{"id":5847,"date":"2026-01-30T11:14:45","date_gmt":"2026-01-30T10:14:45","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5847"},"modified":"2026-01-30T11:14:45","modified_gmt":"2026-01-30T10:14:45","slug":"u-kresu-nocy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5847","title":{"rendered":"U kresu nocy"},"content":{"rendered":"\n

Polacy i Niemcy o <\/strong>zbrodniach medycyny<\/strong> Trzeciej Rzeszy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Warunkiem porozumienia jest wsp\u00f3lny system warto\u015bci. I on stanowi o sukcesie naszego kolokwium \u2013 powiedzia\u0142 prof. Witold Kulesza, dyrektor G\u0142\u00f3wnej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.<\/p>\n\n\n\n

W dniach 21-22 maja 2004 w sali rozpraw A nowoczesnego gmachu S\u0105du Najwy\u017cszego RP m\u00f3wiono o zbrodniach i ofiarach medycyny, tym razem jednak w trybie pozaprocesowym. Pod patronatem prezydenta m. st. Warszawy Lecha Kaczy\u0144skiego i prezesa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej Leona Kieresa grono historyk\u00f3w, lekarzy oraz prokurator\u00f3w z Niemiec i Polski analizowa\u0142o przyczyny, zakres i skutki tej cywilizacyjnej katastrofy, jak\u0105 by\u0142 udzia\u0142 niemieckich lekarzy w nazistowskim ludob\u00f3jstwie.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u015br\u00f3d licznych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 naukowych podejmowanych pod auspicjami IPN, na konferencj\u0119 \u201eZbrodnie medycyny XX wieku. Zaprzeczanie \u2013 wyja\u015bnianie \u2013 nauczanie\u201d warto zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119. Nie tylko dlatego, \u017ce jak powiedzia\u0142 na powitanie dr Friedrich Leidinger, przewodnicz\u0105cy Polsko-Niemieckiego Towarzystwa Zdrowia Psychicznego, \u201eniemieccy uczestnicy spotkania wyst\u0105pili niejako w podw\u00f3jnej roli: wsp\u00f3\u0142organizator\u00f3w konferencji, ale i wsp\u00f3\u0142odpowiedzialnych za zbrodnie wojenne, dla kt\u00f3rych badania, \u015bcigania oraz upami\u0119tnienia IPN zosta\u0142 przecie\u017c powo\u0142any\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Niepe\u0142nosprawne dzieci w sanatorium Sch\u00f6nbrunn. Rok 1934.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zbyt p\u0142ytka denazyfikacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w czasach PRL kto chcia\u0142, wiedzia\u0142 \u2013 cho\u0107 tej wiedzy nie upowszechniano oficjalnie \u2013 \u017ce sowiecka strefa okupacyjna, a p\u00f3\u017aniej NRD stanowi\u0142a bezpieczne schronienie dla zas\u0142u\u017conych funkcjonariuszy Trzeciej Rzeszy. Na tym tle pozytywnie mia\u0142a si\u0119 odr\u00f3\u017cnia\u0107 republika federalna, zdenazyfikowana i demokratyczna… A jak by\u0142o w rzeczywisto\u015bci?<\/p>\n\n\n\n

Za probierz mo\u017ce tu pos\u0142u\u017cy\u0107 stosunek do r\u00f3\u017cnych kategorii ofiar nazizmu w samych Niemczech. O ile prze\u015bladowani z powod\u00f3w rasowych, religijnych czy politycznych otrzymali w RFN odszkodowania od pa\u0144stwa, to przewlekle chore, cz\u0119sto psychicznie upo\u015bledzone lub niepe\u0142nosprawne umys\u0142owo ofiary eugeniki (czyli regulacji podyktowanych ch\u0119ci\u0105 utrzymania czysto\u015bci rasy!) do\u017cywa\u0142y swych dni w odosobnieniu zat\u0142oczonych i odhumanizowanych psychiatrycznych zak\u0142ad\u00f3w zamkni\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n

