{"id":5954,"date":"2026-02-14T13:46:03","date_gmt":"2026-02-14T12:46:03","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5954"},"modified":"2026-02-14T13:46:03","modified_gmt":"2026-02-14T12:46:03","slug":"solidarnosc-walczaca-w-akcji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5954","title":{"rendered":"Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca w akcji"},"content":{"rendered":"\n

Sport, ratownictwo, grafika, brawura<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Spora cz\u0119\u015b\u0107 naszych czytelnik\u00f3w zetkn\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c z ksi\u0105\u017ck\u0105 Darka Olszewskiego \u201eErrata Majora\u201d. Z wielk\u0105 szczero\u015bci\u0105, precyzj\u0105 i humorem opowiada on w rozmowie z Joann\u0105 Dardzi\u0144sk\u0105 o latach walki z komun\u0105 w czasie stanu wojennego. Jego wspomnienia cechuje niemal filmowe tempo, reporterska rzetelno\u015b\u0107 oraz dystans, z jakim po latach podsumowuje sens tej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska, Errata \u201eMajora\u201d. Wywiad rzeka z Dariuszem Olszewskim \u2013 oficerem kadrowym Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, <\/em>IPN, Warszawa 2025.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wywiad wzbogacaj\u0105 fotografie ze zbior\u00f3w rodzinnych autora oraz niepublikowane dot\u0105d zdj\u0119cia m.in. Kornela Morawieckiego i Anny Walentynowicz. S\u0105 tak\u017ce ilustracje dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z popularyzacj\u0105 historii Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy innym o tej w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017cce opowiada\u0142 nam Darek podczas II konferencji \u201eMy\u015ble\u0107 po polsku\u201d zorganizowanej 15 listopada u.br. w Ossolineum we Wroc\u0142awiu. Niestety w\u00f3wczas mogli\u015bmy si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 jedynie zdalnie. Natomiast 14 stycznia br. spotkanie promuj\u0105ce ksi\u0105\u017ck\u0119 Errata \u201eMajora\u201d. Wywiad rzeka z Dariuszem Olszewskim \u2013 oficerem kadrowym Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej<\/strong> bohater zaszczyci\u0142 osobist\u0105 obecno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Organizatorami wydarzenia by\u0142y Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich, Archiwum IPN w ramach projektu Archiwum Pe\u0142ne Pami\u0119ci oraz wroc\u0142awski oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Go\u015bcinno\u015bci u\u017cyczy\u0142o Ossolineum. Poni\u017cej przywo\u0142ujemy fragmenty wypowiedzi Darka Olszewskiego oraz jego rozm\u00f3wc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ukasz So\u0142tysik: <\/strong>Czarek Lesisz i Pawe\u0142 Falicki, to oni przyszli i zaproponowali Darkowi wiosn\u0105 1982 roku, czy przeszed\u0142by ze struktur RKS do Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej i Darek si\u0119 zgodzi\u0142. Potem mamy 13 czerwca 1982 roku, pierwsza manifestacja zorganizowana przez SW i potem 31 sierpnia \u2013 kolejna zorganizowana przez RKS i SW, w drug\u0105 rocznic\u0119 narodzin Solidarno\u015bci. Tutaj rola Darka by\u0142a niezwykle istotna, by\u0142 tym frontmenem<\/em>, mo\u017cna powiedzie\u0107 na barykadzie, kt\u00f3ry rozpoczyna\u0142 manifestacje w konkretnych miejscach na ulicach Wroc\u0142awia. To trzeba by\u0142o by\u0107 naprawd\u0119 odwa\u017cnym. Cieszy\u0142 si\u0119 zaufaniem ludzi z Rady SW, z samego szczytu kierownictwa Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. W tym sensie naprawd\u0119 by\u0142 oficerem kadrowym. Rada Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej to by\u0142o dow\u00f3dztwo. Jednak Kornel m\u00f3wi\u0142, \u017ce jak chcesz dzia\u0142a\u0107, to r\u00f3b cokolwiek, byleby po prostu komuna upad\u0142a. Troszeczk\u0119 parafrazuj\u0119, nie jest to dok\u0142adny cytat, ale generalnie istota rzeczy do tego si\u0119 sprowadza\u0142a, \u017ceby walczy\u0107 z komun\u0105. I Darek by\u0142 takim cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry podejmowa\u0142 si\u0119 wielu bardzo trudnych i wymawiaj\u0105cych odwagi i determinacji \u2013 te\u017c silnych nerw\u00f3w \u2013 zada\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska: <\/strong>Chcia\u0142am dopowiedzie\u0107, \u017ce Darek by\u0142 tak\u0105 osob\u0105 do zada\u0144 specjalnych. Ale zapomnia\u0142am o jeszcze jednej wa\u017cnej roli wspomnie\u0107. Darek te\u017c by\u0142 przedstawicielem Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej na emigracji.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>To istotne uzupe\u0142nienie. Ja te\u017c nawi\u0105\u017c\u0119 do tego, o czym m\u00f3wili\u015bcie, o tej brawurze i odwadze. To w og\u00f3le wyr\u00f3\u017cnia\u0142o Darka na tle opozycji. T\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta si\u0119 czasem jak film sensacyjny, musz\u0119 przyzna\u0107. Jest tam wiele takich historii, kt\u00f3re naprawd\u0119 mro\u017c\u0105 krew w \u017cy\u0142ach. Chcia\u0142bym Ci\u0119, Darku, zapyta\u0107, trudno tutaj mo\u017ce o jak\u0105\u015b hierarchi\u0119, ale gdyby\u015b chcia\u0142 zach\u0119ci\u0107 czytelnika do przeczytania ksi\u0105\u017cki, to jak\u0105 opowie\u015b\u0107 by\u015b przytoczy\u0142 ze swojego opozycyjnego \u017cyciorysu?<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski: <\/strong>Tu jest par\u0119 takich, o kt\u00f3rych niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce to s\u0105 spektakularne akcje. Wymieniaj\u0105 m.in. dowiezienie Garreta Sobczyka do ambasady ameryka\u0144skiej. Naprawd\u0119 to robi wra\u017cenie. A inna. Uciek\u0142em z kot\u0142a w Legnicy. Wiadomo, Legnica, wojsko rosyjskie, wszystko obstawione. Odbudowywa\u0142em po Klementowskim struktur\u0119 kolporta\u017cow\u0105 i wszed\u0142em na kocio\u0142. Po prostu to by\u0142o obstawione. Wszystkiego nie b\u0119d\u0119 opowiada\u0142, ale jedyny uciek\u0142em stamt\u0105d. I by\u0142o obstawione na dole, d\u00f3\u0142 by\u0142 zamkni\u0119ty i na zewn\u0105trz szli po mnie. Ja stamt\u0105d wyszed\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>Ale jak to zrobi\u0142e\u015b?