Ludob\u00f3jstwem pope\u0142nionym przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej zajmuj\u0119 si\u0119 od wielu lat. R\u00f3wnie d\u0142ugo obserwuj\u0119, jak na Ukrainie narasta kult Stepana Bandery, Romana Szuchewycza, Jaros\u0142awa Ste\u0107ki czy Andrija Melnyka, postaci odpowiedzialnych za t\u0119 zbrodni\u0119. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce w tej sprawie niewiele mo\u017ce mnie jeszcze zaskoczy\u0107. Myli\u0142em si\u0119. Zaskoczy\u0142a mnie bowiem zdecydowana reakcja polskiej opinii publicznej na okre\u015blenie \u201eBohater\u00f3w UPA\u201d. S\u0105dz\u0119, \u017ce nie tylko mnie.<\/p>\n\n\n\n
Decyzja o nadaniu Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych \u201eP\u00f3\u0142noc\u201d miana \u201eBohater\u00f3w UPA\u201d wywo\u0142a\u0142a w Polsce s\u0142uszn\u0105, lecz niespodziewan\u0105 fal\u0119 krytyki i oburzenia. Dlaczego niespodziewan\u0105? Poniewa\u017c na Ukrainie tego typu dzia\u0142ania maj\u0105 miejsce od lat. Stadion imienia Romana Szuchewycza w Tarnopolu, pomniki, skwery i ulice Stepana Bandery, uchwa\u0142y ukrai\u0144skiego parlamentu gloryfikuj\u0105ce dzia\u0142aczy OUN i UPA, marsze ku pami\u0119ci SS-Galizien, a tak\u017ce zak\u0142amywanie historii przez ukrai\u0144skie instytucje publiczne. Wszystko to przez lata nie wywo\u0142ywa\u0142o adekwatnego rezonansu w polskiej debacie publicznej.<\/p>\n\n\n\n
Dyskusja, dot\u0105d obecna g\u0142\u00f3wnie w \u015brodowiskach historyk\u00f3w, nielicznych publicyst\u00f3w i organizacji kresowych, przebi\u0142a si\u0119 do g\u0142\u00f3wnego nurtu \u017cycia publicznego, anga\u017cuj\u0105c polityk\u00f3w, media i opini\u0119 publiczn\u0105 na niespotykan\u0105 dot\u0105d skal\u0119. Prezydent Karol Nawrocki zapowiedzia\u0142 wyst\u0105pienie do Kapitu\u0142y Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego z wnioskiem o pozbawienie Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego najwy\u017cszego polskiego odznaczenia pa\u0144stwowego, nadanego mu przez prezydenta Andrzeja Dud\u0119 w 2023 roku.<\/p>\n\n\n\n
Warto przypomnie\u0107, \u017ce odznaczenie to zosta\u0142o przyznane w roku 80. rocznicy tzw. Krwawej Niedzieli, kulminacyjnego momentu ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej. W\u00f3wczas \u015brodowiska kresowe i kombatanckie s\u0142ysza\u0142y, \u017ce nale\u017cy \u201ewa\u017cy\u0107 s\u0142owa\u201d, gdy domaga\u0142y si\u0119 prawa do godnego poch\u00f3wku ofiar. Tymczasem prezydent Ukrainy, wielokrotnie oskar\u017cany o relatywizowanie historii, a zarazem reprezentuj\u0105cy pa\u0144stwo blokuj\u0105ce ekshumacje polskich ofiar, otrzymywa\u0142 Order Or\u0142a Bia\u0142ego. Wszelkie g\u0142osy sprzeciwu marginalizowano lub wyciszano. Co zatem wydarzy\u0142o si\u0119 dzi\u015b, \u017ce decyzja o uhonorowaniu \u201eBohater\u00f3w UPA\u201d wywo\u0142a\u0142a tak gwa\u0142towne oburzenie?<\/p>\n\n\n\n
