{"id":5942,"date":"2026-02-14T13:39:50","date_gmt":"2026-02-14T12:39:50","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5942"},"modified":"2026-02-14T13:39:50","modified_gmt":"2026-02-14T12:39:50","slug":"i-nowe-panstwo-i-nowa-konstytucja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5942","title":{"rendered":"I nowe pa\u0144stwo i nowa konstytucja"},"content":{"rendered":"\n

Dla kogo konstytucja?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od czasu do czasu pojawia si\u0119 temat nowej konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ostatnio wskazywa\u0142 na tak\u0105 potrzeb\u0119 pan Prezydent RP dr Karol Nawrocki. Przed kilkoma laty, z okazji stulecia niepodleg\u0142o\u015bci, rozlega\u0142y si\u0119 g\u0142osy upominaj\u0105ce si\u0119 o prawn\u0105 kontynuacj\u0119 tradycji niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego. Jest tak\u017ce cz\u0119sto wskazywany b\u0142\u0105d konstrukcyjny w obecnie obowi\u0105zuj\u0105cej ustawie zasadniczej, polegaj\u0105cy na niedookre\u015blonym rozr\u00f3\u017cnieniu kompetencji prezydenta RP i rz\u0105du RP (premiera).<\/p>\n\n\n\n

W polskiej tradycji silna pozycja g\u0142owy pa\u0144stwa \u2013 kr\u00f3la albo prezydenta \u2013 wywodz\u0105ca si\u0119 z wolnej i powszechnej elekcji, zosta\u0142a i w 1921 roku i w 1997 roku celowo os\u0142abiona przez nadgorliwych \u201edemokrat\u00f3w\u201d, aby uchroni\u0107 si\u0119 przed rz\u0105dami silnych indywidualno\u015bci, najpierw J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, a p\u00f3\u017aniej Lecha Wa\u0142\u0119sy. Gwa\u0142towny op\u00f3r si\u0142 \u201edemokratycznych\u201d napotka\u0142 projekt kontynuacji tradycji prawnej niepodleg\u0142ej RP. Proponowano, aby nowa ustawa zasadnicza nast\u0119powa\u0142a w miejsce konstytucji z 1935 roku. Niestety ta inicjatywa poleg\u0142a w walce prowadzonej pod has\u0142em \u201eprecz z sanacj\u0105\u201d, w czym przewodzi\u0142a si\u0142a perswazji \u201eGazety Wyborczej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kazimierz Wojniakowski Uchwalenie_Konstytucji 3 Maja<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W \u201eObywatelskim projekcie konstytucji RP\u201d z 1997 roku, popieranym przez NSZZ Solidarno\u015b\u0107 i Ruch Odbudowy Polski proponowano wprowadzenie nowej ustawy konstytucyjnej w miejsce konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1935 roku. Ale Sejm, zdominowany przez ugrupowania postkomunistyczne, skierowa\u0142 pod referendum (wbrew prawu) tylko jeden projekt opracowany przez zesp\u00f3\u0142 Aleksandra Kwa\u015bniewskiego. Ten w\u0142a\u015bnie tekst jest teraz Konstytucj\u0105 Rzeczpospolitej Polskiej w miejsce uchwalonej 22 lipca 1952 roku Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, nad projektem kt\u00f3rej pochyla\u0142 si\u0119 z trosk\u0105 generalissimus J\u00f3zef Stalin nanosz\u0105c stosowne poprawki[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Okazj\u0105 do wznowienia debaty nad konstytucj\u0105 III RP by\u0142a w\u0142a\u015bnie setna rocznica niepodleg\u0142o\u015bci w 2018 roku. Wtedy to Jan Parys \u017ca\u0142owa\u0142, \u201e\u017ce III Rzeczpospolita nie wr\u00f3ci\u0142a do konstytucji kwietniowej tylko poprawi\u0142a konstytucj\u0119 PRL. Utrzymywanie jej by\u0142o nie tylko b\u0142\u0119dne, ale i haniebne\u201d<\/em>[2]<\/sup><\/a>. W\u00f3wczas te\u017c Kolegium Jagiello\u0144skie zorganizowa\u0142o w Toruniu mi\u0119dzynarodow\u0105 konferencj\u0119 naukow\u0105 \u201eO potrzebach trwa\u0142o\u015bci b\u0105d\u017a zmienno\u015bci Konstytucji\u201d. O\u015bmieli\u0142em si\u0119 wtedy przedstawi\u0107 sw\u00f3j referat pt. \u201eNowa konstytucja czy nowe pa\u0144stwo\u201d, a teraz przywo\u0142am z niego kilka my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

