{"id":6384,"date":"2026-04-16T11:58:41","date_gmt":"2026-04-16T09:58:41","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6384"},"modified":"2026-04-16T11:58:41","modified_gmt":"2026-04-16T09:58:41","slug":"poczatek-zlotej-serii-w","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6384","title":{"rendered":"Pocz\u0105tek z\u0142otej serii w…"},"content":{"rendered":"\n

Galeria Miejska we Wroc\u0142awiu zafundowa\u0142a nam \u201eSzalone lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te\u201d w duchu swoistego wehiku\u0142u czasu \u2013 bo nie o ostatnie dziesi\u0119ciolecie XX stulecia tutaj chodzi, lecz o ko\u0144cz\u0105cych dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tk\u0119 dw\u00f3ch plastyk\u00f3w wroc\u0142awskich, aktywnych przez dziesi\u0119ciolecia: Alojzego Gryta \u2013 rze\u017abiarza i Piotra Wieczorka \u2013 malarza i scenografa. I jak to w obyczaju wroc\u0142awskiej bohemy przyj\u0119to \u2013 wszystko b\u0119dzie na odwr\u00f3t, tak wi\u0119c i my najpierw b\u0119dziemy go\u015bci\u0107 scenografa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Piotr Wieczorek \u2013 Prezes Honorowy Okr\u0119gu Wroc\u0142awskiego Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Szalone lata… Piotra Wieczorka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w 1936 roku. Uko\u0144czy\u0142 histori\u0119 sztuki na Uniwersytecie Pozna\u0144skim i w 1964 roku malarstwo architektoniczne w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Sztuk Plastycznych we Wroc\u0142awiu. Zajmowa\u0142 si\u0119 ceramik\u0105 artystyczn\u0105 (z\u0142oty medal na Mi\u0119dzynarodowym Konkursie Ceramiki Artystycznej w Faenzie, 1966). Uprawia r\u00f3wnolegle scenografi\u0119. Tw\u00f3rca i wieloletni komisarz Galerii M\u0142odej Plastyki \u201eKalambur\u201d przy O\u015brodku Teatru Otwartego \u201eKalambur\u201d, a tak\u017ce stowarzyszenia artyst\u00f3w \u201eGrupa z Ku\u017aniczej\u201d. W okresie stanu wojennego \u2013 jeden z komisarzy niezale\u017cnej Okr\u0119gowej Wystawy Plastyki Wroc\u0142aw \u201a85. Wielokrotny prezes Wroc\u0142awskiego Okr\u0119gu Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w. Animator \u017cycia artystycznego w wielu obszarach kultury Wroc\u0142awia, gdzie mieszka.<\/p>\n\n\n\n

W tek\u015bcie katalogu aktualnej wystawy (w piwnicy Galerii Miejskiej przy ul. Kie\u0142ba\u015bniczej we Wroc\u0142awiu) przypomniano, \u017ce Piotr zaczyna\u0142 gry scenograficzne ju\u017c w 1958 roku w teatrze Eksperymentalnym w Koszalinie, \u017ce w teatrze Kalambur by\u0142 jego jednym z tw\u00f3rc\u00f3w i animator\u00f3w (\u201eteatr akcji i przedmiotu\u201d), wsp\u00f3\u0142autorem mi\u0119dzynarodowych sukces\u00f3w tej sceny i scenki kabaretowej w Piwnicy pod Edulem w klubie studenckim Pa\u0142acyk oraz \u201enadscenki\u201d Modern Jazz Trio Apieritiff Bieriozka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Adam Rz\u0105sa, Piotr Wieczorek. Wernisa\u017c performance, 1962, Klub Pa\u0142acyk.