{"id":6696,"date":"2026-05-18T15:32:19","date_gmt":"2026-05-18T13:32:19","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6696"},"modified":"2026-05-18T15:32:19","modified_gmt":"2026-05-18T13:32:19","slug":"hanna-lukowska-karniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6696","title":{"rendered":"Hanna \u0141ukowska-Karniej"},"content":{"rendered":"\n

Z wniosku o Order Or\u0142a Bia\u0142ego 11 grudnia 2025<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Artur Adamski, Andrzej Kisielewicz<\/em><\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz Kornela Morawieckiego, mo\u017cna wskaza\u0107 co najmniej kilka os\u00f3b jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowej \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca\u201d. Jednak rola Hanny \u0141ukowskiej-Karniej w tym gronie by\u0142a szczeg\u00f3lna i niepor\u00f3wnywalna z nikim innym. Mo\u017cna zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce gdyby nie ona, przyw\u00f3dcza rola Kornela Morawieckiego zako\u0144czy\u0142aby si\u0119 osadzeniem go w wi\u0119zieniu o wiele wcze\u015bniej, ni\u017c w listopadzie 1987. Bez Hanny \u0141ukowskiej-Karniej wyeliminowanie z podziemnej dzia\u0142alno\u015bci Kornela Morawieckiego mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 na etapie tak wczesnym, \u017ce najwi\u0119ksza organizacja niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia 1982-1989 nigdy nie osi\u0105gn\u0119\u0142aby nawet cz\u0119\u015bci swojego faktycznego rozmiaru. Nie by\u0142a za\u0142o\u017cycielk\u0105 organizacji ani jej przyw\u00f3dc\u0105. To jednak przede wszystkim dzi\u0119ki niej Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca przetrwa\u0142a najci\u0119\u017cszy czas i to dzi\u0119ki sze\u015bciu latom skutecznego ukrywania si\u0119 Kornela Morawieckiego SW mog\u0142a by\u0107 tym, czym by\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Hanna \u0141ukowska-Karniej urodzi\u0142a si\u0119 7 sierpnia 1941 w Nowej Borowlance (A\u0142tajkaja Strana, Syberia). Przysz\u0142a na \u015bwiat tu\u017c po dotarciu do miejsca przeznaczenia poci\u0105gu z Polakami zsy\u0142anymi na Sybir. Po II wojnie (\u2026) pierwsza dekada \u017cycia w zdominowanej przez Sowiety Polsce by\u0142a ci\u0105g\u0142ym uciekaniem \u2013 wielokrotnym zmienianiem miejsca pobytu. Po kilkakrotnych przenosinach w ko\u0144cu Hanna wraz z matk\u0105 zamieszka\u0142y we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

Od 1965 Hanna \u0141ukowska-Karniej pracowa\u0142a jako laborant w Katedrze Ekonomiki Politechniki Wroc\u0142awskiej. Od 1967 do 1972 obs\u0142ugiwa\u0142a maszyn\u0119 cyfrow\u0105 Odra. W 1970 uko\u0144czy\u0142a studia historyczne na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim. Od 1972 do 1986 pracowa\u0142a w Bibliotece Instytutu Matematyki Politechniki Wroc\u0142awskiej. W tym czasie wst\u0105pi\u0142a w zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski i zosta\u0142a matk\u0105 trojga dzieci.<\/p>\n\n\n\n

W 1968 uczestniczy\u0142a w strajkach i demonstracjach. Od 1979 prowadzi\u0142a bibliotek\u0119 wydawnictw niezale\u017cnych oraz kolporta\u017c wydawnictw drugiego obiegu, m.in. \u201eBiuletynu Dolno\u015bl\u0105skiego\u201d. Zatrudnienie w Bibliotece Instytutu Matematyki Politechniki Wroc\u0142awskiej, do kt\u00f3rej ci\u0105gle kto\u015b wchodzi\u0142 i z kt\u00f3rej nieustannie kto\u015b wychodzi\u0142 nios\u0105c ksi\u0105\u017cki, skrypty czy notatniki umo\u017cliwi\u0142o rozwini\u0119cie dzia\u0142alno\u015bci na du\u017c\u0105 skal\u0119. Za spraw\u0105 Hanny \u0141ukowskiej-Karniej biblioteka sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych we Wroc\u0142awiu centr\u00f3w rozpowszechniania niezale\u017cnych wydawnictw. Tak\u017ce miejscem spotka\u0144 ludzi opozycji. \u201ePrzykrywka biblioteczna\u201d okaza\u0142a si\u0119 tak skuteczna, \u017ce rola odgrywana przez to miejsce oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 Hanny \u0141ukowskiej-Karniej przez d\u0142ugi czas nie zosta\u0142y przez komunistyczne s\u0142u\u017cby rozpoznane.<\/p>\n\n\n\n

