{"id":6552,"date":"2026-05-05T14:08:30","date_gmt":"2026-05-05T12:08:30","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6552"},"modified":"2026-05-05T14:08:30","modified_gmt":"2026-05-05T12:08:30","slug":"dlaczego-najwieksza-opozycja-w-polsce-przegrywa-sama-ze-soba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6552","title":{"rendered":"Dlaczego najwi\u0119ksza opozycja w Polsce przegrywa sama ze sob\u0105?"},"content":{"rendered":"\n

20 kwietnia 2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli ca\u0142y dzie\u0144 m\u00f3wisz wyborcy, jaki straszny jest tw\u00f3j przeciwnik, to wyborca zapami\u0119ta przeciwnika, nie ciebie. Tak si\u0119 drodzy Pa\u0144stwo nie buduje \u017cadnej alternatywy, tak si\u0119 buduje cudz\u0105 legend\u0119. I dzisiaj sobie o tym porozmawiamy. To b\u0119dzie taka darmowa konsultacja dla polskich partii opozycyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Bo to w\u0142a\u015bnie o czym powiedzia\u0142em, to robi dzi\u015b najwi\u0119ksza polska partia opozycyjna. I je\u015bli ma na kogo narzeka\u0107, to nie na to, \u017ce rz\u0105d j\u0105 niszczy albo podgryza, nie \u017ce media s\u0105 jej wrogie, nie \u017ce Tusk \u2013 ona sama codziennie, systematycznie niszczy sama siebie i to by\u0107 mo\u017ce bez \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce to robi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Czuj duch! Mi\u0142osz Lodowski: Ch\u0142odnym Okiem. Dzisiaj postanowi\u0142em troszeczk\u0119 wyj\u015b\u0107 ze zwyk\u0142ej roli i pobawi\u0142em si\u0119 w konsultanta politycznego, bo ju\u017c mam po dziurki w nosie tego wszystkiego, co si\u0119 tutaj dzieje.<\/p>\n\n\n\n

Ale, \u017ceby by\u0142a jasno\u015b\u0107 \u2013 mnie interesuje mechanizm, a nie konkretna dru\u017cyna, chocia\u017c tej dru\u017cynie ten materia\u0142 dedykuj\u0119. Bo ten sam mechanizm, kt\u00f3ry zaraz opisz\u0119, dotkn\u0105\u0142 ju\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce dziesi\u0105tki formacji politycznych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Zar\u00f3wno lewicowych, jak i prawicowych, by\u0107 mo\u017ce centrowych tak\u017ce. Wielkich i ma\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Dotkn\u0105\u0142 ka\u017cd\u0105 formacj\u0119, kt\u00f3ra po utracie w\u0142adzy wpada w pu\u0142apk\u0119 reaktywno\u015bci. I zaczyna definiowa\u0107 siebie przez przeciwnika, kt\u00f3ry jej t\u0105 w\u0142adz\u0119 odebra\u0142, zamiast przez w\u0142asn\u0105 ofert\u0119, kt\u00f3r\u0105 powinna tworzy\u0107 dla ludzi, kt\u00f3rzy j\u0105 odrzucili.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Polsce ten mechanizm dzia\u0142a niemal\u017ce podr\u0119cznikowo. Jego zrozumienie jest wa\u017cne nie tylko dla polityk\u00f3w, przede wszystkim dla wyborc\u00f3w, a tak\u017ce dlatego, \u017ceby wyborcy w ko\u0144cu zacz\u0119li wywiera\u0107 presj\u0119. Przy okazji to wa\u017cne tak\u017ce dla ka\u017cdego, kto chce zrozumie\u0107, jak naprawd\u0119 wygl\u0105da komunikacja polityczna i dlaczego w demokracji dobra opozycja jest tak samo wa\u017cna, jak dobry rz\u0105d. (\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy, drodzy Pa\u0144stwo, od diagnozy. Najwi\u0119ksza partia opozycyjna w Polsce ma dzisiaj wi\u0119cej slot\u00f3w informacyjnych, kt\u00f3re s\u0105 zaj\u0119te opowie\u015bci\u0105, jak to z\u0142y jest rz\u0105d, albo poszczeg\u00f3lni politycy, albo jak fatalnymi zarz\u0105dcami s\u0105, albo jak groteskowe rzeczy wyrabiaj\u0105 \u2013 ni\u017c odpowiedzi\u0105 na pytanie, po co na ni\u0105 g\u0142osowa\u0107 w sytuacji, w kt\u00f3rej nast\u0105pi\u0142aby szansa na zmian\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

S\u0105 w\u015br\u00f3d tych pos\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 parti\u0119 opozycj\u0105, m\u0142odzi pos\u0142owie, kt\u00f3rzy s\u0105 bardzo energiczni, powiedzia\u0142bym nawet energetyczni, sprawni w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. S\u0105 przez to rozpoznawalni i buduj\u0105 sw\u00f3j przekaz wy\u0142\u0105cznie reaktywnie. Ka\u017cde w zasadzie ich wyst\u0105pienie jest odpowiedzi\u0105 na to, co zrobi\u0142 rz\u0105d, jak fatalnym ministrem okazuje si\u0119 ten minister, na\u015bmiewanie si\u0119 \u2013 rzeczy, kt\u00f3re buduj\u0105 bardzo szybkie zasi\u0119gi. Ka\u017cdy film jest komentarzem do tego, co wywo\u0142ane jest przez formacj\u0119 aktualnie rz\u0105dz\u0105c\u0105. I to buduje zasi\u0119gi, to buduje ich konta spo\u0142eczno\u015bciowe, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa na ilo\u015b\u0107 reklam, kt\u00f3ra si\u0119 wy\u015bwietla. Nie ma w tym nic z\u0142ego, pod jednym wzgl\u0119dem \u2013 do czego wr\u00f3c\u0119 za chwileczk\u0119. Ale to generuje lajki<\/em>, to dostarcza tak\u017ce potencjalnym wyborcom endorfin w postaci komentarza, udost\u0119pnie\u0144 i wszystkich rzeczy, kt\u00f3re buduj\u0105 potencja\u0142 ekscytacji. Ale to nie buduje oferty wyborczej.<\/p>\n\n\n\n