Czym jest nasze pa\u0144stwo?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest to RES PUBLICA \u2013 republika, RZECZ POSPOLITA, czyli \u201eposp\u00f3lna\u201d (wsp\u00f3lna) wszystkim jej mieszka\u0144com \u2013 obywatelom. Elekcyjni kr\u00f3lowie polscy byli w zasadzie do\u017cywotnimi prezydentami tej republiki. Idee republikanizmu propagowa\u0142 ju\u017c b\u0142ogos\u0142awiony bp Wincenty zwany Kad\u0142ubkiem. Przez setki lat trwa\u0142 proces definiowania ustroju pa\u0144stwa, jego konstytucyjnych podstaw. Konstytucjami zwano kolejne ustawy sejmowe. Godna osobnego namys\u0142u jest kwestia, na ile pa\u0144stwo polskie mo\u017ce by\u0107 uznawane za wieczyst\u0105 monarchi\u0119. Do\u015b\u0107 przypomnie\u0107, \u017ce 1 kwietnia 1656 roku kr\u00f3l Polski i Wielki Ksi\u0105\u017c\u0119 Litewski obwo\u0142a\u0142 Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Pann\u0119 Maryj\u0119 Kr\u00f3low\u0105 Polski i wszystkich ziem Rzeczpospolitej. Akt ten og\u0142oszony w katedrze lwowskiej zosta\u0142 nast\u0119pnie z woli wszystkich stan\u00f3w Rzeczpospolitej zarejestrowany w s\u0105dzie grodzkim we Lwowie i nigdy nie zosta\u0142 odwo\u0142any. Kr\u00f3lowie i prezydenci Rzeczpospolitej s\u0105 zatem tylko regentami w imieniu Monarchy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ceremonia podpisania przez prezydenta RP Ignacego Mo\u015bcickiego Konstytucji 1935 roku w Sali Rycerskiej na Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie. \u0179r\u00f3d\u0142o NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cenie zmian co 25 lat w zapisach Konstytucji 3 maja 1791 by\u0142o czym\u015b zasadniczo odmiennym ni\u017c ustanawianie nowych pa\u0144stw polskich, mimo \u017ce opiera\u0142y one sw\u00f3j byt na porz\u0105dku konstytucyjnym \u2013 Ksi\u0119stwo Warszawskie (1807), Kr\u00f3lestwo Polskie \u201ekongresowe\u201d (1815), Rzeczpospolita Polska (1918), Polska Rzeczpospolita Ludowa (1952). Odr\u0119bnym zagadnieniem by\u0142oby zjawisko \u201epa\u0144stwa podziemnego\u201d w latach 1863-64 i Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego w czasie II wojny \u015bwiatowej. Wtedy to pa\u0144stwo funkcjonowa\u0142o na bardzo ograniczonym terytorium, na okr\u0119tach polskiej marynarki wojennej i statkach floty handlowej. Rz\u0105d korzysta\u0142 z go\u015bciny zaprzyja\u017anionego Imperium Brytyjskiego (do 1991 roku, gdy prezydent RP przekaza\u0142 w Warszawie insygnia w\u0142adzy swemu nast\u0119pcy wybranemu w wolnych wyborach).<\/p>\n\n\n\n

Bior\u0105c za punkt wyj\u015bcia decyzje Wielkiej Tr\u00f3jki (USA, Wielka Brytania i ZSRS), kt\u00f3re rozstrzygn\u0119\u0142y o poza-traktatowym rozwi\u0105zaniu \u201esprawy polskiej\u201d (Teheran 1943, Ja\u0142ta 1945, Poczdam 1945) \u2013 mieli\u015bmy terytorium z w\u0142asnym zarz\u0105dem, przeznaczone dla osiedlenia ludno\u015bci narodowo\u015bci polskiej. Zosta\u0142o utworzone z teren\u00f3w wydzielonych z by\u0142ej III Rzeszy Niemieckiej (po likwidacji Pa\u0144stwa Pruskiego) i z odst\u0105pionych przez ZSRS teren\u00f3w nale\u017c\u0105cych do Bia\u0142oruskiej i Ukrai\u0144skiej Socjalistycznych Republik Sowieckich. Z dniem 22 lipca 1952 roku to nowe pa\u0144stwo decyzj\u0105 jego legislatywy (Sejmu) przyj\u0119\u0142o nazw\u0119 Polska Rzeczpospolita Ludowa.<\/p>\n\n\n\n

