{"id":6023,"date":"2026-03-02T13:47:22","date_gmt":"2026-03-02T12:47:22","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6023"},"modified":"2026-03-02T13:48:42","modified_gmt":"2026-03-02T12:48:42","slug":"po-siedmiu-latach-staran-jest-zgoda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=6023","title":{"rendered":"Po siedmiu latach stara\u0144 jest zgoda"},"content":{"rendered":"\n

Ukraina zatwierdza prace poszukiwawcze IPN w <\/strong>Hucie Pieniackiej<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Setki spalonych wsi. Historia, kt\u00f3ra nie przebi\u0142a si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W latach II wojny \u015bwiatowej na podbitych przez III Rzesz\u0119 terytoriach dosz\u0142o do pacyfikacji setek wsi i miasteczek. Powody, dla kt\u00f3rych okupant, czy kolaboruj\u0105ce z nim grupy dokonywa\u0142y owych ekspedycji by\u0142y r\u00f3\u017cne: demonstracja si\u0142y, kara za \u201eprzewinienia\u201d, odwet, ch\u0119\u0107 fizycznej eliminacji danej zbiorowo\u015bci lub jej cz\u0119\u015bci, ob\u0142awy na ukrywaj\u0105cych si\u0119 partyzant\u00f3w na danym obszarze. Historie niekt\u00f3rych z nich s\u0105 dobrze znane. Francuskie Oradour-sur-Glane i czeskie Lidice, to dwie miejscowo\u015bci, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 symbolami okrucie\u0144stwa wobec niewinnej ludno\u015bci cywilnej oraz punktami odniesienia dla dzie\u0142 kultury, podejmuj\u0105cych tematyk\u0119 bestialstwa konflikt\u00f3w zbrojnych. Przypominaj\u0105 o nich r\u00f3\u017cnorodne upami\u0119tnienia czy nazwy ulic.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce Sejm Rzeczypospolitej 29 wrze\u015bnia 2017 roku ustanowi\u0142 12 lipca Dniem Walki i M\u0119cze\u0144stwa Wsi Polskiej. Jest to symboliczna data, zwi\u0105zana z pacyfikacj\u0105 Michniowa, w kt\u00f3rym w 1999 powsta\u0142o muzeum pami\u0119ci. Jednak\u017ce do dnia dzisiejszego najmniej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 pacyfikacjom miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych na by\u0142ych Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich. Pami\u0119\u0107 ta pozostaje w zasadzie nieobecne w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci, zar\u00f3wno w skali mi\u0119dzynarodowej, jak i krajowej. Nie m\u00f3wi si\u0119 o nich w mediach, audycjach radiowych ani nie po\u015bwi\u0119ca si\u0119 im g\u0142o\u015bnych publikacji o szerokich zasi\u0119gach. A to w\u0142a\u015bnie na Kresach dokonywano ogromnej liczby napad\u00f3w na bezbronnych cywili organizowanych zar\u00f3wno przez sowiet\u00f3w, Niemc\u00f3w, jak i ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w. Do jednych z takich pacyfikacji dosz\u0142o 28 lutego 1944 roku w miejscowo\u015bci Huta Pieniacka.<\/p>\n\n\n\n

Wie\u015b na uboczu historii. Do czasu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Przed pacyfikacj\u0105 Huta Pieniacka (nazwa miejscowo\u015bci z 1875 pochodzi\u0142a od huty szk\u0142a) by\u0142a jedn\u0105 z wi\u0119kszych polskich miejscowo\u015bci na tym obszarze. Znajdowa\u0142a si\u0119 w po\u0142udniowo-zachodniej cz\u0119\u015bci powiatu brodzkiego, przy p\u00f3\u0142nocno-wschodniej granicy powiatu z\u0142oczowskiego. Najbli\u017cszymi wi\u0119kszymi miastami by\u0142y Brody i Z\u0142ocz\u00f3w. Aby dotrze\u0107 do drogi bitej, nale\u017ca\u0142o przeby\u0107 oko\u0142o 10 km w ka\u017cd\u0105 stron\u0119 drog\u0105 gruntow\u0105, kt\u00f3ra w zimie i porach deszczowych by\u0142a nieprzejezdna dla furmanek.<\/p>\n\n\n\n