<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski: <\/strong>To by\u0142 p\u0142aszcz hetmanki Narodu Polskiego z Jasnej G\u00f3ry. Bo im odebra\u0142a rozum, a mnie pokierowa\u0142a w ka\u017cdej sekundzie w jedno konkretne miejsce. Jak zapuka\u0142em do drzwi i otworzy\u0142a mi \u017cona ju\u017c aresztowanego w\u0142a\u015bciciela i synek wychodzi\u0142 i m\u00f3wi\u0142: Mamo, id\u0105 ci panowie co tat\u0119 zabrali. A na dole, jak wchodzi\u0142em, sta\u0142 taki gwardzista, m\u0142ody bokser, judoka. To ju\u017c wiedzia\u0142em co si\u0119 dzieje. Mia\u0142em tylko p\u00f3\u0142tora pi\u0119tra do dachu. Szybko na g\u00f3r\u0119, jedne drzwi zamkni\u0119te, drzwi na dach te\u017c zamkni\u0119te. A to by\u0142 taki trzypi\u0119trowy budynek wolnostoj\u0105cy. Nie by\u0142o \u017cadnych po\u0142\u0105cze\u0144, tak jak u nas w mie\u015bcie. I zapuka\u0142em do nast\u0119pnych drzwi, otworzy\u0142a mi pani. Powiedzia\u0142em, \u017ce jestem koleg\u0105 z pracy m\u0119\u017ca. Czy m\u0105\u017c jest? Nie, m\u0105\u017c jest w pracy. Ja w\u0142a\u015bnie w sprawie m\u0119\u017ca do pani \u2013 ale ca\u0142y czas s\u0142ucha\u0142em, co si\u0119 dzieje na dole. Oni tam zapukali. Kiedy si\u0119 drzwi otworzy\u0142y, to wiedzia\u0142em, \u017ce mam cztery, pi\u0119\u0107 sekund, \u017ce oni wejd\u0105 po mnie i nie zd\u0105\u017c\u0105 si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

A na tyle byli naiwni, bo wiedzieli, \u017ce na dole siedzi facet i \u017ce jakbym gdzie\u015b wyszed\u0142, to mnie zatrzyma. To ja szybciutko na d\u00f3\u0142 i popatrzy\u0142em si\u0119 na tego go\u015bcia, co tam na dole sta\u0142. I m\u00f3wi\u0119: a pan tu nie mieszka, na kogo pan czeka? Mia\u0142em po prostu tak\u0105 my\u015bl, nie od siebie.<\/p>\n\n\n\n

On m\u00f3wi, no ja tutaj tego. I wyszed\u0142em niby szybko, a powoli, bo my\u015bla\u0142em, \u017ce wiadomo, obserwuj\u0105, mo\u017ce kto\u015b jeszcze tam patrzy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Wyszed\u0142em za r\u00f3g tego budynku, ju\u017c biegiem. By\u0142a taks\u00f3wka. Wsiada\u0142a do niej pani. Mia\u0142em mo\u017ce 60 metr\u00f3w. Chyba bym wyprzedzi\u0142 Woronina \u2013 kiedy\u015b by\u0142 taki dobry sprinter. Rzuci\u0142em si\u0119 na ten odje\u017cd\u017caj\u0105cy samoch\u00f3d. Otworzy\u0142em drzwi, powiedzia\u0142em do taks\u00f3wkarza, \u017ce p\u0142ac\u0119 za pani\u0105 i za siebie podw\u00f3jnie, musz\u0119 zd\u0105\u017cy\u0107 na poci\u0105g. Wysiad\u0142em na przystanku autobusowym, oczywi\u015bcie jad\u0105c, ogl\u0105da\u0142em si\u0119, czy mnie nie \u015bcigaj\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 Opatrzno\u015bci Bo\u017cej. A je\u017celi chodzi o to zaufanie i strach, no to ja przyjecha\u0142em i zda\u0142em relacj\u0119, \u017ce uciek\u0142em z kot\u0142a i widzia\u0142em w oczach moich przyjaci\u00f3\u0142: tak? Wszystkich aresztowali, on uciek\u0142, mo\u017ce go z\u0142apali. Widzia\u0142em te my\u015bli, mo\u017ce go przycisn\u0119li, teraz trzeba uwa\u017ca\u0107, co b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Wiecie, co zrobi\u0142em? Wzi\u0105\u0142em torb\u0119 z bibu\u0142\u0105, siatk\u0119 tak\u0105 z \u017cy\u0142kami, gdzie by\u0142o wida\u0107, \u017ce to jest bibu\u0142a. Mieszka\u0142em na rogu ulic Sienkiewicza i G\u00f3rnickiego i tam zaraz by\u0142 posterunek policji na Grunwaldzkiej. I z t\u0105 torb\u0105, gdzie wystawa\u0142y ulotki, chodzi\u0142em przed komisariatem, \u017ceby mnie aresztowali. Wchodzili, wychodzili esbecy i policjanci, patrzyli si\u0119, widzieli t\u0119 bibu\u0142\u0119 i nikt mnie nie zatrzyma\u0142. Chyba my\u015bleli, \u017ce ja jestem esbek i jad\u0119 gdzie\u015b na jak\u0105\u015b prowokacj\u0119. Wi\u0119c doszed\u0142em do wniosku: dobra Darek, Hetmanka ci\u0119 dalej potrzebuje, wracaj do domu i si\u0119 nie wyg\u0142upiaj.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>A dla Ciebie Joanna, kt\u00f3ra opowie\u015b\u0107 jest tak\u0105 opowie\u015bci\u0105 nr 1?<\/p>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska:<\/strong> Tak naprawd\u0119 jest ich bardzo wiele, ale nie chcia\u0142abym spoilerowa\u0107 ksi\u0105\u017cki. Chc\u0119 zach\u0119ci\u0107 czytelnik\u00f3w mo\u017ce nie tyle spektakularnymi czy sensacyjnymi wydarzeniami, kt\u00f3re tworzy\u0142, bra\u0142 w tym udzia\u0142, ale na jego plany albo decyzje. Na przyk\u0142ad plan zamachu na genera\u0142a Wojciecha Jaruzelskiego. Czy planowanie ucieczki wp\u0142aw przez Ba\u0142tyk. Ta ksi\u0105\u017cka jest pe\u0142na takich opowie\u015bci. Chocia\u017cby przebieg strajku w kopalni Rudna w stanie wojennym. Wszystkich tych demonstracji publicznych, kt\u00f3re si\u0119 dzia\u0142y we Wroc\u0142awiu w pierwszej po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych. Jest tam wiele opowie\u015bci na przyk\u0142ad o roli kobiet w Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, w opozycji. Jest mi bardzo ci\u0119\u017cko wskaza\u0107 konkretn\u0105 akcj\u0119. Wi\u0119c tak naprawd\u0119 szanowni pa\u0144stwo, ja zach\u0119cam. My\u015bl\u0119, \u017ce wszyscy b\u0119d\u0105 zadowoleni. Ka\u017cdy znajdzie co\u015b dla siebie. Ale te\u017c tam s\u0105 pi\u0119kne opisy \u017cycia codziennego w PRL. My\u015bl\u0119, \u017ce te\u017c warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>Tak, oczywi\u015bcie tego typu spektakularne akcje nie s\u0105 jedyn\u0105 warto\u015bci\u0105 tej publikacji. I co by\u0142o dla mnie te\u017c niezwykle interesuj\u0105ce, to ukazanie pewnego procesu. Jak Ty, Darku \u2013 no, w domu nie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o patriotyzmie. Twoi rodzice