Widz znajduj\u0105cy si\u0119 w ba\u0144ce wype\u0142nionej tylko tego typu informacjami ko\u0144czy dzie\u0144 przegl\u0105dania internetu z jasnym przekonaniem, \u017ce ten rz\u0105d jest fatalny. Ale ma taki kompletny brak odpowiedzi, dlaczego alternatywa mia\u0142aby by\u0107 lepsza. Bo to jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 publicystyczna.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba sobie powiedzie\u0107 wprost \u2013 to nie jest j\u0119zyk przysz\u0142ego rz\u0105du, albo cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105du, albo zaplecza przysz\u0142ego rz\u0105du. To jest j\u0119zyk sfrustrowanego komentariatu, kt\u00f3ry pokazuje przy okazji w\u0142asn\u0105 polityczn\u0105 bezsilno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ale oczywi\u015bcie pieni\u0105dz si\u0119 kr\u0119ci, zasi\u0119gi te\u017c. Nie by\u0142oby w tym nic z\u0142ego, gdyby to robi\u0142 jaki\u015b cyniczny albo usatysfakcjonowany pozycj\u0105 swojej opowie\u015bci w przestrzeni publicznej komentator polityczny. Ale, drodzy Pa\u0144stwo, to s\u0105 politycy. Oni maj\u0105 inne zadania, to wszystko powinno by\u0107 w jaki\u015b spos\u00f3b skomponowane, \u017ceby budowa\u0142o jasny przekaz ca\u0142ej formacji politycznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ronald Reagan<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Frustracja jest paliwem kr\u00f3tkoterminowym. Daje energi\u0119 na jeden cykl, jedn\u0105 kampani\u0119, jedn\u0105 emocj\u0119 \u2013 w zasadzie jeden wiecz\u00f3r. Potem trzeba to podkr\u0119ca\u0107 czym\u015b jeszcze mocniejszym albo czym\u015b r\u00f3wnie mocnym nast\u0119pnego dnia.<\/p>\n\n\n\n

Ale formacja, kt\u00f3ra \u017cyje wy\u0142\u0105cznie z cudzej kl\u0119ski, z cudzych b\u0142\u0119d\u00f3w albo z na\u015bmiewania si\u0119 z cudzych patologii \u2013 nie ma po prostu w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. I kiedy na przyk\u0142ad na chwileczk\u0119 przeciwnik odzyskuje \u015bwie\u017co\u015b\u0107, albo przestaje by\u0107 ju\u017c tak z\u0142y, albo robi co\u015b, co jest zauwa\u017calne, to taka formacja zostaje po prostu bez niczego. To nie jest najlepsza, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, strategia dla opozycji. To jest strategia wiecznej opozycji.<\/p>\n\n\n\n

No i biznes si\u0119 kr\u0119ci, ludzie s\u0105 coraz bardziej sfrustrowani, coraz bardziej si\u0119 nakr\u0119caj\u0105 tego typu materia\u0142ami. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce aktywno\u015b\u0107 internetowa ro\u015bnie, zasi\u0119gi rosn\u0105, ilo\u015b\u0107 wy\u015bwietlanych reklam r\u00f3wnie\u017c. Ale tak si\u0119 nie buduje alternatywy. Tak si\u0119 buduje alibi dla w\u0142asnej bezsilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\u017beby zrozumie\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzieje, trzeba zrozumie\u0107, jak dzia\u0142a przestrze\u0144 informacyjna. Ka\u017cda partia polityczna ma dziennie od pi\u0119ciu do siedmiu slot\u00f3w informacyjnych. Tyle razy mo\u017ce si\u0119 teoretycznie przebi\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci wyborcy i to w sytuacji du\u017cego komfortu posiadania \u015brodk\u00f3w dotarcia, przestrzeni dotarcia do tych\u017ce wyborc\u00f3w. Tyle razy mo\u017ce w zwi\u0105zku z tym powiedzie\u0107 co\u015b, co zostanie zapami\u0119tane.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli te sloty s\u0105 wype\u0142nione wy\u0142\u0105cznie opowie\u015bci\u0105 o przeciwniku, to wyborcy zapami\u0119tuj\u0105 przeciwnika \u2013 strach przed nim albo bezsilno\u015b\u0107. Je\u015bli s\u0105 wype\u0142nione wewn\u0119trznymi sporami, kt\u00f3re tak\u017ce tocz\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 parti\u0119 opozycyjn\u0105, to wyborcy zapami\u0119tuj\u0105 chaos. Je\u015bli s\u0105 wype\u0142nione za\u015b wizj\u0105, to wyborcy zaczynaj\u0105 zapami\u0119tywa\u0107 wizj\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W polityce dzia\u0142a brutalna zasada. \u0141atwiejszy przekaz wypiera lepszy przekaz. To troszeczk\u0119 jak z prawem Kopernika o pieni\u0105dzu. Reaktywna publicystyka wypiera wizj\u0119. Po prostu. Bo jest \u0142atwiejsza. Buduje wi\u0119cej endorfin. Bo jest szybsza, prostsza i natychmiast nagradza zasi\u0119gami tych, kt\u00f3rzy tego typu komentarz sufluj\u0105 czy sprzedaj\u0105. W\u0142a\u015bnie dlatego wymaga \u015bwiadomego oporu ze strony czynnik\u00f3w strategicznych, kt\u00f3re powinny planowa\u0107 dzia\u0142ania w formacji politycznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tony Blair<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wymaga to gigantycznej dyscypliny. Wymaga powiedzenia \u201enie\u201d tematowi, kt\u00f3ry da\u0142by zasi\u0119g dzisiaj, ale nie buduje pozycji jutro.<\/p>\n\n\n\n