Z powodu zbyt p\u0142ytkiej denazyfikacji, jeszcze w latach 60. instytucjami opieki psychiatrycznej kierowa\u0142y nadal osoby obci\u0105\u017cone w\u0142asn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 sprzed roku 1945. Cz\u0142onkami komisji ds. odszkodowa\u0144 dla ofiar nazizmu bywa\u0142y te same osoby, kt\u00f3re kiedy\u015b prowadzi\u0142y zbrodnicze eksperymenty. A spo\u0142ecze\u0144stwo niemieckie, po prze\u017cytym szoku z lat powojennych, ch\u0119tnie wypar\u0142o ze swej \u015bwiadomo\u015bci zbrodnie niemieckiej medycyny. Dopiero memoria\u0142 \u201eWojna przeciwko chorym psychicznie \u2013 holokaust w psychiatrii\u201d, autorstwa Klausa D\u00f6rnera, Christiane Haerlin i Arndta Schwendy\u2019ego, z 1 wrze\u015bnia 1979, przywr\u00f3ci\u0142 t\u0119 problematyk\u0119 na forum publiczne.<\/p>\n\n\n\n

Inicjatywa z G\u00fctersloh<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lnoniemiecka Grupa Robocza ds. Badania Historii tzw. Eutanazji i Przymusowej Sterylizacji, kt\u00f3ra skupia psychiatr\u00f3w, historyk\u00f3w, w tym historyk\u00f3w medycyny, pedagog\u00f3w, specjalist\u00f3w w zakresie nauk spo\u0142ecznych, teolog\u00f3w i duchownych \u2013 zawi\u0105za\u0142a si\u0119 jesieni\u0105 1983, po mi\u0119dzy\u015brodowiskowym spotkaniu w klinice psychiatrycznej G\u00fctersloh. Pracom tego nieformalnego i pozbawionego struktury hierarchicznej cia\u0142a, kt\u00f3re regularnie od ponad 20 lat spotyka si\u0119 dwa razy do roku, przewodniczy prof. D\u00f6rner, jeden z inicjator\u00f3w spotkania w G\u00fctersloh.<\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0119to od wspierania psychiatr\u00f3w niemieckich, ju\u017c raczej z pokolenia wnuk\u00f3w ni\u017c syn\u00f3w, w pr\u00f3bach dotarcia do mrocznej przesz\u0142o\u015bci ich macierzystych plac\u00f3wek. Wsp\u00f3\u0142praca z wybitnymi uczonymi, Zwi\u0105zkiem Os\u00f3b Pokrzywdzonych przez tzw. Eutanazj\u0119 i Przymusow\u0105 Sterylizacj\u0119 oraz Centralnym Urz\u0119dem ds. Badania Zbrodni Nazistowskich w Ludwigsburgu umo\u017cliwi\u0142a cz\u0142onkom grupy istotny wp\u0142yw na publiczn\u0105 debat\u0119 o psychiatrii, eugenice, przymusowej sterylizacji oraz tzw. eutanazji z czas\u00f3w nazizmu. Nie by\u0142oby przecie\u017c ustawy Bundestagu z 1987 roku o czysto symbolicznej zreszt\u0105 rehabilitacji nielicznych ocala\u0142ych, lecz przemilczanych ofiar zbrodni medycznych, gdyby nie dzia\u0142ania Grupy Roboczej.<\/p>\n\n\n\n

Gorszym wystarczy ja\u0142mu\u017cna?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Status ofiar tych zbrodni pozostaje niski, nadal traktuje si\u0119 ich gorzej ni\u017c inne ofiary re\u017cymu narodowosocjalistycznego. A walka o uznanie ich praw bywa uto\u017csamiana z \u201eszykanowaniem\u201d eksnazist\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce sprzyja temu fakt, \u017ce na przyk\u0142ad ustaw\u0119 o zapobieganiu chorobom dziedzicznym, a w istocie o przymusowej sterylizacji os\u00f3b chorych i upo\u015bledzonych \u2013 triumf zwolennik\u00f3w tzw. higieny rasowej \u2013 Amerykanie jedynie zawiesili \u2013 m\u00f3wi\u0142a w Warszawie Uta George.<\/p>\n\n\n\n