nie byli aktywnie zaanga\u017cowani. Nie wyssa\u0142e\u015b tego, mo\u017cna powiedzie\u0107, z mlekiem matki. Po drodze spotka\u0142e\u015b r\u00f3\u017cne autorytety. Ale chcia\u0142bym, \u017ceby\u015b powiedzia\u0142 o tym procesie. Jak sta\u0142e\u015b si\u0119 patriot\u0105, jak sta\u0142e\u015b si\u0119 dzia\u0142aczem opozycji antykomunistycznej. W\u0142a\u015bnie tak\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra \u017cyje Polsk\u0105, \u017cyje Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105 do dnia dzisiejszego. \u017beby\u015b m\u00f3g\u0142 w paru zdania powiedzie\u0107 o tym procesie, kt\u00f3ry przeszed\u0142e\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski: <\/strong>Je\u017celi chodzi o rodzin\u0119, to chcia\u0142bym odda\u0107 ho\u0142d mojej ukochanej mamie, kt\u00f3ra potrafi\u0142a nas w trudnych warunkach wychowa\u0107 na dobrych ludzi. Mnie i dw\u00f3ch braci. Je\u017celi chodzi o patriotyzm, to oczywi\u015bcie przychodzi\u0142o z czasem. Wa\u017cne by\u0142y fundamenty. To, \u017ce w m\u0142odo\u015bci \u0107wiczy\u0142em sporty obronne, \u017ceglarstwo, nurkowanie, p\u0142ywanie. Pr\u00f3bowa\u0142em maraton\u00f3w, pracowa\u0142em jako ratownik. Tak, to by\u0142o tak\u0105 wielk\u0105 pasj\u0105 mojego \u017cycia \u2013 ratownictwo. Zbiera\u0142em wszystkie tytu\u0142y ratownik\u00f3w. Drogowy, wodny, morski. I w\u0142a\u015bnie dlatego te\u017c poszed\u0142em do kopalni, \u017ceby by\u0107 ratownikiem. To mnie tak pasjonowa\u0142o i to mnie tak zabola\u0142o wtedy, jak mi zabrali te prawa ratownicze.<\/p>\n\n\n\n

Ale przez kontakt z Kornelem, z entuzjast\u0105 \u017cycia oraz ze Zbyszkiem Oziewiczem i wielu innymi, i m\u0105dro\u015bci\u0105 Hani \u0141ukowskiej Karniej, oni po prostu pokazywali mi, gdzie s\u0105 wektory ka\u017cdego cz\u0142owieka. Potem przez uczestnictwo w opozycji wr\u00f3ci\u0142em po latach \u2013 gdy by\u0142em m\u0142ody i si\u0119 zbuntowa\u0142em, je\u017celi chodzi o ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 to wr\u00f3ci\u0142em do parafii ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Orzechowskiego na Bujwida. I on by\u0142 moim spowiednikiem. On te\u017c kszta\u0142towa\u0142 moj\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata i warto\u015bci. I to wszystko we mnie dojrzewa\u0142o. A przy okazji mia\u0142em t\u0119 opiek\u0119 Matki Boskiej, \u017ce mnie z\u0142apali w pocz\u0105tkowej fazie, gdzie robi\u0142em idiotyczne rzeczy, je\u017celi chodzi o roznoszenie bibu\u0142y, bo na przyk\u0142ad zosta\u0142a mi bibu\u0142a, bo zwozi\u0142em ju\u017c po wprowadzeniu stanu wojennego t\u0119 bibu\u0142\u0119 na d\u00f3\u0142 do kopalni i mia\u0142em taki ca\u0142y system. Jednym szybem zje\u017cd\u017ca\u0142em, drugim wyje\u017cd\u017ca\u0142em. I to wszystko dojrzewa\u0142o we mnie przez to, \u017ce te\u017c czyta\u0142em bibu\u0142\u0119. Tam by\u0142y przecie\u017c pi\u0119kne artyku\u0142y historyczne. Wi\u0119c to mnie budowa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Ale generalnie to mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do ksi\u0105\u017cki Jana Paw\u0142a II \u201ePami\u0119\u0107 i to\u017csamo\u015b\u0107\u201d. \u017be nie narodzi\u0142oby si\u0119 takie skrajne, pi\u0119kne dobro Ojca Maksymiliana Kolbego, gdyby nie by\u0142o skrajnego z\u0142a okrutnych Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy torturowali, mordowali ludzi. I tak samo tutaj. Ten stan wojenny i krzywda. Przecie\u017c ja by\u0142em g\u00f3rnikiem i za par\u0119 dni ju\u017c wiedzieli\u015bmy, co si\u0119 sta\u0142o w kopalni \u201eWujek\u201d. No to chcia\u0142em si\u0119 zem\u015bci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku to by\u0142a ta prymitywna zemsta, \u017ce zemszcz\u0119 si\u0119 na Jaruzelskim i go zabij\u0119. A przez kontakt z tymi lud\u017ami \u2013 wykszta\u0142conymi, etycznymi, o wysokiej moralno\u015bci, oni mnie odsuwali od… Przecie\u017c ja przywioz\u0142em z Zag\u0142\u0119bia Miedziowego materia\u0142y wybuchowe, zapalniki. Chcia\u0142em ich wysadzi\u0107 w powietrze. A w wojsku by\u0142em saperem, jak gdyby komuna mnie sama przygotowa\u0142a do tego, \u017cebym im zrobi\u0142 bum. Wi\u0119c gdyby nie autorytet Kornela Morawieckiego, ja bym to prawdopodobnie na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 zrobi\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlatego przez kontakt z lud\u017ami o tak wysokiej etyce, ja po prostu nadrabia\u0142em moje stracone lata edukacji jako m\u0142ody cz\u0142owiek i dojrzewa\u0142em troch\u0119 p\u00f3\u017aniej, ale przy wybitnych ludziach.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce to jest te\u017c dobra okazja, \u017ceby wspomnie\u0107 Twoje znajomo\u015bci z Kornelem Morawieckim i powiedzenie, jak\u0105 on rol\u0119 odegra\u0142 w Twoim \u017cyciu. Chcia\u0142bym, \u017ceby\u015b powiedzie\u0107, kiedy go pozna\u0142e\u015b, w jakich okoliczno\u015bciach i w\u0142a\u015bnie p\u00f3\u017aniej, jak znajomo\u015b\u0107 z nim wp\u0142yn\u0119\u0142a na Twoje wybory, Tw\u00f3j \u017cyciorys?<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski: <\/strong>Ja my\u015bl\u0119, \u017ce wp\u0142yw Kornela Morawieckiego to nie jest czas przesz\u0142y. To jest tera\u017aniejszo\u015b\u0107 mojego \u017cycia. Cz\u0119sto zagl\u0105dam do jakich\u015b cytat\u00f3w, zdj\u0119\u0107. Sam namalowa\u0142em tam portret z ty\u0142u, co jest i sta\u0142em z nim w Nowym Jorku na ulicy, \u017ceby Kornela uwolnili. Mieli\u015bmy tam ca\u0142y komitet.<\/p>\n\n\n\n