Poza tym jest te\u017c trudna sprawa w sytuacji, w kt\u00f3rej zale\u017cy si\u0119 od medi\u00f3w, kt\u00f3re ca\u0142y czas pompuj\u0105 ten przekaz, kt\u00f3ry nakr\u0119ca im zasi\u0119gi. Bo to generuje im sprzeda\u017c. Ale polityczna sprzeda\u017c powinna generowa\u0107 co\u015b wi\u0119cej. I w\u0142a\u015bnie tej dyscypliny w najwi\u0119kszej formacji opozycyjnej kompletnie brakuje.<\/p>\n\n\n\n

Ale jest jeszcze jeden wymiar tego problemu, kt\u00f3ry rzadko pada w jakichkolwiek analizach. Nazwijmy to wprost \u2013 jest co\u015b takiego jak kanibalizm narracyjny. Wewn\u0119trzne spory partyjne, kt\u00f3re trafiaj\u0105 do przestrzeni publicznej i zaczynaj\u0105 wycieka\u0107 spod ko\u0142derki \u2013 nie s\u0105 neutralne. One aktywnie kradn\u0105 sloty, kt\u00f3re powinny by\u0107 przeznaczone na przekaz wizyjny.<\/p>\n\n\n\n

Media, kt\u00f3re nie sprzyjaj\u0105 informacji pochodz\u0105cej z partii opozycyjnej, dostaj\u0105 w zwi\u0105zku z tym gotowy materia\u0142 na ca\u0142y dzie\u0144, a by\u0107 mo\u017ce na permanentn\u0105 sieczk\u0119. I to bez \u017cadnej pracy redakcyjnej. Mog\u0105 w zwi\u0105zku z tym przez 12 albo przez 24 godziny na dob\u0119 pisa\u0107, albo m\u00f3wi\u0107 o tym, co si\u0119 dzieje na pok\u0142adzie, zamiast o tym, w jakim stanie jest Polska.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy wewn\u0119trzny sp\u00f3r, kt\u00f3ry trafia do przestrzeni publicznej, to jest slot ukradziony w\u0142asnej formacji. I to podw\u00f3jnie. To jest czas, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by by\u0107 przeznaczony na budowanie wizji, a zamiast tego buduje obraz kompletnego chaosu i nieudaczno\u015bci. I w zwi\u0105zku z tym wyborcy, kt\u00f3rzy chcieliby tej formacji powierzy\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za pa\u0144stwo, w ko\u0144cu maj\u0105 prawo zada\u0107 proste pytanie: je\u015bli nie radzisz sobie z zarz\u0105dzaniem w\u0142asn\u0105 parti\u0105, to jak poradzisz sobie z zarz\u0105dzaniem krajem, kt\u00f3re jest w ci\u0119\u017ckim stanie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zw\u0142aszcza, \u017ce kiedy\u015b odda\u0142e\u015b t\u0119 w\u0142adz\u0119 w\u0142a\u015bnie z tego powodu. I to pytanie nie pada oczywi\u015bcie wprost, ale pada milcz\u0105co \u2013 i osadza si\u0119 w coraz wi\u0119kszych grupach wyborc\u00f3w, w ka\u017cdej rozmowie przy stole \u2013 i stopniowo podmywa zaufanie, kt\u00f3re jest fundamentem ka\u017cdej wyborczej decyzji.<\/p>\n\n\n\n

I nie da si\u0119 wygl\u0105da\u0107 jak przysz\u0142y gospodarz pa\u0144stwa, je\u015bli codziennie wygl\u0105da si\u0119 jak nerwowy recenzent cudzych b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W opozycji s\u0105 tylko trzy typy przekazu: reaktywny, analityczny i wizyjny. Reaktywny powinien zajmowa\u0107 maksymalnie 10% czasu, analityczny od 20 do 30% i wizyjny minimum 60. Ale wizyjny jest najtrudniejszy do przebicia si\u0119. Je\u015bli odwraca si\u0119 te proporcje \u2013 to nie budujesz alternatywy, budujesz frustracj\u0119 tak\u017ce w\u0142asnego wyborcy.<\/p>\n\n\n\n

Przyjrzyjmy si\u0119 w zwi\u0105zku z tym ka\u017cdemu z tych rodzaj\u00f3w przekazu.<\/p>\n\n\n\n

Przekaz reaktywny to jest odpowied\u017a na to, co robi rz\u0105d. On jest drodzy Pa\u0144stwo potrzebny, ale jego jedyn\u0105 funkcj\u0105 jest pokazanie, \u017ce formacja \u017cyje i reaguje. \u017be jest konkretna, \u017ce zauwa\u017ca b\u0142\u0119dy rz\u0105du, a nie, \u017ce ma wizj\u0119. Dlatego powinien mie\u0107 maksymalnie 10% ca\u0142o\u015b\u0107. Gdy wi\u0119cej, to nagle okazuje si\u0119, \u017ce ty jako opozycja zaczynasz definiowa\u0107 siebie i swoje istnienie \u2013 przez pryzmat przeciwnika. Nie masz \u017cadnej w\u0142asnej wizji, \u017cadnej w\u0142asnej opowie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Przekaz analityczny, o kt\u00f3rym te\u017c powiedzia\u0142em \u2013 bo to jest kluczowe rozr\u00f3\u017cnienie, kt\u00f3re rzadko pada w debacie o komunikacji politycznej \u2013 r\u00f3\u017cni si\u0119 od przekazu reaktywnego. Ten przekaz jest bardzo potrzebny, on po prostu pokazuje konkret, je\u015bli chodzi o uwagi.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka merytoryczna i krytyka emocjonalna wygl\u0105daj\u0105 z zewn\u0105trz podobnie, ale dzia\u0142aj\u0105 odwrotnie. Krytyka oparta na danych i kompetencji \u2013 buduje wiarygodno\u015b\u0107. <\/strong>To jest ta r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy ujadaniem szczeniaczk\u00f3w, kt\u00f3rzy z upodobaniem na\u015bmiewaj\u0105 si\u0119 z przeciwnika, a konkretn\u0105 analiz\u0105, kt\u00f3ra pokazuje \u2013 tu robisz b\u0142\u0105d, tu s\u0105 takie skutki, a tu mamy bud\u017cet z gigantycznym deficytem. W zwi\u0105zku z czym wyborcy s\u0142uchaj\u0105 krytyki analitycznej i my\u015bl\u0105: ci ludzie wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0105. Krytyka oparta na emocjach i happeningu buduje zasi\u0119gi, ale niszczy powag\u0119.<\/strong> Nauczcie si\u0119 tego do cholery jasnej!<\/p>\n\n\n\n

