roland Winciorek, to te\u017c jest posta\u0107, kt\u00f3ra zas\u0142uguje na ksi\u0105\u017ck\u0119. W\u0142a\u015bnie u Winciork\u00f3w w Wilczynie Le\u015bnym ko\u0142o Wroc\u0142awia Kornel sp\u0119dza\u0142 du\u017co czasu. Roland by\u0142 bohaterem wojny, mn\u00f3stwo prze\u017cy\u0107, Armia Krajowa, potem Wolno\u015b\u0107 i Zawis\u0142o\u015b\u0107, brat zabity przez UB. Natomiast Roland, niezwyk\u0142a rzecz, w swoim dzieci\u0144stwie zna\u0142 Reymonta. W\u0142adys\u0142aw Reymont, moim zdaniem pisarz o wiele wi\u0119kszy ni\u017c to si\u0119 uwa\u017ca, u niego gospodyni\u0105 w wiosce, kt\u00f3ra dzi\u015b si\u0119 nazywa Lipce Reymontowskie, by\u0142a matka Rolanda. Dlatego Roland pierwsze lata \u017cycia siedzia\u0142 czasem na kolanach Reymonta. I ja mam wra\u017cenie, \u017ce niekt\u00f3re my\u015bli Reymonta, to s\u0105 dos\u0142ownie my\u015bli, takie jak Kornela. Na przyk\u0142ad, \u017ce \u017cycie jest po to, \u017ceby dzia\u0142a\u0107, rozsypa\u0107 energi\u0119, dobr\u0105 energi\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. To mi brzmi bardzo Kornelowo. A druga, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 jest utkana z tej samej prz\u0119dzy, co marzenia. I to jest Reymont, ale my\u015bl\u0119, \u017ce tak\u017ce kwintesencja my\u015blenia Kornela.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c Kornel jest we Wroc\u0142awiu, mamy marzec 1968 rok, wybuchaj\u0105 strajki, protesty, przy czym we Wroc\u0142awiu one maj\u0105 charakter bardziej wolno\u015bciowy, a nie tylko bytowy. Kornel wtedy bierze si\u0119 za drukowanie, jeszcze w postaci odbitek fotograficznych. Ko\u0144czy\u0142 si\u0119 marzec 1968 strasznymi represjami, dotykaj\u0105 one g\u0142\u00f3wnie student\u00f3w Politechniki. Akurat na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim by\u0142 najwspanialszy rektor, jaki by\u0142 w ca\u0142ej Polsce, czyli prof. Alfred Jahn, kt\u00f3ry ca\u0142y czas stawa\u0142 w obronie ka\u017cdego cz\u0142owieka ze swojej uczelni. Sam za to drogo zap\u0142aci\u0142, a w zasadzie nauka polska zap\u0142aci\u0142a, poniewa\u017c prof. Alfred Jahn, wybitny polarnik, zosta\u0142 potem odsuni\u0119ty i zablokowano mu drog\u0119 kariery.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast to w\u0142a\u015bnie wtedy Kornel w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142ania i w tym momencie zacz\u0105\u0142 si\u0119 pojawia\u0107 szereg \u015bwietnych, naprawd\u0119 niesamowitych ludzi, kt\u00f3rzy z Kornelem b\u0119d\u0105 do samego ko\u0144ca. Kolejna dzia\u0142alno\u015b\u0107 Kornela w 1968 roku: w czasie pochodu 1-majowego rozrzucano ulotki w obronie student\u00f3w relegowanych i aresztowanych. W sierpniu 1968 Kornel jest znowu w Wilczynie u Winciork\u00f3w ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Jadzi\u0105, o\u015bmioletni\u0105 Ani\u0105, trzyletni\u0105 Mart\u0105 i dwumiesi\u0119cznym Mateuszem i dociera wiadomo\u015b\u0107 o agresji wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego na Czechos\u0142owacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wtedy z Wojtkiem Winczorkiem, synem Rolanda, bior\u0105 farby, p\u0119dzle i wieczorem id\u0105 do Obornik \u015al\u0105skich, tam, gdzie przebiega jedna z najbardziej ucz\u0119szczanych linii kolejowych w Polsce i do samego rana maluj\u0105 wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w, w prote\u015bcie wobec inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119. Potem Kornel z przyjaci\u00f3\u0142mi rozwiesza w wielu miastach Polski klepsydry \u015bp. Jana Palacha, czeskiego studenta, kt\u00f3ry w prote\u015bcie przeciwko agresji wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego na Czechos\u0142owacj\u0119 i wobec apatii czeskiego spo\u0142ecze\u0144stwa w styczniu 1969 dokona\u0142 w Pradze aktu samospalenia.<\/p>\n\n\n\n