Ale ta relacja personalna zacz\u0119\u0142a si\u0119 oczywi\u015bcie od zaprzysi\u0119\u017cenia, gdzie tylko swoim talentem Hania \u0141ukowska-Karniej zawioz\u0142a mnie gdzie\u015b tam, po jakich\u015b piwnicach, na Popowicach, gdzie\u015b mnie przeprowadza\u0142a. My\u015bla\u0142em, \u017ce tam zostaniemy na sta\u0142e i nas szczury zjedz\u0105. No i si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce gdzie\u015b tam wchodzimy do jakiego\u015b mieszkania i tam by\u0142 Kornel. I chyba jeszcze jaka\u015b osoba, kt\u00f3ra by\u0142a kierowc\u0105 i ona gdzie\u015b oddali\u0142a si\u0119 i zostali\u015bmy ja, Hania i Kornel. Ja oczywi\u015bcie si\u0119 czu\u0142em, \u017ce stoj\u0119 naprzeciwko Grota Roweckiego.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142em si\u0119 pr\u0119\u017cy\u0107. By\u0142em przecie\u017c kapralem dyplomowanym, podoficerem z wojska i chcia\u0142em meldowa\u0107 i odpowiada\u0107. Tak jest i tak dalej. A Kornel taki ciep\u0142y, dobry, siada. Jakie bomby, poczekaj, nie teraz. Mamy czas na to. Nie, nie b\u0119dziemy strzela\u0107 do nich jeszcze. Nie b\u0119dziemy ich wiesza\u0107. Spokojnie. I chcia\u0142 mnie powstrzyma\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie z\u0142o\u017cy\u0142em przysi\u0119g\u0119 i wtedy ju\u017c by\u0142em kadrowym cz\u0142onkiem Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej i musia\u0142em by\u0107 karny, czyli musia\u0142em si\u0119 s\u0142ucha\u0107 rady, co rada ustali. Chcia\u0142em zademonstrowa\u0107 swoje po\u015bwi\u0119cenie, bo wiedzia\u0142em, \u017ce w tym momencie, kiedy sk\u0142ada\u0142em t\u0119 przysi\u0119g\u0119, to ja m\u00f3g\u0142bym im s\u0142u\u017cy\u0107 tylko moj\u0105 sprawno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 i odwag\u0105. Zreszt\u0105 ta odwaga to jest te\u017c tak, \u017ce to si\u0119 pierwszy raz robi r\u00f3\u017cne rzeczy w wielkim strachu. To na tym to polega. To jest kwestia decyzji. Nikt si\u0119 nie rodzi odwa\u017cny. Kto\u015b tam m\u00f3wi, \u017ce ja jestem ekstremalnie odwa\u017cny. Ja si\u0119 ba\u0142em. Ja po prostu si\u0119 ba\u0142em, ale ten strach pokonywa\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wi\u0119c te relacje z Kornelem trwaj\u0105 do dzisiaj. Przez pewien czas by\u0142y w\u0142a\u015bnie te relacje w podziemiu. By\u0142em par\u0119 razy na Radzie Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Du\u017co si\u0119 o tym m\u00f3wi, \u017ce by\u0142em ochraniarzem, bo oni tam chcieli kogo\u015b do ochrony Kornela. Hania to wszystko robi\u0142a genialnie. Ja tylko tam by\u0142em w razie czego, \u017cebym jaki\u015b mi\u0119\u015bni u\u017cy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Potem, nast\u0105pi\u0142o to ju\u017c po jego aresztowaniu i deportacji w 1988 roku. Kornel przyjecha\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Ja mia\u0142em ten komitet na rzecz jego uwolnienia. By\u0142y te\u017c s\u0142ynne spotkania w Kapitolu. Pomaga\u0142em. A potem Kornel wr\u00f3ci\u0142 do Polski. Potem by\u0142 Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142, kt\u00f3ry Kornel przewraca\u0142. I ja ju\u017c wtedy postanowi\u0142em sobie, \u017ce cokolwiek Kornel powie, cokolwiek zrobi, ja nie b\u0119d\u0119 si\u0119 zastanawia\u0142. Bo to jest takie niebezpieczne zjawisko, gdzie ucz\u0119 si\u0119 i ju\u017c si\u0119 naucz\u0119 od mistrza i chc\u0119 go przeskoczy\u0107. Ja ju\u017c by\u0142em taki pr\u00f3\u017cny, \u017ce tam kiedy\u015b co\u015b tam chcia\u0142em, ale szybko si\u0119 po\u0142apa\u0142em, \u017ce, ch\u0142opcze, nie jeste\u015b godny sanda\u0142a zapi\u0105\u0107 Kornelowi.<\/p>\n\n\n\n

I postanowi\u0142em do ko\u0144ca mojego \u017cycia s\u0142u\u017cy\u0107 Kornelowi. I jak startowa\u0142 w jakich\u015b nieudanych wyborach, to przyje\u017cd\u017ca\u0142em ze Stan\u00f3w. Pomaga\u0142em mu. To by\u0142o ci\u0119\u017ckie. On by\u0142 zapomniany. Przez nas te\u017c. Rachunek sumienia niech wszyscy zrobi\u0105. Kto i kiedy mu pomaga\u0142. Raczej \u015bmiano si\u0119 z niego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak m\u00f3wi\u0119 o Kornelu, to taki jeden przypadek z Rynku, tu we Wroc\u0142awiu, chodzili\u015bmy gdzie\u015b ko\u0142o banku. Startowa\u0142 wtedy na senatora, ale z listy PiS. I niestety, jak on m\u00f3wi\u0142, \u017ce by\u0142 z tej listy PiS i ludzie jak zobaczyli te ulotki z PiS, to wyrzucali. No bo to wiadomo \u2013 Wroc\u0142aw.<\/p>\n\n\n\n

I jaka jest pi\u0119kna osobowo\u015b\u0107 Kornela. Cz\u0142owiek bierze od niego ulotk\u0119, patrzy mu si\u0119 w oczy, spogl\u0105da, widzi, z PiS-u i odrzuca. I Kornel podchodzi do mnie i pyta si\u0119, wiesz co Dareczku, ja chyba robi\u0119 jaki\u015b b\u0142\u0105d, \u017ce ten cz\u0142owiek si\u0119 obrazi\u0142. Ja bym pogoni\u0142 tego go\u015bcia w inny spos\u00f3b. Ale Kornel taki by\u0142. On zawsze rozumia\u0142 nasz brak zrozumienia jego.<\/p>\n\n\n\n

A jak on w\u0142asnych zdrajc\u00f3w traktowa\u0142, najbli\u017cszych przyjaci\u00f3\u0142, na przyk\u0142ad Garret Sobczyk, kt\u00f3rego zawioz\u0142em, dla kt\u00f3rego\u015bmy si\u0119 po\u015bwi\u0119cili i ratowali\u015bmy go, i jego tam wyrzucili. I potem Garret pisze taki haniebny list, do Wa\u0142\u0119sy, do Michnika, do Kuronia, \u017ce on by\u0142 kiedy\u015b w Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej z Kornelem, ale on nie ma z nim nic wsp\u00f3lnego i tak dalej. I dzi\u0119kuje Wa\u0142\u0119sie, \u017ce mo\u017ce do Polski przyjecha\u0107. I to nie o to chodzi, co ten cz\u0142owiek zrobi\u0142. Tylko \u2013 za 2-3 miesi\u0105ce Garret Sobczyk przyje\u017cd\u017ca do Polski, ja dostaj\u0119 zdj\u0119cie od Zbyszka Oziewicza i wszyscy stoj\u0105 u\u015bmiechni\u0119ci, obj\u0119ci. Kornel nie potrafi\u0142 osobowo\u015bci ludzkiej nie lubi\u0107. To jest jego takie czyste chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo za to \u015bwiadectwo. Chcia\u0142bym jeszcze Ci\u0119 zapyta\u0107 o jedn\u0105 kwesti\u0119, bo z ksi\u0105\u017cki wy\u0142ania si\u0119 obraz ciebie jako cz\u0142owieka niezwykle zaanga\u017cowanego. Do tego stopnia, \u017ce mo\u017cna powiedzie\u0107 \u2013 niemal wszystko po\u015bwi\u0119ci\u0142e\u015b Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, dzia\u0142alno\u015bci antykomunistycznej. Chcia\u0142bym, \u017ceby\u015b teraz co\u015b powiedzia\u0142 o kosztach, kt\u00f3re zap\u0142aci\u0142e\u015b, bo to te\u017c przebija z tej ksi\u0105\u017cki. Tak\u017ce je\u015bli chodzi o twoje \u017cycie prywatne, rodzinne, o ile mo\u017cesz si\u0119 tym podzieli\u0107, bo to jest te\u017c istotny w\u0105tek, kt\u00f3ry cz\u0119sto si\u0119 zapomina. Traktujemy tych ludzi, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas si\u0119 anga\u017cowali jako postacie z br\u0105zu, a jednak trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce musieli niejednokrotnie wysok\u0105 cen\u0119 zap\u0142aci\u0107 za to zaanga\u017cowanie.