{"id":6609,"date":"2026-05-18T09:06:56","date_gmt":"2026-05-18T07:06:56","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6609"},"modified":"2026-05-18T09:06:56","modified_gmt":"2026-05-18T07:06:56","slug":"nowy-dowod-tozsamosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6609","title":{"rendered":"Nowy dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

na <\/strong>now\u0105<\/strong> drog\u0119 \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od paru lat przewija si\u0119 w publikacjach ubolewanie nad dramatycznym podzia\u0142em lub p\u0119kni\u0119ciem i przelewa si\u0119 \u017cal za odesz\u0142\u0105 w przesz\u0142o\u015b\u0107 jedno\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty narodowej, a nawet europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

Quo vadis, Europo?<\/em> Pyta pani Wanke-Jakubowska (Nowe \u017cycie, maj, 2006) i wskazuje na trzy filary budowli cywilizacji europejskiej: filozofi\u0119 greck\u0105, prawo rzymskie i chrze\u015bcija\u0144stwo. Ale: \u201eDzi\u015b Europa, kt\u00f3ra porzuci\u0142a swoje korzenie, sta\u0142a si\u0119 p\u0119kni\u0119t\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 i wida\u0107 to na wielu poziomach: politycznym, kulturowym, gospodarczym, a szczeg\u00f3lnie \u015bwiatopogl\u0105dowym i religijnym\u201d.<\/em> W \u015blad za tym p\u0119kni\u0119ciem post\u0119puje \u201eKryzys to\u017csamo\u015bci<\/em>\u201d co wed\u0142ug pani Marii Wanke-Jerie (tam\u017ce) powoduje, \u017ce: \u201eW 2026 r. Europa jest podzielona wzd\u0142u\u017c wielu osi, a podzia\u0142y te pog\u0142\u0119biaj\u0105 si\u0119 i staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej parali\u017cuj\u0105ce. Podobnie sfer\u0119 publiczn\u0105 w Polsce charakteryzuje coraz g\u0142\u0119bsza polaryzacja, kt\u00f3ra przenika do r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk i dzieli nawet rodziny\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Iluzja jedno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stosunkowo niedawna przesz\u0142o\u015b\u0107 zdaje si\u0119 dla si\u00f3str Wanke rajem utraconym, ale ten raj to przecie\u017c tylko europejska Wsp\u00f3lnota W\u0119gla i Stali i ca\u0142kiem niedawna Europejska Wsp\u00f3lnota Gospodarcza. \u201eDzi\u015b<\/em> UE<\/em> (Unia Europejska) prze\u017cywa<\/em> kryzys<\/em> to\u017csamo\u015bci. Idea wsp\u00f3lnoty narod\u00f3w, zbudowana na gruzach wojen i marzeniach o pokoju, bardziej przypomina lu\u017an\u0105 federacj\u0119 egoizm\u00f3w ni\u017c wsp\u00f3lnot\u0119. Od Brexitu po wojn\u0119 na Ukrainie, od kryzysu migracyjnego po spory o praworz\u0105dno\u015b\u0107, zielony \u0142ad, federalizacj\u0119 i kwestie aksjologiczne \u2013 kontynent dzieli si\u0119 na bloki, frakcje i ideologiczne okopy<\/em>\u201d. Fakt.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Faktem jest te\u017c, \u017ce kontynent nie by\u0142 nigdy ca\u0142kowicie jednolity w\u0142a\u015bnie \u201eaksjologicznie\u201d, chocia\u017c r\u00f3\u017cnice nie by\u0142y dramatyczne w ramach christianitas<\/em> mimo takich konflikt\u00f3w jak wojna trzydziestoletnia (1618-1648). Wspomniane jakby mimochodem r\u00f3\u017cnice aksjologiczne jednak\u017ce stanowi\u0107 mog\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a konflikt\u00f3w tak samo lokalnie, jak kontynentalnie a nawet globalnie. Takie mamy czasy. Aby odnale\u017a\u0107 te \u017ar\u00f3d\u0142a, trzeba by dokopa\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119biej ni\u017c mo\u017ce to czyni\u0107 analiza polityki i ekonomii. By dosta\u0107 si\u0119 do podstaw bytu ludzkiego, do tego co okre\u015bla nas jako ludzi, do podstaw kultury, czyli sposobu bycia cz\u0142owiekiem. Potrzeb\u0119 my\u015blenia o \u201enowym rodzaju bytu\u201d okre\u015bli\u0142 swego czasu Kornel Morawiecki, podaj\u0105c kierunek rozmy\u015bla\u0144:<\/p>\n\n\n\n