Takim wa\u017cnym momentem w tej historii, takim, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 bardzo du\u017ce konsekwencje w ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowym, jest budowa chaty pod lasem w P\u0119gowie niedaleko Wroc\u0142awia. Przewin\u0119\u0142y si\u0119 tam setki os\u00f3b, najprzer\u00f3\u017cniejszych \u015brodowisk. Przychodzili okoliczni rolnicy, przyje\u017cd\u017cali studenci, pracownicy naukowi, zwykle te spotkania trwa\u0142y do p\u00f3\u017anych godzin nocnych. To by\u0142o fajne miejsca, \u017ceby troch\u0119 odpocz\u0105\u0107, by\u0142 pi\u0119kny las, niedaleko woda. Przyje\u017cd\u017ca\u0142o ca\u0142e mn\u00f3stwo znajomych, przy ognisku \u015bpiewano i dyskutowano, zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 przyja\u017anie. Potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d tych ludzi rekrutowa\u0142o si\u0119 bardzo wielu p\u00f3\u017aniejszych dzia\u0142aczy podziemia i to z przer\u00f3\u017cnych \u015brodowisk, bo jak Kornel zacz\u0105\u0142 drukowa\u0107 i wydawa\u0107 swoje pisma, to oddzia\u0142ywa\u0142o na r\u00f3\u017cne \u015brodowiska. I w\u0142a\u015bnie lata 70. to jest czas, w kt\u00f3rym Kornel dojrzewa\u0142 do idei, jak odzyska\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowy wniosek by\u0142 taki, \u017ce raczej nie jest realne, \u017ceby Polska do niepodleg\u0142o\u015bci wyrwa\u0142a si\u0119 sama. Trzeba nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z innymi narodami, kt\u00f3re te\u017c mo\u017ce chc\u0105 wolno\u015bci. Oczywi\u015bcie to mog\u0142o wygl\u0105da\u0107 fantastycznie, jak przerzuci\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 za granic\u0119?! Kornel jako naukowiec mia\u0142 przyjaci\u00f3\u0142, fizyk\u00f3w, matematyk\u00f3w, ludzi z dziedzin \u015bcis\u0142ych, z kontaktami w Zwi\u0105zku Sowieckim. Cz\u0119sto ludzie nauk \u015bcis\u0142ych dlatego zajmowali si\u0119 tymi dziedzinami, bo nie by\u0142y nacechowane ideologicznie. Tam byli r\u00f3wnie\u017c ludzie niekochaj\u0105cy systemu. Wi\u0119c to jest pierwsza rzecz.<\/p>\n\n\n\n