Jej zdaniem, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 400 tys. os\u00f3b poddanych sterylizacji wy\u0142\u0105czono z kategorii ofiar prze\u015bladowa\u0144 na tle rasowym, a tym samym pozbawiono jakichkolwiek \u015bwiadcze\u0144 odszkodowawczych. Wyj\u0105tek uczyniono tylko dla os\u00f3b wysterylizowanych bez wymaganej przez ustaw\u0119 procedury. A przecie\u017c przymusowe ubezp\u0142odnienie nie tylko pozbawia szans na potomstwo, lecz pozostawia g\u0142\u0119bokie urazy psychiczne. Prof. D\u00f6rner da\u0142 przyk\u0142ad jednej ze swych pacjentek, r\u00f3wnie\u017c poddanej w\u00f3wczas sterylizacji, kt\u00f3ra na propozycj\u0119 wyst\u0105pienia o odszkodowanie odrzek\u0142a: \u201eMnie si\u0119 to nie nale\u017cy, bo jestem gorsza\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Czy symboliczn\u0105 ja\u0142mu\u017cn\u0119 \u2013 bo kwot\u0119 60 euro na osob\u0119 przyznan\u0105 w ko\u0144cu zapomnianym ofiarom nazistowskiej medycyny trudno nazwa\u0107 odszkodowaniem \u2013 mo\u017cna uzna\u0107 za finalne za\u0142atwienie sprawy? Cz\u0142onkowie Grupy Roboczej my\u015bl\u0105 inaczej, dlatego zainicjowali akcj\u0119 poczt\u00f3wkow\u0105 jako swoist\u0105 form\u0119 nacisku na polityk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Eutanazja to eufemizm!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Medycyna w Trzeciej Rzeszy podj\u0119\u0142a si\u0119 \u201eeliminacji os\u00f3b zb\u0119dnych\u201d, staj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b cz\u0119\u015bci\u0105 machiny zbrodni. Jak mog\u0142o do tego doj\u015b\u0107, \u017ce niemieccy lekarze, zamiast pomaga\u0107 wszystkim chorym i potrzebuj\u0105cym, zamiast ich leczy\u0107, lub przynajmniej \u2013 zgodnie z zaleceniem Hipokratesa \u2013 nie szkodzi\u0107, zacz\u0119li r\u00f3\u017cnicowa\u0107 pacjent\u00f3w wed\u0142ug kryterium przydatno\u015bci spo\u0142ecznej? I nie idzie tu wy\u0142\u0105cznie o pseudomedyczne eksperymenty, jakim oddawa\u0142 si\u0119 na przyk\u0142ad os\u0142awiony dr Mengele, lecz o znacznie szerszy nurt dzia\u0142a\u0144, w kt\u00f3rych bra\u0142o udzia\u0142 oko\u0142o 350 lekarzy, podejmuj\u0105c zadania stawiane przez \u00f3wczesne w\u0142adze pa\u0144stwowe.<\/p>\n\n\n\n

Pomys\u0142y \u201eodci\u0105\u017cenia\u201d spo\u0142ecze\u0144stwa n\u0119kanego \u015bwiatowym kryzysem gospodarczym pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c za czas\u00f3w Republiki Weimarskiej. Psychiatra Alfred Hoche i prawnik Karl Binding, w pracy wydanej w 1922, wprowadzili kategori\u0119 \u201eistot niegodnych \u017cycia\u201d (dzieci z wadami wrodzonymi, starcy itp.) i rozpocz\u0119li dyskusj\u0119 na temat dopuszczalno\u015bci ich \u201eunicestwiania\u201d, sugeruj\u0105c, i\u017c \u015bmier\u0107 mo\u017ce by\u0107 wyzwoleniem dla tych os\u00f3b oraz ulg\u0105 dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Przedefiniowali te\u017c \u201eeutanazj\u0119\u201d. Dot\u0105d by\u0142o to \u201eu\u0142atwianie \u015bmierci osobie dotkni\u0119tej cierpieniem na jej \u017cyczenie\u201d. Natomiast Binding i Hoche okre\u015blili tym mianem \u201eniszczenie istot niegodnych \u017cycia\u201d, czyli eliminacj\u0119 ludzi chorych lub nieproduktywnych. Nieznaczna z pozoru zmiana terminologiczna umo\u017cliwi\u0142a wy\u0142om w normie \u201enie zabijaj\u201d. Droga do ludob\u00f3jstwa stan\u0119\u0142a otworem.<\/p>\n\n\n\n

