{"id":6301,"date":"2026-04-01T20:25:10","date_gmt":"2026-04-01T18:25:10","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6301"},"modified":"2026-04-01T20:25:10","modified_gmt":"2026-04-01T18:25:10","slug":"pisanka-symbol-swiat-wielkanocnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6301","title":{"rendered":"Pisanka \u2013 symbol \u015bwi\u0105t wielkanocnych"},"content":{"rendered":"\n

W obchodach \u015bwi\u0105t wielkanocnych, przypadaj\u0105cych zawsze po wczesnowiosennym zr\u00f3wnaniu dnia z noc\u0105, splataj\u0105 si\u0119 tradycje antyczne, poga\u0144skie i chrze\u015bcija\u0144skie. W obrz\u0119dowo\u015bci tego okresu szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o jajko \u2013 rekwizyt o niezwyk\u0142ej symbolice si\u0119gaj\u0105cej czas\u00f3w przedchrze\u015bcija\u0144skich. Wielkanoc bez jajka by\u0142aby tym, czym w Polsce by\u0142oby Bo\u017ce Narodzenie bez op\u0142atka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ekspozycja pisanek w Muzeum Etnograficznym w Krakowie. Fot. Beata Stragierowicz.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dekorowane jajka, czyli pisanki s\u0105 dzi\u015b najbardziej charakterystycznym atrybutem \u015bwi\u0105t Zmartwychwstania Pa\u0144skiego. Najstarsze zdobione jajka powstawa\u0142y w Mezopotamii. Znane by\u0142y te\u017c w staro\u017cytnej Grecji i w staro\u017cytnym Rzymie. W Polsce najstarsze pisanki datowane s\u0105 na X wiek i pochodz\u0105 z wykopalisk archeologicznych we Wroc\u0142awiu i w Opolu.<\/p>\n\n\n\n

Jajko-pisanka dla naszych praprzodk\u00f3w by\u0142o symbolem solarnym uciele\u015bniaj\u0105cym nowe \u017cycie, a chrze\u015bcija\u0144stwo rozszerzy\u0142o to o symbolik\u0119 wiary w zmartwychwstanie Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

Trudno ustali\u0107 moment, w kt\u00f3rym pojawi\u0142y si\u0119 pisanki, gdy\u017c ich pocz\u0105tki obros\u0142y wieloma legendami. Jedna z nich m\u00f3wi, \u017ce zwyczaj ten zawdzi\u0119czamy Marii Magdalenie, kt\u00f3ra rozpaczaj\u0105c przy grobie Jezusa nagle ujrza\u0142a anio\u0142a, kt\u00f3ry przekaza\u0142 jej nowin\u0119, \u017ce Chrystus zmartwychwsta\u0142. Uradowana pobieg\u0142a do domu, a tam zobaczy\u0142a wszystkie jaja zabarwione na czerwono. Gdy wysz\u0142a z nimi przed dom, spotka\u0142a aposto\u0142\u00f3w i zacz\u0119\u0142a je im rozdawa\u0107, g\u0142osz\u0105c wie\u015b\u0107 o zmartwychwstaniu Pana. W ten spos\u00f3b pisanka sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c prezentem wielkanocnym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jajko nacechowane \u017cyciodajn\u0105 energi\u0105 i moc\u0105 pobudzania wegetacji by\u0142o zwi\u0105zane z przedchrze\u015bcija\u0144skim \u015bwi\u0119tem wiosny. Po wprowadzeniu w Polsce chrze\u015bcija\u0144stwa jajek-pisanek nie mo\u017cna by\u0142o spo\u017cywa\u0107 w okresie wielkanocnym, poniewa\u017c by\u0142 to wcze\u015bniej wa\u017cny rekwizyt s\u0142u\u017c\u0105cy poga\u0144skim praktykom o charakterze magicznym. Ta silnie zakorzeniona tradycja d\u0142ugo nie by\u0142a przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 akceptowana. Dopiero w XII wieku nast\u0105pi\u0142a niejako chrystianizacja jajek i w\u0142\u0105czenie ich do zwyczaj\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych. Z czasem zauwa\u017cono bowiem, \u017ce symbol odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia i pokonania \u015bmierci mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c symbolem zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa i jego triumfu nad \u015bmierci\u0105. Kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 zezwoli\u0142, aby jajko sta\u0142o si\u0119 elementem obchod\u00f3w \u015bwi\u0105t wielkanocnych, nale\u017ca\u0142o je jednak \u015bwi\u0119ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Echa poga\u0144skich wierze\u0144 zwi\u0105zanych z jajami przetrwa\u0142y w zwyczajach i praktykach ludowych. Ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 \u017cyciodajn\u0105 moc jajko mia\u0142o posiada\u0107 w\u0142a\u015bciwo\u015bci magiczne, uzdrawiaj\u0105ce i ochronne. By\u0142o wykorzystywane jako rekwizyt w rytua\u0142ach p\u0142odno\u015bci, zalecane jako afrodyzjak i pot\u0119\u017cny amulet przeciw czarom. S\u0142u\u017cy\u0142o tak\u017ce do praktyk wr\u00f3\u017cbiarskich. Jajka zakopane w skiby p\u00f3l i grz\u0105dki ogrod\u00f3w mia\u0142y gwarantowa\u0107 urodzaj, a mycie si\u0119 w wodzie pochodz\u0105cej z gotowania jajek mia\u0142o dodawa\u0107 zdrowia i urody.<\/p>\n\n\n\n