Druga, du\u017co dziwniejsza. Ot\u00f3\u017c na ziemiach zachodnich mieszka\u0142o mn\u00f3stwo ludzi, kt\u00f3rzy mieli kontakt na wschodzie, gdzie\u015b w Grodnie, Stanis\u0142awowie czy Lwowie. Ci ludzie za wschodni\u0105 granic\u0105, nie tylko nie kochali Zwi\u0105zku Sowieckiego, ale cz\u0119sto byli to ludzie, kt\u00f3rzy przeszli przez Syberi\u0119. Oni tam poznali r\u00f3\u017cnych antykomunist\u00f3w i to z ca\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego: z Uzbekistanu, Kazachstanu, etc. I teraz: ludzie zwi\u0105zani z Kornelem, kt\u00f3rzy od lat je\u017adzili do swoich krewnych mieszkaj\u0105cych za wschodni\u0105 granic\u0105 PRL, zawsze co\u015b przemycali. Najcz\u0119\u015bciej dewocjonalia, kt\u00f3re by\u0142y zakazane. A potem, jak ju\u017c wsp\u00f3\u0142pracowali z nami, to przemycali przede wszystkim umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c taki by\u0142 pogl\u0105d Kornela na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 \u2013 nie w pojedynk\u0119, razem. No i mamy ju\u017c drug\u0105 po\u0142ow\u0119 lat siedemdziesi\u0105tych. Jest o\u017cywienie rozmaitych ruch\u00f3w opozycyjnych: ca\u0142a mozaika organizacji, \u015brodowisk. Kornel mia\u0142 do nich kontakt, uczestniczy\u0142 w spotkaniach. Wspomina\u0142 jedno z takich spotka\u0144, na kt\u00f3re przyszli ludzie z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk opozycyjnych. I kiedy przyszed\u0142 czas, \u017ceby Kornel zabra\u0142 g\u0142os, powiedzia\u0142: S\u0142uchajcie, o czym wy w og\u00f3le gadacie? Naszym celem jest niepodleg\u0142o\u015b\u0107. O to trzeba walczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W tym czasie zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce Jan Waszkiewicz wydaj\u0105cy Biuletyn Dolno\u015bl\u0105ski, poprosi\u0142 Kornela o pomoc. Biuletyn mia\u0142 straszne problemy. Co chwil\u0119 SB zgarnia\u0142o tych biednych drukarzy, zamykali ich, przepada\u0142 sprz\u0119t, papier. I sam Ja\u015b Waszkiewicz przyszed\u0142 do Kornela i m\u00f3wi: s\u0142uchaj, mo\u017ce ty by\u015b tym si\u0119 zaj\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Kornel powiedzia\u0142, w porz\u0105dku, ale wprowadzi\u0142 swoje regu\u0142y. Po pierwsze \u017celazna konspiracja. Panowie, jak druk, to si\u0119 zamykacie w tym domu, czy mieszkaniu i nosa nikt nie wystawia. Macie jedzenie, papierosy i nikt z was nie wychodzi. Bo je\u017celi was drukarzy jest ma\u0142o, a funkcjonariuszy SB jest 10 razy wi\u0119cej, to my nigdy ich nie pokonamy, je\u017celi b\u0119d\u0105 takie proporcje. Musimy je odwr\u00f3ci\u0107. Nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce na jednego drukarza przypada 10 ubek\u00f3w. Musimy doprowadzi\u0107 do tego, \u017ceby na jednego ubeka przypada\u0142o 10 drukarzy.<\/p>\n\n\n\n

I Kornel zacz\u0105\u0142 szuka\u0107 drukarzy. We wszystkich mo\u017cliwych \u015brodowiskach, trafia nawet do hipis\u00f3w. W\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d nich by\u0142 Antek Rosiak, to by\u0142 facet, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 razem z Mirkiem Chojeckim Niezale\u017cn\u0105 Oficyn\u0119 Wydawnicz\u0105. Do tego jeszcze to by\u0142 cz\u0142owiek o \u015bwietnym pi\u00f3rze, cz\u0119sto utrzymywa\u0142 si\u0119 z wygrywania konkurs\u00f3w literackich. Takim drugim by\u0142 Krzysztof Gulbinowicz, genialne pi\u00f3ro. Tam by\u0142 Wiesiek Moszczak, znakomity, w zasadzie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Wiesiek by\u0142 pierwszym drukarzem stanu wojennego w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Kornel by\u0142 na pocz\u0105tku wstrz\u0105\u015bni\u0119ty, jak zobaczy\u0142 to hipisowskie towarzystwo. Ale tak jak to on, uwa\u017ca\u0142, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107, ka\u017cdy si\u0119 do czego\u015b nadaje \u2013 a potem by\u0142 zachwycony, okazali si\u0119 tak znakomitymi, ogromnie przydatnymi lud\u017ami. Kornel uruchomi\u0142 wielk\u0105 akcj\u0119, \u017ceby jak najwi\u0119cej szkoli\u0107 drukarzy i ta akcja by\u0142a prowadzona praktycznie do ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych. Ja wtedy mia\u0142em lat osiemna\u015bcie i przeszed\u0142em taki kurs. Tam by\u0142o wielu nauczycieli, najbardziej znani to Barbara Sarapuk i Bogdan B\u0142a\u017cewicz, kt\u00f3rzy wyszkolili setki drukarzy, a ci, kt\u00f3rzy si\u0119 nauczyli, mieli szkoli\u0107 nast\u0119pnych.<\/p>\n\n\n\n