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wystawa w Galerii Miejskiej odbywa si\u0119 40 lat po wystawie w krypcie ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Marcina na Ostrowie Tumskim we Wroc\u0142awiu, gdzie w 1986 roku ujrzeli\u015bmy \u201eScenografie do nienapisanych tekst\u00f3w\u201d. Jerzy Ryba, kierownik Galerii \u201eNa Ostrowie\u201d tak skomentowa\u0142 ekspozycj\u0119:<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w, kt\u00f3re ogl\u0105damy na wystawie, to formalnie makiety projekt\u00f3w scenograficznych i to najcz\u0119\u015bciej dla sceny pude\u0142kowej. Reszta to scenografie widowisk plenerowych lub projekty dekoracji ulicznych, towarzysz\u0105cych r\u00f3\u017cnym imprezom mniej lub bardziej artystycznym. Tak wi\u0119c mieliby\u015bmy do czynienia z klasyczn\u0105 robot\u0105 scenografa, gdyby nie pewien drobiazg. Ot\u00f3\u017c, jako\u015b nie bardzo mo\u017cemy sobie przypomnie\u0107 dramaturg\u00f3w i dramaty, na kt\u00f3re powo\u0142uje si\u0119 autor, a elementy dekoracji ulicznych wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 raczej nie do przyj\u0119cia przez ewentualnych organizator\u00f3w wydarze\u0144, dla kt\u00f3rych zosta\u0142y zaprojektowane. Rzecz zaczyna by\u0107 interesuj\u0105ca: scenografia bez dramaturgii i dekoracja bez wydarzenia. (…) Czy nie ma w tych obiektach dramaturgii w\u0142asnej i dalej \u2013 czy jest w nich miejsce na inn\u0105, dodan\u0105 dramaturgi\u0119 \u2013 aktora i spektaklu teatralnego? (…) Co zrobi\u0142 Piotr Wieczorek? Rzecz najprostsz\u0105 \u2013 u\u017cy\u0142 do skonstruowania w\u0142asnej wypowiedzi plastycznej tego, co mia\u0142 pod r\u0119k\u0105, warsztatu scenografa, kt\u00f3rym pos\u0142uguje si\u0119 na co dzie\u0144. Ale zrobi\u0142 to tak, \u017ce odwr\u00f3ci\u0142 role \u2013 nie on (jak to jest w teatrze) ilustruje dramat, lecz ka\u017ce dramatowi s\u0142u\u017cy\u0107 sobie, odzieraj\u0105c go przy tym z dostoje\u0144stwa tekstu literackiego i sprowadzaj\u0105c w zasadzie do samego poj\u0119cia, zaledwie impulsu dla swojej i widza wyobra\u017ani. Ustanawia si\u0119 w ten spos\u00f3b wobec teatru osob\u0105 pierwsz\u0105, najwa\u017cniejsz\u0105 i samowystarczaln\u0105, jednocze\u015bnie wobec plastyki silnie akcentuj\u0105c literacko\u015b\u0107 swoich kompozycji, tak przecie\u017c niech\u0119tnie widzian\u0105 w \u015bwiecie czystej formy. Z drugiej strony konwencja makiety scenograficznej jest zwyczajnie atrakcyjna dla odbiorcy, czytelna i stosunkowo \u0142atwo poddaj\u0105ca si\u0119 zabiegom interpretacyjnym. Wyposa\u017cona w odno\u015bniki tekstowe czytelno\u015b\u0107 swoj\u0105 wydatnie zwi\u0119ksza, zaw\u0119\u017caj\u0105c wprawdzie swobod\u0119 interpretacji, ale w zamian oferuj\u0105c szans\u0119 pod\u0105\u017cania tropami autora, zdradzaj\u0105c jego fascynacje i spos\u00f3b my\u015blenia. My\u015blenia tak\u017ce pozaplastycznego. <\/em>(Jerzy Ryba, \u201eBunt scenografa\u201d, Suplement, Galeria Na Ostrowie, 1986).<\/p>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 faz\u0119 o nieco odmiennej typologii dzie\u0142 \u2013 projekt\u00f3w zapowiada\u0142a wtedy praca: Projekt elementu dekoracji z okazji 10. rocznicy powstania Towarzystwa Ochrony Czerwonego \u2013 ku czci Geta-Stankiewicza, 1986 \u2013 <\/em>dzisiaj powiedzieliby\u015bmy, \u017ce wprost prorocza.<\/p>\n\n\n\n

