{"id":5662,"date":"2026-01-02T22:08:42","date_gmt":"2026-01-02T21:08:42","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5662"},"modified":"2026-01-02T22:11:02","modified_gmt":"2026-01-02T21:11:02","slug":"lwowskie-slodkosci-od-zalewskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5662","title":{"rendered":"Lwowskie s\u0142odko\u015bci od Zalewskich"},"content":{"rendered":"\n

Okres \u015bwi\u0105teczno-noworoczny to z pewno\u015bci\u0105 dobry czas na przypomnienie kr\u00f3lowej lwowskich cukierni \u2013 firmy Zalewskich. Warto bowiem \u2013 jak powiedzia\u0142 kiedy\u015b Marian Hemar \u2013 \u201ezbiera\u0107 i notowa\u0107, przypomina\u0107 i utrwala\u0107, ratowa\u0107 z zapomnienia, odkopywa\u0107 z py\u0142u przesz\u0142o\u015bci wszystko, co by\u0142o cz\u0105stk\u0105 tej lwowskiej tajemnicy, wszystko co by\u0142o cz\u0105stk\u0105 lwowskiej magii\u201d. A poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie mamy magiczny czas, zapraszam do \u015bwiata \u0142akoci z czekolady i marcepana.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lw\u00f3w zim\u0105<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Elegancka cukiernia Ludwika Zalewskiego (1868-1940), od 1933 roku nale\u017c\u0105ca do jego syna W\u0142adys\u0142awa Zalewskiego (1897-1947), by\u0142a jednym z symboli przedwojennego Lwowa. Niedawno lokal pojawi\u0142 si\u0119 na niniejszych \u0142amach w recenzji ksi\u0105\u017cki Joanny Petry-Mroczkowskiej Silva rerum. Rekonstrukcja los\u00f3w kresowej rodziny, <\/em>gdy\u017c siostra dziadka autorki \u2013 Janina Petry-Przybylska, graficzka, ilustratorka i scenograf \u2013 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Zalewskimi. Cukiernia przy ul. Akademickiej 22 by\u0142a obecna w krajobrazie miasta przez lata, czego dowodem s\u0105 wspomnienia wielu lwowian. Tak zapami\u0119ta\u0142 to miejsce Stanis\u0142aw Lem:<\/p>\n\n\n\n

W owym czasie z osobliwo\u015bci i monument\u00f3w Lwowa uwag\u0119 moj\u0105 przykuwa\u0142a cukiernia Zalewskiego przy ulicy Akademickiej. Mia\u0142em wida\u0107 dobry gust, poniewa\u017c od tego czasu nie widzia\u0142em doprawdy nigdzie wystaw cukierniczych urz\u0105dzanych z takim rozmachem. By\u0142a to zreszt\u0105 w\u0142a\u015bciwie scena, oprawna w metalowe ramy, na kt\u00f3rej kilkakrotnie w roku zmieniano dekoracje stanowi\u0105ce t\u0142o dla pot\u0119\u017cnych pos\u0105g\u00f3w i figur alegorycznych z marcepanu. Jacy\u015b wielcy naturali\u015bci albo i Rubensowie cukiernictwa urzeczywistniali swoje wizje, a szczeg\u00f3lnie ju\u017c przed Bo\u017cym Narodzeniem i Wielkanoc\u0105 dzia\u0142y si\u0119 za szybami zakl\u0119te w mas\u0119 migda\u0142ow\u0105 i kakaow\u0105 dziwy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cyciel firmy Ludwik Zalewski w latach 1895-1900 pracowa\u0142 w Cukierni Lwowskiej Jana Apolinarego Michalika w Krakowie, gdzie poznawa\u0142 tajniki sztuki cukierniczej. Wyposa\u017cony w wiedz\u0119 i zdobyte u Michalika do\u015bwiadczenie wyjecha\u0142 do Lwowa, gdzie otworzy\u0142 w\u0142asn\u0105 cukierni\u0119. Pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142a si\u0119 ona w Hotelu Francuskim w centrum miasta, a po kilku latach Zalewski przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na reprezentacyjn\u0105, wysadzan\u0105 topolami, ul. Akademick\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wn\u0119trze cukierni zaprojektowa\u0142 Kazimierz Sichulski. Przestronna sala ze stolikami i d\u0142ug\u0105 mahoniow\u0105 lad\u0105 z mosi\u0119\u017cnymi okuciami ozdobiona zosta\u0142a stiukami. Poza tym od strony ulicy wstawiono du\u017c\u0105 szyb\u0119 wystawow\u0105 przedzielon\u0105 drzwiami wej\u015bciowymi. Charakterystycznym elementem by\u0142a pi\u0119kna opuszczana zewn\u0119trzna krata witryny. We wspomnieniach lwowian cukiernia Zalewskich zapisa\u0142a si\u0119 jako \u201enajelegantsza we Lwowie, w po\u0142udnie i wieczorem przepe\u0142niona\u201d. Jeszcze po wielu latach przywo\u0142ywali oni \u201ecudowny zapach migda\u0142\u00f3w, ponczu, palonych orzech\u00f3w\u201d \u2013 jaki unosi\u0142 si\u0119 w lokalu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Reklam\u00f3wka firmy Ludwika Zalewskiego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci nast\u0105pi\u0142 dynamiczny rozw\u00f3j firmy. W oficynie przy ul. Zimorowicza 14 (boczna ul. Akademickiej) powsta\u0142a fabryka czekolady wyposa\u017cona w najnowocze\u015bniejsze szwajcarskie maszyny. Z kolei w kamienicy w pobli\u017cu cukierni, przy ul. Akademickiej 10, powsta\u0142 sklep, w kt\u00f3rym prowadzono sprzeda\u017c detaliczn\u0105 i hurtow\u0105, a w podw\u00f3rzu zlokalizowano pakowalni\u0119. Otwarto r\u00f3wnie\u017c fili\u0119 firmy w Warszawie przy ul. Nowy \u015awiat 57, gdzie sprzedawano ciastka i wyroby cukiernicze. Codziennie dowo\u017cono je ze Lwowa samolotem.<\/p>\n\n\n\n