W pa\u017adzierniku 1980 zosta\u0142a cz\u0142onkiem NSZZ Solidarno\u015b\u0107, ale prowadzonej wcze\u015bniej aktywno\u015bci nie ujawnia\u0142a. Jesieni\u0105 1981 organizowa\u0142a obron\u0119 Kornela Morawieckiego, przeciw kt\u00f3remu wytoczony zosta\u0142 w\u00f3wczas proces o podwa\u017canie sojuszu ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim. W zwi\u0105zku z jego uwolnieniem w wyniku stanowczych \u017c\u0105da\u0144 rektora Politechniki Wroc\u0142awskiej i dolno\u015bl\u0105skiego Regionu NSZZ Solidarno\u015b\u0107 Morawiecki przed s\u0105dem stawa\u0142 z wolnej stopy. Natomiast lini\u0119 obrony przygotowywa\u0142 w du\u017cej mierze we wsp\u00f3\u0142pracy z prawnikami, z kt\u00f3rymi kontaktowa\u0142a go Hanna \u0141ukowska-Karniej. W\u0142a\u015bnie w trakcie spotkania z s\u0119dzi\u0105 przyby\u0142\u0105 z Wa\u0142brzycha, w mieszkaniu Hanny \u0141ukowskiej-Karniej zasta\u0142o Morawieckiego wprowadzenie stanu wojennego. Skutkiem tego 13 grudnia 1981 niewielkie mieszkanie Hanny \u0141ukowskiej-Karniej sta\u0142o si\u0119 miejscem najwa\u017cniejszego w skali ca\u0142ej Polski konspiracyjnego zebrania. Cho\u0107 podobnych w kraju by\u0142o w\u00f3wczas wiele \u2013 \u017cadne inne nie przynios\u0142o owoc\u00f3w tak znacz\u0105cych i por\u00f3wnywanie dalekosi\u0119\u017cnych. \u017badne bowiem opozycyjne czy zwi\u0105zkowe \u015brodowisko nie dysponowa\u0142o w\u00f3wczas mo\u017cliwo\u015bciami, jakimi dysponowa\u0142 wtedy ci\u0105gle dobrze zakonspirowany kr\u0105g wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Kornela Morawieckiego.<\/p>\n\n\n\n

To w mieszkaniu Hanny \u0141ukowskiej-Karniej 13 grudnia 1981 powsta\u0142a pierwsza podziemna struktura, kt\u00f3ra od tego dnia, jako zasadniczy cz\u0142on Regionalnego Komitetu Strajkowego NSZZ Solidarno\u015b\u0107 Dolny \u015al\u0105sk zacz\u0119\u0142a wydawa\u0107 pierwsze regularnie si\u0119 ukazuj\u0105ce pismo zwi\u0105zku zepchni\u0119tego do konspiracji. By\u0142o nim \u201eZ Dnia na Dzie\u0144\u201d, kt\u00f3rego redakcja powsta\u0142a tego dnia w mieszkaniu Hanny \u0141ukowskiej-Karniej. To w nim wydrukowane zosta\u0142y matryce pierwszego numeru \u2013 kolportowanego ju\u017c przed \u015bwitem 14 grudnia 1981. \u201eZ Dnia na Dzie\u0144\u201d w pierwszych miesi\u0105cach stanu wojennego ukazywa\u0142o si\u0119 trzy razy w tygodniu. \u017badne inne pismo podziemia lat 80. nie osi\u0105gn\u0119\u0142o r\u00f3wnie wysokiej numeracji ani podobnych rozmiar\u00f3w \u0142\u0105cznego nak\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