Czas, przestrze\u0144, materia, \u017cycie \u2013 to r\u00f3\u017cne rodzaje istnienia. Wraz z cz\u0142owiekiem, z lud\u017ami pojawi\u0142a si\u0119 my\u015bl, duch ludzki i jego r\u00f3\u017cnorakie wytwory. Ten nowy rodzaj bytu okre\u015blam s\u0142owem: onom (z greckiego onoma \u2013 imi\u0119). Nowy byt trwa, podobnie jak \u017cycie zmienia si\u0119, rozbudowuje. Poddany og\u00f3lnym i swoistym prawom, poznaje je. Kreuje realne i symboliczne zjawiska, kt\u00f3re go poszerzaj\u0105. Onom zasadniczo wp\u0142ywa na nasz psychiczny, spo\u0142eczny i materialny \u015bwiat. Znaczy wi\u0119cej ni\u017c ka\u017cdy z nas i nasze zbiorowo\u015bci. My ludzie tworzymy go, podobnie jak moleku\u0142y i kom\u00f3rki tworz\u0105 \u017cycie. Naszym g\u0142\u00f3wnym, zaszczytnym zadaniem jest rozwijanie i doskonalenie tej nowej formy istnienia \u2013 onomu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(\u2026) Na onom sk\u0142ada si\u0119 nasza kultura, sztuka i nauka, ca\u0142e nasze \u015brodowisko. Na onom sk\u0142ada si\u0119 ca\u0142a nasza my\u015bl, nasz ludzki duch. \u017bycie ci\u0105gle zmienia\u0142o samo siebie i otoczenie. Po miliardach lat powsta\u0142 cz\u0142owiek, nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107 i inteligencja. Onom, kt\u00f3rego pierwociny mo\u017cna ju\u017c spostrzec w \u015bwiecie zwierz\u0119cym (instynkty, zale\u017cno\u015bci, rytua\u0142y, gniazda), wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 i rozwin\u0105\u0142 w \u015bwiecie ludzkim.<\/em><\/p>\n\n\n\n

My\u015bl jest istnieniem. Poprzez ludzi kreuje nowe formy materialne i \u017cywe, tworzy nowe \u015brodowiska, zmienia i kszta\u0142tuje nas oraz uczestniczy w ewolucyjnym procesie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania i selekcji \u2013 w ca\u0142ej ludzkiej i kosmicznej historii. My\u015bl sta\u0142a si\u0119 tego procesu czynnikiem zasadniczym. Warunkuje nasze indywidualne i zbiorowe \u017cycie nie mniej od biologii. Na jako\u015b\u0107 i d\u0142ugo\u015b\u0107 naszego \u017cycia powszechniej wp\u0142ywa kultura, w kt\u00f3rej \u017cyjemy ni\u017c nasze geny.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u015awiat ducha jest realny. (\u2026) Jak zauwa\u017cy\u0107 t\u0119 now\u0105 posta\u0107 bytu, skoro istotnie wykracza ona poza nasze bezpo\u015brednie zmys\u0142owe postrzeganie? Wydaje si\u0119, \u017ce nie ma innej mo\u017cliwo\u015bci odr\u00f3\u017cniania istnienia od nieistnienia jak tylko sprawdzenie oddzia\u0142ywania na \u015bwiat i na nas. Co oddzia\u0142ywa \u2013 to istnieje. Duch, my\u015bl, onom \u2013 pot\u0119\u017cnie oddzia\u0142uj\u0105. Przekszta\u0142caj\u0105 \u015brodowisko naszego \u017cycia i same siebie \u2013 coraz szerzej i<\/em> pe\u0142niej w miar\u0119 naszego, swego rozwoju. S\u0105 inn\u0105 postaci\u0105 istnienia ni\u017c pierwotna materia i \u017cycie, inn\u0105, ale nie mniej realn\u0105. (\u2026) Onom zawiera byty wy\u017csze od najwy\u017cszej formy \u017cycia \u2013 od cz\u0142owieka, a nawet od ludzkich spo\u0142eczno\u015bci \u2013 od rodziny, rodu, narodu czy cywilizacji. S\u0105 nimi takie warto\u015bci, jak prawda i