Na to pa\u0144stwo nikt nie napada\u0142, z nikim, pr\u00f3cz ZSRS, to pa\u0144stwo nie mia\u0142o wi\u0105\u017c\u0105cych traktat\u00f3w. Fundamenty, na kt\u00f3rych stan\u0105\u0142 gmach PRL \u2013 a na kt\u00f3rych i my jako III RP stoimy \u2013 to o\u015bwiadczenia Komunistycznej Partii Robotniczej Polski wzywaj\u0105ce w 1920 roku proletariuszy wszystkich kraj\u00f3w do \u201elikwidacji imperializmu polskiego\u201d[3]<\/sup><\/a>, to tak\u017ce wiernopodda\u0144cze listy s\u0142ane w 1946 roku do przyjaci\u00f3\u0142 w ZSRS[4]<\/sup><\/a>. Tutaj te\u017c znajdziemy do\u0142y Katynia i \u0141\u0105czki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
J\u00f3zef Stalin, Franklin Delano Roosevelt i Winstron Churchill w Teheranie 1943<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

III RP jest nast\u0119pc\u0105 prawnym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Republika Federalna Niemiec jest nast\u0119pc\u0105 prawnym III Rzeszy Niemieckiej. Federacja Rosyjska jest nast\u0119pc\u0105 prawnym Zwi\u0105zku Socjalistycznych Republik Sowieckich.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia Rzesza Niemiecka i Zwi\u0105zek Socjalistycznych Republik Sowieckich w 1939 roku dokona\u0142y niczym niesprowokowanej napa\u015bci na Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0105 bez wypowiedzenia wojny. Dokona\u0142y zaboru polskiego terytorium, zaboru i zniszczenia mienia, dopu\u015bci\u0142y si\u0119 ludob\u00f3jstwa na wielk\u0105 skal\u0119, wymusi\u0142y terrorem prac\u0119 niewolnicz\u0105 polskiej ludno\u015bci. Pa\u0144stwa te z\u0142ama\u0142y traktaty, kt\u00f3re same podpisa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Przyj\u0119cie przez polski sejm ustaw zapewniaj\u0105cych, \u017ce obecne niepodleg\u0142e pa\u0144stwo polskie jest nast\u0119pc\u0105 prawnym niepodleg\u0142ej Rzeczpospolitej Polskiej mia\u0142oby znacz\u0105cy wymiar polityczny i ekonomiczny[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Na czym te r\u00f3\u017cnice polegaj\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dla funkcjonowania pa\u0144stwa istotne jest istnienie ci\u0105g\u0142o\u015bci w rozumieniu tradycji jako idei politycznej. Dawniej okre\u015blano te idee jako imponderabilia. Wynika st\u0105d etos wi\u0105\u017c\u0105cy funkcjonariuszy publicznych. Istnieje zasadnicza r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy stanem spraw p\u0142yn\u0105cym z historii, a wi\u0119c z los\u00f3w pa\u0144stwowo\u015bci polskiej i poczucia to\u017csamo\u015bci, a na przyk\u0142ad kwestii konstytucyjnej to\u017csamo\u015bci ameryka\u0144skiej, kt\u00f3rej znaczenie dla ukszta\u0142towania si\u0119 to\u017csamo\u015bci narodowej w USA jest fundamentalne. Ale w debacie wok\u00f3\u0142 koncepcji strategii bezpiecze\u0144stwa narodowego ameryka\u0144scy uczestnicy postrzegali Polsk\u0119 jako \u201ecywilizacyjnego sojusznika USA\u201d. Co nas \u0142\u0105czy?<\/p>\n\n\n\n

Gdy Ojcowie Za\u0142o\u017cyciele USA poszukiwali wzoru nowej pa\u0144stwowo\u015bci, republik\u0119 postrzegano jako ustr\u00f3j mo\u017cliwy w obr\u0119bie mur\u00f3w miejskich. Ale Amerykanie nie chcieli monarchii. Oto w ksi\u0119gach zakazanych w Anglii i w jej koloniach znale\u017ali rozwi\u0105zanie. Opisano w tych ksi\u0119gach ustr\u00f3j najwi\u0119kszego pa\u0144stwa Europy: wielkiej republiki \u2013 Rzeczpospolitej, zwanej dla niepoznaki jako \u201ePolish-Lithuanian Commonwels\u201d. Podobno te ksi\u0119gi zdoby\u0142 James Madison (Ojciec Konstytucji) dzi\u0119ki francuskim jezuitom z Chicago.<\/p>\n\n\n\n