<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski:<\/strong> Mo\u017ce chronologicznie zaczn\u0119 od ty\u0142u. W podca\u015bcie, gdzie dzi\u0119kuj\u0119 Hani za takie pi\u0119kne \u015bwiadectwo o mnie, to je\u017celi chodzi o koszty, to Hania wszystko powiedzia\u0142a: \u201eDarek ca\u0142y czas dzia\u0142a. Wszystkie pieni\u0105dze wydaje na t\u0119 Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105c\u0105 i na Polsk\u0119. Ani si\u0119 nie zabezpieczy\u0142, ani tu, ani tam nic nie ma. Nie ma domu\u201d. Generalnie to naprawd\u0119 tak wygl\u0105da. Nie jest tak \u017ale, ale chodzi o to, \u017ce te koszty to nie by\u0142y tylko finansowe. Ja ca\u0142y czas z w\u0142asnej kieszeni drukuj\u0119 wystawy o \u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych, o Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Ostatnio zawioz\u0142em do West Wirginia tak\u0105 pomniejszon\u0105 wystaw\u0119 \u201eMisja Kornela Morawieckiego w Stanach Zjednoczonych\u201d i jeszcze o SW i wiele innych. To s\u0105 drogie rzeczy. Ja to p\u0142ac\u0119 z w\u0142asnej kieszeni. Nie chc\u0119 mie\u0107 cenzor\u00f3w, dyskutant\u00f3w. Po prostu p\u0142ac\u0119 i mam spok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

Ale ten koszt to by\u0142 te\u017c, \u017ce straci\u0142em tytu\u0142 g\u00f3rnika zawodowego. Mo\u017ce kto\u015b mi pomo\u017ce odzyska\u0107 pieni\u0105dze, bo tak naprawd\u0119 to komuna mnie pozbawi\u0142a zawodu i pracy jako ratownik g\u00f3rniczy. Straci\u0142em du\u017ce pieni\u0105dze. To jest koszt, bo ja bym dzisiaj by\u0142 naprawd\u0119 ju\u017c dawno na emeryturze i mia\u0142 dom tutaj w Polsce i dobr\u0105 emerytur\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To, co mi ca\u0142y czas komuna zabiera\u0142a z domu, te pami\u0105tki sentymentalne. Ale oni te\u017c mnie psychicznie rozwalali, bo ja jak mieszka\u0142em jeszcze u mamy, to w nocy wstawa\u0142em i s\u0142ysza\u0142em walenie do drzwi, a tam nikogo nie by\u0142o. I to, \u017ce dzwoni telefon, \u017ce id\u0105 po ciebie i ja \u0142api\u0119 jedn\u0105 torb\u0119, tam niedaleko mia\u0142em, nie b\u0119d\u0119 opowiada\u0142, ale ucieka\u0142em \u2013 w stresie. Mieszka\u0142em u kole\u017canki, dwie bramy dalej, ucieka\u0142em przez dach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kiedy\u015b zrobiono mi badania kardiologiczne i moje serce mia\u0142o wykres, jakbym mia\u0142 siedemdziesi\u0105t par\u0119 lat. Wi\u0119c zdrowie. Te\u017c rodzina cierpia\u0142a, bo przecie\u017c moj\u0105 \u017con\u0119 porwano. To by\u0142a ta s\u0142ynna sprawa opisywana przez gazety ameryka\u0144skie i Urban si\u0119 t\u0142umaczy\u0142. Wi\u0119c te koszty ca\u0142y czas \u017ce\u015bmy ponosili. I w ko\u0144cu zmuszony by\u0142em w 1986 do wyjazdu bez prawa powrotu. Czyli banicja. Chocia\u017c gdy by\u0142 rok 1985, gdzie jeszcze moja \u017cona mia\u0142a wa\u017cn\u0105 wiz\u0119 i ja dosta\u0142em od razu zielon\u0105 kart\u0119 i pojechali\u015bmy na wizyt\u0119 do rodzic\u00f3w, do USA, pokaza\u0107 c\u00f3rk\u0119. Jak wr\u00f3cili\u015bmy, to ubecja nie wierzy\u0142a, \u017ce\u015bmy wr\u00f3cili. Dzwonili po wszystkich przej\u015bciach granicznych, \u017ce to na pewno nie my. Ale wtedy ju\u017c \u017cona dosta\u0142a nakaz opuszczenia Polski i potem my\u015bmy si\u0119 ukrywali, wywalane drzwi, \u015bciganie, itd.<\/p>\n\n\n\n

To by\u0142y te koszty. A finansowo to si\u0119 nie zmierzy. Bo je\u017celi robisz co\u015b dla idei zgodnie z w\u0142asnym sumieniem, to nie robisz tego dla pieni\u0119dzy. Ja nigdy nie wzi\u0105\u0142em, nie sk\u0142ada\u0142em o jakie\u015b odszkodowanie. My\u015bla\u0142em, \u017ce bym by\u0142 jak najemnik. \u017be walczy\u0142em o woln\u0105 Polsk\u0119, a teraz zap\u0142a\u0107cie mi. Teraz jak patrz\u0119, ile ubecy dostaj\u0105, byli ubecy \u2013 niby przegrali z nami \u2013 zaczynam si\u0119 zastanawia\u0107, czy z tych ich sakiewek nie poprosi\u0107 o odszkodowanie za to, co komuna mi zrobi\u0142a. Ale jeszcze nie podj\u0105\u0142em decyzji. Musz\u0119 to w sumieniu rozwa\u017cy\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>Chcia\u0142bym teraz zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do naszych historyk\u00f3w. Poprosz\u0119 o takie spojrzenie z z\u0142otu ptaka. Dwa s\u0142owa o katalogu represji, tych kosztach, kt\u00f3re ponosili ludzie zaanga\u017cowani w opozycj\u0119. Darek powiedzia\u0142 o kilku okoliczno\u015bciach, kt\u00f3re jego dotkn\u0119\u0142y, ale czy jeszcze tutaj mogliby\u015bcie co\u015b dopowiedzie\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska: <\/strong>Zwykle, gdy my\u015blimy o kosztach dzia\u0142alno\u015bci opozycyjnej, to mamy na my\u015bli te represje, czyli wi\u0119zienie, inwigilowanie, aresztowanie, przes\u0142uchania, utrata pracy, przerwane kariery naukowe i mo\u017ce jeszcze wiele innych. Jednak te, o kt\u00f3rych si\u0119 troch\u0119 rzadziej m\u00f3wi, a o kt\u00f3rych wspomnia\u0142 Dariusz, s\u0105 koszty psychiczne. Nale\u017cy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce opozycjoni\u015bci ca\u0142y czas \u017cyli w napi\u0119ciu, nieustannym zagro\u017ceniu. Bardzo cz\u0119sto musieli zmienia\u0107 miejsca zamieszkania. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce musieli swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105 ukrywa\u0107 nawet przed rodzin\u0105, wi\u0119c wydaje mi si\u0119, \u017ce te koszty nawet ujawnia\u0142y si\u0119 potem po latach. Tak, to by\u0142y na przyk\u0142ad koszty zdrowotne czy chocia\u017cby nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 poradzenia sobie z \u017cyciem po przemianach 1989 roku. Jest taki fragment w ksi\u0105\u017cce, gdzie Dariusz m\u00f3wi mniej wi\u0119cej tak \u2013 wiod\u0142em u\u0142a\u0144skie, kozackie \u017cycie. Robi\u0142em co chcia\u0142em, pracowa\u0142em, ile chcia\u0142em. Ale oczywi\u015bcie to u\u0142a\u0144skie \u017cycie by\u0142o podszyte strachem i potem m\u00f3wi jednak, ma tak\u0105 refleksj\u0119, ale to wszystko skutkowa\u0142o tym, \u017ce nie umia\u0142em si\u0119 odnale\u017a\u0107 w pracy na etacie. To by\u0142o uzale\u017cnienie od adrenaliny i my\u015bl\u0119, \u017ce jeszcze wiele, wiele innych tego typu w\u0142a\u015bnie psychicznych koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ukasz So\u0142tysik:<\/strong> Ten katalog represji i skutk\u00f3w zosta\u0142 prawie w 100% wyczerpany. Mo\u017cna doda\u0107 tutaj grzywny, kary, konfiskaty r\u00f3\u017cnych sprz\u0119t\u00f3w, pami\u0105tek, ale te\u017c zdarza\u0142y si\u0119 w czasie rewizji kradzie\u017ce albo po prostu rekwizycja jakich\u015b przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re nie by\u0142y zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 podziemn\u0105, typu radio. Czy jakie\u015b inne cenne rzeczy, w relacjach ludzie mi m\u00f3wili, \u017ce zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce gin\u0119\u0142y pieni\u0105dze. W czasie rewizji by\u0142y odk\u0142adane gdzie\u015b tam w meblach i potem pewne kwoty znika\u0142y, kradzione przez milicj\u0119 czy SB. Koszty zdrowia psychicznego \u2013 tutaj mo\u017cna doda\u0107 alkohol. Jest podejmowany w literaturze, we wspomnieniach, ale nie na tyle cz\u0119sto. Skala by\u0142a na pewno wi\u0119ksza ni\u017c mo\u017cna wyczyta\u0107. Co jeszcze? No i te koszty rodzinne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska: <\/strong>W\u0142a\u015bnie poluzowane wi\u0119zi, rozpad rodziny, to by\u0142y te\u017c niezwykle istotne koszty. Ale jest jeszcze co\u015b, co chcia\u0142abym uzupe\u0142ni\u0107, bo wiem, \u017ce Darek chcia\u0142by o tym na pewno powiedzie\u0107. Jest w ksi\u0105\u017cce opisana ta akcja przerzutu Garetta Sobczyka na teren ambasady ameryka\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ukasz So\u0142tysik: <\/strong>Powiem, \u017ce to jest moja ulubiona historia.<\/p>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska: <\/strong>I tam w\u0142a\u015bnie Darek opowiada, \u017ce korzystali z pomocy rodziny z Warszawy. By\u0142 to taks\u00f3wkarz, kt\u00f3ry u\u017cyczy\u0142 swojego prywatnego auta, Wo\u0142gi, czyli narz\u0119dzia, kt\u00f3rym zarabia\u0142 pieni\u0105dze na utrzymanie rodziny. Ta Wo\u0142ga przepad\u0142a i mimo, \u017ce mu j\u0105 skonfiskowano i nigdy jej nie odzyska\u0142, ten cz\u0142owiek nigdy nie zdradzi\u0142, kogo przywozi\u0142, dlaczego.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ukasz So\u0142tysik: <\/strong>Ja tutaj bym jeszcze doda\u0142 do\u015bwiadczenie z pola badawczego. Jak IPN zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w projekt Encyklopedii Solidarno\u015bci, to Stowarzyszenie Pokolenie, kt\u00f3re by\u0142o inicjatorem tego projektu, mia\u0142o przygotowane przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne tak\u0105 ankiet\u0119. Na ko\u0144cu ankiety, ona liczy\u0142a 48 stron, nie by\u0142a za dobrze skonstruowana, ale ostatnia pozycja, to by\u0142o jakby spojrzenie wstecz. I pytanie, czy czego\u015b ankietowany \u017ca\u0142uje, czy zaanga\u017cowa\u0142by si\u0119 podobnie. No i powiem Pa\u0144stwu, \u017ce z tymi osobami, z kt\u00f3rymi przeprowadza\u0142em wywiad, to odpowiada\u0142y, \u017ce nie \u017ca\u0142uj\u0105, \u017ce ponownie by si\u0119 zaanga\u017cowali. Pomimo tych wszystkich koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>Bardzo dzi\u0119kuj\u0119. Szanowni Pa\u0144stwo, proponuj\u0119 ostatni\u0105 rund\u0119, a p\u00f3\u017aniej oddam g\u0142os Pa\u0144stwu. I to b\u0119dzie pytanie do wszystkich z Pa\u0144stwa. Czytaj\u0105c wywiad z Tob\u0105, Darku, to mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce widzimy takie zjawisko, \u017ce m\u0142odsze pokolenia tak nie bardzo interesuj\u0105 si\u0119 histori\u0105, tymi wysi\u0142kami narodowymi, niezale\u017cnie od epoki. Bo piszesz o rodzinach weteran\u00f3w z II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3rzy wyrzucaj\u0105 na \u015bmietnik ca\u0142\u0105 spu\u015bcizn\u0119, medale, dokumenty po swoich przodkach. Te\u017c wskazujesz na to, i\u017c w Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej wida\u0107 ten brak zainteresowania. Oczywi\u015bcie to s\u0105 kwestie indywidualne. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to takie szersze zjawisko. Chcia\u0142bym, \u017ceby\u015bcie spr\u00f3bowali odpowiedzie\u0107 na pytanie, jak zainteresowa\u0107 m\u0142odsze pokolenia histori\u0105, histori\u0105 Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Jak zbudowa\u0107 ten przekaz, \u017ceby on sta\u0142 si\u0119 atrakcyjny.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ukasz So\u0142tysik: <\/strong>To jest niezwykle trudne pytanie. Nieustannie je sobie zadaj\u0119, jak dotrze\u0107, chocia\u017c to nie jest podstawowy zakres moich obowi\u0105zk\u00f3w w IPN, a prowadzenie bada\u0144, dokumentowanie dzia\u0142alno\u015bci. Teraz w szko\u0142ach bywam rzadziej, wi\u0119c ten kontakt z m\u0142odzie\u017c\u0105 dzisiejsz\u0105 mam rzadszy, chocia\u017c z drugiej strony mam dzieci w wieku 16 lat. No i widz\u0119, \u017ce jest to bardzo du\u017ce wyzwanie dla nas historyk\u00f3w, nauczycieli.