dobro, jak wiara i mi\u0142o\u015b\u0107. (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nasz\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 ludzk\u0105 rol\u0105 i zaszczytnym zadaniem jest uczestnictwo oraz s\u0142u\u017cba na drodze poznawania, pomna\u017cania i doskonalenia ducha. <\/em>(Kornel Morawiecki, \u201eKierunek\u201d)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W roku 2026 mamy oto wynik d\u0142ugiego procesu dziejowego liczonego w milionach lat, ale prze\u017cywany aktualnie rezultat owej \u201eGenezis z Ducha\u201d (J. S\u0142owacki) ukazuje nam wielkie formacje cywilizacyjne jakby w opozycji do tradycji owej \u201epostchrze\u015bcija\u0144skiej cywilizacji europejskiej\u201d. Prof. Bogdan G\u00f3ralczyk, politolog, sinolog i hungarysta, uwa\u017ca, i\u017c Chiny, Indie i Rosja to cywilizacje okryte p\u0142aszczami pa\u0144stwowo\u015bci. Mogliby\u015bmy zapewne doda\u0107 tu jeszcze przypadek Iranu i Korei P\u00f3\u0142nocnej. Dla reszty \u015bwiata pozostaj\u0105 formacje cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, bizantyjskiej, tura\u0144skiej, islamskiej, \u017cydowskiej i brami\u0144skiej. Wszystkie te \u201emetody \u017cycia zbiorowego\u201d, jak je okre\u015bla\u0142 prof. Feliks Koneczny, opr\u00f3cz jednej z nich, to cywilizacje \u201egromadno\u015bciowe\u201d. Za\u015b ta jedna to \u201epersonalistyczna\u201d cywilizacja \u0142aci\u0144ska. Ale bizantyjskie (wg Konecznego) Niemcy i Francja jej nie reprezentuj\u0105. Jak zauwa\u017cyli ostatnio przedstawiciele administracji USA szczeg\u00f3lne relacje polsko-ameryka\u0144skie tworzy fakt, \u017ce s\u0105 to \u201esojusznicy cywilizacyjni\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Sojusznicy cywilizacyjni<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dnia 6 lipca 2017 roku na placu Krasi\u0144skich w Warszawie pod pomnikiem Powstania Warszawskiego prezydent USA Donald Trump w swoim przem\u00f3wieniu zdefiniowa\u0142 g\u0142\u00f3wne idee i warto\u015bci podzielane w tradycji obydwu narod\u00f3w \u2013 wielkiego narodu ameryka\u0144skiego i niewielkiego narodu polskiego, kt\u00f3rego pa\u0144stwo w roku 1918 odrodzi\u0142o si\u0119 po wielu latach nieistnienia. Co \u0142\u0105czy te narody? Zdaniem prezydenta USA:<\/p>\n\n\n\n

Na nic zdadz\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksze gospodarki \u015bwiata i bro\u0144 najwi\u0119kszego ra\u017cenia, je\u015bli zabraknie silnej rodziny i solidnego systemu warto\u015bci. Tych, kt\u00f3rzy zapomnieli o ich kluczowym znaczeniu zach\u0119cam do odwiedzenia kraju, kt\u00f3ry nigdy tego nie zapomnia\u0142 \u2013 niech przyjad\u0105 do Polski. Niech przyjad\u0105 tu, do Warszawy i niech poznaj\u0105 histori\u0119 Powstania Warszawskiego. (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ci bohaterowie przypominaj\u0105 nam, \u017ce Zach\u00f3d zosta\u0142 ocalony dzi\u0119ki krwi patriot\u00f3w, \u017ce ka\u017cde pokolenie ma w tej obronie do odegrania swoj\u0105 rol\u0119. I \u017ce ka\u017cda pi\u0119d\u017a ziemi, ka\u017cdy centymetr naszej cywilizacji jest tej obrony wart. Nasza walka w obronie Zachodu nie zaczyna si\u0119 na polu bitwy \u2013 zaczyna si\u0119 od naszych umys\u0142\u00f3w, woli, naszych dusz. (\u2026) Triumf polskiego ducha nad wiekami trudno\u015bci daje nam wszystkim nadziej\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej dobro zwyci\u0119\u017ca z\u0142o, a pok\u00f3j odnosi zwyci\u0119stwo nad wojn\u0105. (\u2026) Nasze dwa kraje \u0142\u0105czy