Ale jest mi\u0119dzy nami r\u00f3\u017cnica. Zjednoczone Pa\u0144stwa (pa\u0144stwa \u2013 nie stany) Ameryki przyj\u0119\u0142y za model swego wsp\u00f3lnego ustroju zasady Rzeczpospolitej \u2013 samorz\u0105d terytorialny (w pe\u0142ni uposa\u017cony w elementy w\u0142adzy) jako podstaw\u0119 strukturaln\u0105, wolno\u015b\u0107 obywatelsk\u0105, rz\u0105dy prawa sprawowane w tr\u00f3jpodziale w\u0142adz, prezydenta \u2013 g\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa federalnego z uprawnieniami identycznymi do prerogatyw polskich kr\u00f3l\u00f3w elekcyjnych. Przyj\u0119to tylko korekt\u0119 w systemie wyboru g\u0142owy pa\u0144stwa i zamiast trudnego do zrealizowania osobistego udzia\u0142u obywateli ca\u0142ej federacji ze wzgl\u0119du na komunikacj\u0119 \u2013 ustalono wyb\u00f3r przez elektor\u00f3w wybieranych w poszczeg\u00f3lnych krajach.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cnica za\u015b polega na:<\/p>\n\n\n\n

a)  nieci\u0105g\u0142o\u015bci istnienia pa\u0144stwowo\u015bci polskiej w r\u00f3\u017cnych jej odmianach (suwerenna, niesuwerenna, niepodleg\u0142a),<\/p>\n\n\n\n

b)  jednoczesnej ci\u0105g\u0142o\u015bci dziej\u00f3w i rozwoju narodu polskiego, a nawet specyfiki \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej zapisanej ju\u017c w XII wieku,<\/p>\n\n\n\n

c)  utrzymaniu ci\u0105g\u0142o\u015bci katolicyzmu, republikanizmu i indywidualizmu w nieprzyjaznym otoczeniu.<\/p>\n\n\n\n

Jak podaje wnikliwy badacz naszych dziej\u00f3w: W po\u0142owie wieku XII, dok\u0142adnie w roku 1153 pojawia si\u0119 pierwszy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry chce si\u0119 nazwa\u0107 \u201eobywatelem Polski\u201d (civis Polonie). (…) Zbylut, cz\u0142owiek spoza dynastii, naturalnie nale\u017c\u0105cy do grona mo\u017cnych i wp\u0142ywowych, wybra\u0142 dla siebie takie niezwyk\u0142e okre\u015blenie: nie poddany ksi\u0119cia, ale obywatel Polski, wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za jej sprawy. (…) Nie znajduj\u0119 (czy kto\u015b inny znalaz\u0142) przyk\u0142adu obywatela Niemiec, albo obywatela Rusi ani nawet obywatela Anglii, Francji, Czech czy W\u0119gier<\/em>[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Dynamiczny rozw\u00f3j w\u0142asnej wolno\u015bciowej kultury post\u0119powa\u0142 pomimo d\u0105\u017ce\u0144 okupant\u00f3w do wymuszenia zmiany i dostosowania si\u0119 Polak\u00f3w do obcych wzor\u00f3w. Tego nie do\u015bwiadczy\u0142a pa\u0144stwowo\u015b\u0107 federacji pa\u0144stw Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, pomimo kryzysu wojny secesyjnej. Podobnie pa\u0144stwowo\u015b\u0107 brytyjska, czy San Marino nie maj\u0105 takiego do\u015bwiadczenia nieci\u0105g\u0142o\u015bci. Nawet zadziwiaj\u0105ce rewolucyjne przemiany pa\u0144stwa francuskiego nie powodowa\u0142y zasadniczego zerwania tej ci\u0105g\u0142o\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Por\u00f3wnuj\u0105c Polsk\u0119 z innymi krajami uznaj\u0105cymi wa\u017cno\u015b\u0107 konstytucyjnych regulacji musimy zauwa\u017cy\u0107 wi\u0119cej r\u00f3\u017cnic ni\u017c podobie\u0144stw. W uj\u0119ciu teorii wielo\u015bci cywilizacji Feliksa Konecznego bliski znacznej cz\u0119\u015bci polskiej tradycji narodowej by\u0142by \u0142aci\u0144ski model personalistyczny, kt\u00f3ry z powodu r\u00f3\u017cnych zasz\u0142o\u015bci historycznych \u015bciera si\u0119 z odmiennymi cywilizacyjnie \u201emetodami ustroju \u017cycia zbiorowego\u201d (cywilizacja bizanty\u0144ska, cywilizacja tura\u0144ska, cywilizacja komunizmu). Ostatecznie mamy nar\u00f3d i jego pa\u0144stwo i to my przes\u0105dzamy o przynale\u017cno\u015bci do wybranego modelu cywilizacyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Ale czym\u017ce jest polsko\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dla niekt\u00f3rych \u201epolsko\u015b\u0107 to nienormalno\u015b\u0107\u201d. W \u015bwietle innych ni\u017c \u0142aci\u0144ski modeli cywilizacyjnych tak jest w istocie. Ale nad tym problemem medytowali ju\u017c w XIX stuleciu tw\u00f3rcy Wielkiej Emigracji, nad tym przemy\u015bliwali poeci \u2013 tw\u00f3rcy nowoczesnego j\u0119zyka polskiego, powsta\u0144cy z roku 1863 \u2013 za\u0142o\u017cyciele Ligi Polskiej. Przyjmowano w\u00f3wczas, \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d ma prawo do w\u0142asnego odr\u0119bnego bytu pa\u0144stwowego. Tak zrodzi\u0142 si\u0119 nacjonalizm. Ale polski ruch narodowy mia\u0142 cechy odmienne ni\u017c wszystkie inne nacjonalizmy.<\/p>\n\n\n\n