Casus dziecka Knauer<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy przyj\u0119to regulacje dla zachowania tzw. czysto\u015bci rasy aryjskiej. Przymusowa sterylizacja potomstwa os\u00f3b chorych mia\u0142a (od lipca 1933) zapobiega\u0107 schorzeniom dziedzicznym. Natomiast w czerwcu 1935 usankcjonowano prawnie usuwanie ci\u0105\u017cy \u201eze wzgl\u0119d\u00f3w eugenicznych\u201d. Nie podj\u0119to jednak praktyk ludob\u00f3jczych, gdy\u017c pa\u0144stwowa komisja ds. prawa karnego uzna\u0142a, \u017ce \u201enakazana prawnie \u00abzag\u0142ada niewarto\u015bciowego \u017cycia pocz\u0119tego\u00bb nie wchodzi w gr\u0119\u201d!<\/p>\n\n\n\n

W lutym 1939 roku w Pomssen ko\u0142o Lipska w rodzinie Kretschmar\u00f3w urodzi\u0142 mocno upo\u015bledzony ch\u0142opiec. Gerhard Herbert, dwojga imion, by\u0142 niewidomy, pozbawiony przedramienia, ze zdeformowan\u0105 stop\u0105. Gdy prof. Werner Catel, pediatra z Dzieci\u0119cej Kliniki Uniwersyteckiej w Lipsku, orzek\u0142, i\u017c nie ma szans na popraw\u0119 stanu dziecka, ojciec niemowl\u0119cia zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do kanclerza Hitlera z pro\u015bb\u0105 o \u201e\u0142ask\u0119 \u015bmierci\u201d. Z wiadomo\u015bci\u0105 o \u201ewyra\u017ceniu zgody\u201d przyby\u0142 do Pomssen dr Karl Brandt, osobisty lekarz F\u00fchrera. W kilka dni p\u00f3\u017aniej prof. Catel \u201eu\u015bpi\u0142\u201d dziecko. Wed\u0142ug rejestr\u00f3w ko\u015bcielnych gminy Pomssen, zmar\u0142y 25 lipca 1939 na \u201eniedow\u0142ad serca\u201d ch\u0142opiec zosta\u0142 w trzy dni p\u00f3\u017aniej pochowany na miejscowym cmentarzu.<\/p>\n\n\n\n