Hanna \u0141ukowska-Karniej by\u0142a w\u0142a\u015bcicielk\u0105 lokalu i gospodyni\u0105 spotkania, na kt\u00f3rym narodzi\u0142a si\u0119 najwa\u017cniejsza w\u00f3wczas cz\u0119\u015b\u0107 zwi\u0105zkowej i niepodleg\u0142o\u015bciowej konspiracji. 13 grudnia 1981 przez jej mieszkanie przewin\u0119\u0142o si\u0119 ponad czterdzie\u015bci os\u00f3b, z kt\u00f3rych wszystkie zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 donios\u0142\u0105 rol\u0119 w budowanych strukturach. To dzi\u0119ki stworzonemu przez ni\u0105 o\u015brodkowi schronienia a zarazem koordynacji dzia\u0142a\u0144 ju\u017c w pierwszych dniach stanu wojennego zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 nas\u0142uch cz\u0119stotliwo\u015bci radiowych, wykorzystywanych przez s\u0142u\u017cby re\u017cimu. Hanna \u0141ukowska-Karniej by\u0142a te\u017c w tym czasie osob\u0105 organizuj\u0105c\u0105 ukrywanie si\u0119 os\u00f3b poszukiwanych przez komunistyczny re\u017cim.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej zapewni\u0142a bezpieczn\u0105 kryj\u00f3wk\u0119 \u2013 by\u0142 Kornel Morawiecki, kt\u00f3rego w pierwszych dniach stanu wojennego Hanna \u0141ukowska-Karniej ukry\u0142a w znajduj\u0105cym si\u0119 w tym samym bloku mieszkaniu znajomych \u2013 Zofii i Jana Maciejewskich. By\u0142 to dopiero pocz\u0105tek organizowania mieszka\u0144-kryj\u00f3wek, kt\u00f3re z przerw\u0105 na pobyt w wi\u0119zieniu i deportacj\u0119 trwa\u0142o a\u017c do pocz\u0105tku lat 90. \u0141\u0105cznie zorganizowa\u0142a ukrywanie si\u0119 u oko\u0142o 80 rodzin, co w zwi\u0105zku z coraz bardziej intensywnymi dzia\u0142aniami nie tylko s\u0142u\u017cb PRL (szybko Morawiecki sta\u0142 si\u0119 dla re\u017cimu poszukiwan\u0105 osob\u0105 numer jeden) odbywa\u0142o si\u0119 w warunkach coraz bardziej niebezpiecznych.<\/p>\n\n\n\n

To Hanna \u0141ukowska-Karniej rankiem 13 grudnia 1981 zacz\u0119\u0142a odwiedza\u0107 dziesi\u0105tki os\u00f3b, umawiaj\u0105c je na spotkania, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do pierwszego silnego o\u015brodka solidarno\u015bciowego podziemia. Odwiedzi\u0142a te\u017c swoje miejsce pracy \u2013 Bibliotek\u0119 Instytutu Matematyki Politechniki Wroc\u0142awskiej, z kt\u00f3rej wynios\u0142a maszyn\u0119 do pisania z rosyjsk\u0105 czcionk\u0105. (\u2026)<\/p>\n\n\n\n

W pierwszych dniach stanu wojennego Hanna \u0141ukowska-Karniej odegra\u0142a niezr\u00f3wnan\u0105 rol\u0119 w tworzeniu sieci konspiracyjnych lokali, umo\u017cliwiaj\u0105c ukrywanie si\u0119 poszukiwanych przez SB i powstawanie kolejnych punkt\u00f3w podziemnej poligrafii. Lokalem dla RKS NSZZ Solidarno\u015b\u0107 Dolny \u015al\u0105sk najwa\u017cniejszym przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142o jej w\u0142asne mieszkanie. (\u2026)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod koniec maja 1982 nale\u017ca\u0142a do grupy inicjuj\u0105cej utworzenie organizacji Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b, kt\u00f3re z\u0142o\u017cy\u0142y przysi\u0119g\u0119 tej organizacji. Zosta\u0142a te\u017c cz\u0142onkiem jej Rady, czyli gremium przyw\u00f3dczego.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 z aktywno\u015bci Hanny \u0141ukowskiej-Karniej by\u0142o jednak organizowanie ukrywania si\u0119 i warunk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci przewodnicz\u0105cego Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Zawsze polega\u0142o ono na wprowadzaniu si\u0119 Kornela Morawieckiego na okres od paru tygodni do paru miesi\u0119cy do rodziny \u017cyj\u0105cej w niezbyt du\u017cym mieszkaniu. Jak si\u0119 potem okaza\u0142o \u2013 by\u0142a to koncepcja najs\u0142uszniejsza, gdy\u017c SB przypuszcza\u0142a, \u017ce Kornel ukrywa si\u0119 w jakim\u015b du\u017cym domu jednorodzinnym i przede wszystkim takie uwzgl\u0119dnia\u0142a w swoich dzia\u0142aniach operacyjnych. Hanna \u0141ukowska-Karniej zawsze te\u017c zadba\u0142a o to, by w s\u0105siedztwie mieszkania, w kt\u00f3rym ukrywa\u0142 si\u0119 Kornel Morawiecki, najlepiej w tym samym bloku, znajdowa\u0142o si\u0119 drugie mieszkanie, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bciciele udost\u0119pniali je dla potrzeb spotka\u0144 z dzia\u0142aczami podziemia. Osoby zamieszka\u0142e we wszystkich tych mieszkaniach nie mog\u0142y mie\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w z \u017cadn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 opozycyjn\u0105. Hanna \u0141ukowska-Karniej potrafi\u0142a dziesi\u0105tki takich ludzi znale\u017a\u0107 \u2013 gotowych do wydatnej pomocy i do du\u017cego ryzyka. Z w sumie setek takich ludzi nikt nie okaza\u0142 si\u0119 zdrajc\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W maju 1983 zosta\u0142a zatrzymana przez SB i przes\u0142uchana w zwi\u0105zku z aresztowaniem redaktor\u00f3w i drukarzy pisma \u201eWiadomo\u015bci Bie\u017c\u0105ce\u201d. Incydent \u015bwiadczy\u0142 o tym, \u017ce od jakiego\u015b czasu musia\u0142a ju\u017c by\u0107 przedmiotem zainteresowania S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Organizowanie miejsc ukrycia oraz spotka\u0144 Kornela Morawieckiego zawsze wymaga\u0142y maksymalnej ostro\u017cno\u015bci, ci\u0105g\u0142ego sprawdzania, czy nie jest si\u0119 \u015bledzonym \u2013 pomaga\u0142 w tym prowadzony przez Kontrwywiad Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej nas\u0142uch cz\u0119stotliwo\u015bci radiowych wykorzystywanych przez s\u0142u\u017cby. Zawsze wymaga\u0142o to po\u015bwi\u0119cania morza czasu. Od kiedy jednak s\u0142u\u017cby totalitarnego pa\u0144stwa Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105c\u0105 uzna\u0142y za najgro\u017aniejszego przeciwnika, Kornela Morawieckiego za przedmiot poszukiwa\u0144 najintensywniejszych a jego praw\u0105 r\u0119k\u0119 zatrzyma\u0142y w zwi\u0105zku z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 SW \u2013 pe\u0142nieniu swej misji Hanna \u0141ukowska-Karniej musia\u0142a po\u015bwi\u0119ca\u0107 czasu ocean. I rzeczywi\u015bcie \u2013 do ko\u0144ca lat 80. \u017cycie jej sk\u0142ada\u0142o si\u0119 przede wszystkim z mr\u00f3wczej i pe\u0142nej napi\u0119cia pracy konspiracyjnej. Ka\u017cda chwila mniejszej uwagi mog\u0142a doprowadzi\u0107 do aresztowania przewodnicz\u0105cego organizacji.<\/p>\n\n\n\n