Huta Pieniacka by\u0142a praktycznie samowystarczalna, mieszka\u0144cy trudnili si\u0119 ciesielstwem, kowalstwem i bednarstwem. Na polach uprawiano ziemniaki, \u017cyto, j\u0119czmie\u0144, owies, gryk\u0119, proso, pszenic\u0119, konopie i len. Hodowano byd\u0142o, trzod\u0119 chlewn\u0105 oraz dr\u00f3b. Przetwarzanie surowc\u00f3w rolnych odbywa\u0142o si\u0119 na miejscu lub w okolicznych wsiach. Miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a za\u0142o\u017cona na planie okr\u0119gu, znajdowa\u0142y si\u0119 w niej w\u0105w\u00f3z oraz niewielkie wzniesienie, na kt\u00f3rym w 1928 roku wybudowano ko\u015bci\u00f3\u0142. Wcze\u015bniej wierni modlili si\u0119 w drewnianej kaplicy.<\/p>\n\n\n\n

W 1939 roku, wed\u0142ug miejscowego spisu we wsi znajdowa\u0142y si\u0119 173 gospodarstwa, a na sta\u0142e mieszka\u0142o tu 760 os\u00f3b. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w wyje\u017cd\u017ca\u0142o sezonowo lub na d\u0142u\u017cej za prac\u0105 \u2013 w okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142o to zjawisko bardzo cz\u0119ste. Dzia\u0142a\u0142a czteroklasowa szko\u0142a powszechna. By\u0142a te\u017c \u015bwietlica, organizowano pota\u0144c\u00f3wki, a mieszka\u0144cy mieli dost\u0119p do punkt\u00f3w czytelniczych. Tu\u017c za ko\u015bcio\u0142em znajdowa\u0142o si\u0119 boisko, wa\u017cne miejsce spotka\u0144 m\u0142odzie\u017cy. Cho\u0107 wci\u0105\u017c przewa\u017ca\u0142y drewniane domy, coraz cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 budynki z elementami murowanymi. By\u0142 to znak rozwoju i rosn\u0105cych aspiracji mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Najpierw strza\u0142y, potem ogie\u0144<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie 1943 i na pocz\u0105tku 1944 roku, w okresie nasilenia napa\u015bci nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na polskie wsie kresowe w Ma\u0142opolsce Wschodniej, Polacy, ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa grupowali si\u0119 w wi\u0119kszych miejscowo\u015bciach \u2013 do Huty Pieniackiej przenios\u0142a si\u0119 ludno\u015b\u0107 z okolicznych wiosek. Utworzono oddzia\u0142 samoobrony. W tym czasie w miejscowo\u015bci ulokowali si\u0119 sowieccy partyzanci, kt\u00f3rzy korzystali z szeroko rozumianej pomocy mieszka\u0144c\u00f3w w zamian za bro\u0144. Dowodzi\u0142 nimi Dmitrij Miedwiediew, pseudonim \u201eBorys Krutikow\u201d. Cho\u0107 mieszka\u0144cy mieli za sob\u0105 do\u015bwiadczenie sowieckiej okupacji z lat 1939-1941, w obliczu \u015bmiertelnego zagro\u017cenia szukali jakiejkolwiek pomocy.<\/p>\n\n\n\n