Zmieniaj\u0105c troch\u0119 punkt widzenia przedstawi\u0142em w\u00f3wczas sw\u00f3j obraz wizji \u015bwiata w teatrze mojego kolegi z Teatru Eksperymentalnego i z Teatru Kalambur, pomawiaj\u0105c go na \u0142amach miesi\u0119cznika \u201eOdra\u201d (w\u0142a\u015bnie obchodzi 60-lecie) o absolutystyczne intencje niejako i jak gdyby Ludwika XIV polskiej kultury:<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna a nawet trzeba przeprowadzi\u0107 analogi\u0119 pomi\u0119dzy metod\u0105 pracy Piotra Wieczorka, a tym, co robili nasi Wielcy Romantycy, kt\u00f3rzy pisali teksty dla nieistniej\u0105cego w\u00f3wczas teatru. Za ich \u017cycia utwory te nigdy nie ujrza\u0142y \u015bwiate\u0142 rampy. Piotr Wieczorek postuluje uruchomienie analogicznego procesu, kt\u00f3ry nieco tylko odbiega od znanych konwencji, a raczej od naszych przyzwyczaje\u0144 u\u0142o\u017conych przez tradycj\u0119. Proponuje, aby zamiast zaczyna\u0107 realizacj\u0119 teatralnego faktu artystycznego od napisania partytury tekstowej \u2013 rozpocz\u0105\u0107 tworzenie tej partytury od koncepcji kszta\u0142tu obrazowego, takiego kszta\u0142tu, kt\u00f3ry zawiera\u0142by w sobie model przestrzeni akcji i przedmiotu. Nie wiemy jeszcze, czy zawiera\u0142by na pewno koncepcj\u0119 aktora. (\u2026) Dzie\u0142a Piotra Wieczorka to koncepcje, te koncepcje to partytury teatralne. (\u2026) \u201eScenografie do nienapisanych tekst\u00f3w\u201d s\u0105 punktem doj\u015bcia do celu na d\u0142ugiej drodze rozwoju, momentem spe\u0142nienia. <\/em>(Zbigniew Makarewicz, \u201eTeatr to ja\u201d, Odra, nr 12, 1986).<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie Adam Rz\u0105sa nie napisa\u0142 w 1985rokutekstu pt. W\u0105ski prze\u0142yk<\/em>, do kt\u00f3rego jego kolega Piotr Wieczorek przedstawia\u0142 Projekt scenografii, <\/em>nigdy zreszt\u0105 taki tekst nie powsta\u0142. Po latach\u015bwiat si\u0119 zmienia\u0142 i zmienia si\u0119 nadal, ale w pewnym sensie autor tych scenografii pozostaje w stale starannie podkre\u015blanym dystansie wobec zjawisk spo\u0142eczno-politycznej doczesno\u015bci. l nie zmieni\u0142 si\u0119 dobry humor scenografa, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 swoje marzenia na sfer\u0119 bardziej dostojn\u0105 i jednocze\u015bnie mocno niepewn\u0105 co do podstaw takiego optymizmu, rzek\u0142bym, podstaw ustrojowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Epitafium starej sosny.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Aby nie wszystko by\u0142o zamkni\u0119te w skrzynce po amunicji (ulubiony zbiornik na kolekcje Piotra) w 2017 roku nad jednym z kana\u0142\u00f3w Odry Piotr u\u0142o\u017cy\u0142 stos ze swoich prac i spopieli\u0142 kilkana\u015bcie dzie\u0142 zamykaj\u0105c jeden z okres\u00f3w intensywnej pracy nad form\u0105 i poetyckimi kontekstami tych asambla\u017cy. Towarzyszy\u0142o temu Auto da Fe <\/em>liczne grono przyjaci\u00f3\u0142 artysty. Nic si\u0119 nie sta\u0142o. Instytucje kultury jak to by\u0142o od lat sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu nawet nie pokiwa\u0142y swymi pustymi g\u0142owami. Nie ma miejsca w zbiorach publicznych na to \u201eco\u015b\u201d co wymyka si\u0119 prostym formu\u0142om ksi\u0119gowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Bez wzgl\u0119du na to jak oceni si\u0119 