Odbywa\u0142o si\u0119 to kosztem kariery zawodowej, \u017cycia rodzinnego (by\u0142a w\u00f3wczas matk\u0105 samotnie wychowuj\u0105c\u0105 troje dzieci), niezliczonych zarwanych nocy. Hanna \u0141ukowska-Karniej by\u0142a osob\u0105 kluczow\u0105 w systemie umo\u017cliwiaj\u0105cym organizowanie spotka\u0144 z Kornelem Morawieckim. W latach 1981-1987 w spotkaniach tych uczestniczy\u0142o oko\u0142o tysi\u0105ca ludzi podziemia. Zawsze wymaga\u0142o to dowo\u017cenia ka\u017cdego z nich sztafet\u0105 pojazd\u00f3w, kt\u00f3rych pasa\u017cerowie wo\u017ceni po mie\u015bcie przesiadali si\u0119 w ramach tzw. \u015bluz, umo\u017cliwiaj\u0105cych zgubienie ewentualnej obserwacji, prowadzonej przez s\u0142u\u017cby. Bywa\u0142o, \u017ce operacje te konspiratorzy przerywali, gdy\u017c nas\u0142uch radiowy wykrywa\u0142 funkcjonariuszy SB pod\u0105\u017caj\u0105cych za osobami zmierzaj\u0105cymi na spotkanie z Morawieckim.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce lat 80. nie by\u0142o drugiej osoby w por\u00f3wnywalnym rozmiarze prowadz\u0105cej podobn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Hanna \u0141ukowska-Karniej kilkaset tych swoistych pojedynk\u00f3w, prowadzonych z aparatem bezpieki, wygrywa\u0142a przez blisko sze\u015b\u0107 lat, a\u017c do wsp\u00f3lnego z Kornelem Morawieckim aresztowania w mieszkaniu si\u00f3str Zieli\u0144skich w bloku przy ul. Zieli\u0144skiego we Wroc\u0142awiu wieczorem 9 listopada 1987.<\/p>\n\n\n\n