Miejscowe struktury UPA nie dysponowa\u0142y si\u0142ami pozwalaj\u0105cymi na samodzielne przeprowadzenie ataku na wie\u015b. Uderzenia dokonali Ukrai\u0144cy pe\u0142ni\u0105cy s\u0142u\u017cb\u0119 w formacjach podporz\u0105dkowanych III Rzeszy, natomiast decyzja o likwidacji miejscowo\u015bci podj\u0119\u0142a administracja niemiecka. Bezpo\u015brednim pretekstem sta\u0142a si\u0119 obecno\u015b\u0107 w Hucie Pieniackiej oddzia\u0142u sowieckich partyzant\u00f3w. 23 lutego 1944 roku dosz\u0142o do potyczki zbrojnej mi\u0119dzy cz\u0142onkami polskiej samoobrony a pr\u00f3buj\u0105cym wej\u015b\u0107 do wsi zwiadem 1 batalionu 4 pu\u0142ku policyjnego sformowanego z Ukrai\u0144c\u00f3w, ochotnik\u00f3w do dywizji SS \u201eGalizien\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142onkowie samoobrony podj\u0119li walk\u0119 w przekonaniu, i\u017c napastnikami s\u0105 nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy przebrani w niemieckie mundury. Sowieci opu\u015bcili Hut\u0119 Pieniack\u0105 stanowi\u0105c\u0105 zaplecze dla jej dzia\u0142alno\u015bci dywersyjnej, aby ich obecno\u015b\u0107 nie doprowadzi\u0142a do zniszczenia miejscowo\u015bci. Decyzja taka by\u0142a podyktowana sytuacj\u0105, jaka mia\u0142a miejsce w Majdanie Pieniackim, gdzie pododdzia\u0142 pu\u0142ku policyjnego nale\u017c\u0105cego do dywizji SS \u201eGalizien\u201d po wkroczeniu do wsi przes\u0142ucha\u0142 jej mieszka\u0144c\u00f3w, lecz podejrzanych i zatrzymanych w zwi\u0105zku z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 partyzant\u00f3w m\u0119\u017cczyzn po przeprowadzonym dochodzeniu zwolniono z areszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ten scenariusz nie powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 jednak w Hucie Pieniackiej. W nocy z 27 na 28 lutego 1944 roku do Huty Pieniackiej przyby\u0142 kurier Inspektoratu AK w Z\u0142oczowie, kt\u00f3ry przekaza\u0142, \u017ce w kierunku wsi pod\u0105\u017caj\u0105 pododdzia\u0142y Wehrmachtu. Na polecenie Inspektoratu schowano bro\u0144, aby nie dawa\u0107 pretekstu do otwartego konfliktu. W domach przygotowano kryj\u00f3wki dla cywili. We wczesnych godzinach porannych (oko\u0142o sz\u00f3stej rad ranem) 28 lutego 1944 roku, Huta Pieniacka, zosta\u0142a otoczona przez kilkusetosobowy oddzia\u0142 wojska (w relacjach wymieniana jest liczba 500-600 \u017co\u0142nierzy). \u017bo\u0142nierze byli ubrani w bia\u0142e kombinezony maskuj\u0105ce i porozumiewali si\u0119 w j\u0119zyku ukrai\u0144skim, natomiast dow\u00f3dcy pos\u0142ugiwali si\u0119 j\u0119zykiem niemieckim. Jak wynika z relacji \u015bwiadk\u00f3w, \u017co\u0142nierzom towarzyszyli nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy.<\/p>\n\n\n\n

\u017bo\u0142nierze otoczyli wie\u015b szczelnym kordonem, rakiety sygnalizacyjne stanowi\u0142y has\u0142a do ataku. Miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a ostrzelana z broni maszynowej i mo\u017adzierzy. Pier\u015bcie\u0144 obl\u0119\u017cniczy szybko si\u0119 zacisn\u0105\u0142 a zabudowania znajduj\u0105ce si\u0119 na skraju wsi znalaz\u0142y si\u0119 w ogniu. Do uciekaj\u0105cych z podpalonych domostw strzelano bez ostrze\u017cenia. Po opanowaniu wsi, umieszczono wi\u0119kszo\u015bci jej mieszka\u0144c\u00f3w w ko\u015bciele rzymskokatolickim, gdzie byli poddani brutalnym przes\u0142uchaniom. Nast\u0119pnie podzielono ich na grupy po kilkana\u015bcie os\u00f3b. Wyprowadzano ich ze \u015bwi\u0105tyni do dom\u00f3w i zagr\u00f3d, pod kt\u00f3re podk\u0142adano ogie\u0144 i obrzucano je granatami.<\/p>\n\n\n\n

Tylko nieliczni zdo\u0142ali zbiec. Pl\u0105drowanie i palenie wsi mia\u0142o miejsce do godzinny siedemnastej, wtedy to napastnicy odjechali zabieraj\u0105c ze sob\u0105 skradzione mienie. Z po\u017caru ocala\u0142 jedynie budynek szkolny oraz ko\u015bci\u00f3\u0142. Miejscowo\u015b\u0107 przesta\u0142a istnie\u0107. W latach 60. XX wieku niszczej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 rozebrany. Tam, gdzie kiedy\u015b t\u0119tni\u0142o \u017cycie, dzi\u015b rozci\u0105ga si\u0119 pole. Dopiero 21 pa\u017adziernika 2005 roku, dzi\u0119ki staraniom Stowarzyszenia Huta Pieniacka, zrzeszaj\u0105cego ocala\u0142ych z pogromu, uda\u0142o si\u0119 ods\u0142oni\u0107 i po\u015bwi\u0119ci\u0107 pomnik pami\u0119ci, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 na miejscu ko\u015bcio\u0142a na niewielkim wzniesieniu.<\/p>\n\n\n\n

Odnale\u017a\u0107 imiona w\u015br\u00f3d popio\u0142\u00f3w i zgliszcz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