Formacja, kt\u00f3ra nie potrafi odr\u00f3\u017cni\u0107 tych dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w krytyki i miesza je cz\u0119sto w jednym przekazie, traci na obu frontach jednocze\u015bnie. Nie jest wystarczaj\u0105co merytoryczna, \u017ceby zbudowa\u0107 autorytet i nie jest wystarczaj\u0105co rozrywkowa, \u017ceby przebi\u0107 si\u0119 do masowego odbiorcy. To s\u0105 nieudacznicy, je\u015bli chodzi o kategori\u0119 stand-uper\u00f3w, a nie polityk\u00f3w, chocia\u017c czasem w zasi\u0119gach obrastaj\u0105cych w gigantyczny t\u0142uszcz.<\/p>\n\n\n\n

Przekaz wizyjny to jest 60-70% ca\u0142o\u015bci. I tu mieszka oferta. Oferta, kt\u00f3r\u0105 trzeba budowa\u0107 stale dla swojego elektoratu, ale nie tylko dla swojego. Dla elektoratu, kt\u00f3ry si\u0119 znudzi\u0142, rozczarowa\u0142, albo kt\u00f3ry dopiero wchodzi na rynek elekcyjny i trzeba zacz\u0105\u0107 dla niego budowa\u0107 odr\u0119bn\u0105 ofert\u0119. I tu mieszka odpowied\u017a na pytanie \u2013 co b\u0119dzie lepiej, je\u015bli wr\u00f3cimy do w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

Tu mieszka marketing sentymentu, o kt\u00f3rym bardzo cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142em. Przypomnienie tego, co zosta\u0142o zbudowane. A to jest bardzo wa\u017cne, bo tylko ta formacja kiedykolwiek pr\u00f3bowa\u0142a si\u0119 zmierzy\u0107 z jakimkolwiek budowaniem. Wprost to trzeba powiedzie\u0107: co zosta\u0142o przerwane i dlaczego to przerwanie jest katastrof\u0105 dla Polski. Dla jej rozwoju, dla jej mo\u017cliwo\u015bci, dla utraty konkurencyjno\u015bci, dla naszych portfeli.<\/p>\n\n\n\n

Tu mieszka te\u017c aspiracja, czyli pokazanie, dok\u0105d zmierzamy i dlaczego warto, by\u015bmy zmierzali razem ze swoim elektoratem. I to jest j\u0119zyk przysz\u0142ego rz\u0105du, a nie komentariatu. Problem nie tkwi w ludziach. Problem jest w architekturze przekazu, kt\u00f3r\u0105 buduje formacja opozycyjna, i w braku figury komunikacyjnej, kt\u00f3ra t\u0105 architektur\u0119 powinna scala\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cda formacja, kt\u00f3ra skutecznie wysz\u0142a z pu\u0142apki reaktywno\u015bci mia\u0142a jedn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119. Mia\u0142a lidera, kt\u00f3ry by\u0142 \u015brodkiem ci\u0119\u017cko\u015bci przekazu.<\/strong> Nie skrzyd\u0142ami, nie elementami radykalnymi. \u015arodkiem przekazu.<\/p>\n\n\n\n

Czyli to musi by\u0107 kto\u015b, kto \u0142\u0105czy energi\u0119 nowych z do\u015bwiadczeniem starszych. Kto\u015b, kto jest wiarygodny dla lojalnych wyborc\u00f3w i akceptowalny przynajmniej w cz\u0119\u015bci dla nowych. Albo t\u0105 akceptacj\u0119 jest w stanie sobie wywalczy\u0107, bo wie jak. I bez tej figury nawet najlepsza architektura przekazu po prostu nie b\u0119dzie mia\u0142a fundamentu. Historia dostarcza tutaj przyk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re warto zna\u0107. Na przyk\u0142ad Tony Blair.<\/p>\n\n\n\n

Wielka Brytania 1994 rok. Kiedy Blair przyj\u0105\u0142 na swoje barki przyw\u00f3dztwo Partii Pracy w Wielkiej Brytanii by\u0142a to formacja, kt\u00f3ra od 15 lat tkwi\u0142a w kompletnej opozycji. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego czasu definiowa\u0142a siebie przez Margaret Thatcher i jej gigantyczny wp\u0142yw na brytyjsk\u0105 polityk\u0119. By\u0142a po prostu anty-thatcherowska. Krytykowa\u0142a wszystkie skutki thatcheryzmu, kt\u00f3re wp\u0142ywa\u0142y na przestrze\u0144 brytyjskiej polityki.<\/p>\n\n\n\n

Blair zrozumia\u0142, \u017ce to jest pu\u0142apka i w ci\u0105gu trzech lat przebudowa\u0142 parti\u0119 od \u015brodka. Nie zmieni\u0142 jej warto\u015bci, zmieni\u0142 j\u0119zyk. I specjalnie m\u00f3wi\u0119 o partii lewicowej, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce nie chodzi mi tylko i wy\u0142\u0105cznie o przyk\u0142ady partii konserwatywnej. Zmieni\u0142 jej j\u0119zyk i zamiast m\u00f3wi\u0107, czemu torysi s\u0105 \u017ali, zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107, czym jest Partia Pracy. Co\u015b nieprawdopodobnego, prawda? Zamiast reaktywno\u015bci pokaza\u0142, \u017ce ma wizje. Zamiast krytyki, \u017ce ma jakie\u015b aspiracje.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie to jest w og\u00f3le w naszej partii opozycyjnej, \u017ce maj\u0105 aspiracje? Najpierw zmieni\u0142 j\u0119zyk partii, a dopiero potem zmieni\u0142 jej wynik. No i w 1997 roku wygra\u0142. 221 mandat\u00f3w przewagi. To by\u0142o najwi\u0119ksze zwyci\u0119stwo Partii Pracy w historii.<\/p>\n\n\n\n