szczeg\u00f3lna wi\u0119\u017a, zbudowana na wyj\u0105tkowej historii i narodowych charakterach. To wsp\u00f3lnota, kt\u00f3ra istnieje tylko mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3rzy walczyli, przelewali krew i gin\u0119li za wolno\u015b\u0107. Dla Amerykan\u00f3w Polska by\u0142a symbolem nadziei od zarania dziej\u00f3w naszego narodu. Polscy bohaterowie i ameryka\u0144scy patrioci walczyli rami\u0119 w rami\u0119 w Wojnie o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i w wielu p\u00f3\u017aniejszych wojnach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Aksjologiczni przeciwnicy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Inaczej postrzega\u0142 istnienie Polski prezydent Federacji Rosyjskiej W\u0142adimir Putin. 1 wrze\u015bnia 1939 roku zacz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa od ataku wojsk III Rzeszy Niemieckiej na Polsk\u0119. Z pomoc\u0105 pod\u0105\u017cy\u0142a niebawem Rosja Sowiecka, ale z pomoc\u0105 Niemcom, nie Polsce. 1 wrze\u015bnia 2009 roku na uroczysto\u015bciach w Gda\u0144sku na Westerplatte, gdzie pad\u0142y pierwsze salwy tej wojny, Putin uzna\u0142 za stosowne wskaza\u0107 w swoim przem\u00f3wieniu przyczyn\u0119 konfliktu. Wed\u0142ug prezydenta Rosji t\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142o wielkie upokorzenie narod\u00f3w, niemieckiego i rosyjskiego, jakiego dopuszczono si\u0119 zatwierdzaj\u0105c powstanie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego w traktacie pokojowym (Wersal 1919) ko\u0144cz\u0105cym zmagania I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3re systemy aksjologiczne generuj\u0105 konflikty?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na to pytanie znajdowano r\u00f3\u017cne odpowiedzi. Paryski miesi\u0119cznik Le Nouveau Magazine Litt\u00e9raire<\/em> (nr 7 VII-VIII 2018) pod has\u0142em \u2013 Vivre sans Dieu!<\/em> (\u017by\u0107 bez Boga) zamie\u015bci\u0142 wypowiedzi filozof\u00f3w, publicyst\u00f3w, polityk\u00f3w i pisarzy. Wed\u0142ug tych autorytet\u00f3w nale\u017cy poszukiwa\u0107 szcz\u0119\u015bcia ludzko\u015bci w postawach ateizmu i agnostycyzmu. Na przyk\u0142ad Rapha\u00ebl Glucksmann uwa\u017ca, \u017ce monoteizm, kt\u00f3ry mia\u0142 pierwotnie chroni\u0107 przed chaosem zasad i nakaz\u00f3w, w dzisiejszych czasach jest najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla pokoju \u015bwiatowego. Islam, judaizm i chrze\u015bcija\u0144stwo s\u0105 systemami nietolerancyjnymi. Religie te nie uznaj\u0105 praw obywatelskich i jednostkowych, r\u00f3wnouprawnienia kobiet i zagra\u017caj\u0105 demokracji. Ka\u017cda z nich uwa\u017ca si\u0119 za jedynie prawdziw\u0105, co musi konfliktowa\u0107 j\u0105 z innymi. Philippe Sollers twierdzi, \u017ce powa\u017cnymi pisarzami s\u0105 jedynie ci, kt\u00f3rzy s\u0105 ateistami. S\u0142awoj \u017bi\u017cek komentuje problem naj\u0142agodniej, mo\u017ce dlatego, \u017ce nie jest Francuzem: \u201eCzy B\u00f3g istnieje czy nie \u2013 to bez znaczenia. Nie o to chodzi, lecz o akceptowanie Go lub nie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ale czy mo\u017cna wierzy\u0107 Francuzom?