Id\u0105c tropem reporterskiej ksi\u0105\u017cki Philipa Aziza (1975), prof. Udo Benzenh\u00f6fer ustali\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie ten przypadek \u2013 znany wcze\u015bniej z zezna\u0144 Karla Brandta i Hansa Hefelmana jako \u201ecasus dziecka Knauer\u201d \u2013 da\u0142 impuls do planowania tzw. eutanazji dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Kamufla\u017c semantyczny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Istotn\u0105 rol\u0119 w przygotowaniach do metodycznego mordowania dziedzicznie obci\u0105\u017conych i chorych psychicznie dzieci \u2013 a wkr\u00f3tce potem i doros\u0142ych \u2013 odegra\u0142a prywatna Kancelaria F\u00fchrera, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 Phillipp Bouhler. To jego i Brandta upowa\u017cni\u0142 Hitler, aby \u201ew sprawach przypominaj\u0105cych casus dziecka Knauer post\u0119powali analogicznie\u201d. Brandt zleci\u0142 Hefelmanowi, przez kt\u00f3rego przechodzi\u0142y kierowane do Hitlera listy z pro\u015bbami o \u0142ask\u0119, powo\u0142anie \u201egremium doradczego ds. eutanazji dzieci\u201d. Dla lepszego kamufla\u017cu utworzono bardzo niemieck\u0105 z nazwy \u201eKomisj\u0119 Rzeszy ds. Naukowego Zbadania Ci\u0119\u017ckiego Cierpienia Uwarunkowanego Dziedzicznie lub Predyspozycyjnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Latem 1939 roku (r\u00f3\u017cni badacze podaj\u0105 r\u00f3\u017cne daty) w Kancelarii Rzeszy odby\u0142a si\u0119 poufna konferencja po\u015bwi\u0119cona przygotowaniom do realizacji programu tzw. eutanazji. W istocie sz\u0142o przecie\u017c o planow\u0105 zag\u0142ad\u0119 os\u00f3b nieuleczalnie i psychicznie chorych z teren\u00f3w Trzeciej Rzeszy. Przynajmniej na razie. Wzgl\u0119dy \u201epraktyczne\u201d, czyli ograniczenie wydatk\u00f3w pa\u0144stwa na ludzi nieproduktywnych i zwi\u0119kszenie zaplecza szpitalnego na potrzeby wojny wydaj\u0105 si\u0119 tu nie mniej decyduj\u0105ce ni\u017c deklarowana ch\u0119\u0107 \u201eutrzymania czysto\u015bci rasy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zjazd po r\u00f3wni pochy\u0142ej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Potem sprawy potoczy\u0142y si\u0119 ju\u017c szybko. Dekret MSW z 18 sierpnia 1939 nakazywa\u0142 zg\u0142aszanie niepe\u0142nosprawnych dzieci do \u201eKomisji Rzeszy ds. Cierpienia…\u201d. Natomiast tzw. Akcj\u0119 T4, czyli rozpocz\u0119cie zag\u0142ady doros\u0142ych chorych umo\u017cliwi\u0142 tajny dekret Hitlera z drugiej po\u0142owy wrze\u015bnia lub pa\u017adziernika 1939, antydatowany wszak\u017ce na dzie\u0144 napa\u015bci na Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze masowe mordy pacjent\u00f3w szpitali psychiatrycznych mia\u0142y miejsce w okupowanej Polsce i na terenach \u015bwie\u017co w\u0142\u0105czonych do Rzeszy ju\u017c we wrze\u015bniu. Mi\u0119dzy 10 a 17 wrze\u015bnia licz\u0105cy 30 os\u00f3b oddzia\u0142 Selbstschutzu (lokalnej formacji paramilitarnej) rozstrzela\u0142 ok. 1000 chorych z zak\u0142adu psychiatrycznego w \u015awieciu (Schwetz), w okr\u0119gu Gda\u0144sk-Prusy Zachodnie. Bezpo\u015brednio po zako\u0144czeniu kampanii wrze\u015bniowej oddzia\u0142 szturmowy dowodzony przez Kurta Einmanna dokona\u0142 w pobli\u017cu Pia\u015bnicy eksterminacji ok. 1200 Niemc\u00f3w, pacjent\u00f3w r\u00f3\u017cnych pomorskich szpitali psychiatrycznych.<\/p>\n\n\n\n

Prokurator Agata Gut, z Oddzia\u0142owej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu, m\u00f3wi\u0142a podczas konferencji o skrywanym i do dzi\u015b nieukaranym ludob\u00f3jstwie pacjent\u00f3w szpitali psychiatrycznych w latach 1939-1945. \u201eProgram eutanazji\u201d w Kraju Warty (Warthegau) kosztowa\u0142 wtedy \u017cycie 60 tys. chorych, natomiast na Pomorzu u\u015bmiercono a\u017c 70 tys. os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Zdradzono Hipokratesa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mordowanie metod\u0105 przemys\u0142ow\u0105 (przez gazowanie) rozpocz\u0119to w listopadzie 1939 w bunkrze Fortu VII w Poznaniu. W pierwszej stacjonarnej komorze gazowej u\u017cyto wtedy tlenku w\u0119gla. R\u00f3wnie\u017c samochody gazowe pojawi\u0142y si\u0119 po raz pierwszy w Kraju Warty. W tym samym czasie \u201eopr\u00f3\u017cniano\u201d te\u017c zak\u0142ady psychiatryczne na terenach okupowanej Polski. R\u00f3\u017cnica \u2013 kt\u00f3r\u0105 zaakcentowa\u0142 prof. D\u00f6rner \u2013 polega\u0142a na tym, \u017ce niemieckich pacjent\u00f3w poddawano selekcji, zachowuj\u0105c przy \u017cyciu osoby zdolne do pracy lub rokuj\u0105ce wyleczenie. Podczas gdy w Polsce nazistowscy \u201eeutana\u015bci\u201d mordowali nie tylko wszystkich pacjent\u00f3w, ale i opiekuj\u0105cy si\u0119 nimi personel medyczny.<\/p>\n\n\n\n