Poprawne okre\u015blenie, czym mo\u017ce by\u0107 nar\u00f3d \u017cyj\u0105cy w wielu pa\u0144stwach i pod wieloma uzale\u017cnieniami, trudno by\u0142o dociec. Znaleziono jednak podstaw\u0119 do takiej definicji i nie by\u0142o to kryterium \u201eetniczne\u201d w duchu niemieckiej koncepcji \u201eblut und boden\u201d (krwi i ziemi). W 1939 roku, podsumowuj\u0105c d\u0142ugi ci\u0105g my\u015bli narodowej w \u201ePos\u0142annictwie narodu polskiego\u201d, Wincenty Lutos\u0142awski tak rozumia\u0142 polsko\u015b\u0107: Do polskiego narodu nale\u017c\u0105 spolszczeni Niemcy, Tatarzy, Ormianie, Cyganie, \u017bydzi, je\u015bli \u017cyj\u0105 dla wsp\u00f3lnego idea\u0142u Polski. Murzyn lub czerwonosk\u00f3ry mo\u017ce zosta\u0107 prawdziwym Polakiem, je\u015bli przyjmie dziedzictwo duchowe polskiego narodu, zawarte w jego literaturze, sztuce, polityce i obyczajach i je\u015bli ma niez\u0142omn\u0105 wol\u0119 przyczyniania si\u0119 do rozwoju bytu narodowego Polak\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I prawdziwymi Polakami zostawali Niemcy (adm. Unrug) i Rosjanie (ksi\u0119\u017cna Lwow), \u017bydzi (prof. Szymon Aszkenazy), Czesi (malarz Jan Matejko) i Tatarzy (pisarz Henryk Sienkiewicz).<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwowo\u015b\u0107 ustanowiona w 1952 roku jako Polska Rzeczpospolita Ludowa, wykazuje, jak dot\u0105d, trwa\u0142o\u015b\u0107 swojej tradycji. Jest to tradycja cywilizacyjna obca polskiej mentalno\u015bci, a jednak jej zachowanie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 trwa\u0142\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 czas\u00f3w nam wsp\u00f3\u0142czesnych. Poniewa\u017c nie osi\u0105gn\u0119\u0142o swego celu d\u0105\u017cenie do przed\u0142u\u017cenia tradycji prawnej Rzeczpospolitej Polskiej z 1918 roku, z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 konstytucj\u0105 z 1935 r. Obecnie tradycj\u0119 prawn\u0105 Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uznaj\u0105 za wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 wszystkie g\u0142\u00f3wne ugrupowania uczestnicz\u0105ce w sprawowaniu w\u0142adzy na terytorium Polski po 1989 roku. Tak jest r\u00f3wnie\u017c w aktualnej debacie politycznej, niezale\u017cnie od moralnych czy politycznych ocen PRL.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tekst konstytucji 1952 w j. rosyjskim z poprawkami Stalina<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zachowanie ci\u0105g\u0142o\u015bci prawnej, a zatem instytucjonalnej, ma istotne znaczenie tak w stosunkach mi\u0119dzynarodowych, jak i w relacjach wewn\u0119trznych, pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami obywateli i pomi\u0119dzy obywatelem a aparatem pa\u0144stwowym. W tym sensie pa\u0144stwo i jego struktury, i metody \u017cycia zbiorowego w nim, silnie oddzia\u0142uj\u0105 na kszta\u0142towanie si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci narodowej.<\/p>\n\n\n\n