19 lutego 2026 roku prezes Stowarzyszenia Huta Pieniacka pani Ma\u0142gorzata Go\u015bniowska-Kola potwierdzi\u0142a, \u017ce strona ukrai\u0144ska ostatecznie zatwierdzi\u0142a program prac poszukiwawczych na terenie dawnej wsi. Decyzja ta otwiera drog\u0119 do bada\u0144 terenowych, na kt\u00f3re rodziny ofiar czekaj\u0105 od lat. To krok potrzebny, ale dramatycznie sp\u00f3\u017aniony.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ma\u0142gorzata Go\u015bniowska-Kola prezez Stowarzenia Huta Pieniacka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u015awiadkowie, kt\u00f3rzy mogli szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0107 przebieg pacyfikacji oraz losy poszczeg\u00f3lnych rodzin, w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci ju\u017c nie \u017cyj\u0105. Istniej\u0105ce relacje ocala\u0142ych uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki prywatnym inicjatywom oraz \u015brodowiskom kresowym i kombatanckim, a nie w wyniku systemowych dzia\u0142a\u0144 pa\u0144stwa. W Hucie Pieniackiej zgin\u0119\u0142o ponad tysi\u0105c os\u00f3b. Do dzi\u015b nie ma pe\u0142nej listy zamordowanych. Jedno pozostaje pewne: by\u0142o to ludob\u00f3jstwo.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w gin\u0119\u0142a od kul, innych sp\u0119dzano do stod\u00f3\u0142 i budynk\u00f3w gospodarczych, kt\u00f3re nast\u0119pnie podpalano. W ten spos\u00f3b mordowano wszystkich bez wzgl\u0119du na wiek i p\u0142e\u0107. W dniu 28 lutego 1944 roku we wsi przebywali nie tylko rodowici mieszka\u0144cy, ale i osoby z okolicznych miejscowo\u015bci. Na jej terenie ukrywani byli liczni \u017bydzi, o czym stanowi\u0105 relacje z \u017bydowskiego Instytutu Historycznego.<\/p>\n\n\n\n

Nie o zemst\u0119, lecz o pami\u0119\u0107 i prawd\u0119 wo\u0142aj\u0105 ofiary.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rodziny ofiar oraz ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwa maj\u0105 prawo do poznania okoliczno\u015bci pope\u0142nionych zbrodni, ustalenia to\u017csamo\u015bci sprawc\u00f3w oraz losu os\u00f3b zaginionych. Ekshumacje stanowi\u0105 cz\u0119sto jedyne narz\u0119dzie pozwalaj\u0105ce na ustalenie fakt\u00f3w w spos\u00f3b obiektywny i weryfikowalny. S\u0105 niezb\u0119dne dla realizacji zasady odpowiedzialno\u015bci karnej sprawc\u00f3w. Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludob\u00f3jstwa, prawo mi\u0119dzynarodowe humanitarne oraz statut Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Karnego nak\u0142adaj\u0105 na pa\u0144stwa obowi\u0105zek \u015bcigania zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzko\u015bci. A tak\u0105 w\u0142a\u015bnie zbrodni\u0105 by\u0142a pacyfikacja Huty Pieniackiej pope\u0142niona przez 4. pu\u0142k policyjny wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Waffen SS \u201eGalizien\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ekshumacje ofiar ludob\u00f3jstwa i zbrodni wojennych nie s\u0105 dzia\u0142aniem opcjonalnym ani politycznym, lecz wynikaj\u0105 z norm prawa mi\u0119dzynarodowego, kt\u00f3rych celem jest ochrona godno\u015bci ludzkiej, zapewnienie sprawiedliwo\u015bci oraz zachowanie pami\u0119ci o ofiarach. Prawda historyczna oparta na dowodach materialnych jest jednym z fundament\u00f3w pojednania i trwa\u0142ego pokoju.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ukraina zatwierdza prace poszukiwawcze IPN w Hucie Pieniackiej Setki spalonych wsi. Historia, kt\u00f3ra nie przebi\u0142a si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci W latach II wojny \u015bwiatowej na podbitych przez III Rzesz\u0119 terytoriach dosz\u0142o do pacyfikacji setek wsi i miasteczek. Powody, dla kt\u00f3rych okupant, czy kolaboruj\u0105ce z nim grupy dokonywa\u0142y owych ekspedycji by\u0142y r\u00f3\u017cne: demonstracja si\u0142y, kara za \u201eprzewinienia\u201d,… Czytaj dalej Po siedmiu latach stara\u0144 jest zgoda<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":70,"featured_media":6024,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[408],"tags":[],"class_list":["post-6023","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-82","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/70"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6023"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6029,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6023\/revisions\/6029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}