Na czym polega\u0142 fenomen popularno\u015bci cukierni Zalewskich? Przede wszystkim na znakomitej jako\u015bci wyrob\u00f3w \u2013 ciastek, czekolad, galanterii czekoladowej i marcepanowej. Do wszystkiego przywi\u0105zywano ogromn\u0105 wag\u0119, a ka\u017cdy produkt z oferty by\u0142 starannie komponowany z najlepszej jako\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w. Je\u015bli orzechy do s\u0142ynnych marcepanowych babeczek nie by\u0142y dobrej jako\u015bci to albo szukano innego dostawcy albo czekano na nowy zbi\u00f3r. Konfitury przygotowywano z wyselekcjonowanych owoc\u00f3w np. moreli ze s\u0142ynnych sad\u00f3w zaleszczyckich. Do wszystkich wyrob\u00f3w u\u017cywano wy\u0142\u0105cznie mas\u0142a, a kakao zawsze musia\u0142o by\u0107 holenderskie firmy van Houten, natomiast olejki zapachowe \u2013 wy\u0142\u0105cznie bu\u0142garskie. Taka dba\u0142o\u015b\u0107 o sk\u0142adniki najwy\u017cszej jako\u015bci owocowa\u0142a produktami, kt\u00f3re dzisiaj okre\u015blamy mark\u0105 premium.<\/p>\n\n\n\n

Cukiernia Zalewskich s\u0142yn\u0119\u0142a ze znakomicie prezentuj\u0105cych si\u0119 i wybornie smakuj\u0105cych wyrob\u00f3w marcepanowych. Niezwykle popularne by\u0142y miniaturowe marcepanowe kaktusy w doniczkach oraz r\u00f3\u017cne owoce z marcepanowej masy. Na prezenty kupowano pi\u0119knie zapakowane marcepanowe papierosy, ale oferowano r\u00f3wnie\u017c czekoladowe cygara i fajki. Do tego oczywi\u015bcie marcepanowe zapa\u0142ki w czekoladowym pude\u0142ku! A wszystko \u0142udz\u0105co podobne do prawdziwych produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Specjalnie dla dzieci cukiernicy przygotowywali tzw. \u201eczekoladowe bajki\u201d. Pude\u0142ko z czekolady w kszta\u0142cie ksi\u0105\u017cki zawiera\u0142o posta\u0107 \u2013 bohatera bajki wykonan\u0105 z piernika, marcepana i lukru. Oryginalnym produktem by\u0142 tak\u017ce tzw. \u201ezestaw podr\u00f3\u017cnika\u201d \u2013 karmelki w malutkim, wiklinowym kuferku podr\u00f3\u017cnym, z marcepanowo-cukrow\u0105 kolorow\u0105 parasolk\u0105, blaszan\u0105 papiero\u015bnic\u0105 z marcepanowo-czekoladowymi papierosami, marcepanowymi zapa\u0142kami i fajk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zalewscy doskonale rozumieli, \u017ce ich \u015bwietnej jako\u015bci produkty musz\u0105 by\u0107 elegancko zapakowane i dobrze zareklamowane. Dlatego zar\u00f3wno w zakresie projektowania opakowa\u0144 jak i aran\u017cacji wystaw wsp\u00f3\u0142pracowali z lwowskimi artystami. Okazjonalne witryny projektowali dla nich m.in. Kazimierz Sichulski i Stanis\u0142aw Kaczor-Batowski.<\/p>\n\n\n\n