Jakies\u0105 nasze to\u017csamo\u015bci? Bronis\u0142aw Wildstein w eseju \u201eTo\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjna\u201d pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze z tego co chcia\u0142bym powiedzie\u0107, jest przekonanie, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjna to<\/em> \u015bwiadomo\u015b\u0107 prawa, a wi\u0119c i sprawiedliwo\u015bci, co zdecydowanie wykracza poza narzucony przez w\u0142adz\u0119 i zapisany system norm. I to ze wzgl\u0119du na elementarn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 s\u0105 one oceniane i akceptowane albo odrzucone. Owa to\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjna przenika si\u0119 z tradycj\u0105 narodow\u0105 i winna z niej wyp\u0142ywa\u0107. Przypominam, \u017ce tradycja to aktualizowane i afirmowane okre\u015blone w\u0105tki dziedzictwa narodowego, kt\u00f3re cz\u0119sto bywa z\u0142o\u017cone i agoniczne, a wi\u0119c ma w sobie wpisany konflikt. Ostatecznie jednak z tych napi\u0119\u0107 wykluwa si\u0119 w miar\u0119 sp\u00f3jny kszta\u0142t to\u017csamo\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce historia Polski jest tego dobrym przyk\u0142adem<\/em>.[7]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Fundamentem naszej wsp\u00f3lnoty jest wolno\u015b\u0107 jako idea\u0142, idea i zasada. To poj\u0119cie wolno\u015bci nas \u0142\u0105czy na pewno[8]<\/sup><\/a>, a by\u0107 mo\u017ce odnajdziemy sens i cel naszej wsp\u00f3lnoty, tak jak w dwuwierszu Adama Mickiewicza z III cz\u0119\u015bci Dziad\u00f3w: Gdziekolwiek wyrok carski nas zawlecze oszukamy jego dum\u0119 \/ Poniesiem z sob\u0105 prawa cz\u0142owiecze, poniesiem wolno\u015bci d\u017cum\u0119!<\/em> Ale z wolno\u015bci\u0105 mamy w Europie pewien problem (szczeg\u00f3lnie z ide\u0105 wolno\u015bci s\u0142owa).<\/p>\n\n\n\n