Z czasem jajko sta\u0142o si\u0119 nieodzownym elementem \u015bwi\u0105t Zmartwychwstania Pa\u0144skiego \u2013 symbolizuje odrodzenie nowego \u017cycia i pokonanie \u015bmierci. Nie mo\u017ce go zabrakn\u0105\u0107 na \u015bwi\u0105tecznym stole. Stanowi g\u0142\u00f3wny sk\u0142adnik potraw i ozdob\u0119 wielkanocnych zwyczaj\u00f3w. W\u0142a\u015bciwo\u015bci i znaczenia jajka podkre\u015bla jego dekoracja. Barwny \u015bwiat pi\u0119knie zdobionych jajek mo\u017cemy podziwia\u0107 w muzeach dedykowanych pisankarstwu \u2013 ulotnej sztuce zwi\u0105zanej z wielkanocnym misterium.<\/p>\n\n\n\n

W 2004 roku, w obr\u0119bie Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu, powsta\u0142o Muzeum Pisanki. Znalaz\u0142y si\u0119 w nim zar\u00f3wno jajka zdobione dawnymi technikami i motywami, wywodz\u0105ce si\u0119 z tradycji regionalnych, jak i zdobione artystycznie, za pomoc\u0105 nowych technik, z u\u017cyciem nowych materia\u0142\u00f3w i wzornictwa. Odbiegaj\u0105c od tradycji ludowej, s\u0105 one ju\u017c znakiem naszych czas\u00f3w, wyrazem indywidualnych mo\u017cliwo\u015bci artystycznych ich autor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pisankarstwo to sztuka ulotna, zwi\u0105zana z misterium wielkanocnym. Muzeum przed\u0142u\u017ca jej trwanie, dokumentuj\u0105c pisanki \u2013 jak\u017ce wa\u017cny obrz\u0119dowo i plastycznie element \u015bwi\u0105t Zmartwychwstania Pa\u0144skiego. Reprezentatywne kolekcje pisanek zgromadzone zosta\u0142y w wielu muzeach etnograficznych, m.in. w Krakowie i we Wroc\u0142awiu. Kruche, subtelnie zdobione dzie\u0142a sztuki r\u0119kodzielniczej ciesz\u0105 oczy, a gdy zaistniej\u0105 w przestrzeni domowej \u2013 pe\u0142ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c funkcje dekoracyjne.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W obchodach \u015bwi\u0105t wielkanocnych, przypadaj\u0105cych zawsze po wczesnowiosennym zr\u00f3wnaniu dnia z noc\u0105, splataj\u0105 si\u0119 tradycje antyczne, poga\u0144skie i chrze\u015bcija\u0144skie. W obrz\u0119dowo\u015bci tego okresu szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o jajko \u2013 rekwizyt o niezwyk\u0142ej symbolice si\u0119gaj\u0105cej czas\u00f3w przedchrze\u015bcija\u0144skich. Wielkanoc bez jajka by\u0142aby tym, czym w Polsce by\u0142oby Bo\u017ce Narodzenie bez op\u0142atka. Dekorowane jajka, czyli pisanki s\u0105 dzi\u015b najbardziej… Czytaj dalej Pisanka \u2013 symbol \u015bwi\u0105t wielkanocnych<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":6302,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[410],"tags":[],"class_list":["post-6301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-84","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6301"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6305,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6301\/revisions\/6305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}