Druga posta\u0107, wielka i w Polsce bardzo ceniona: Ronald Reagan. Stany Zjednoczone 1980 rok. Reagan przegra\u0142 prawybory w 1976 roku. M\u00f3g\u0142 przez 4 lata prowadzi\u0107 kampani\u0119 nieustannej krytyki Cartera. M\u00f3g\u0142 to robi\u0107 non-stop. Ale zamiast tego budowa\u0142 wizje. Morning in America.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Budzisz si\u0119 rano w Stanach Zjednoczonych i co? To nie by\u0142a opowie\u015b\u0107 o tym, jak s\u0105 z\u0142e czasy, tylko opowie\u015b\u0107 o tym, jakie te czasy mog\u0105 by\u0107 wspania\u0142e. I nie wygra\u0142 potem, dlatego \u017ce Carter by\u0142 s\u0142aby. Wygra\u0142, bo sam okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 odpowiedzi\u0105 na to, jak dobre mog\u0105 by\u0107 czasy, jak dobre mog\u0105 by\u0107 te poranki w Stanach Zjednoczonych. I zosta\u0142 jednym z najlepszych w historii, je\u015bli do tej pory nie najlepszym, wed\u0142ug mnie, do Trumpa, prezydentem Stan\u00f3w Zjednoczonych. W 1980 roku wygra\u0142 44 stany na 50. (\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Spok\u00f3j, kontrola, wizja, nie emocje. Wyborca zm\u0119czony kryzysem nie szuka kolejnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest w amoku, w szale\u0144stwie, w radykalnym podej\u015bciu do wszystkiego, co go otacza. Szuka kogo\u015b, kto wygl\u0105da tak, jakby ju\u017c wiedzia\u0142 co robi\u0107 nast\u0119pnego dnia po przej\u0119ciu steru.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie tak powinna wygl\u0105da\u0107 komunikacja najwi\u0119kszej partii opozycyjnej, je\u015bli buduje przekaz, w kt\u00f3rym ju\u017c znajduje si\u0119 kandydat na premiera.<\/p>\n\n\n\n

Formacja, kt\u00f3ra chce wr\u00f3ci\u0107 do w\u0142adzy \u2013 wydaje wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu komunikacyjnego, kt\u00f3ry posiada \u2013 na pokazywanie jak bardzo obecna w\u0142adza jest beznadziejna. I efekt jest taki, \u017ce wyborcy wiedz\u0105, \u017ce obecna w\u0142adza jest beznadziejna. I co z tego wynika? No niekoniecznie to, \u017ce akurat ta formacja powinna wr\u00f3ci\u0107. Bo w zasadzie r\u00f3wnolegle mo\u017ce by\u0107 budowana przez konkurencj\u0119 polityczn\u0105, ze strony mniejszych formacji opozycyjnej, \u017ce s\u0105 lepsz\u0105 alternatyw\u0105, bo ci ju\u017c rz\u0105dzili, bo przecie\u017c PiS, PO \u2013 jedno z\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Taki przekaz w Polsce si\u0119 pojawia. Bo wyborcy jeszcze nie wiedz\u0105, dlaczego ta formacja, kt\u00f3ra kiedy\u015b rz\u0105dzi\u0142a, a teraz jest najwi\u0119ksz\u0105 formacj\u0105 opozycyjn\u0105, by\u0142aby znowu lepsza. Wiedz\u0105 tylko, \u017ce tamta, kt\u00f3ra teraz rz\u0105dzi jest gorsza. I to jest r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy wygran\u0105 a remisem.<\/p>\n\n\n\n

Remis w polityce to nie jest wynik naturalny. Remis to jest wygrana akurat tego, kto aktualnie sprawuje w\u0142adz\u0119, bo w\u0142adza przy nim zostaje. No wi\u0119c mo\u017cna tylko wygrywa\u0107, a nie sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku jakiemu\u015b kunktatorstwu.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli g\u0142\u00f3wnym przekazem jest to, jak bardzo sobie nie radzisz z w\u0142asnym pok\u0142adem, to wyborcy, kt\u00f3rzy chcieliby powierzy\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za pa\u0144stwo, maj\u0105 prawo zapyta\u0107: skoro nie radzisz sobie z parti\u0105, kt\u00f3ra zaczyna dziwacznie wygl\u0105da\u0107, w kt\u00f3rej dochodzi do jakich\u015b dziwnych ruch\u00f3w, to jak poradzisz sobie z Polsk\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest jeszcze jeden wymiar tej sytuacji, kt\u00f3ry warto nazwa\u0107 wprost. Jest asymetria lojalno\u015bci. Ta formacja operuje w \u015brodowisku, gdzie jej wyborcy maj\u0105 bardzo wysokie oczekiwania i bardzo nisk\u0105 tolerancj\u0119 dla b\u0142\u0119d\u00f3w. Tak niestety jest. Jednocze\u015bnie jej g\u0142\u00f3wny przeciwnik operuje w \u015brodowisku, gdzie jego wyborcy maj\u0105 zerowe oczekiwania i niesko\u0144czon\u0105 tolerancj\u0119 dla pora\u017cek i kompletnej g\u0142upoty. To te\u017c jest efekt \u015bwiadomych dzia\u0142a\u0144 w przesz\u0142o\u015bci. To jest i musi by\u0107 frustruj\u0105ce, to jest niesprawiedliwe.<\/p>\n\n\n\n