Tradycj\u0119 socjalistycznego pa\u0144stwa porzuci\u0142y W\u0119gry. Przypomnia\u0142 o tym Marek Jurek: Konstytucja W\u0119gier m\u00f3wi to wszystko, o czym Unia nie chce m\u00f3wi\u0107 w swoich deklaracjach. Zaczyna si\u0119 od prostego wezwania<\/em>: \u201eBo\u017ce, b\u0142ogos\u0142aw W\u0119gr\u00f3w!\u201d i zaraz potem przypomina, czym by\u0142a Europa i co zwi\u0105za\u0142o jej narody: <\/em>\u201eJeste\u015bmy dumni z tego, \u017ce nasz kr\u00f3l, \u015awi\u0119ty Stefan, tysi\u0105c lat temu osadzi\u0142 pa\u0144stwo w\u0119gierskie na solidnych fundamentach i uczyni\u0142 nasz\u0105 ojczyzn\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiej Europy (\u2026). Jeste\u015bmy dumni z tego, \u017ce nasz nar\u00f3d przez wieki or\u0119\u017cnie broni\u0142 Europy (…). Z szacunkiem odnosimy si\u0119 do zdobyczy naszej historycznej konstytucji oraz do \u015awi\u0119tej Korony, kt\u00f3ra uciele\u015bnia konstytucyjn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwowo\u015bci W\u0119gier i jedno\u015b\u0107 narodu (\u2026). Nie uznajemy komunistycznej konstytucji z 1949 roku, poniewa\u017c stanowi\u0142a ona podstaw\u0119 panowania tyranii, dlatego og\u0142aszamy jej niewa\u017cno\u015b\u0107.\u201d Europa ma k\u0142opot z wolno\u015bci\u0105. W\u0119gry nale\u017ca\u0142oby z Unii Europejskiej wykluczy\u0107. A wraz z nimi \u2013 wszystko to, czego broni\u0105, co reprezentuj\u0105. Chodzi wi\u0119c w istocie nie tylko o W\u0119gry, ale o to, czy Europa pozostanie jeszcze Europ\u0105. Dlatego obrona W\u0119gier to nie tylko akt przyja\u017ani i solidarno\u015bci, ale ochrona Europy, w kt\u00f3rej my sami, nasz kraj i nasze rodziny, b\u0119dziemy mogli spokojnie \u017cy\u0107<\/em>.[9]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Adama Zamoyskiego: \u201eGenera\u0142 Okulicki w swoim rozkazie o rozwi\u0105zaniu AK z 1945 roku stwierdzi\u0142 wyra\u017anie, \u017ce wojna si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a. Napisa\u0142 w nim:<\/em> \u201eNie wolno wam ani na chwil\u0119 zw\u0105tpi\u0107, \u017ce ta wojna mo\u017ce si\u0119 sko\u0144czy\u0107 jedynie zwyci\u0119stwem s\u0142usznej sprawy, triumfem dobra nad z\u0142em, wolno\u015bci nad zniewoleniem\u201d. Wojna istotnie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 zwyci\u0119stwem tej s\u0142usznej sprawy, ale dopiero w 1989 roku. Rany za\u015b zadane polskiemu spo\u0142ecze\u0144stwu w ci\u0105gu tych czterdziestu czterech lat by\u0142y tak g\u0142\u0119bokie i tak zr\u00f3\u017cnicowane, \u017ce nie mog\u0142y si\u0119 \u0142atwo zagoi\u0107<\/em>. (\u2026) Polska jako pa\u0144stwo stoi w obliczu zmian geopolitycznych, bardzo przypominaj\u0105cych te, z kt\u00f3rymi zmaga\u0142a si\u0119 na przestrzeni czterech lub pi\u0119ciu stuleci. I oczywi\u015bcie trudno przewidzie\u0107, jak Polacy poradz\u0105<\/em> sobie z tymi trudno\u015bciami i czy b\u0119d\u0105 w stanie je pokona\u0107 z takim powodzeniem, z jakim prze\u017cyli w przesz\u0142o\u015bci ataki i najazdy nieprzyjaci\u00f3\u0142. Ale to w\u0142a\u015bnie przesz\u0142o\u015b\u0107 kryje w sobie odpowiedzi na wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych pyta\u0144.<\/em>\u201d[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Od lat polskie pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo staje wobec niepokoj\u0105cych znak\u00f3w symbolizuj\u0105cych moraln\u0105 degradacj\u0119 spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej i nasz\u0105 rzecz\u0105 jest znale\u017a\u0107 wszelkie, tak\u017ce konstytucyjne, \u015brodki do obrony przed t\u0105 inwazj\u0105 barbarzy\u0144stwa[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wzgl\u0119dy moralno\u015bci publicznej oraz podstaw etycznych wsp\u00f3lnoty narodowej przemawiaj\u0105 zatem bezwzgl\u0119dnie za nawi\u0105zaniem prawnej \u0142\u0105czno\u015bci pomi\u0119dzy III RP a II RP a zerwaniem takowej z PRL.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/sup><\/a>     Konstytucja PRL by\u0142a wzorowana na sowieckiej konstytucji z 1936 roku, Stalin nani\u00f3s\u0142 ok. 50 poprawek na rosyjskoj\u0119zycznym projekcie, m.in. nazwa \u201ePolska Rzeczpospolita Ludowa\u201d i ustr\u00f3j jako \u201edemokracja ludowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/sup><\/a>     Jan Parys, Ca\u0142y czas nie jeste\u015bmy do ko\u0144ca pa\u0144stwem suwerennym, <\/em>Rzeczpospolita, Plus Minus 16 (1312), 28-29.04.2018, s. 32.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/sup><\/a>     Robotnicy Europy i Ameryki! Odbierzcie rz\u0105dowi polskiemu poparcie wojenne zagranicy!<\/em> \u2013 apelowa\u0142 Komitet Centralny Komunistycznej Partii Robotniczej Polski 25.08.1920. Cyt. za: Polska Akademia Nauk, Pracownia Historii Stosunk\u00f3w Polsko-Radzieckich; Akademia Nauk ZSRR, Instytut S\u0142owianoznawstwa, Dokumenty i materia\u0142y do historii stosunk\u00f3w polsko-radzieckich, <\/em>Ksi\u0105\u017cka i Wiedza, Warszawa, 1965-1977, t. III, s. 366.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/sup><\/a>     Oddzielaj\u0105 nas tysi\u0105ce kilometr\u00f3w, ale obecnie w naszej demokratycznej Polsce jeste\u015bmy bliskimi sobie przyjaci\u00f3\u0142mi. Do 1939 r. polski faszyzm nastawia\u0142 wrogo klas\u0119 robotnicz\u0105 Polski do Zwi\u0105zku Radzieckiego, do waszego rz\u0105du i do was. (…) Armia Czerwona, ta niezwyci\u0119\u017cona armia, oswobodzi\u0142a nas spod okupacji faszyzmu hitlerowskiego i my teraz jeste\u015bmy wolni od kapitalist\u00f3w i obszarnik\u00f3w. <\/em>(t\u0142um. Z. Makarewicz).Pismo Rady Zak\u0142adowej Zak\u0142ad\u00f3w W\u0142\u00f3kienniczych d. K. Pozna\u0144ski do robotnik\u00f3w miasta Iwanowo z propozycj\u0105 nawi\u0105zania kontakt\u00f3w z 22.03.1946 podpisa\u0142o 250 os\u00f3b. Dz. cyt. t. IX, s. 66-67.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/sup><\/a>     RP by\u0142a cz\u0142onkiem za\u0142o\u017cycielem 27 organizacji mi\u0119dzynarodowych m.in. Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego. Rzeczpospolita Polska na podstawie Traktatu ryskiego z 1921 roku jest wierzycielem Rosji, nast\u0119pc\u0105 prawnym ZSRS, poniewa\u017c sowieci nie wywi\u0105zali si\u0119 do 1939 ze swoich traktatowych zobowi\u0105za\u0144 m.in. 30 mln rubli z\u0142otem w monetach lub w sztabach. Patrz: Traktat pokoju mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105 i Ukrain\u0105 z 18 marca 1921. <\/em>Dz. cyt. T. III, s. 572-609.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/sup><\/a>     Andrzej Nowak, Dzieje Polski<\/em>, T.I, Bia\u0142y Kruk, Krak\u00f3w, 2014, s. 278-279.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/sup><\/a>     Bronis\u0142aw Wildstein, To\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjna, W sieci, Nr 17-18 (282-283) 2018. 23 kwietnia-6 maja, s. 49.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/sup><\/a>     W\u0142adys\u0142aw Raczkiewicz, Or\u0119dzie Prezydenta Rzeczypospolitej do Narodu z dnia 29 czerwca 1945<\/em>: Twarda i nieugi\u0119ta walka, jak\u0105 Polacy w tej wojnie toczyli, jest \u015bwiadectwem, \u017ce ponad wszystko mi\u0142uj\u0105 oni wolno\u015b\u0107. Umi\u0142owanie to jest odwieczn\u0105 tradycj\u0105 naszego Narodu, zawsze \u017cyw\u0105, przechodz\u0105c\u0105 z pokolenia na pokolenie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