Wcze\u015bniej jednak sama zmuszona zosta\u0142a do ukrywania si\u0119. Na pocz\u0105tku roku 1984 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksza z \u201ewsyp\u201d w historii SW. SB przeprowadzi\u0142a w\u00f3wczas ponad sto rewizji mieszka\u0144 i zatrzyma\u0142a ponad sto os\u00f3b, z kt\u00f3rych 34 zosta\u0142y tymczasowo aresztowane. Sama zagro\u017cona aresztowaniem powiadomi\u0142a starsz\u0105 c\u00f3rk\u0119, \u017ce nie mog\u0105c wr\u00f3ci\u0107 do domu jej powierzy\u0107 musi rol\u0119 opiekunki m\u0142odszego rodze\u0144stwa. Kiedy wi\u0119c funkcjonariusze SB wy\u0142amali drzwi mieszkania na 10. pi\u0119trze bloku przy ulicy Kamiennej, zastali w nim tylko troje dzieci Hanny, w tym jej synka, kt\u00f3ry skutkiem przera\u017cenia wyszed\u0142 za barierki balkonu i krzycza\u0142, \u017ce rzuci si\u0119 w d\u00f3\u0142, je\u015bli spr\u00f3buj\u0105 si\u0119 do niego zbli\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnego dnia gazety opublikowa\u0142y list go\u0144czy z fotografi\u0105 Hanny \u0141ukowskiej-Karniej. W tym czasie dokonywa\u0142a nadludzkich wysi\u0142k\u00f3w, by w sytuacji licznych zatrzyma\u0144, przeszuka\u0144, przes\u0142ucha\u0144 i innych represji zagwarantowa\u0107 jak najlepsze miejsce ukrycia Kornelowi Morawieckiemu. Starania te uwie\u0144czone zosta\u0142y sukcesem, ale sama 6 czerwca 1984 znalaz\u0142a si\u0119 w r\u0119kach SB. Prokuratura sporz\u0105dzi\u0142a akt oskar\u017cenia, na proces Hanna \u0141ukowska-Karniej oczekiwa\u0142a w areszcie \u015bledczym. Uwolniona zosta\u0142a na mocy amnestii 22 lipca 1984. Wyj\u015bcie na wolno\u015b\u0107 oznacza\u0142o jednak wyj\u015bcie do rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej permanentnie otoczona by\u0142a przez \u015bledz\u0105cych j\u0105 funkcjonariuszy SB. Codzienno\u015bci\u0105 sta\u0142y si\u0119 zatrzymania, rewizje, przes\u0142uchania. Do mistrzostwa jednak doprowadzi\u0142a sztuk\u0119 urywania si\u0119 esbeckim ogonom i nadal, cho\u0107 w warunkach trudniejszych, kontynuowa\u0142a dotychczasow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po aresztowaniu, do kt\u00f3rego dosz\u0142o w czasie jednego z konspiracyjnych spotka\u0144, kt\u00f3rych uczestnikiem by\u0142 Kornel Morawiecki, przewieziona zosta\u0142a do warszawskiego aresztu MSW, w kt\u00f3rym przebywa\u0142a od 10 listopada 1987 do 24 grudnia 1987, kiedy osadzona zosta\u0142a w Areszcie \u015aledczym Warszawa-Mokot\u00f3w. W czasie niezliczonych przes\u0142ucha\u0144 odmawia\u0142a udzielania odpowiedzi. Zasady tej trzyma\u0142a si\u0119 tak\u017ce po przewiezieniu do wroc\u0142awskiego Aresztu \u015aledczego. W marcu 1988 przed S\u0105dem Wojew\u00f3dzkim we Wroc\u0142awiu ruszy\u0142 proces z paragraf\u00f3w o dzia\u0142alno\u015b\u0107 antypa\u0144stwow\u0105. Rozpraw\u0119 jednak przerwano z powodu protestuj\u0105cych t\u0142um\u00f3w, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 na korytarzach i przed gmachem s\u0105du. Do kolejnej rozprawy ju\u017c nie dosz\u0142o. 20 kwietnia zapad\u0142a decyzja o uwolnieniu aresztowanej.<\/p>\n\n\n\n

Od ko\u0144ca sierpnia 1988, po nielegalnym powrocie do kraju deportowanego Kornela Morawieckiego, zn\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z przewodnicz\u0105cym SW organizuj\u0105c spotkania i kryj\u00f3wki. W tym samym roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej na Uchod\u017astwie Kazimierz Sabbat uhonorowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Hanny \u0141ukowskiej-Karniej Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi. D\u0142ugotrwa\u0142e ukrywanie si\u0119 przed SB i pozostawanie bez zatrudnienia spowodowa\u0142o, \u017ce znalaz\u0142a si\u0119 w ci\u0119\u017ckiej sytuacji materialnej. Niestety nie powiod\u0142y si\u0119 pr\u00f3by powrotu do pracy na Politechnice Wroc\u0142awskiej. W 1992 uda\u0142o jej si\u0119 otrzyma\u0107 etat w bibliotece Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Zawodowych nr 4 we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