kiedy\u015b tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Piotra Wieczorka, jak post\u0105pi\u0105 \u201einstytucje kultury\u201d, spopielenie tych dzie\u0142 symbolizowa\u0142o porzucenie \u201estarego cz\u0142owieka\u201d, aby m\u00f3g\u0142 zacz\u0105\u0107 prac\u0119 \u201enowy cz\u0142owiek\u201d, kt\u00f3rego historia sztuki jeszcze si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Teatr Zachodu, i Piotr ze swoim teatrem, wylaz\u0142szy sam z siebie, w\u0142azi na coraz to inne cudze podw\u00f3rka. Na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX wieku \u201eteatralizuje\u201d \u2013 przekszta\u0142ca w gr\u0119 parateatraln\u0105 obyczaj malarskich wernisa\u017cy (to z Adamem Rz\u0105s\u0105), a po seansach kabaretu \u201eKalamburek\u201d w Piwnicy pod Edulem, siada do fortepianu, aby nadawa\u0107 ton i rytm przedstawieniom (performancom?) \u201eModern Jazz Trio Apieritiff Bieriozka\u201d (m.in. z Ryszardem Ukla\u0144skim). Buduje przestrzenie spektakli wroc\u0142awskich teatr\u00f3w i widowisk, kameralnych i plenerowych, a tak\u017ce, jako rze\u017abiarz (?), stawia anty-pomniki na wroc\u0142awskim Rynku i tak wkracza ze swoimi paradoksalnymi kompozycjami przestrzennymi w nowy XXI wiek.<\/p>\n\n\n\n

Buduje teraz swoist\u0105 poetyk\u0119 przestrzennych utwor\u00f3w, w kt\u00f3rych sentyment do postaci wybitnego kolegi artysty \u0142\u0105czy si\u0119 z grotesk\u0105. To w projekcie pomnika Geta-Stankiewicza (2013) skojarzy Wieczorek charakterystyczne okulary \u201eMistrza Miedziorytu\u201d z ulubionym jego warzywem \u2013 marchewk\u0105. I oto jajo, forma jak najbardziej zamkni\u0119ta, uhonorowane na fotelu podkradzionym Aleksandrowi hrabiemu Fredrze, wyst\u0119puje na Rynku wroc\u0142awskim jako symbol \u201eTeatru Otwartego\u201d z okazji znakomitego festiwalu (1975). Wielki paluch z wy\u0142upiastymi oczami ostrzega przed zbytnim rozbawieniem dociekliwie \u015bledz\u0105c t\u0142um i kogo\u015b tam w t\u0142umie (Pomnik Artysty Plastyka z okazji 100-lecia Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w, 2011).<\/p>\n\n\n\n

Za ka\u017cdym razem, czy to prowadz\u0105c galeri\u0119 przy teatrze Kalambur, czy redaguj\u0105c druki Grupy z Ku\u017aniczej lub projektuj\u0105c swoje pomnikowe i anty-pomnikowe formy przestrzenne, Wieczorek najpierw rozk\u0142ada\u0142 te \u201ezabawki\u201d, ich sensy, symbole i obrazy, na cz\u0119\u015bci pierwsze. Ale potem sk\u0142ada\u0142 je w jakim\u015b nowym porz\u0105dku, innym ni\u017c \u0142ad zaprogramowany przez projektant\u00f3w i producent\u00f3w \u2013 przez tradycj\u0119 i obyczaj, przez wielkich mistrz\u00f3w przesz\u0142o\u015bci i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Ani stylistyki minionych wiek\u00f3w, ani radykalne dyktaty artystycznej awangardy nie mia\u0142y w tym decyduj\u0105cego udzia\u0142u. Liczy\u0142 si\u0119 taki porz\u0105dek, jaki w tym momencie odpowiada\u0142 wra\u017cliwo\u015bci artysty co do \u0142adu moralnego i wyrafinowanej warto\u015bci formy. Takie w\u0142a\u015bnie s\u0105 teraz \u201epomniki i wspomniki\u201d w Galerii Miejskiej.