Tak, ale polityka bywa sportem brutalnym. Jedna strona jest rozliczana z ka\u017cdego przecinka i tak b\u0119dzie \u2013 trzeba przyj\u0105\u0107 gr\u0119 na takich zasadach \u2013 a druga nie b\u0119dzie rozliczana z niczego. Ale obra\u017canie si\u0119 na rzeczywisto\u015b\u0107, to te\u017c nie jest \u017cadna skuteczna strategia. Strategia komunikacyjna nie mo\u017ce by\u0107 budowana na bazie frustracji wobec asymetrii. Po prostu musi by\u0107 budowana na bazie realnych zasob\u00f3w i cel\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 w realny spos\u00f3b strategicznie planowane. Ale realnym celem jest jedna sprawa. Przekonanie wyborcy, kt\u00f3ry jeszcze nie jest zdecydowany, \u017ce ta formacja jest gotowa do przej\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za pa\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

W polityce nie wystarczy mie\u0107, jak Pa\u0144stwo wiecie, racji. Trzeba jeszcze wygl\u0105da\u0107 na kogo\u015b, komu warto w tym przypadku z powrotem odda\u0107 ster w\u0142adzy. A nie jak kto\u015b, kto ju\u017c przebiera, bo pami\u0119ta, co to znaczy, jakie frukty w\u0142adzy z t\u0105 w\u0142adz\u0105 si\u0119 wi\u0105\u017c\u0105. Ju\u017c my\u015bli, jak tu si\u0119 usadzi\u0107 na stanowiska, bo po prostu do nich t\u0119skni. A to nie jest miodek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

No i zobaczmy co z tego wszystkiego, co dzisiaj Pa\u0144stwu powiedzia\u0142em, wynika. Pierwsza obserwacja jest taka.<\/p>\n\n\n\n

Polska prawica ma dzi\u015b unikalny zas\u00f3b, kt\u00f3ry jest rzadko\u015bci\u0105 w europejskiej polityce. Ma autentyczny dorobek rz\u0105dowy, kt\u00f3ry mo\u017cna zmierzy\u0107, mo\u017cna pokaza\u0107 na realnych statystykach. Ma dane makroekonomiczne, ma inwestycje infrastrukturalne, ma programy spo\u0142eczne, kt\u00f3re zadzia\u0142a\u0142y, kt\u00f3rych wyborcy do\u015bwiadczaj\u0105c na w\u0142asnej sk\u00f3rze, poczuli ich sensowno\u015b\u0107. To jest drodzy Pa\u0144stwo co\u015b nieprawdopodobnego, bo to jest kapita\u0142 inwestycyjny pod marketing sentymentu.<\/p>\n\n\n\n

Jeden z najpot\u0119\u017cniejszych mechanizm\u00f3w komunikacyjnych, kt\u00f3ry jest dost\u0119pny dla formacji po utracie w\u0142adzy. Reagan u\u017cywa\u0142 go wprost. By\u0142o dobrze, mo\u017ce by\u0107 lepiej. No to chyba warto by\u0107 jak Reagan. To wszystko zadzia\u0142a pod jednym warunkiem, \u017ce jest u\u017cywane \u2013 \u015bwiadomie i systematycznie. Nie ma przestrzeni na reaktywno\u015b\u0107, ani my\u015blenia o jakim\u015b okazjonalnym wdra\u017caniu tego typu rzeczy.<\/p>\n\n\n\n

Jest jeszcze kolejna obserwacja, kt\u00f3r\u0105 musz\u0119 Pa\u0144stwu opisa\u0107. S\u0105 nowi wyborcy, czyli ci, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 g\u0142osowa\u0107 po raz pierwszy w nast\u0119pnych wyborach i oni nie maj\u0105 \u017cadnego sentymentu. Dla nich historia zaczyna si\u0119 dzi\u015b. Marketing sentymentu dla nich w zwi\u0105zku z tym jest czym\u015b kompletnie niedost\u0119pnym.<\/p>\n\n\n\n

Dla nich musi istnie\u0107 osobna \u015bcie\u017cka, osobna oferta, oddzielny j\u0119zyk i oddzielna wizja. <\/strong>To mo\u017ce by\u0107 przestrze\u0144, na kt\u00f3r\u0105 warto pu\u015bci\u0107 tych m\u0142odych wilk\u00f3w, \u017ceby zacz\u0119li budowa\u0107 komunikacj\u0119 do pokolenia, kt\u00f3re jest im bli\u017csze. Czyli to nie powinno by\u0107 \u2013 wr\u00f3\u0107my do czego\u015b, co by\u0142o \u2013 ale budujmy co\u015b, czego jeszcze nie ma. I r\u00f3bmy to razem!<\/p>\n\n\n\n

I Reagan to rozumia\u0142. Morning in America<\/em> by\u0142o skierowane zar\u00f3wno do starszych wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy pami\u0119tali okres prosperity<\/em>, jak i dla m\u0142odszych, kt\u00f3rzy chcieli jej do\u015bwiadczy\u0107 po raz pierwszy. I to by\u0142y dwie grupy rozdzielone, ale jeden przekaz i r\u00f3\u017cne rezonanse w zwi\u0105zku z tym. I jeszcze jedna obserwacja, kt\u00f3ra wed\u0142ug mnie jest kluczowa.<\/p>\n\n\n\n

Lider komunikacyjny formacji w opozycji nie powinien podkr\u0119ca\u0107 emocji. On powinien je stabilizowa\u0107. Wszyscy dooko\u0142a mog\u0105 podkr\u0119ca\u0107 emocje. Wyborca zm\u0119czony kryzysem nie szuka kolejnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest w amoku w szale\u0144stwie i podkr\u0119ca w\u0142a\u015bnie stan ich rozedrgania. Szuka kogo\u015b, kto wygl\u0105da tak, jakby wiedzia\u0142, co robi\u0107 nast\u0119pnego dnia po przej\u0119ciu steru. I jest bardzo stabilny, bardzo stanowczy i bardzo zdecydowany i bardzo, ale to bardzo zr\u00f3wnowa\u017cony.<\/p>\n\n\n\n