Praca zawodowa nie przeszkodzi\u0142a jej w dalszym anga\u017cowaniu si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105. W okresie kszta\u0142towania si\u0119 polskiej demokracji, w latach 1990-2006 Hanna \u0141ukowska-Karniej znalaz\u0142a si\u0119 po stronie przeciwnik\u00f3w porozumienia Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Wsp\u00f3lnie z Kornelem Morawieckim i grup\u0105 dawnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej pr\u00f3bowali oni zbudowa\u0107 si\u0142\u0119 polityczn\u0105 zdoln\u0105 odegra\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 w polskiej polityce. Te pr\u00f3by wi\u0105za\u0142y si\u0119 z powo\u0142aniem do \u017cycia \u201ePartii Wolno\u015bci\u201d, a p\u00f3\u017aniej zaanga\u017cowaniem si\u0119 w Ruch Odbudowy Polski, oraz pismami \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca\u201d (kontynuacja podziemnej gazetki) i \u201eDwa Dni\u201d. W nowych warunkach pr\u00f3by takie, jak si\u0119 okaza\u0142o, nie mia\u0142y szans odegrania jakiej\u015b istotnej roli w \u017cyciu politycznym. Znane postaci, z kt\u00f3rymi w tamtym czasie kontaktowali si\u0119 Hanna \u0141ukowska-Karniej i Kornel Morawiecki to Joanna i Andrzej Gwiazdowie, Anna Walentynowicz, Zofia i Zbigniew Romaszewscy. Kontakty dotyczy\u0142y nie tylko pr\u00f3b budowy si\u0142y politycznej, ale te\u017c dzia\u0142a\u0144 spo\u0142ecznych i pomocowych. Szczeg\u00f3lnie chodzi\u0142o o ludzi, kt\u00f3rzy w podziemiu wsp\u00f3\u0142pracowali z obecnymi przeciwnikami Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u i teraz znale\u017ali si\u0119 bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia albo zacz\u0119li podlega\u0107 szykanom za protesty przeciwko Lechowi Wa\u0142\u0119sie i uk\u0142adom z postkomunistami.<\/p>\n\n\n\n

Poza dzia\u0142alno\u015bci\u0105 polityczn\u0105 i pomoc\u0105 dla dawnych dzia\u0142aczy podziemnej Solidarno\u015bci, Hanna \u0141ukowska-Karniej bra\u0142a r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w innych dzia\u0142aniach. Do takich zaliczy\u0107 mo\u017cna jej udzia\u0142 w zakresie upowszechniania dzia\u0142alno\u015bci sp\u00f3\u0142dzielczych kas oszcz\u0119dno\u015bciowo-kredytowych we wsp\u00f3\u0142pracy ze Zbigniewem Haj\u0142aszem. By\u0142a tak\u017ce w\u015br\u00f3d za\u0142o\u017cycieli wroc\u0142awskiego \u201eSalonu Profesora Dudka\u201d, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 p\u00f3\u017aniej na jedyny w swoim rodzaju o\u015brodek dyskusyjno-opiniotw\u00f3rczy integruj\u0105cy \u015brodowiska naukowo-kulturalne i polityczne we Wroc\u0142awiu. Mia\u0142a sw\u00f3j udzia\u0142 przy powstaniu Mi\u0119dzynarodowego Rajdu Katy\u0144skiego, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z Wiktorem W\u0119grzynem. Czynnie udziela si\u0119 w parafii pw. \u015bw. Augustyna we Wroc\u0142awiu. Jest cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w. W roku 2006 w wieku 65 lat przesz\u0142a na emerytur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Przej\u015bcie na emerytur\u0119 (\u2026) zintensyfikowa\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i pomocow\u0105 Hanny \u0141ukowskiej-Karniej. W czerwcu 2007 roku wraz z liczn\u0105 grup\u0105 dzia\u0142aczy Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej uhonorowana zosta\u0142a przez Prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Odby\u0142o si\u0119 to w ramach obchod\u00f3w 25. rocznicy powstania SW, kt\u00f3ra to rocznica mia\u0142a wyj\u0105tkowo bogaty program i doprowadzi\u0142a do pierwszego po latach spotkania bardzo wielu dzia\u0142aczy SW. W tle tego spotkania, ze szczeg\u00f3lnym udzia\u0142em Hanny \u0141ukowskiej-Karniej, za\u0142o\u017cone zosta\u0142o Stowarzyszenie \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca\u201d i pod jej wp\u0142ywem jako jedno z g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 przyj\u0119to pomoc dla znajduj\u0105cych si\u0119 w potrzebie by\u0142ych uczestnik\u00f3w solidarno\u015bciowego podziemia.<\/p>\n\n\n\n