Nie ma chyba jednej, prostej odpowiedzi na to pytanie. Je\u015bli jednak spojrzymy na badania dotycz\u0105ce wiedzy Polak\u00f3w o UPA i zbrodniach pope\u0142nionych przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, dostrze\u017cemy wyra\u017any trend. Od premiery filmu \u201eWo\u0142y\u0144\u201d oraz przyj\u0119cia przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 2016 roku uchwa\u0142y oddaj\u0105cej ho\u0142d ofiarom ludob\u00f3jstwa dokonanego na obywatelach II Rzeczypospolitej, \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna w tej kwestii systematycznie ros\u0142a. Historia, kt\u00f3ra przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142a spychana na margines debaty publicznej, przemilczana lub przedstawiana jako temat niewygodny, stopniowo przebija\u0142a si\u0119 do spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci. Coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w zacz\u0119\u0142o samodzielnie poszukiwa\u0107 informacji, si\u0119ga\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142, publikacji historycznych i relacji \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Nie bez znaczenia by\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozw\u00f3j medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych. Po raz pierwszy na tak\u0105 skal\u0119 umo\u017cliwi\u0142y one wymian\u0119 informacji poza tradycyjnym obiegiem medialnym. Dzi\u0119ki temu wiedza o ludob\u00f3jstwie na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej przesta\u0142a by\u0107 domen\u0105 w\u0105skiej grupy ekspert\u00f3w czy rodzin ofiar, a sta\u0142a si\u0119 elementem szerszej spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci. Przez ponad trzy dekady s\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce relacje polsko-ukrai\u0144skie s\u0105 wzorcowe, \u017ce \u0142\u0105czy nas strategiczne partnerstwo, a nasze interesy s\u0105 niemal to\u017csame. Powtarzano to tak cz\u0119sto, \u017ce z czasem zacz\u0119\u0142o funkcjonowa\u0107 jako prawda niewymagaj\u0105ca \u017cadnych dowod\u00f3w. Problem w tym, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a znacznie bardziej skomplikowana.<\/p>\n\n\n\n
Niczym polityczne zakl\u0119cie powraca\u0142o has\u0142o: \u201eNie ma wolnej Polski bez wolnej Ukrainy\u201d. To pi\u0119kne zdanie, je\u015bli rozumie\u0107 je jako uniwersalne wezwanie do solidarno\u015bci z narodami walcz\u0105cymi o wolno\u015b\u0107. Trudno bowiem m\u00f3wi\u0107 o pe\u0142nej wolno\u015bci w\u0142asnej, pozostaj\u0105c oboj\u0119tnym na zniewolenie innych. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy z uniwersalnej zasady solidarno\u015bci staje si\u0119 ono politycznym dogmatem. Cz\u0119\u015b\u0107 elit politycznych i opiniotw\u00f3rczych, pozostaj\u0105cych pod silnym wp\u0142ywem my\u015bli Jerzego Giedroycia, zacz\u0119\u0142a traktowa\u0107 je niemal dos\u0142ownie. W takiej interpretacji Polska jawi si\u0119 jako pa\u0144stwo, kt\u00f3rego bezpiecze\u0144stwo i stabilno\u015b\u0107 zale\u017c\u0105 bezpo\u015brednio od sytuacji Ukrainy. To nie tylko fa\u0142szywe uproszczenie, ale tak\u017ce odwr\u00f3cenie w\u0142a\u015bciwych proporcji.