Kornel m\u00f3wi\u0142: owszem, je\u017celi nam si\u0119 trafi offset, to pracujemy, ale powielacze maj\u0105 tak, \u017ce trudno je zdoby\u0107, a \u0142atwo straci\u0107. Na jednym offsecie, tak bywa\u0142o w Warszawie, jecha\u0142o 100 redakcji r\u00f3\u017cnych gazet, ale jak bezpieka zabra\u0142a offset, to te 100 redakcji zamienia\u0142y si\u0119 w 100 grupek z pustymi r\u0119kami. A ramk\u0119 ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107, ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 na niej drukowa\u0107. Masa ludzi by\u0142a w stanie to mie\u0107 w domu, stworzy\u0107 sobie warsztat drukarski w ci\u0105gu jednego dnia, drukowa\u0107 nawet wtedy, kiedy innych zgarn\u0105. Tym samym powstawa\u0142o co\u015b, co da si\u0119 nazwa\u0107 \u2013 drukiem niezniszczalnym.<\/p>\n\n\n\n

Mamy tyle drukarzy, tyle mo\u017cliwo\u015bci drukowania, \u017ce nigdy \u017cadne si\u0142y nad tym nie zapanuj\u0105. Ci ludzie, kt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej je\u017adzili, \u017ceby przenosi\u0107 idee i tworzy\u0107 organizacj\u0119 r\u00f3wnie\u017c poza naszymi granicami, gdzie\u015b w Zwi\u0105zku Sowieckim, czy w innych krajach demolud\u00f3w, to w\u0142a\u015bnie oni przyje\u017cd\u017cali z takimi umiej\u0119tno\u015bciami, docierali nawet do Uzbekistanu, Kazachstanu i tam uczyli tego innych ludzi. W 2007 roku, jak mieli\u015bmy 25. rocznic\u0119 Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, przyjecha\u0142o sporo ludzi w\u0142a\u015bnie z tych kraj\u00f3w, z dawnego Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n\n\n\n

Ja bym powiedzia\u0142, \u017ce w zasadzie rok przed Sierpniem 1980 roku zacz\u0119\u0142o si\u0119 tworzy\u0107 co\u015b, co da\u0142oby si\u0119 nazwa\u0107 Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105, znaczy ju\u017c pojawi\u0142o si\u0119 takie du\u017ce, rosn\u0105ce grono ludzi, kt\u00f3rzy ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ali i kt\u00f3rzy, dzi\u0119ki temu w\u0142a\u015bnie, 13 grudnia dysponowa\u0142 tak\u0105 baz\u0105 drukarsk\u0105 i ludzk\u0105 przede wszystkim \u2013 wyszkolonymi drukarzami.<\/p>\n\n\n\n

Nikt nie by\u0142 w stanie stworzy\u0107 podobnej struktury podziemnej, jak\u0105 wtedy 13 grudnia, pierwszego dnia stanu wojennego stworzy\u0142 Kornel. A przypomn\u0119, \u017ce tego dnia zosta\u0142 zredagowany pierwszy numer \u201eZ dnia na dzie\u0144\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c nast\u0119pnego dnia. Te gazetki ukazywa\u0142y si\u0119 co dwa dni, przez par\u0119 miesi\u0119cy w nak\u0142adzie, kt\u00f3ry \u2013 w zwi\u0105zku z tym, \u017ce ka\u017cdego dnia rusza\u0142y kolejne drukarnie \u2013 si\u0119ga\u0142 10 tysi\u0119cy egzemplarzy.<\/p>\n\n\n\n