Wspierana przez stowarzyszenie, mog\u0142a Hanna \u0141ukowska-Karniej rozwin\u0105\u0107 w pe\u0142ni dzia\u0142alno\u015b\u0107 pomocow\u0105. W spos\u00f3b systematyczny zacz\u0119\u0142a monitorowa\u0107 sytuacj\u0119 socjaln\u0105 swoich licznych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z czas\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci podziemnej (samych w\u0142a\u015bcicieli mieszka\u0144-kryj\u00f3wek, kt\u00f3rych nam\u00f3wi\u0142a na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z SW, by\u0142o ponad 100). Tam, gdzie to by\u0142o potrzebne, organizowa\u0142a stosown\u0105 pomoc. Trudno policzy\u0107 osoby, kt\u00f3rym napisa\u0142a \u015bwiadectwo dzia\u0142alno\u015bci w konspiracji dla otrzymania statusu dzia\u0142acza opozycji antykomunistycznej lub Krzy\u017ca Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci. W praktyce zacz\u0119\u0142a pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 konsultanta IPN, a tak\u017ce kapitu\u0142 odznacze\u0144 pa\u0144stwowych. W ramach krzewienia historii SW i opozycji antykomunistycznej mia\u0142a wiele spotka\u0144 z m\u0142odzie\u017c\u0105. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z IPN w organizacji konkurs\u00f3w historycznych dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

W samym Stowarzyszeniu Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca Hanna \u0141ukowska-Karniej zajmuje wa\u017cne funkcje. Jest cz\u0142onkiem S\u0105du Kole\u017ce\u0144skiego oraz cz\u0142onkiem Rady Stowarzyszenia. Ponadto by\u0142a cz\u0142onkiem, a obecnie jest Przewodnicz\u0105c\u0105 Kapitu\u0142y Krzy\u017ca Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, kt\u00f3ra jest ostatnim ci\u0105gle funkcjonuj\u0105cym organem podziemnej organizacji. Jej zadaniem jest uhonorowanie wszystkich dzia\u0142aczy antykomunistycznych, kt\u00f3rzy byli cz\u0142onkami lub wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ali przed rokiem 1989 z Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u015br\u00f3d innych inicjatyw Hanna \u0141ukowska-Karniej uczestniczy\u0142a (w roku 2011) w zak\u0142adaniu \u201eGazety Obywatelskiej\u201d. Organizowa\u0142a spotkania z rosyjskimi dysydentami W\u0142adimirem Bukowskim i Natali\u0105 Gorbaniewsk\u0105. Bra\u0142a udzia\u0142 w wyjazdach na Litw\u0119, w tym w 2018 roku w ramach Stowarzyszenia Odra-Niemen, gdzie wyg\u0142asza\u0142a pogadanki i odwiedza\u0142a miejsca pami\u0119ci Polak\u00f3w. Przyczyni\u0142a si\u0119 do uhonorowania Kornela Morawieckiego i Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej w roku 2021 tablic\u0105 w Kaplicy Pami\u0119ci Narodu na Jasnej G\u00f3rze. Aktywnie wspomaga\u0142a wszystkie przedsi\u0119wzi\u0119cia medialne, ksi\u0105\u017cki, filmy i dokumenty po\u015bwi\u0119cone Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej (w tym ksi\u0105\u017cki I. Janke \u201eTwierdza\u201d i B. Rymanowskiego \u201eDopa\u015b\u0107 Morawieckiego\u201d). Warto doda\u0107, \u017ce ilekro\u0107 zdarzy jej si\u0119 wypowiada\u0107 przed kamerami \u2013 zawsze opowiada o zas\u0142ugach innych i bardzo trudno nam\u00f3wi\u0107 j\u0105 na jak\u0105kolwiek opowie\u015b\u0107 o zas\u0142ugach w\u0142asnych.<\/p>\n\n\n\n