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma takiego okresu w historii, w kt\u00f3rym istnia\u0142oby niepodleg\u0142e pa\u0144stwo ukrai\u0144skie, a jednocze\u015bnie nie istnia\u0142oby niepodleg\u0142e pa\u0144stwo polskie. Twierdzenie, \u017ce byt i bezpiecze\u0144stwo Polski zale\u017c\u0105 od istnienia wolnej Ukrainy, nie znajduje potwierdzenia ani w historii, ani we wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci geopolitycznej. Wiele wskazuje raczej na to, \u017ce zale\u017cno\u015b\u0107 ta by\u0142a i pozostaje odwrotna. Ludzie w ko\u0144cu to dostrzegli. Dlatego bezwarunkowe popieranie wszystkiego, co dzia\u0142o si\u0119 na Ukrainie, musia\u0142o zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest to przejaw radykalizacji spo\u0142ecznej, lecz odrzucenia narracji, kt\u00f3ra przez lata stawia\u0142a Ukrain\u0119 poza zwyk\u0142ymi kryteriami oceny. Coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w zacz\u0119\u0142o postrzega\u0107 Ukrain\u0119 jak ka\u017cde inne pa\u0144stwo. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re mo\u017cna wspiera\u0107, ale kt\u00f3rego dzia\u0142ania mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c ocenia\u0107 i krytykowa\u0107, gdy jest to zasadne. Dok\u0142adnie tak samo, jak ocenia si\u0119 Niemcy, Czechy czy ka\u017cdego innego s\u0105siada. T\u0119 zmian\u0119 spo\u0142eczn\u0105 dostrzegli r\u00f3wnie\u017c politycy i media. Jak to cz\u0119sto bywa, nast\u0105pi\u0142o to dopiero w\u00f3wczas, gdy zmiana ta sta\u0142a si\u0119 widoczna w nastrojach wyborc\u00f3w. Pogl\u0105dy, kt\u00f3re jeszcze niedawno przedstawiano jako radykalne, niebezpieczne lub szkodliwe dla polskiej racji stanu, nagle zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w g\u0142\u00f3wnym nurcie debaty publicznej. To, co przez lata by\u0142o marginalizowane, sta\u0142o si\u0119 czym\u015b oczywistym. I dobrze. Lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c wcale.<\/p>\n\n\n\n
Nie potrafi\u0119 jednak ukry\u0107 za\u017cenowania, gdy s\u0142ucham niekt\u00f3rych polityk\u00f3w, publicyst\u00f3w czy ekspert\u00f3w. Jeszcze kilka lat temu ci sami ludzie przekonywali, \u017ce nie wolno \u201erozdrapywa\u0107 ran\u201d, \u017ce nale\u017cy \u201epatrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d, a nie ogl\u0105da\u0107 si\u0119 na histori\u0119. To oni protestowali przeciwko upami\u0119tnianiu ofiar, przestrzegali przed u\u017cywaniem s\u0142owa \u201eludob\u00f3jstwo\u201d i z niezwyk\u0142\u0105 determinacj\u0105 tropili wszelkie przejawy \u201eantyukrai\u0144sko\u015bci\u201d. Dzi\u015b m\u00f3wi\u0105 niemal tym samym j\u0119zykiem, kt\u00f3rym przez lata pogardzali. Cytuj\u0105 fakty, kt\u00f3re wcze\u015bniej przemilczali. Formu\u0142uj\u0105 oceny, za kt\u00f3re jeszcze niedawno potrafili pi\u0119tnowa\u0107 innych. Trudno nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce nie mamy do czynienia z nag\u0142ym przebudzeniem sumie\u0144, lecz z kolejn\u0105 zmian\u0105 politycznego wiatru.<\/p>\n\n\n\n
Jest w tym co\u015b wyj\u0105tkowo odra\u017caj\u0105cego. Nie dlatego, \u017ce ludzie zmieniaj\u0105 pogl\u0105dy. Ka\u017cdy ma do tego prawo. Problem polega na tym, \u017ce wielu z nich nigdy nie zdoby\u0142o si\u0119 nawet na kr\u00f3tkie: \u201emylili\u015bmy si\u0119, przepraszamy\u201d. Dlatego na sw\u00f3j spos\u00f3b podziwiam up\u00f3r \u201eGazety Wyborczej\u201d, kt\u00f3ra w kwestii Ukrainy zawsze uzurpowa\u0142a sobie pewien rodzaj moralnego \u201erz\u0105du dusz\u201d. Nowa rzeczywisto\u015b\u0107 w \u017caden spos\u00f3b nie zachwia\u0142a gmachem na Czerskiej. Na jej \u0142amach wszystko pozostaje po staremu. Ukraina