Angela Merkel przez 16 lat rz\u0105dzenia budowa\u0142a sw\u00f3j wizerunek dok\u0142adnie na tej zasadzie. Nie na charyzmacie, bo z nim by\u0142o dosy\u0107 ci\u0119\u017cko, nie na emocjach, bo te\u017c trudno by\u0142o j\u0105 kocha\u0107, ale na spokoju, kt\u00f3ry komunikowa\u0142a, \u017ce sytuacja pod moimi rz\u0105dami jest zawsze pod kontrol\u0105. Mam plan, wiem co robi\u0119 i id\u0119 do przodu, \u017ceby Niemcy mia\u0142y lepiej, \u017ceby budowa\u0142y swoj\u0105 pozycj\u0119 stabilniej, \u015bwiadomie.<\/p>\n\n\n\n

I w Polsce ten rodzaj lidera jest, mam wra\u017cenie, nieobecny w debacie politycznej opozycji.<\/strong> To nie dlatego, \u017ce tacy ludzie tam nie istniej\u0105, albo takich ludzi nie ma. Tylko dlatego, \u017ce ta architektura przekazu ich po prostu nie wysuwa, bo jest zdominowana przez reaktywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra promuje emocje nad spokojem. I zasi\u0119g, tani zasi\u0119g i kupowanie zasi\u0119g\u00f3w nad wiarygodno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

No wi\u0119c pi\u0119\u0107 zasad, kt\u00f3re powinienem sprzeda\u0107 w zasadzie ka\u017cdej formacji, kt\u00f3ra chcia\u0142aby wygra\u0107 z pozycji opozycji.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, architektura przekazu musi by\u0107 \u015bwiadoma, egzekwowana z \u017celazn\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 i niemal\u017ce z pruskim charakterem dzia\u0142ania wdra\u017cana: 10% reaktywne, 20-30% analityczne, oparte na danych, no i 60-70% wizyjne. I ta proporcja jest wynikiem analizy dziesi\u0105tek, je\u015bli nie setek, kampanii wyborczych na ca\u0142ym \u015bwiecie. A odwr\u00f3cenie tego, to jest pr\u00f3ba zawr\u00f3cenia prawide\u0142, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 w \u015bwiecie \u2013 patykiem \u2013 i nawet przy \u015bwietnych ludziach i dobrym programie zawsze b\u0119dzie prowadzi\u0142o do kl\u0119ski.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, kanibalizm narracyjny musi by\u0107 zlikwidowany natychmiast. Ka\u017cdy wewn\u0119trzny sp\u00f3r, kt\u00f3ry trafia do przestrzeni publicznej, to jest strza\u0142 w g\u0142ow\u0119. To jest slot ukradziony w\u0142asnej formacji. Wi\u0119c dyscyplina komunikacji to nie jest jaki\u015b luksus, to jest warunek koniecznej skuteczno\u015bci. Trzeba sobie wprost powiedzie\u0107. Je\u015bli ma by\u0107 fronda, to t\u0105 frond\u0119 albo likwidujemy, albo usuwamy ludzi. Nie ma innej mo\u017cliwo\u015bci. Ale pod warunkiem, \u017ce nagle zacznie pracowa\u0107 wszystkie pi\u0119\u0107 mechanizm\u00f3w, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0119. No bo by\u0107 mo\u017ce oni dlatego zaczynaj\u0105 j\u0105trzy\u0107 i zaczynaj\u0105 budowa\u0107 jakie\u015b alternatywy, poniewa\u017c nikt nie stosuje pozosta\u0142ych zasad, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Po trzecie, lider musi sprzedawa\u0107 wizj\u0119, a nie recenzowa\u0107 konkurencj\u0119. Ka\u017cde wyst\u0105pienie lidera musi zawiera\u0107 odpowied\u017a na pytanie, po co trzeba i nale\u017cy i powinni\u015bcie g\u0142osowa\u0107 na nas, a nie dlaczego tamci s\u0105 \u017ali. To jest zadanie dla dziennikarzy i publicyst\u00f3w, a nie dla lidera politycznego ruchu opozycyjnego. Lider musi zawsze m\u00f3wi\u0107 o tym, dok\u0105d zmierzamy, a nie sk\u0105d uciekamy. Bo kontroluje sytuacj\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po czwarte. To jest co\u015b, co jest zdumiewaj\u0105ce, z czego si\u0119 w Polsce nie korzysta kompletnie. Biografia lidera cz\u0119sto jest gigantycznym kapita\u0142em narracyjnym. Ka\u017cdy lider, kt\u00f3ry zmierzy\u0142 si\u0119 w swoim \u017cyciu z ci\u0119\u017ck\u0105 sytuacj\u0105 i wyszed\u0142 na prost\u0105 drog\u0119, co\u015b osi\u0105gn\u0105\u0142, ma autentyczny zas\u00f3b wiarygodno\u015bci, kt\u00f3rego si\u0119 nie da po prostu kupi\u0107. Wystarczy jego histori\u0119 opowiedzie\u0107, albo \u017ceby w swoich wypowiedziach nawi\u0105zywa\u0142 do element\u00f3w biograficznych, kt\u00f3re s\u0105 nie k\u0142amstwem, tylko po prostu prawd\u0105 opowie\u015bci. Je\u015bli to jest wszyte w codzienny przekaz, to po prostu dzia\u0142a. Nie na takiej zasadzie, \u017ce za ka\u017cdym razem cytujemy pe\u0142ne CV, tylko jako dow\u00f3d kompetencji w obliczu gigantycznego wyzwania.<\/p>\n\n\n\n