A do tego jeszcze m\u00f3wimy o gronie naukowc\u00f3w: fizyk\u00f3w, elektronik\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w. Pojawiaj\u0105 si\u0119 takie rzeczy, jak emisje audycji radiowych, kontrwywiad SW z nas\u0142uchem cz\u0119stotliwo\u015bci esbeckich. Wi\u0119c dziej\u0105 si\u0119 niesamowite rzeczy i to jest w\u0142a\u015bnie ta my\u015bl Kornela, \u017ce z lud\u017ami, z kt\u00f3rymi si\u0119 z grubsza zgadzamy, mo\u017cemy robi\u0107 wszystko. Po prostu sky is the limit<\/em>. W zwi\u0105zku z tym w\u0142a\u015bnie ta organizacja Kornela jako jedyna w Polsce zacz\u0119\u0142a by\u0107 definiowana przez bezpiek\u0119 jako organizacja o charakterze ofensywnym, czyli organizacja, kt\u00f3ra si\u0119 nie tyle broni, tylko wdziera si\u0119 na takie obszary, kt\u00f3re bezpieka uwa\u017ca\u0142a, \u017ce s\u0105 niemo\u017cliwe, \u017ceby tam si\u0119 jakakolwiek dzia\u0142alno\u015b\u0107 pojawi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Owocowa\u0142y przer\u00f3\u017cne kontakty. Nawet nie by\u0142o pytania, sk\u0105d jeste\u015b, co b\u0119dziesz drukowa\u0142. Chcesz drukowa\u0107, czyli jeste\u015b przeciw komunie, czyli dzia\u0142asz poza zasi\u0119giem cenzury, podwa\u017casz w jaki\u015b spos\u00f3b system, rozwalasz go, to ci pomagamy. To by\u0142o w\u0142a\u015bnie takie Kornelowe podej\u015bcie, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek, opozycja, bez wzgl\u0119du na pogl\u0105dy, mo\u017ce i powinien dzia\u0142a\u0107. W samej Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej by\u0142y r\u00f3\u017cne od\u0142amy: syndykali\u015bci, solidary\u015bci, libera\u0142owie, konserwaty\u015bci, nawet anarchi\u015bci si\u0119 znale\u017ali. Naszym wsp\u00f3lnym mianownikiem by\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Obalamy komunizm i mamy niepodleg\u0142o\u015b\u0107. To jest nasz wsp\u00f3lny cel i wszyscy, kt\u00f3rzy do tego samego zmierzaj\u0105, z nimi jest nam po drodze.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c ta organizacja, kt\u00f3ra w sumie wydawa\u0142a 146 tytu\u0142\u00f3w w sferze prasy i kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 radiowa by\u0142a wielokrotno\u015bci\u0105 wszystkich innych niezale\u017cnych inicjatyw radiowych w Polsce, razem wzi\u0119tych, ona r\u00f3wnie\u017c \u2013 pocz\u0105wszy od roku 1986-1987 \u2013 by\u0142a adresatem propozycji re\u017cimu komunistycznego. To by\u0142o co\u015b takiego: s\u0142uchajcie, w perspektywie najbli\u017cszych lat b\u0119d\u0105 cz\u0119\u015bciowo przynajmniej wolne wybory, b\u0119dziecie mogli gazety legalnie drukowa\u0107, b\u0119dziecie mieli prawo startowa\u0107 do Sejmu. Je\u017celi chcecie do tego do\u0142\u0105czy\u0107, to jest tylko jeden warunek \u2013 nie macie si\u0119 wtr\u0105ca\u0107 w sprawy Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n\n\n\n

Dla Kornela by\u0142a to rzecz nie do zaakceptowania. On ju\u017c wcze\u015bniej spotka\u0142 si\u0119 z przykro\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jednak wysz\u0142a na zdrowie. Ot\u00f3\u017c w roku 1979 Sowieci napadli na Afganistan. Kornel, kt\u00f3rego Biuletyn Dolno\u015bl\u0105ski otrzymywa\u0142 wsparcie z takiego funduszu, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w dyspozycji Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w, opublikowa\u0142 artyku\u0142 na temat agresji ZSRR na Afganistan. W tym momencie \u2013 ciach, nie ma wsparcia. I okaza\u0142o si\u0119 ostatecznie, \u017ce Biuletynowi wysz\u0142o to na zdrowie. Wskutek reorganizacji i rozbudowie siatki kolporterskiej nak\u0142ady wzros\u0142y, zasi\u0119g si\u0119 powi\u0119kszy\u0142. Biuletyn mia\u0142 wi\u0119kszy rozmiar, a do tego jeszcze Kooperatywa wydawnicza Wyzwolenie, kt\u00f3ra wydawa\u0142a wtedy Biuletyn Dolno\u015bl\u0105ski, zacz\u0119\u0142a drukowa\u0107 ksi\u0105\u017cki, r\u00f3\u017cne inne tytu\u0142y prasy, znaczki.<\/p>\n\n\n\n