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przyjmowany przez nich punkt widzenia jest zbyt uwik\u0142any w interesy laickiej formacji rz\u0105dz\u0105cej od ponad stu lat w Republice Francuskiej. Tak ujmuj\u0105c w jeden blok d\u0142ugi ci\u0105g dziejowych konflikt\u00f3w wybitny filozof Glucksmann i inni my\u015bliciele nie widz\u0105 r\u00f3\u017cnych hierarchii warto\u015bci, czyli odmiennych system\u00f3w aksjologicznych wynikaj\u0105cych z ka\u017cdej z religii z osobna. To one przecie\u017c kszta\u0142tuj\u0105 \u017cycie zbiorowo\u015bci i \u017cycie jednostek. Upatruj\u0105 Francuzi szcz\u0119\u015bcia ludzko\u015bci w upowszechnieniu ateizmu i agnostycyzmu. Formalnie chrze\u015bcija\u0144skie, europejskie monarchie XIX wieku nie sprawdzi\u0142y si\u0119 w dziele utrzymania pokoju i w 1914 roku wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa. Ateistyczne i agnostyczne rz\u0105dy wielkich imperi\u00f3w XX wieku doprowadzi\u0142y do II wojny \u015bwiatowej. Krwawy \u201eproces rewolucyjny\u201d by\u0142 po 1945 roku kontynuowany. Pok\u00f3j zosta\u0142 zaprowadzony po stracie blisko 100 mln ludzkich istnie\u0144. Wzgl\u0119dne \u015bwiatowe bezpiecze\u0144stwo zapewnia nadal r\u00f3wnowaga strachu posiadaczy specyficznego kapita\u0142u \u2013 broni j\u0105drowej. Aksjologiczne podstawy pokojowego wsp\u00f3\u0142\u017cycia nie zosta\u0142y wypracowane przez ateist\u00f3w i agnostyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Monoteizm nie oznacza wyznawania tego samego Boga. Najbli\u017cszym laickim Francuzom punktem odniesienia jest religia chrze\u015bcija\u0144ska i ostatnio rozrastaj\u0105ca si\u0119 we Francji rzesza wyznawc\u00f3w islamu. Nawet pobie\u017cne sprawdzenie wzajemnych relacji wyka\u017ce, \u017ce to nie chrze\u015bcijanie inicjowali konflikty i nie oni te konflikty inicjuj\u0105. Islam daje sobie prawo panowania nad \u015bwiatem przez podb\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

Odepchni\u0119cie fali islamskich inwazji z Europy jest powodem frustracji wiernych wyznawc\u00f3w religii proroka Mahometa, kt\u00f3rzy teraz maj\u0105 sposobno\u015b\u0107 rewan\u017cu. W 1979 roku po rewolucyjnym przej\u0119ciu w\u0142adzy w Iranie syndykat ajatollah\u00f3w wypowiedzia\u0142 wojn\u0119 Wielkiemu Szatanowi \u2013 USA i Ma\u0142emu Szatanowi \u2013 Izraelowi rozpoczynaj\u0105c ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 przez lata terrorystyczne akcje i atakowanie ameryka\u0144skich dyplomat\u00f3w, \u017co\u0142nierzy i obiekt\u00f3w. W 2026 roku ameryka\u0144ska odpowied\u017a spowodowa\u0142a fal\u0119 protest\u00f3w w obronie mi\u0142uj\u0105cej pok\u00f3j Republiki Islamskiej.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze jeden pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego nie mo\u017cna wierzy\u0107 Francuzom<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Codziennie na \u015bwiecie gin\u0105 chrze\u015bcijanie tylko ze wzgl\u0119du na wyznawan\u0105 wiar\u0119. Jest to religia prze\u015bladowana na wszystkich kontynentach.Liczba chrze\u015bcijan mimo 300 tys. zabitych rocznie, z roku na rok ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142em konfliktu s\u0105 zasady, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 wyznawc\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa. S\u0105 to \u2013 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego od pocz\u0119cia do naturalnej \u015bmierci i mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego. A dla chrze\u015bcijanina bli\u017anim jest ka\u017cdy cz\u0142owiek, bez wzgl\u0119du na jego wiek, p\u0142e\u0107, ras\u0119, narodowo\u015b\u0107, religi\u0119 lub spo\u0142eczny status. Upowszechnienie tych zasad przez wzrost liczby chrze\u015bcijan w pa\u0144stwie mo\u017ce spowodowa\u0107 liczne zmiany. Chrze\u015bcijanie maj\u0105 od wiek\u00f3w wypr\u00f3bowane \u015brodki walki:<\/p>\n\n\n\n