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce niew\u0105tpliwie multimedia, filmiki kr\u00f3tkie, setki czy kilkuminutowe, takie dokumenty, niekoniecznie wywiady, ale dokumenty mog\u0105 zainteresowa\u0107. Natomiast to, co niew\u0105tpliwie przykuwa uwag\u0119, to spotkanie ze \u015bwiadkiem historii. A je\u015bli chodzi o nauczyciela, ja jako badacz, jak jestem w szkole, to widz\u0119, \u017ce taki bezpo\u015bredni, lekko na luzie, wyk\u0142ad, po\u0142\u0105czony z prezentacj\u0105, to po prostu jako\u015b tam dzia\u0142a. Czyli nacisk na multimedia i spotkania ze \u015bwiadkami historii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Joanna Dardzi\u0144ska: <\/strong>Mo\u017cerzeczywi\u015bcie z ksi\u0105\u017cki wy\u0142ania si\u0119 taki troch\u0119 niepokoj\u0105cy ton, ale nie nazwa\u0142abym go pesymistycznym. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nale\u017cy to potraktowa\u0107 jako sygna\u0142 ostrzegawczy. M\u0142ode pokolenia nie tyle nie s\u0105 zainteresowane histori\u0105, nie dlatego, \u017ce ona jest im oboj\u0119tna, tylko mo\u017ce dlatego, \u017ce my opowiadamy tej m\u0142odzie\u017cy histori\u0119 w z\u0142y spos\u00f3b. Po prostu nie takim j\u0119zykiem, kt\u00f3re te m\u0142ode pokolenia rozumiej\u0105. Wa\u017cna jest forma. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce m\u0142ode pokolenia funkcjonuj\u0105 w \u015bwiecie obrazu, emocji, takich informacji podanych w bardzo kr\u00f3tki spos\u00f3b. Mi si\u0119 wydaje, \u017ce musimy troszeczk\u0119 dostosowa\u0107 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 do tych form, kt\u00f3rymi si\u0119 interesuje m\u0142odzie\u017c, bo inaczej ta historia mo\u017ce odej\u015b\u0107 razem z jej bohaterami. Te\u017c jest wa\u017cne, \u017ceby pami\u0119\u0107 nie by\u0142a tylko instytucjonalna. To si\u0119 zaczyna w domu, w rodzinie, bardzo wa\u017cne s\u0105 rozmowy, pytania, dlaczego to by\u0142o dla ciebie takie wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

My si\u0119 staramy wychodzi\u0107 naprzeciw m\u0142odym pokoleniom. Faktem jest ta ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra jest tak\u0105 form\u0105 reporta\u017cu historycznego. Nagrali\u015bmy te\u017c do tej ksi\u0105\u017cki podcast. QR-kod do tego podcastu znajduje si\u0119 na odwrocie ksi\u0105\u017cki, gdzie w podca\u015bcie bierze udzia\u0142 oczywi\u015bcie Dariusz, pani Hanna \u0141ukowska-Karniej i Bogdan Rymanowski, jeden z topowych dziennikarzy polskich. Ten podcast by\u0142 nominowany do nagrody publiczno\u015bci w bardzo presti\u017cowym konkursie na podcast roku. Co prawda nie zdoby\u0142 \u017cadnej nagrody, ale by\u0142 w\u015br\u00f3d 22 podcast\u00f3w na ponad 300 zg\u0142oszonych. Wi\u0119c my\u015bl\u0119, \u017ce to ju\u017c mo\u017ce by\u0107 jaki\u015b ma\u0142y sukces. Tutaj pani dyrektor te\u017c wspomina\u0142a o audiobooku. Bardzo mi si\u0119 podoba interpretacja aktora, jest taki autentyczny, daje emocje. W oddziale powsta\u0142a teraz bardzo fajna gra. Nale\u017cy obserwowa\u0107 i wychodzi\u0107 naprzeciw temu, czym si\u0119 m\u0142odzie\u017c interesuje i korzysta\u0107 z ich form komunikacji.<\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek: <\/strong>Bardzo dzi\u0119kuj\u0119. Darek, ty masz r\u00f3\u017cne perspektywy, ameryka\u0144sk\u0105 i polsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski: <\/strong>Tak, cz\u0119sto zaprasza\u0142em do USA go\u015bci m.in. z IPN i historyk\u00f3w. Pokazywali\u015bmy wystaw\u0119 o Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych. I perspektywa jest r\u00f3\u017cna. Przede wszystkim w szko\u0142ach ameryka\u0144skich, polonijnych, ta dyscyplina jest r\u00f3\u017cna, dlatego \u017ce niekt\u00f3re dzieci w czasie zaj\u0119\u0107 maj\u0105 telefony. By\u0142em na takich zaj\u0119ciach, gdzie nauczycielka ba\u0142a si\u0119 telefon zabra\u0107. Ja im pozabiera\u0142em i powiedzia\u0142em, \u017ce macie s\u0142ucha\u0107, \u017ce jak nie, to do widzenia.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c to jest kwestia podej\u015bcia, bo ta szko\u0142a, to jest te\u017c biznes. I to jest takie skomplikowane, \u017ce czym wi\u0119cej dzieci ucz\u0119szcza, to oni maj\u0105 wi\u0119cej pieni\u0119dzy i nie mog\u0105 ich zmusi\u0107 do nauki. Kiedy\u015b mnie, m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie, kopn\u0119\u0142o takie wyr\u00f3\u017cnienie, \u017ce Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Polskiego poprosi\u0142 mnie, w setk\u0105 rocznic\u0119 Za\u015blubin z Morzem, \u017cebym dla nauczycieli i rady przygotowa\u0142 prelekcj\u0119 na temat B\u0142\u0119kitnej Armii, czynu zbrojnego Polonii Ameryka\u0144skiej i genera\u0142a Hallera. Ja od wielu lat si\u0119 tym pasjonuj\u0119, nie jestem ekspertem, ale to mnie interesuje, zbieram pami\u0105tki, jestem troch\u0119 oczytany.<\/p>\n\n\n\n

I do tej pani dyrektor m\u00f3wi\u0119 \u2013 prosz\u0119 pani, tu jest taki profesor, tu jest taki znawca tematu, publikowa\u0142 ksi\u0105\u017cki, a ja co \u2013 zbieram, mam dar od weteran\u00f3w, tam co\u015b powiem. A pani dyrektor m\u00f3wi \u2013 nie, dzieci chc\u0105 pana i chc\u0105 pana s\u0142ucha\u0107, bo pan m\u00f3wi z pasj\u0105, a jak oni byli, to ca\u0142y czas jakie\u015b nazwiska i daty, i dzieci w telefonach siedzia\u0142y. A przy panu to jest te\u017c kwestia \u2013 przepraszam, \u017ce dobrze o sobie \u2013 ale to jest tak, \u017ce trzeba da\u0107 w\u0142asny przyk\u0142ad.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