w dalszym ci\u0105gu ma prawo stawia\u0107 pomniki zbrodniarzom wojennym i kolaborantom hitlerowskim, je\u015bli ma na to ochot\u0119. Nasi pomordowani rodacy mog\u0105 wci\u0105\u017c spoczywa\u0107 w bezimiennych do\u0142ach \u015bmierci, je\u015bli Ukraina nie widzi potrzeby ich ekshumacji. Gdy ulicami Lwowa przechodzi marsz z czerwono-czarnymi flagami w rocznic\u0119 urodzin Bandery, nie tylko ma on prawo si\u0119 odby\u0107, ale jego krytyka jest natychmiast przedstawiana jako dzia\u0142anie na korzy\u015b\u0107 Moskwy.<\/p>\n\n\n\n
W ten spos\u00f3b nie tylko usprawiedliwia si\u0119 samo wydarzenie, ale pr\u00f3buje si\u0119 uniewa\u017cni\u0107 ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119 jego oceny. W efekcie krytyka staje si\u0119 problemem, a nie to, czego dotyczy. To prosty schemat. Na porz\u0105dku dziennym pozostaje ca\u0142kowite wybielanie ukrai\u0144skiej polityki. Kto nie wierzy, niech sam sprawdzi.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie warto si\u0119gn\u0105\u0107 po teksty Andrzeja Romanowskiego. Na portalu wyborcza.pl 6 czerwca 2026 roku ukaza\u0142 si\u0119 jego artyku\u0142: \u201eBohaterowie UPA? Przecie\u017c \u2013 jakkolwiek to brzmi dla polskiego ucha \u2013 rzeczywi\u015bcie byli to bohaterowie!<\/em>\u201d. Przyznacie Pa\u0144stwo, \u017ce ju\u017c sam tytu\u0142 jest dobry. Autor pisze m.in. \u201eBohaterowie UPA? Przecie\u017c \u2013 jakkolwiek to brzmi dla polskiego ucha \u2013 rzeczywi\u015bcie byli to bohaterowie! Mo\u017cna dyskutowa\u0107 o obliczu politycznym ich walki, mo\u017cna i trzeba pot\u0119pia\u0107, i to z ca\u0142\u0105 moc\u0105, ich nacjonalizm, nie zmienia to jednak faktu, \u017ce walczyli oni z sowietami o woln\u0105 Ukrain\u0119, i \u017ce ich walka mia\u0142a charakter bezprecedensowo heroiczny. Dla polskich piewc\u00f3w \u2018\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u2019 upowcy powinni by\u0107 wzorem \u2013 i raczej wzorem niedo\u015bcig\u0142ym\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Oburzamy si\u0119 na wypowied\u017a ministra Andrzeja Szeptyckiego, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 UPA mianem \u201enaszych wykl\u0119tych\u201d, a tymczasem dla profesora Andrzeja Romanowskiego wata\u017ckowie odpowiedzialni za okrutne zbrodnie na kobietach i dzieciach pozostaj\u0105 niedo\u015bcignionym wzorem \u2013 ale Armii Krajowej. No ale przecie\u017c UPA walczy\u0142a z sowietami. Owszem, dopiero wtedy, gdy Armia Czerwona wesz\u0142a na tereny okupowanych Kres\u00f3w. Wcze\u015bniej walczy\u0142a raczej z Polakami i \u017bydami. Ale walczy\u0142a. Nie wiem, czy taki argument zrobi\u0142by wra\u017cenie na Zygmuncie Baumanie, ale walczy\u0142a podobnie jak SS-Galizien.<\/p>\n\n\n\n Ciekawe jest to nag\u0142e odkrycie, \u017ce walka z sowietami staje si\u0119 sama w sobie kategori\u0105 moraln\u0105. Bo o ile znam retoryk\u0119 \u201eGazety Wyborczej\u201d to Zwi\u0105zek Sowiecki \u201ecywilizowa\u0142\u201d, wyzwoli\u0142 od Niemc\u00f3w, przepraszam od \u201enazist\u00f3w\u201d, budowa\u0142 mieszkania, uczy\u0142 korzysta\u0107 z toalet, zwalcza\u0142 analfabetyzm i modernizowa\u0142 kraj, a genera\u0142 Jaruzelski mia\u0142 w latach 80. \u201eratowa\u0107\u201d Polsk\u0119. Jeszcze niedawno sk\u0142adano znicze na grobach \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej. Pa\u0144stwo czytaj\u0105c to wszystko, jeszcze dojdziecie do wniosku, \u017ce nast\u0105pi\u0142a zmiana \u201em\u0105dro\u015bci etapu\u201d. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n\n\n\n W tek\u015bcie \u201eCzy wuj Sta\u015b by\u0142 \u2018\u017co\u0142nierzem wykl\u0119tym\u2019? Zmowa milczenia towarzyszy\u0142a mi przez ca\u0142e dzieci\u0144stwo<\/em>\u201d Andrzej Romanowski pisa\u0142: Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci \u201e\u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych\u201d uwa\u017cam za \u015bwi\u0119to antypa\u0144stwowe i antynarodowe<\/em>. I dalej: Czy wykl\u0119ci jak cz\u0119sto si\u0119 uwa\u017ca odsuwali perspektyw\u0119 sowietyzacji? Mo\u017ce raczej j\u0105 przyspieszali? Decyduj\u0105c si\u0119 na walk\u0119 zbrojn\u0105, cho\u0107by w samoobronie prowokowali odwet \u2013 spirala przemocy si\u0119 nakr\u0119ca\u0142a. A co z le\u015bnymi morduj\u0105cymi \u017byd\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w i Litwin\u00f3w? Ci oddawali Polsce przys\u0142ug\u0119 najgorsz\u0105<\/em>\u201d. Innymi s\u0142owy, je\u015bli Polak toczy\u0142 beznadziejn\u0105 walk\u0119 z sowietami, to \u017ale, a je\u015bli Ukrainiec robi\u0142 to samo, to ju\u017c dobrze. Czego w\u0142a\u015bciwie nie rozumiemy? A mo\u017ce niepotrzebnie szukamy tu jakiejkolwiek logicznej sprzeczno\u015bci?<\/p>\n\n\n\n W tej optyce od dawna wiadomo, \u017ce tzw. polski nacjonalizm uchodzi za zjawisko szczeg\u00f3lnie podejrzane i naganne. My nie mamy moralnego prawa do wychwalania Romana Dmowskiego, znamienitego dzia\u0142acza politycznego, ojca naszej niepodleg\u0142o\u015bci, ale Ukrai\u0144cy do czczenia Bandery, terrorysty, zbrodniarza wojennego, kt\u00f3ry w istocie nic dla Ukrainy nie wywalczy\u0142, ju\u017c maj\u0105. Gdy lewicowi politycy obcych pa\u0144stw krytycznie wypowiadaj\u0105 si\u0119 o marszu 11 listopada, w\u00f3wczas powinni\u015bmy si\u0119 wstydzi\u0107, przeprasza\u0107, a najlepiej zakaza\u0107 jego organizacji. Natomiast gdy nam nie podobaj\u0105 si\u0119 symbole czy postacie takie jak Bandera, s\u0142yszymy, \u017ce cieszy si\u0119 z tego Moskwa i \u017ce nie mamy prawa narzuca\u0107 Ukrainie jej bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Ale wr\u00f3\u0107my jeszcze na chwil\u0119 do tekstu z 6 czerwca 2026 roku, w kt\u00f3rym autor wprost pisze, \u017ce: \u201eka\u017cdy nar\u00f3d i ka\u017cde pa\u0144stwo maj\u0105 prawo czci\u0107 swych bohater\u00f3w. Takich bohater\u00f3w, jakich sami uwa\u017caj\u0105 (\u2026) Marcin Przydacz, radzi Ze\u0142enskiemu, by zatelefonowa\u0142 do jego szefa i\u2026 przeprosi\u0142. Co znaczy, \u017ce radzi prezydentowi Ukrainy czci\u0107 takich tylko bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy podobaj\u0105 si\u0119 Polakom. Chce zatem, by Ukraina wyzby\u0142a si\u0119 jednego z atrybut\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci<\/em>\u201d. W takim razie po co ten artyku\u0142 256 kodeksu karnego, kt\u00f3ry stanowi: \u201ekaralne jest zar\u00f3wno publiczne gloryfikowanie postaci zwi\u0105zanych z nazizmem (np. prezentowanie ich jako autorytet\u00f3w), jak i publiczne