[9]<\/sup><\/a>     Marek Jurek, Europa dzielona na nowo. <\/em>Go\u015b\u0107 Niedzielny, Nr 18, 2018, s. 74.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/sup><\/a>    Adam Zamoyski, Polska, Wydawnictwo Literackie, 2009, s. 566 \u2013 567.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/sup><\/a>    Por. ks. Robert Skrzypczak, Nadchodz\u0105 barbarzy\u0144cy<\/em>, Wyd. Esprit, Krak\u00f3w 2024. s.180-181 i 227-233.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla kogo konstytucja? Od czasu do czasu pojawia si\u0119 temat nowej konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ostatnio wskazywa\u0142 na tak\u0105 potrzeb\u0119 pan Prezydent RP dr Karol Nawrocki. Przed kilkoma laty, z okazji stulecia niepodleg\u0142o\u015bci, rozlega\u0142y si\u0119 g\u0142osy upominaj\u0105ce si\u0119 o prawn\u0105 kontynuacj\u0119 tradycji niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego. Jest tak\u017ce cz\u0119sto wskazywany b\u0142\u0105d konstrukcyjny w obecnie obowi\u0105zuj\u0105cej ustawie zasadniczej,… Czytaj dalej I nowe pa\u0144stwo i nowa konstytucja<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":5943,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[407],"tags":[],"class_list":["post-5942","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-81","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5942"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5948,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5942\/revisions\/5948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}