Ofiarami nazistowskiego ludob\u00f3jstwa \u2013 kt\u00f3re od roku 1942 zbiurokratyzowa\u0142o si\u0119, umasowi\u0142o i spod kontroli lekarzy-morderc\u00f3w przesz\u0142o w r\u0119ce technokrat\u00f3w od zabijania, opr\u00f3cz chorych i upo\u015bledzonych \u2013 stali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ludzie o cechach przyw\u00f3dczych, polska inteligencja, dzieci deportowanych robotnic przymusowych, \u017bydzi, Cyganie.<\/p>\n\n\n\n

Medycyna a sumienie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Kodeks Norymberski z 1947 jest imponuj\u0105cy, fundamentalny, ale niewygodny dla wsp\u00f3\u0142czesnej debaty o biomedycynie, dlatego w\u0142a\u015bnie jest taki wa\u017cny. Natomiast przyj\u0119ta w Oviedo i p\u00f3\u017aniejsza o p\u00f3\u0142 wieku Konwencja o Bioetyce przyznaje medycynie ogromne uprawnienia, otwieraj\u0105c furtk\u0119 dla eugeniki, kt\u00f3ra teraz nosi miano in\u017cynierii genetycznej \u2013 m\u00f3wi\u0142 dr Michael Wunder.<\/p>\n\n\n\n

W Holandii staruszkowie boj\u0105 si\u0119 i\u015b\u0107 do szpitala! Trudno im si\u0119 dziwi\u0107. Co pi\u0105ty zgon jest tam skutkiem procedur eutanazyjnych. Do wyboru: eutanazja bierna, czynna lub samob\u00f3jstwo w asy\u015bcie lekarza! Ale coraz popularniejsza \u2013 przynajmniej w\u015br\u00f3d eutanast\u00f3w \u2013 staje si\u0119 tzw. sedacja terminalna (15 tys. przypadk\u00f3w rocznie). Mo\u017ce dlatego, \u017ce \u201enie trzeba nic nikomu m\u00f3wi\u0107, bo to cz\u0119\u015b\u0107 codziennej praktyki medycznej\u201d. Wystarczy przez 2-3 dni podawa\u0107 pacjentowi zwi\u0119kszone dawki \u015brodk\u00f3w nasennych i przesta\u0107 go od\u017cywia\u0107…<\/p>\n\n\n\n

Przecie\u017c w\u0142a\u015bnie tak wygl\u0105da\u0142a trzecia faza Akcji T4. Niemieccy uczestnicy konferencji nazywali j\u0105 nawet \u201ecodziennym (powszednim) zabijaniem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

w czerwcu 2014<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polacy i Niemcy o zbrodniach medycyny Trzeciej Rzeszy Warunkiem porozumienia jest wsp\u00f3lny system warto\u015bci. I on stanowi o sukcesie naszego kolokwium \u2013 powiedzia\u0142 prof. Witold Kulesza, dyrektor G\u0142\u00f3wnej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. W dniach 21-22 maja 2004 w sali rozpraw A nowoczesnego gmachu S\u0105du Najwy\u017cszego RP m\u00f3wiono o zbrodniach i ofiarach medycyny, tym… Czytaj dalej U kresu nocy<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":5848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[406],"tags":[],"class_list":["post-5847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-80","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5850,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5847\/revisions\/5850"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}