B\u0142ogos\u0142awcie tych, kt\u00f3rzy was prze\u015bladuj\u0105. B\u0142ogos\u0142awcie, a nie z\u0142orzeczcie. Weselcie si\u0119 z tymi, kt\u00f3rzy si\u0119 wesel\u0105, p\u0142aczcie z tymi, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105. (\u2026) Nie go\u0144cie za wielko\u015bci\u0105, lecz niech was poci\u0105ga to, co pokorne. Nie uwa\u017cajcie sami siebie za m\u0105drych. Nikomu z\u0142em za z\u0142o nie odp\u0142acajcie. Starajcie si\u0119 dobrze czyni\u0107 wszystkim ludziom. Je\u017celi to jest mo\u017cliwe, o ile to od was zale\u017cy, \u017cyjcie w zgodzie ze wszystkimi lud\u017ami. (\u2026) Je\u017celi nieprzyjaciel tw\u00f3j cierpi g\u0142\u00f3d \u2013 nakarm go. Je\u017celi pragnie \u2013 nap\u00f3j go. (\u2026) Nie daj si\u0119 zwyci\u0119\u017cy\u0107 z\u0142u, ale z\u0142o dobrem zwyci\u0119\u017caj. <\/em>(List \u015bw. Paw\u0142a do Rzymian, 12, 14-21)<\/p>\n\n\n\n

Polska tradycja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eUstawa rz\u0105dowa\u201d \u2013 konstytucja z 1791 roku, mia\u0142a by\u0107 jedn\u0105 z czterech ustaw definiuj\u0105cych ustr\u00f3j i cele istnienia odnowionej pa\u0144stwowo\u015bci, \u0142\u0105cznie z uchwalonym we wrze\u015bniu aktem konstytuuj\u0105cym zasad autonomii litewskiej. Jak wiemy z korespondencji pomi\u0119dzy s\u0105siaduj\u0105cymi monarchami, przyj\u0119li oni te ustawy jako egzystencjalne zagro\u017cenie dla swoich satrapii przez sam fakt istnienia w Europie wolno\u015bciowego ustroju.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 przyj\u0105\u0107, \u017ce konfliktowe wsp\u00f3\u0142istnienie w Europie narodu polskiego mia\u0142o swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w podstawach aksjologicznych jego kultury. Czy to w oporze wobec rewolucji bolszewickiej w 1920 roku czy w czasie II wojny \u015bwiatowej. W 1980 roku strajki robotnicze na polskim Wybrze\u017cu (Szczecin, Gda\u0144sk) oraz na \u015al\u0105sku (Jastrz\u0119bie i Katowice) ko\u0144czy\u0142a seria porozumie\u0144 z \u00f3wczesnymi w\u0142adzami PRL. Klasa robotnicza przekroczy\u0142a poziom w\u0142asnych egoistycznie pojmowanych interes\u00f3w. Robotnicy solidarnie wyst\u0119powali w interesie innych grup spo\u0142ecznych i ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. \u201eRewolucja solidarno\u015bci\u201d (Timothy Garton Ash) nie by\u0142a rewolucj\u0105 zbrojn\u0105. Mieli\u015bmy do czynienia z rewolucj\u0105, kt\u00f3rej skutki owocuj\u0105 zupe\u0142nie odmiennie ni\u017c skutki innych rewolucji, tych ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 pr\u00f3\u017cni\u0105 aksjologiczn\u0105, w kt\u00f3r\u0105 wlewa si\u0119 aksjologia skuteczno\u015bci<\/em>, brak zasad \u2013 nihilizm. Przeciwnicy aksjologiczni, jednocze\u015bnie polityczni, Solidarno\u015bci (jako zwi\u0105zku zawodowego i ruchu spo\u0142ecznego), okazali si\u0119 te\u017c przeciwnikami solidarno\u015bci ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 i \u017ar\u00f3d\u0142em konfliktu pomi\u0119dzy Polsk\u0105 (narodem i pa\u0144stwem), a o\u015bciennymi kulturami, tak na Wschodzie jak i na Zachodzie Europy, a\u017c po dzie\u0144 dzisiejszy, s\u0105 przes\u0142anki aksjologiczne. Niestety tak\u017ce w samym spo\u0142ecze\u0144stwie polskim te aksjologiczne r\u00f3\u017cnice s\u0105 podstaw\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych politycznych podzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Znaczenie