My chcemy od m\u0142odych co\u015b wydoby\u0107, mamy do nich pretensje, przecie\u017c do nas poprzednie pokolenie te\u017c mia\u0142o pretensje. Jak pojecha\u0142em na emigracj\u0119 i rozmawia\u0142em z \u017co\u0142nierzami II Korpusu, to patrzyli na mnie jak na komunist\u0119. Trzeba by\u0142o dopiero sobie wypracowa\u0107 t\u0119 pozycj\u0119, \u017ce nawet by\u0142em cz\u0142onkiem Rady Narodowej na Uchod\u017astwie.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c to zale\u017cy od nas i nie patrzmy na spos\u00f3b. Idzie tak technologia do przodu, \u017ce jak my, w domu i my, nauczyciele czy instytucje pa\u0144stwowe \u2013 w\u0142asnym przyk\u0142adem nie poka\u017cemy drogi m\u0142odym ludziom \u2013 tak jak mi pokaza\u0142a Hania, Kornel, Zbyszek \u2013 to mo\u017cemy im wyk\u0142ada\u0107 najpi\u0119kniejsze, najm\u0105drzejsze kierunki. Je\u017celi my t\u0105 drog\u0105 nie idziemy, nikt za nami nie p\u00f3jdzie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ksi\u0105dz Twardowski powiedzia\u0142 o na\u015bladowaniu Chrystusa: \u201ei\u015b\u0107 za Chrystusem, to przy\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 stop\u0119 do \u015bladu Chrystusa i wtedy wiemy, kim jeste\u015bmy\u201d. I tak samo tutaj. Chcesz m\u0142odych ludzi uczy\u0107, \u017ceby szli za tob\u0105, odci\u015bnij swoj\u0105 stop\u0119, poka\u017c, kim jeste\u015b, to p\u00f3jd\u0105 za tob\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kamil Dworaczek:<\/strong> Bardzo dzi\u0119kuj\u0119, chcia\u0142bym teraz Pa\u0144stwa poprosi\u0107 o zadawanie pyta\u0144, zabranie g\u0142osu. Bardzo prosz\u0119 o kr\u00f3tkie, konkretne wypowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

Mieczys\u0142aw Stru\u015b: <\/strong>Mia\u0142em zaszczyt pozna\u0107 Wiktora W\u0119grzyna, kt\u00f3ry w pewnym momencie by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 rajd\u00f3w katy\u0144skich, kt\u00f3ry przyjmowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c i Kornela Morawieckiego i wielu jeszcze innych ludzi. Maj\u0105c ksi\u0119garni\u0119 i wspomagaj\u0105c tutaj pa\u0144stwa. Wiktor W\u0119grzyn powiedzia\u0142 mi, \u017ce z perspektywy ameryka\u0144skiej du\u017co lepiej wida\u0107 by\u0142o, co si\u0119 dzieje w Polsce i w kt\u00f3rym kierunku nasza ojczyzna zmierza. Czy pan by\u0142by uprzejmy skomentowa\u0107, poszerzy\u0107 mo\u017ce, je\u015bli pan si\u0119 z tym uto\u017csamia z t\u0105 kwesti\u0119, dlaczego akurat w\u0142a\u015bnie z perspektywy czy to Chicago czy innych miast ameryka\u0144skich lepiej wida\u0107, co si\u0119 w naszej ojczy\u017anie, w kt\u00f3rym kierunku zmierza nar\u00f3d polski, ni\u017c my tutaj w kraju.<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski:<\/strong> Wiktora W\u0119grzyna dobrze zna\u0142em, Jacka Kawczy\u0144skiego znam. Pami\u0119tam, jak tam Kornel przyje\u017cd\u017ca\u0142. Zreszt\u0105, kiedy Wiktor wybra\u0142 si\u0119 w ostatni\u0105 swoj\u0105 drog\u0119, to Kornel Morawiecki napisa\u0142 kr\u00f3tki, ale pi\u0119kny list, kt\u00f3ry ja odczyta\u0142em przy trumnie Wiktora W\u0119grzyna. A jak to wida\u0107 przez ocean, to emigrant bardziej kocha Polsk\u0119. Nic wam nie ujmuj\u0119, bo t\u0119sknimy do Niej, bo Jej nie mamy na co dzie\u0144. Depczemy obc\u0105 ziemi\u0119, pijemy podobne trucizny, ale jednak z innych saturator\u00f3w, wi\u0119c ta t\u0119sknota za Tatrami, za Ba\u0142tykiem, za Wis\u0142\u0105, za Odr\u0105, za star\u00f3wk\u0105. Wi\u0119c bardziej patrzymy na te informacje, takie ju\u017c przepracowane. I wydaje nam si\u0119, \u017ce my du\u017co wiemy. Jakby\u015bmy tutaj byli, pewnie te same osoby, przez zmian\u0119 perspektywy i dystansu i tej t\u0119sknoty za Ojczyzn\u0105, to tak samo by patrzyli, jakby tutaj byli.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c tutaj jest kwestia, gdzie jeste\u015bmy, co ogl\u0105damy, co w \u017cyciu robimy. Czy mamy czas, pi\u0119\u0107 minut dla Pana Boga, \u017ceby si\u0119 zastanowi\u0107, gdzie \u017cyjemy i po co przyszli\u015bmy na ten \u015bwiat, czy mo\u017cemy zm\u00f3wi\u0107 \u201eOjcze nasz\u201d codziennie i wtedy si\u0119 wyciszamy i ta perspektywa jest inna. Bo nie wydaje mi si\u0119, \u017ce tam za oceanem jest jaka\u015b rada greckich m\u0119drc\u00f3w, co wszystko wiedz\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce nie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Agnieszka Marczak:<\/strong> Przepraszam, zacytuj\u0119 tylko kilka s\u0142\u00f3w tw\u00f3rcy Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, Kornela Morawieckiego: \u201eChcemy pracowa\u0107 dla Polski, bo wierzymy w sens naszego \u017cycia i pracy, w sens narodowego trwania. Nad nami jest ojczyzna, nasz wsp\u00f3lny dom, pa\u0144stwo. Rodzimy si\u0119, wzrastamy i przemijamy nie tylko dla siebie, nade wszystko dla innych, z nadziej\u0105 pozostawienia po sobie lepszej, Najja\u015bniejszej Rzeczypospolitej\u201d. Pami\u0119tajmy te s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Darek Olszewski: <\/strong>Na stoj\u0105co, Kornelowi podzi\u0119kujmy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sport, ratownictwo, grafika, brawura Spora cz\u0119\u015b\u0107 naszych czytelnik\u00f3w zetkn\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c z ksi\u0105\u017ck\u0105 Darka Olszewskiego \u201eErrata Majora\u201d. Z wielk\u0105 szczero\u015bci\u0105, precyzj\u0105 i humorem opowiada on w rozmowie z Joann\u0105 Dardzi\u0144sk\u0105 o latach walki z komun\u0105 w czasie stanu wojennego. Jego wspomnienia cechuje niemal filmowe tempo, reporterska rzetelno\u015b\u0107 oraz dystans, z jakim po latach podsumowuje sens… Czytaj dalej Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca w akcji<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":5955,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[407],"tags":[],"class_list":["post-5954","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-81","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5954"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5954\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5962,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5954\/revisions\/5962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}