prezentowanie, produkowanie czy rozpowszechnianie symboli, hase\u0142 oraz ideologii z tym ustrojem zwi\u0105zanych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Przecie\u017c na piedesta\u0142 mo\u017cemy wynie\u015b\u0107 ka\u017cdego, kogo tylko chcemy. I tak Niemcy mog\u0105 wychwala\u0107 NSDAP za program budowy dr\u00f3g, Pol Pot mo\u017ce by\u0107 bohaterem Kambod\u017cy, a Putin wzorem dla przeci\u0119tnego Rosjanina. Tego chcemy? A co si\u0119 sta\u0142o z europejskimi warto\u015bciami odmienianymi przez wszystkie przypadki? Ten sam Andrzej Romanowski jeszcze rok temu pisa\u0142 w tek\u015bcie z 29 sierpnia 2025 roku, \u017ce \u201eBrunatne \u2013 to brunatne\u201d. \u201eU progu Trzeciej Rzeczypospolitej nikt nie m\u00f3g\u0142by sobie wyobrazi\u0107, \u017ce faszyzm stanie u wr\u00f3t, \u017ce wkroczy na polityczne salony. A wkroczy\u0142<\/em>\u201d. Wiadomo wkroczy\u0142 w Polsce, nie na Ukrainie, tam wszystko jest, by\u0142o i b\u0119dzie w porz\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n W tym samym tek\u015bcie w kwestii ekshumacji pisa\u0142: \u201eA ukrai\u0144ski up\u00f3r wobec polskich ekshumacji wi\u0105za\u0142 si\u0119 przecie\u017c z dewastacj\u0105 jedynego w Polsce legalnego pomnika nagrobnego poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy UPA, kt\u00f3rej to sprawy polskie w\u0142adze, szanta\u017cowane patriotycznie! \u2013 do dzi\u015b nie by\u0142y w stanie za\u0142atwi\u0107<\/em>\u201d. Ach jaka szkoda, \u017ce tylko jeden taki by\u0142. Naprawd\u0119 mamy mie\u0107 pomniki UPA w Polsce? Jedyn\u0105 kwesti\u0105 pozostaj\u0105c\u0105 w tym przypadku do \u201eza\u0142atwienia\u201d, to ustawa zakazuj\u0105ca propagowanie banderyzmu. Prawo do godnego poch\u00f3wku jest jednym z fundament\u00f3w praw cz\u0142owieka, a nie tematem do dyskusji. Czy wyobra\u017cacie sobie Pa\u0144stwo sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej Polska negocjuje jaki\u015b traktat, na przyk\u0142ad z Norwegi\u0105, i s\u0142yszy, \u017ce nic nie zostanie za\u0142atwione, dop\u00f3ki w Polsce nie powstanie upami\u0119tnienie dla norweskich formacji SS (Norges SS)? To oczywisty absurd.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie Pan Romanowski to nie jedyny przyk\u0142ad. Jaros\u0142aw Kurski od dawna pisze, \u017ce Polska okupowa\u0142a Kresy. Zupe\u0142nie jak pisa\u0142a w swoich broszurkach propagandowych Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w. Anna Wyl\u0119ga\u0142a r\u00f3wnie\u017c w \u201eGazecie Wyborczej\u201d opatrzy\u0142a tekst z 8 czerwca 2026 roku tytu\u0142em \u201eW Oksfordzie us\u0142ysza\u0142am: przecie\u017c UPA by\u0142o jak Armia Krajowa, dlaczego my, Polacy, nie mo\u017cemy tego zrozumie\u0107<\/em>\u201d. I dalej: \u201ePo ukrai\u0144skiej stronie w ocenie tego, co wydarzy\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy Polakami a Ukrai\u0144cami w czasie wojny, od lat kr\u00f3luje traktowanie rzezi wo\u0142y\u0144skiej jako wojny domowej mi\u0119dzy r\u00f3wnoprawnymi stronami \u2018powstania ludowego\u2019 Ukrai\u0144c\u00f3w przeciw Polakom<\/em>\u201d. Oczywi\u015bcie, w Oksfordzie wiedza o historii Polski bywa najwyra\u017aniej lepsza ni\u017c w samej Polsce. Autorce polecam znakomity film dokumentalny Juliana Hendy\u2019ego \u201eSS in Britain\u201d, w kt\u00f3rym poruszono temat powojennych los\u00f3w cz\u0119\u015bci \u017co\u0142nierzy 14. Dywizji Grenadier\u00f3w SS \u201eGalizien\u201d, kt\u00f3rzy po II wojnie \u015bwiatowej trafili do Wielkiej Brytanii.