Widzicie Pa\u0144stwo, cz\u0119\u015b\u0107 opozycji uwa\u017ca\u0142a, \u017ce absolutnie nie wolno miesza\u0107 si\u0119 w sprawy Zwi\u0105zku Sowieckiego. A Kornel uwa\u017ca\u0142, \u017ce bez wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z innymi narodami, zjednoczonymi t\u0105 sam\u0105 bied\u0105, nie odzyskamy prawdziwej niepodleg\u0142o\u015bci. Dlatego musia\u0142 to odrzuci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 ten cz\u0142owiek, kt\u00f3ry najdalszy by\u0142 od jakiego\u015b politykierstwa, stwierdzi\u0142, \u017ce woli odej\u015b\u0107 z kr\u0119gu politycznej manipulacji, ni\u017c do\u0142\u0105czy\u0107 do budowania tego \u0142adu, kt\u00f3ry b\u0119dzie z gruntu niesprawiedliwy, z gruntu krzywdz\u0105cy dla Polski, a w perspektywie by\u0107 mo\u017ce dla polskiej niepodleg\u0142o\u015bci zab\u00f3jczy.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej, jak Kornel wspomina\u0142 wybory 4 czerwca 1989 roku, to m\u00f3wi\u0142, \u017ce z pocz\u0105tku si\u0119 cieszy\u0142 ze zwyci\u0119stwa, a najbardziej z tego, \u017ce lista krajowa jest wyci\u0119ta. Ale potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dla tych, kt\u00f3rzy organizowali t\u0119, tak zwan\u0105 solidarno\u015bciow\u0105 stron\u0119, to wa\u017cniejsza by\u0142a lojalno\u015b\u0107 w stosunku do funkcjonariuszy re\u017cimu i wa\u017cniejsze by\u0142y interesy PZPR i tamtej strony ni\u017c interesy Polski i Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Potem przysz\u0142o to straszne wydarzenie, w trzeci\u0105 rocznic\u0119 4 czerwca, kiedy obalono premiera Jana Olszewskiego. Okaza\u0142o si\u0119 tego dnia, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskiego sejmu uwa\u017ca, \u017ce agenci maj\u0105 prawo nie tylko by\u0107 pos\u0142ami, ministrami, ale maj\u0105 prawo zajmowa\u0107 najwy\u017csze urz\u0119dy, z urz\u0119dem prezydenta w\u0142\u0105cznie. I st\u0105d pytanie premiera Olszewskiego: \u201eczyja b\u0119dzie Polska\u201d i w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 Polska b\u0119dzie zmierza\u0142a \u2013 jest ci\u0105gle aktualne.<\/p>\n\n\n\n

Zako\u0144cz\u0119 mo\u017ce cytatem. Ot\u00f3\u017c 10 lat temu zosta\u0142y przyznane pierwszej grupie ludzi Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej Krzy\u017ce Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci. Kornel zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 wtedy do wyr\u00f3\u017cnionych takimi s\u0142owami: te oznaczenia wam si\u0119 oczywi\u015bcie nale\u017c\u0105, ale nie traktujcie ich jako jakiego\u015b uhonorowania czy podzi\u0119kowania, tylko traktujcie je przede wszystkim jako zobowi\u0105zanie, poniewa\u017c od obowi\u0105zk\u00f3w wobec Ojczyzny na \u017cadn\u0105 rent\u0119, czy emerytur\u0119 nie przechodzi si\u0119 nigdy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konferencja \u201eOpozycja Antykomunistyczna na Dolnym \u015al\u0105sku\u201d W sobot\u0119 13 czerwca 2026 roku przyby\u0142a do dawnej Zajezdni autobusowej przy ul. Grabiszy\u0144skiej rzesza dzia\u0142aczy opozycji z czas\u00f3w PRL z Wroc\u0142awia oraz innych polskich metropolii. We wsp\u00f3\u0142pracy z IPN oraz dzisiejszym Centrum Historii Zajezdnia Stowarzyszenie Niez\u0142omni zorganizowa\u0142o og\u00f3lnopolsk\u0105 konferencj\u0119 Opozycja Antykomunistyczna na Dolnym \u015al\u0105sku w latach 1945-1990. Nasz… Czytaj dalej Kornel \u2013 wizjoner polskiej niepodleg\u0142o\u015bci<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":6974,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[417],"tags":[],"class_list":["post-6973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-90","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6977,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6973\/revisions\/6977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}