aksjologii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia ludzko\u015bci jest pe\u0142na wojen, rewolucji, przewrot\u00f3w. Sprowadzenie tej smutnej sekwencji zdarze\u0144 do walki o dost\u0119p do wody, surowc\u00f3w lub \u017ar\u00f3de\u0142 energii, nie wyczerpuje listy mo\u017cliwych motywacji. Dla zdefiniowania charakteru konflikt\u00f3w nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce mamy do czynienia ze sprzeczno\u015bciami interes\u00f3w wyra\u017caj\u0105cych si\u0119 w wymiarze materialnym (np. zysk\u00f3w w handlu). Wszelka mediacja i zapobieganie maj\u0105 swoje granice w sumieniu uczestnik\u00f3w globalnej gry si\u0142 \u2013 na forum Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych, na innych forach oficjalnych i w dyskretnych zabiegach dyplomatycznych. Na terenie naszej \u201eglobalnej wioski\u201d nowa era \u2013 \u201eera komunikacyjna\u201d sprzyja narastaniu konflikt\u00f3w pomi\u0119dzy formacjami \u201edrugiej\u201d i \u201etrzeciej fali cywilizacji technologicznej\u201d (wed\u0142ug przewidywa\u0144 Alvina T\u00f6fflera). Oba konflikty, kulturowy i cywilizacyjny, musz\u0105 znale\u017a\u0107 doskona\u0142e rozwi\u0105zanie, aby\u015bmy wiedzieli, dok\u0105d nas pcha g\u0142\u00f3wny nurt zmian. Poszukujemy odpowiedzi na pytanie, jakiego rodzaju spo\u0142ecze\u0144stwo w\u0142a\u015bnie si\u0119 tworzy. Tym razem zastanawiaj\u0105ce jest g\u0142\u0119bokie uwarstwienie konfliktu i st\u0105d nale\u017cy przewidywa\u0107 jego d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107. Wiele czasu zabierze samo ods\u0142anianie kolejnych warstw. Jedn\u0105 z nich jest podstawa aksjologiczna deklarowana wprost w kodyfikacjach ustrojowych pa\u0144stwa lub tylko przejawiaj\u0105ca si\u0119 w praktyce zachowa\u0144 spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

\u201eM\u0105dro\u015b\u0107 etapu\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dominuj\u0105cy nurt zmian \u0142\u0105czy si\u0119 z odrzuceniem motywacji religijnej i prawa naturalnego. Ten proces rewolucyjny i laicyzacyjny z r\u00f3\u017cnym nat\u0119\u017ceniem obecny na wszystkich kontynentach zosta\u0142 zainicjowany w Europie przez rewolucj\u0119 francusk\u0105 (1789). Aksjologia chrze\u015bcija\u0144ska by\u0142a wtedy i jest obecnie kwestionowana r\u00f3wnie\u017c przez inne systemy warto\u015bci motywowane religijnie (islamizm i hinduizm) i filozoficznie (np. masoneria). Kolejnym rewolucyjnym poczynaniom patronowa\u0142 marksizm-leninizm i socjalizm narodowy. W czasie ostatnich 50 lat w Europie Zachodniej zastosowano strategi\u0119 pokojowej aplikacji zasad komunizmu (Antonio Gramsci). Polega ona na zmianie z etapu na etap aksjomat\u00f3w podstawowych dla \u017cycia spo\u0142ecznego. Mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 o \u201emi\u0119kkim totalitaryzmie\u201d. Towarzyszy tym d\u0105\u017ceniom \u201emi\u0119kka agresja laicyzacyjna\u201d poprzez zabiegi prawne i propagandowe.<\/p>\n\n\n\n

Wolny tw\u00f3rczy cz\u0142owiek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dla sprostania wyzwaniom epoki spo\u0142ecze\u0144stw masowych mo\u017cna przyj\u0105\u0107 postulowany, a nawet u\u0142amkowo ju\u017c praktykowany zbi\u00f3r regu\u0142 \u017cycia zbiorowego, kt\u00f3r\u0105 charakteryzuje to, i\u017c:<\/p>\n\n\n\n