<\/p>\n\n\n\n Gdy nie istnia\u0142y media spo\u0142eczno\u015bciowe, a wiedza o ludob\u00f3jstwie dokonanym przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej by\u0142a trudno dost\u0119pna, wymagaj\u0105ca czasu i \u015bwiadomego poszukiwania, tego typu narracje dominowa\u0142y w g\u0142\u00f3wnym nurcie debaty. Dzi\u015b sytuacja wygl\u0105da inaczej. W tym kontek\u015bcie \u201eGazeta Wyborcza\u201d pozostaje, mo\u017cna by z\u0142o\u015bliwie powiedzie\u0107 ostatni\u0105 twierdz\u0105, a nawet ostatni\u0105 sotni\u0105, kt\u00f3ra nie w pe\u0142ni dostrzega zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107. Jest to z jednej strony smutne, z drugiej jednak w pewnym sensie konsekwentne i \u2013 paradoksalnie \u2013 godne swoistego podziwu.<\/p>\n\n\n\n Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski nie powinien by\u0142 otrzyma\u0107 Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego. W istocie mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107 nad szersz\u0105 zasad\u0105, czy najwy\u017csze polskie odznaczenie pa\u0144stwowe powinno by\u0107 w og\u00f3le nadawane obcym politykom. Przyk\u0142ady os\u00f3b, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d jego laureat\u00f3w jak Gerhard Schr\u00f6der, Benito Mussolini czy francuski marsza\u0142ek-kolaborant Philippe P\u00e9tain dodatkowo t\u0119 refleksj\u0119 wzmacniaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Warto, aby obecna dyskusja nie ograniczy\u0142a si\u0119 do bie\u017c\u0105cego sporu, lecz sta\u0142a si\u0119 impulsem do powa\u017cniejszej refleksji nad tym, czy Order Or\u0142a Bia\u0142ego powinien by\u0107 przyznawany cudzoziemcom, skoro z definicji dobro Rzeczpospolitej nigdy nie b\u0119dzie dla nich najwy\u017cszym nakazem.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ludob\u00f3jstwem pope\u0142nionym przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej zajmuj\u0119 si\u0119 od wielu lat. R\u00f3wnie d\u0142ugo obserwuj\u0119, jak na Ukrainie narasta kult Stepana Bandery, Romana Szuchewycza, Jaros\u0142awa Ste\u0107ki czy Andrija Melnyka, postaci odpowiedzialnych za t\u0119 zbrodni\u0119. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce w tej sprawie niewiele mo\u017ce mnie jeszcze zaskoczy\u0107. Myli\u0142em si\u0119. Zaskoczy\u0142a mnie bowiem zdecydowana reakcja… Czytaj dalej \u201eGazeta Wyborcza\u201d czyli ostatnia sotnia, kt\u00f3ra nie us\u0142ysza\u0142a komunikatu o odwrocie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":70,"featured_media":6882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[416],"tags":[],"class_list":["post-6881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-89","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/70"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6881"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6883,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6881\/revisions\/6883"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}