I jeszcze ostatnia rzecz \u2013 pi\u0105ta. Krytyka zawsze musi by\u0107 merytoryczna, a nie emocjonalna. Krytyka oparta na danych buduje autorytet. Krytyka oparta wy\u0142\u0105cznie na emocjach buduje zasi\u0119gi, ale niszczy powag\u0119. A formacja aspiruj\u0105ca do w\u0142adzy powinna wiedzie\u0107, kiedy u\u017cywa kt\u00f3rej i dlaczego, i w jakiej proporcji.<\/p>\n\n\n\n

Tak jak pa\u0144stwu m\u00f3wi\u0142em, Blair rozumia\u0142 mechanizm slot\u00f3w informacyjnych, no i wygra\u0142 w 1994 roku. Regan w 1976 by\u0142 jeszcze skuteczniejszy. Tych lider\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142o w zasadzie jedno. W momencie, kiedy mogli \u0142atwo wpa\u015b\u0107 w pu\u0142apk\u0119 reaktywno\u015bci, po prostu wybrali wizj\u0119. W momencie, kiedy mogli zdefiniowa\u0107 siebie przez swojego przeciwnika, \u017ceby wzmocni\u0107 teoretycznie zasi\u0119gi i oddzia\u0142ywanie w przestrzeni potencjalnych wyborc\u00f3w, to zdefiniowali siebie przez w\u0142asn\u0105 ofert\u0119. Trudniejsze, ale skuteczniejsze i \u2013 wygrali.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce ten wyb\u00f3r jest wci\u0105\u017c, mam wra\u017cenie, do wykonania. Zasoby s\u0105, dorobek jest, dane s\u0105 i biografie, \u017ceby by\u0142o \u015bmieszniej. Tak\u017ce ludzie, kt\u00f3rzy zostali delegowani do ci\u0105gni\u0119cia tego wagonika, maszyni\u015bci, maj\u0105 znakomite biografie, kt\u00f3re do tego si\u0119 nadaj\u0105. To jest szok, \u017ce nikt tego nie wykorzystuje.<\/p>\n\n\n\n

Brakuje w zasadzie tylko jednego \u2013 decyzji, kt\u00f3ra by spowodowa\u0142a, \u017ce te rzeczy, o kt\u00f3rych Pa\u0144stwu m\u00f3wi\u0119, te zasoby, kt\u00f3re s\u0105, by\u0142y u\u017cywane \u015bwiadomie, a nie wszystko rozgrywa\u0142o si\u0119 od przypadku do przypadku i \u017ceby to by\u0142o wykorzystywane systematycznie, w odpowiednich proporcjach i mia\u0142o jaki\u015b harmonogram. Oraz strategi\u0119, kt\u00f3ra jest strategi\u0105 celu, a nie tymczasowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Polska potrzebuje dzi\u015b powa\u017cnej alternatywy dla rz\u0105dz\u0105cych. Wyborcy, nawet ci, kt\u00f3rzy doskonale wiedz\u0105, czego obecny rz\u0105d nie dowozi \u2013 a nie dowozi praktycznie wszystkiego, a nawet wi\u0119cej, ni\u017c si\u0119 spodziewano, \u017ce nie dowiezie \u2013 chc\u0105 te\u017c wiedzie\u0107, na co g\u0142osuj\u0105 i dlaczego maj\u0105 z powrotem zag\u0142osowa\u0107 albo dlaczego nie maj\u0105 ju\u017c nigdy g\u0142osowa\u0107. A nie tylko przeciwko czemu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym, dop\u00f3ki ta odpowied\u017a nie b\u0119dzie jasna, nie b\u0119dzie prosta w\u0142a\u015bnie i powtarzana systematycznie \u2013 \u017cadna ilo\u015b\u0107 reaktywnych post\u00f3w, konferencji prasowych, ani medialnych happening\u00f3w, tego wszystkiego, o czym dzisiaj powiedzia\u0142em, nie zast\u0105pi.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c jak widzicie, Polska nie potrzebuje wielkich wizji, chocia\u017c te\u017c si\u0119 przydadz\u0105, na pewno nie zaszkodz\u0105. Potrzebuje przede wszystkim tego, \u017ceby kto\u015b zacz\u0105\u0142 w ko\u0144cu rusza\u0107 g\u0142ow\u0105. Znaczy, opozycja potrzebuje. My wszyscy potrzebujemy tego, \u017ceby nie gada\u0107, a realizowa\u0107. No i w zwi\u0105zku z tym formacja, kt\u00f3ra aspiruje do rz\u0105dzenia, te\u017c potrzebuje, \u017ceby sama si\u0119 z sob\u0105 pouk\u0142ada\u0142a i wiedzia\u0142a, o co jej chodzi. I wtedy dopiero, gdy b\u0119dzie przekonuj\u0105ca w tej materii, niech szuka tego, jak nas przekona\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wtedy Polska ma szans\u0119 zwyci\u0119\u017ca\u0107, o paradoksie. Bo ca\u0142a opozycja, kt\u00f3ra dzisiaj w Polsce jest, gdyby si\u0119 ogarn\u0119\u0142a, na pewno stworzy\u0142aby lepsz\u0105 ofert\u0119, ni\u017c ta w\u0142adza, kt\u00f3ra, drodzy Pa\u0144stwo, sami wiecie jaka jest. Wi\u0119c nie trzeba jej recenzowa\u0107, nie trzeba jej pozostawia\u0107 slot\u00f3w informacyjnych, nie trzeba si\u0119 ni\u0105 zajmowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba wymy\u015bli\u0107 Polsk\u0119 od nowa, na nowo. By\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo z nowymi lud\u017ami, ale by\u0107 mo\u017ce buduj\u0105c tak\u017ce na zasobach, kt\u00f3re ju\u017c s\u0105, ale s\u0105 inne ni\u017c te, kt\u00f3re s\u0105 teraz zaanga\u017cowane w organizacj\u0119 naszego \u017cycia. Czego Pa\u0144stwu i sobie przede wszystkim \u017cycz\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n