Kilkakrotnie pracowa\u0142a dla Zalewskich Janina Petry-Przybylska. Artystka nazywana czasem \u201elwowsk\u0105 Stryje\u0144sk\u0105\u201d zafascynowana by\u0142a folklorem i ludowo\u015bci\u0105. Zajmowa\u0142a si\u0119 grafik\u0105 u\u017cytkow\u0105 oraz projektowaniem scenografii i kostium\u00f3w teatralnych. Jej lalki artystyczne pokazane zosta\u0142y na wystawie Zwi\u0105zku Artystek Polskich zorganizowanej we Lwowie w 1929 roku. By\u0142a autork\u0105 aran\u017cacji zatytu\u0142owanej \u201enajs\u0142odsze bajki\u201d \u2013 gdzie na sklepowej wystawie ustawiono prawdziwe \u0142\u00f3\u017cko ze spoczywaj\u0105c\u0105 w nim \u015bpi\u0105c\u0105 kr\u00f3lewn\u0105, czyli lalk\u0105 projektu Petry-Przybylskiej, w otoczeniu pude\u0142ek z czekoladkami. Najprawdopodobniej artystka projektowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c witryn\u0119 nagrodzon\u0105 w VI konkursie wystaw sklepowych w 1934 roku.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie te przepi\u0119kne wystawy sta\u0142y si\u0119 znakiem rozpoznawczym lokalu Zalewskich. Ich aran\u017cerzy starannie przygotowywali koncepcj\u0119, ustalali kolorystyk\u0119 oraz materia\u0142y, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 u\u017cyte. Witryny te zapami\u0119tano jako niczym z bajek wykrojone kompozycje z marcepana i czekolady. Szczeg\u00f3lnie na dzieciach robi\u0142y one wielkie wra\u017cenie:<\/p>\n\n\n\n

\u201eEwa nie mog\u0142a oderwa\u0107 si\u0119 od wystawy cukierni Zalewskiego (\u2026). Na wystawie, w bia\u0142ych saniach zaprz\u0119\u017conych w dwa renifery siedzia\u0142 \u015bw. Miko\u0142aj<\/em> wielko\u015bci doros\u0142ego cz\u0142owieka ubrany w czerwony p\u0142aszcz oblamowany bia\u0142ym futrem, w czerwonej czapie, mrugaj\u0105cy weso\u0142o oczami, przyja\u017anie kiwaj\u0105cy dzieciom r\u0119k\u0105. Ca\u0142e sanie pe\u0142ne by\u0142y prze\u015blicznych zabawek i wspania\u0142ych<\/em> przysmak\u00f3w. Kolorowe laleczki, bia\u0142e kotki, \u015bmieszne r\u00f3\u017cowe \u015bwinki, gruszki, jab\u0142ka, orzechy, nawet kie\u0142baski zrobione by\u0142y z marcepana i czekolady.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Janina Petry-Przybylska projektowa\u0142a dla lwowskiej cukierni tak\u017ce pude\u0142ka na czekoladki oraz opakowania czekolad, w kt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 motywy ludowe, cz\u0119sto nawi\u0105zuj\u0105ce do sztuki huculskiej.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie warto przytoczy\u0107 s\u0142owa Jerzego Janickiego, kt\u00f3re dobrze oddaj\u0105, czym by\u0142a w krajobrazie Lwowa cukiernia przy ul. Akademickiej:<\/p>\n\n\n\n

\u201eZalewski to nie tylko firma cukiernicza, kt\u00f3rej wyroby co dnia samolotem fruwa\u0142y do Warszawy i Pary\u017ca. By\u0142 to ca\u0142y rytua\u0142 obyczajowy: niedzielne spotkania po \u201edwunast\u00f3wce\u201d w katedrze, klub dyskusyjny, gdzie przy kawie rozprawiali Mo\u015bcicki, Bartel, Makuszy\u0144ski, Badeni i Zbierzchowski, tradycyjne miejsce, gdzie studenci ubiegali si\u0119 o podpis w indeksie u Oswalda Balcera, Gerstmana, czy Askenazego, to coroczne bo\u017conarodzeniowe wystawy, na kt\u00f3rych kompozycje z marcepan\u00f3w i czekolady projektowa\u0142 Batowski i Sichulski\u2026\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okres \u015bwi\u0105teczno-noworoczny to z pewno\u015bci\u0105 dobry czas na przypomnienie kr\u00f3lowej lwowskich cukierni \u2013 firmy Zalewskich. Warto bowiem \u2013 jak powiedzia\u0142 kiedy\u015b Marian Hemar \u2013 \u201ezbiera\u0107 i notowa\u0107, przypomina\u0107 i utrwala\u0107, ratowa\u0107 z zapomnienia, odkopywa\u0107 z py\u0142u przesz\u0142o\u015bci wszystko, co by\u0142o cz\u0105stk\u0105 tej lwowskiej tajemnicy, wszystko co by\u0142o cz\u0105stk\u0105 lwowskiej magii\u201d. A poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie mamy magiczny… Czytaj dalej Lwowskie s\u0142odko\u015bci od Zalewskich<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":5663,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[404],"tags":[],"class_list":["post-5662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-78","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5662"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5668,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5662\/revisions\/5668"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}