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Wieczorek nie jest pierwszym malarzem, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 swoj\u0105 prac\u0119 w sztukach pi\u0119knych od znawstwa w historii sztuki (np. Vincent van Gogh). Tkwi\u0105c po uszy w teatrze i w teatrze maj\u0105c pocz\u0105tek praktyki, mia\u0142 te\u017c znacz\u0105ce osi\u0105gni\u0119cia w czystej plastyce, jak z\u0142oty medal w Mi\u0119dzynarodowym Konkursie Ceramiki Artystycznej w Faenzie we W\u0142oszech w 1966 roku.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cne by\u0142y jednak\u017ce wyr\u00f3\u017cnienia w pracy nad plastyk\u0105 teatralnych spektakli, jak na przyk\u0142ad nagroda za scenografi\u0119 w 1978 roku na Og\u00f3lnopolskim Festiwalu Sztuk Dzieci\u0119cych w Wa\u0142brzychu. Sukcesy \u201eKalambura\u201d wprowadzi\u0142y Piotra Wieczorka na sceny teatr\u00f3w zawodowych. Szczeg\u00f3lne wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 si\u0119 by\u0142a oprawa plastyczna dramatu Tadeusza R\u00f3\u017cewicza \u201eBia\u0142e ma\u0142\u017ce\u0144stwo\u201d w 1975 roku we wroc\u0142awskim Teatrze Wsp\u00f3\u0142czesnym w re\u017cyserii Kazimierza Brauna. Od 1974 roku zosta\u0142 Wieczorek sta\u0142ym scenografem \u201eImpartu\u201d i wkroczy\u0142 ze swymi przestrzennymi kompozycjami na wroc\u0142awski Rynek Starego Miasta. Dobrym nowym pocz\u0105tkiem, w pewnym sensie nowym rodzajem dzie\u0142a przestrzennego, by\u0142y kompozycje z 1975 roku symbolizuj\u0105c przewrotnie, w formach przestrzennych, V Mi\u0119dzynarodowy Festiwal Teatru Otwartego.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce warto towarzyszy\u0107 tak\u017ce sk\u0142adaniu nowych cytat\u00f3w wzi\u0119tych z tekst\u00f3w natury i zestawianiu ich z b\u0142yskotkami technicznej cywilizacji. Mamy przecie\u017c do czynienia z my\u015bliwym rozmi\u0142owanym w urokach dalekich od naszej betonowej rzeczywisto\u015bci. Sp\u00f3jrzmy na Nagrobek dzi\u0119cio\u0142a (2023), lub na Epitafium Starej sosny (2010), a mo\u017ce i na Monument znaleziony w Kampinosie (2021).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Galeria Miejska we Wroc\u0142awiu zafundowa\u0142a nam \u201eSzalone lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te\u201d w duchu swoistego wehiku\u0142u czasu \u2013 bo nie o ostatnie dziesi\u0119ciolecie XX stulecia tutaj chodzi, lecz o ko\u0144cz\u0105cych dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tk\u0119 dw\u00f3ch plastyk\u00f3w wroc\u0142awskich, aktywnych przez dziesi\u0119ciolecia: Alojzego Gryta \u2013 rze\u017abiarza i Piotra Wieczorka \u2013 malarza i scenografa. I jak to w obyczaju wroc\u0142awskiej bohemy przyj\u0119to \u2013 wszystko… Czytaj dalej Pocz\u0105tek z\u0142otej serii w…<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":6385,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[411],"tags":[],"class_list":["post-6384","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-85","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6384","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6384"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6384\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6389,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6384\/revisions\/6389"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}