![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/B.Stragierowicz_2.jpg\")
Zwierz\u0119, w obliczu niemo\u017cno\u015bci zwyk\u0142ego przetransportowania go drog\u0105 morsk\u0105 na P\u00f3\u0142wysep Apeni\u0144ski, zosta\u0142o oficjalnie wci\u0105gni\u0119te na stan ewidencyjny kompanii uzyskuj\u0105c status \u017co\u0142nierza w stopniu szeregowca.<\/p>\n\n\n\n
W maju 1944 roku, podczas bitwy o Monte Cassino, ju\u017c doros\u0142y Wojtek pomaga\u0142 Polakom nosi\u0107 skrzynki z amunicj\u0105 artyleryjsk\u0105. Nigdy \u017cadnej nie upu\u015bci\u0142! Od tamtej pory symbolem 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii sta\u0142 si\u0119 nied\u017awied\u017a z pociskiem w \u0142apach. Taka odznaka pojawi\u0142a si\u0119 na samochodach wojskowych, mundurach \u017co\u0142nierzy i proporczykach. Wojtka honorowo awansowano do stopnia kaprala. Towarzyszy\u0142 Polakom tak\u017ce podczas walk na wybrze\u017cu Adriatyku i w Apeninach. \u017bo\u0142nierze podkre\u015blali, \u017ce by\u0142 ich wielkim przyjacielem i bardzo poprawia\u0142 ich morale.<\/p>\n\n\n\n
Bohaterski nied\u017awied\u017a w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych s\u0142u\u017cy\u0142 do 1947 roku. Po demobilizacji trafi\u0142 do Szkocji i zosta\u0142 oddany do ogrodu zoologicznego w Edynburgu. Polacy podejmowali pr\u00f3by przeniesienia go do kt\u00f3rego\u015b z ogrod\u00f3w na terenie kraju, jednak spe\u0142z\u0142y one na niczym.<\/em><\/p>\n\n\n\n Pozostaj\u0105c w Szkocji Wojtek bywa\u0142 cz\u0119sto w z\u0142ym stanie psychicznym. O\u017cywia\u0142 si\u0119 jedynie w\u00f3wczas, gdy odwiedzali go Polacy i gdy s\u0142ysza\u0142 j\u0119zyk polski. Odszed\u0142 \u2013 jak wspomniano \u2013 w 1963 roku, b\u0119d\u0105c ju\u017c legend\u0105 za \u017cycia \u2013 pierwszym nied\u017awiedziem, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u017co\u0142nierzem.<\/p>\n\n\n\n W 2022 roku Instytut Pami\u0119ci Narodowej w ramach projektu Szlaki nadziei. Odyseja wolno\u015bci<\/em> przygotowa\u0142 spektakl dla dzieci Historia misia Wojtka<\/em>, aby poprzez jego losy przybli\u017cy\u0107 najm\u0142odszym histori\u0119 polskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy podczas II wojny \u015bwiatowej nie\u015bli nadziej\u0119 ca\u0142ej Europie. Przedstawienie mog\u0142y zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c polskie dzieci w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n Inicjatorem budowy pomnika Wojtka w Edynburgu by\u0142a lokalna organizacja Wojtek Memorial Trust<\/em>, kt\u00f3ra przez kilka lat zbiera\u0142a pieni\u0105dze na to upami\u0119tnienie. Dla porz\u0105dku trzeba doda\u0107, \u017ce autorem pomnika jest Alan Herriot, kt\u00f3ry przedstawi\u0142 nied\u017awiedzia i g\u0142aszcz\u0105cego go polskiego \u017co\u0142nierza, co podkre\u015bla niezwyk\u0142\u0105 wi\u0119\u017a, jaka zrodzi\u0142a si\u0119 pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem i zwierz\u0119ciem.<\/p>\n\n\n\n Losy walecznego nied\u017awiedzia spod Monte Cassino spopularyzowa\u0142a w Wielkiej Brytanii Aileen Orr ksi\u0105\u017ck\u0105 Wojtek the Bear. Polish War Hero. <\/em>Historia Wojtka z pewno\u015bci\u0105 przyczynia si\u0119 do tego, i\u017c m\u0142odzi ludzie ch\u0119tniej interesuj\u0105 si\u0119 histori\u0105 i s\u0142uchaj\u0105 wspomnie\u0144 z czas\u00f3w wojny. Tak wi\u0119c nied\u017awied\u017a \u2013 \u017co\u0142nierz Polskich Si\u0142 Zbrojnych \u2013 sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u0142\u0105cznikiem pomi\u0119dzy m\u0142odym i starszym pokoleniem.<\/p>\n\n\n\n ***<\/p>\n\n\n\n W Edynburgu znajduje si\u0119 jeszcze jeden monument upami\u0119tniaj\u0105cy polskiego bohatera.<\/p>\n\n\n\n Jest to pomnik przedstawiaj\u0105cy siedz\u0105cego na \u0142aweczce genera\u0142a Stanis\u0142awa Maczka, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 dziedzi\u0144cu edynburskiego ratusza. Od roku 1948 a\u017c do \u015bmierci w 1994 genera\u0142 mieszka\u0142 w szkockiej stolicy przy Arden Street 16.<\/p>\n\n\n\n W 2013 roku publiczn\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 funduszy na wzniesienie pomnika zainicjowa\u0142 konserwatywny polityk i prawnik Peter Lovat Fraser \u2013 Lord Fraser of Carmyllie. Po jego przedwczesnej \u015bmierci gromadzenie funduszy kontynuowa\u0142 Maczek Memorial Trust<\/em>, wspierany przez c\u00f3rk\u0119 lorda \u2013 Katie. Interesuj\u0105ce, i\u017c Lord Fraser dowiedzia\u0142 si\u0119 o generale Maczku dopiero na jego pogrzebie w 1994 roku. Na uroczysto\u015bci reprezentowa\u0142 brytyjski rz\u0105d jako \u00f3wczesny wiceminister d\/s Szkocji. Historia \u017cycia i wojenne zas\u0142ugi genera\u0142a zrobi\u0142y na nim ogromne wra\u017cenie. By\u0142 oburzony tym, \u017ce brytyjski rz\u0105d odm\u00f3wi\u0142 Maczkowi generalskiej emerytury.