Ma szczeg\u00f3lnie wielki wk\u0142ad w specjaln\u0105 wystaw\u0119 o SW w Muzeum \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych i Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych PRL, na kt\u00f3r\u0105 przekaza\u0142a swoje pami\u0105tki i dokumenty. \u0141\u0105czy krajowe \u015brodowiska solidarno\u015bciowe ze \u015brodowiskami za granic\u0105, utrzymuj\u0105c sta\u0142y kontakt z by\u0142ymi dzia\u0142aczami antykomunistycznymi zamieszkuj\u0105cymi dzi\u015b w USA, Australii czy Grecji.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cne wyr\u00f3\u017cnienia zacz\u0119\u0142y spotyka\u0107 Hann\u0119 \u0141ukowsk\u0105-Karniej dopiero ostatnio g\u0142\u00f3wnie ze strony formacji patriotycznych lub instytucji dobrze znaj\u0105cych jej szczeg\u00f3lny wk\u0142ad w organizacj\u0119 oporu przeciwko stanowi wojennemu we Wroc\u0142awiu oraz w p\u00f3\u017aniejsz\u0105 organizacj\u0119 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 SW. Warto wspomnie\u0107 o wyr\u00f3\u017cnieniach takich jak \u201eDrzwi do wolno\u015bci\u201d podczas IX Festiwalu \u201eNiepokorni, Niez\u0142omni, Wykl\u0119ci\u201d w 2017 roku czy wyr\u00f3\u017cnienie w drugiej edycji \u201ePaszport\u00f3w Wolno\u015bci\u201d w roku 2022, inicjatywy TVP realizowanej przy wsparciu IPN, Stowarzyszenia Wolnego S\u0142owa oraz Stowarzyszenia \u201eGodno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o konkretn\u0105 pomoc, kt\u00f3r\u0105 organizowa\u0142a Hanna \u0141ukowska-Karniej dla by\u0142ych dzia\u0142aczy antykomunistycznym, to by\u0142o to ju\u017c dobre kilkadziesi\u0105t os\u00f3b \u2013 a ka\u017cdy cz\u0142owiek, to inna historia. (\u2026) Ta pomoc dotyczy\u0142a nie tylko ludzi wcze\u015bniej zwi\u0105zanych z SW, ale og\u00f3lnie by\u0142ych dzia\u0142aczy opozycji antykomunistycznej, dzisiaj starszych ludzi potrzebuj\u0105cych pomocy.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz zasadniczej aktywno\u015bci w Stowarzyszeniu Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca, Hanna \u0141ukowska-Karniej wsp\u00f3\u0142pracuje jako wolontariuszka z takimi organizacjami jak Fundacja Wsp\u00f3lnota Pokole\u0144, Stowarzyszenie Os\u00f3b Internowanych, Represjonowanych i Dzia\u0142aczy Opozycji Antykomunistycznej \u201eCONTRA\u201d, Instytut Kornela Morawieckiego, Fundacja \u201eOtaczaj Blaskiem\u201d, Stowarzyszenie Odra-Niemen, Fundacja \u201eDom Ch\u0142opa\u201d. Anga\u017cuje si\u0119 w liczne przedsi\u0119wzi\u0119cia o charakterze pomocowym, aktywizuj\u0105cym, edukacyjnym i upami\u0119tniaj\u0105cym, ukierunkowane na integracj\u0119 wewn\u0105trz \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych oraz budowanie dialogu mi\u0119dzypokoleniowego.<\/p>\n\n\n\n

Hanna \u0141ukowska-Karniej jest postaci\u0105 wybitn\u0105, jedyn\u0105 w swoim rodzaju. I tak jak \u015bp. Ann\u0119 Walentynowicz s\u0142usznie nazywa si\u0119 \u201eMatk\u0105 Solidarno\u015bci\u201d, tak trafnie mo\u017cna nazwa\u0107 Hann\u0119 \u0141ukowsk\u0105-Karniej \u201eMatk\u0105 Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej\u201d. A wszyscy, kt\u00f3rzy mieli okazj\u0119 si\u0119 z ni\u0105 zetkn\u0105\u0107 osobi\u015bcie, za\u015bwiadcz\u0105, \u017ce r\u00f3wnie mocno nale\u017cy jej si\u0119 miano najpierwszej opiekunki wszystkim potrzebuj\u0105cym wsparcia.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce we wniosku z roku 2007 o przyznanie Krzy\u017ca Orderu Odrodzenia Polski Hannie \u0141ukowskiej-Karniej, znalaz\u0142a si\u0119 tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 jej dzia\u0142alno\u015bci w latach 1981-1989. W tamtym czasie rola Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej w antykomunistycznym oporze by\u0142a jeszcze niewystarczaj\u0105co rozpoznana. Dzisiaj nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Wroc\u0142aw by\u0142 jednym z najsilniejszych w Polsce o\u015brodk\u00f3w antykomunistycznej dzia\u0142alno\u015bci, o ile nie najsilniejszym, a ludzie SW maj\u0105 w tym szczeg\u00f3ln\u0105 zas\u0142ug\u0119. W \u015bwietle tego Hanna \u0141ukowska-Karniej lokuje si\u0119 na pozycji jednej z najwybitniejszych organizatorek antykomunistycznego oporu w Polsce w latach 1982-1989 i zas\u0142uguje na now\u0105 ocen\u0119 ca\u0142okszta\u0142tu jej dzia\u0142alno\u015bci i odpowiednie do tego honory.<\/p>\n\n\n\n

Niewielkie skr\u00f3ty: redakcja PJC<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z wniosku o Order Or\u0142a Bia\u0142ego 11 grudnia 2025 Artur Adamski, Andrzej Kisielewicz Opr\u00f3cz Kornela Morawieckiego, mo\u017cna wskaza\u0107 co najmniej kilka os\u00f3b jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowej \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca\u201d. Jednak rola Hanny \u0141ukowskiej-Karniej w tym gronie by\u0142a szczeg\u00f3lna i niepor\u00f3wnywalna z nikim innym. Mo\u017cna zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce gdyby nie ona, przyw\u00f3dcza rola Kornela Morawieckiego zako\u0144czy\u0142aby si\u0119… Czytaj dalej Hanna \u0141ukowska-Karniej<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":6697,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"class_list":["post-6696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-87","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6696"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6698,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6696\/revisions\/6698"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}