a) naprawd\u0119 wa\u017cny jest ka\u017cdy cz\u0142owiek z osobna \u2013 im bardziej tw\u00f3rczy i odr\u0119bny, tym lepiej dla spo\u0142eczno\u015bci; b) <\/em>kt\u00f3ra przypomina organizm, tzn. \u201etworzy si\u0119 ze \u015bwiadomej woli zrzeszonych dobrowolnie do cel\u00f3w, wynikaj\u0105cych z zapatrywa\u0144 i d\u0105\u017cno\u015bci og\u00f3\u0142u, z porozumienia si\u0119\u201d, a z poniesionych \u201ekl\u0119sk podnosi si\u0119 (…) w\u0142asnymi si\u0142ami, sam leczy si\u0119 z usterek i w\u0142asn\u0105 si\u0142\u0105 doskonali\u201d; c) trwa w rozmaito\u015bci, co znaczy mamy tam \u201eodr\u0119bno\u015bci, kt\u00f3re atoli przej\u0119te s\u0105 poczuciem jedno\u015bci\u201d; d) zasad\u0105 epistemologiczn\u0105 jest aposterioryzm, czyli metoda my\u015blenia manifestuj\u0105ca si\u0119 tym, \u017ce si\u0119 \u201esnuje wnioski indukcyjne, zaczynaj\u0105c od krytycznego roztrz\u0105sania do\u015bwiadcze\u0144 przesz\u0142o\u015bci\u201d; e) projektowanie nowych rozwi\u0105za\u0144 dokonuje si\u0119 na gruncie respektowania historyzmu, czyli szczytu tradycji wykszta\u0142conej i szczytu po\u017cytku, jaki cz\u0142owiek robi z poj\u0119ciem czasu, a tak\u017ce poczucia odpowiedzialno\u015bci za ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i rozw\u00f3j dorobku kulturalnego zrzeszenia; f) konformizm uzyskuje si\u0119 dzi\u0119ki trwaniu wolno\u015bci, co sprawia, \u017ce ludzie swobodnie wybieraj\u0105 i tworz\u0105 warto\u015bci oraz swobodnie przyst\u0119puj\u0105 do obserwowania i respektowania kodeks\u00f3w zasad i przykaza\u0144; g) ludzie przejawiaj\u0105 inwencj\u0119 i aktywno\u015b\u0107 \u2013 s\u0105 uspo\u0142ecznieni i tw\u00f3rczy, chc\u0105 pomaga\u0107 innym i doskonali\u0107 siebie; h) \u017cycie spo\u0142eczne cechuje rozw\u00f3j \u2013 dzi\u0119ki swobodnej tw\u00f3rczo\u015bci zrzeszenie doskonali si\u0119 i doskonal\u0105 si\u0119 uczestnicy<\/em> (Feliks Koneczny).<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017ca\u0142oby bada\u0107 i rozpoznawa\u0107 dziedzictwo w\u0142asnej kultury, po to, aby wyodr\u0119bni\u0107 te linie tradycji, kt\u00f3re mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 jako wspomaganie niezb\u0119dnego wysi\u0142ku jaki nas czeka.<\/p>\n\n\n\n

Wybrane tezy tego tekstu autor przes\u0142a\u0142 na mi\u0119dzynarodow\u0105 konferencj\u0119 aksjologiczn\u0105 The 20th Chinese Value Philosophy Annual Meeting International Conference on Axiology<\/em>, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w Szanghaju jesieni\u0105 2018 roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

na now\u0105 drog\u0119 \u017cycia Od paru lat przewija si\u0119 w publikacjach ubolewanie nad dramatycznym podzia\u0142em lub p\u0119kni\u0119ciem i przelewa si\u0119 \u017cal za odesz\u0142\u0105 w przesz\u0142o\u015b\u0107 jedno\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty narodowej, a nawet europejskiej. Quo vadis, Europo? Pyta pani Wanke-Jakubowska (Nowe \u017cycie, maj, 2006) i wskazuje na trzy filary budowli cywilizacji europejskiej: filozofi\u0119 greck\u0105, prawo rzymskie i chrze\u015bcija\u0144stwo.… Czytaj dalej Nowy dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":6610,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"class_list":["post-6609","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-87","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6609","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6609"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6609\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6613,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6609\/revisions\/6613"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}