<\/p>\n\n\n\n Dowodzona przez niego 1. Dywizja Pancerna zosta\u0142a powo\u0142ana do \u017cycia 25 lutego 1942 roku rozkazem naczelnego wodza gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Po intensywnym szkoleniu, wchodz\u0105c w sk\u0142ad 1. Armii Kanadyjskiej, wyruszy\u0142a na front zachodni. Zwyci\u0119ski marsz dywizji wi\u00f3d\u0142 przez p\u00f3\u0142nocn\u0105 Francj\u0119, Belgi\u0119 i Holandi\u0119 a\u017c po wielk\u0105 baz\u0119 niemieckiej marynarki wojennej w Wilhelmshaven.<\/p>\n\n\n\n W latach 1945-1947 genera\u0142 Maczek dowodzi\u0142 1. Korpusem Polskim w Szkocji. W 1946 roku decyzj\u0105 komunistycznego Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej zosta\u0142 pozbawiony polskiego obywatelstwa. Decyzja ta uchylona zosta\u0142a dopiero w 1989 roku, a \u00f3wczesny Prezydent Rzeczypospolitej Lech Wa\u0142\u0119sa przyzna\u0142 genera\u0142owi najwy\u017csze polskie odznaczenie \u2013 Order Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Po demobilizacji w 1947 roku Stanis\u0142aw Maczek osiad\u0142 w Edynburgu. Poniewa\u017c nie mia\u0142 statusu weterana nie przys\u0142ugiwa\u0142y mu rz\u0105dowe \u015bwiadczenia i dlatego ima\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107. By\u0142 m.in. introligatorem, a przez jaki\u015b czas nawet barmanem w hotelu Dorchester.<\/em> Zmar\u0142 w Edynburgu 11 grudnia 1994 roku w wieku 102 lat. Pochowany zosta\u0142 na cmentarzu \u017co\u0142nierzy polskich w holenderskiej Bredzie \u2013 mie\u015bcie, kt\u00f3re wyzwoli\u0142a dowodzona przez niego Pierwsza Dywizja Pancerna i kt\u00f3rego by\u0142 honorowym obywatelem.<\/p>\n\n\n\n Edynburski pomnik genera\u0142a, w formie \u0142aweczki z siedz\u0105c\u0105 na niej postaci\u0105, zaprojektowany zosta\u0142 przez polskiego artyst\u0119 Bronis\u0142awa Krzysztofa. Ods\u0142oni\u0119to go 3 listopada 2018 roku, w przededniu stulecia odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. W uroczysto\u015bci wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 wiekowy, 96-letni kapitan Zbigniew Mieczkowski \u2013 jeden z towarzyszy broni genera\u0142a oraz reprezentanci polskich i szkockich w\u0142adz, a tak\u017ce Polacy mieszkaj\u0105cy w Szkocji. Syn genera\u0142a \u2013 Andrew Maczek by\u0142 bardzo wzruszony i podkre\u015bla\u0142, \u017ce forma monumentu \u2013 \u0142aweczka \u2013 doskonale pasuje do cech osobowo\u015bci genera\u0142a, kt\u00f3ry by\u0142 osob\u0105 nad wyraz skromn\u0105. Z kolei burmistrz stolicy Szkocji \u2013 Frank Ross zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na fakt, i\u017c pomnik jest materialnym dowodem na wielk\u0105 przyja\u017a\u0144 jaka istnieje mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Szkocj\u0105, a w szczeg\u00f3lno\u015bci mi\u0119dzy w\u0142adzami Edynburga i mieszkaj\u0105c\u0105 tu mniejszo\u015bci\u0105 polsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c wyprawa do Szkocji przynios\u0142a zar\u00f3wno spotkania z najnowsz\u0105 histori\u0105 Polski jak i okazj\u0119 do podziwiania malowniczych krajobraz\u00f3w, z kt\u00f3rych s\u0142ynie ten kraj.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podczas II wojny \u015bwiatowej w Szkocji stacjonowa\u0142o ok. 20-25 tysi\u0119cy polskich \u017co\u0142nierzy. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 z nich pozosta\u0142a tam tak\u017ce po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych. Dlatego warto przypomnie\u0107 niekt\u00f3re w\u0105tki, kt\u00f3re zwi\u0105zane s\u0105 z upami\u0119tnieniami polskich bohater\u00f3w. Dziesi\u0119\u0107 lat temu, 7 listopada 2015 roku, w parku Princess Street Gardens w Edynburgu ods\u0142oni\u0119to pomnik kaprala Wojtka, nied\u017awiedzia uznanego… Czytaj dalej Upami\u0119tnienia polskich bohater\u00f3w w Edynburgu<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":5933,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[407],"tags":[],"class_list":["post-5932","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-81","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5932"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5936,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5932\/revisions\/5936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/B.Stragierowicz_3.Laweczka-gen.jpg\")