Stwierdzenie, \u017ce suwerenno\u015b\u0107 energetyczna jest jednym z fundament\u00f3w kondycji ka\u017cdego pa\u0144stwa jest swoistym truizmem w dzisiejszym \u015bwiecie pot\u0119\u017cnych korporacji mi\u0119dzynarodowych gwa\u0142townie poszukuj\u0105cych surowc\u00f3w. Pa\u0144stwa pr\u00f3buj\u0105 narzuci\u0107 nie tylko re\u017cim prawny nad tym zjawiskiem, ale r\u00f3wnie\u017c narracj\u0119 polityczn\u0105. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 w tym wy\u015bcigu po surowce i nowe technologie energetyczne Azja z Chinami, ale r\u00f3wnie\u017c rosn\u0105ce w si\u0142\u0119 Indie. W tyle nie zostaje oczywi\u015bcie Nowy \u015awiat, na czele ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Na Starym Kontynencie suwerenno\u015b\u0107 energetyczna dotyczy jednego z najbardziej skomplikowanych przepis\u00f3w traktatowych UE. Trudno\u015bci interpretacyjne traktat\u00f3w sprzyjaj\u0105 tym pa\u0144stwom, kt\u00f3re ochoczo, w interesie w\u0142asnym chc\u0105 je omin\u0105\u0107, zaciemniaj\u0105c obraz dynamicznej konkurencji chwalebnym has\u0142em solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W ostatnim p\u00f3\u0142roczu w Polsce odby\u0142o si\u0119 na powy\u017cszy temat kilka znacz\u0105cych debat. W sierpniu (\u201eEnergy Currents 2025\u201d) wyra\u017anie wskazano, \u017ce Europa znajduje si\u0119 w krytycznym momencie transformacji energetycznej. A przecie\u017c w kontek\u015bcie wojny za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105 proces ten jest decyduj\u0105cy dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, jego (rzeczywistej) suwerenno\u015bci i konkurencyjno\u015bci gospodarki. Gospodarka \u2013 co oczywiste \u2013 jest fundamentem rozwoju i kondycji pa\u0144stwa. W debacie podkre\u015blono, \u017ce Polska nie jest w pe\u0142ni suwerenna w zakresie energetyki.<\/p>\n\n\n\n
Podobna refleksja wybrzmia\u0142a 13 pa\u017adziernika na \u015bl\u0105skim spotkaniu przedstawicieli polityki, samorz\u0105du, przemys\u0142u i nauki. Na marginesie doda\u0107 wypada, \u017ce trzech pos\u0142\u00f3w PiS powo\u0142a\u0142o Parlamentarny Zesp\u00f3l ds. Suwerenno\u015bci Energetycznej, ale to raczej pos\u0142owie Parlamentu Europejskiego z tej formacji zainicjowali nast\u0119pn\u0105 debat\u0119 w tak \u017cywotnej dla Polski sprawie. Cz\u0119sto te\u017c te kwestie podejmuje na licznych wyst\u0105pieniach w kraju i zagranic\u0105 Mateusz Morawiecki, przewodnicz\u0105cy Partii Europejskich Konserwatyst\u00f3w i Reformator\u00f3w, pe\u0142ni\u0105cy stanowisko wiceprezesa PiS.<\/p>\n\n\n\n
Naj\u015bwie\u017csze wydarzenie mia\u0142o miejsce we wroc\u0142awskim Biurze Parlamentu Europejskiego. 28 listopada dosz\u0142o tam z inicjatywy pani pose\u0142 Anny Zalewskiej oraz dzi\u0119ki m.in. Fundacji SET do debaty \u201eSurowcowa gra o przysz\u0142o\u015b\u0107 Europy\u201d. Kanw\u0105 konferencji sta\u0142 si\u0119 raport wspomnianej Fundacji \u201eStrategiczna autonomia surowcowa Unii Europejskiej. Globalny wy\u015bcig o metale i minera\u0142y, pozycja i wyzwania dla Europy.\u201d Zar\u00f3wno raport jak i sama debata wymagaj\u0105 osobnego om\u00f3wienia, tu prezentuj\u0119 raptem kilka refleksji.<\/p>\n\n\n\n
Problem kluczowego znaczenia nauki w rozwi\u0105zywaniu owej gry surowcowej i suwerenno\u015bci energetycznej poruszy\u0142 prof. Rados\u0142aw Zimroz, dziekan Wydzia\u0142u Geoin\u017cynierii, G\u00f3rnictwa i Geologii Politechniki Wroc\u0142awskiej. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce trzy wiod\u0105ce o\u015brodki, zajmuj\u0105ce si\u0119 kszta\u0142ceniem i badaniami w zakresie surowc\u00f3w wa\u017cnych dla energetyki i surowcowej autonomii pa\u0144stw, znajduj\u0105 si\u0119 w kryzysie. Stan ten pot\u0119guje krzywdz\u0105ca polityczna narracja decydent\u00f3w z Brukseli, deprecjonuj\u0105cych g\u00f3rnictwo jako przemys\u0142owy relikt dawnych czas\u00f3w. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce inwestycje pa\u0144stwowe i unijne w badania i innowacje s\u0105 w segmencie suwerenno\u015bci kluczowe i trudne do zast\u0105pienia jakimkolwiek innym jej segmentem, w\u0142a\u015bnie z uwagi na dynamik\u0119 wy\u015bcigu o surowce i nowe technologie.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy dyskutanci postulowali stworzenie specjalnego unijnego funduszu stabilizacyjnego sprzyjaj\u0105cego wsp\u00f3lnym zapasom surowc\u00f3w strategicznych i energii w ramach Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Surowcowy). Najwi\u0119ksi partnerzy, kt\u00f3rzy chcieliby nieformalnie kierowa\u0107 tym wsp\u00f3lnym zasobem, tworz\u0105 jednak w\u0142asne fundusze. Rz\u0105d niemiecki oficjalnie przyzna\u0142, \u017ce w celu ratowania konkurencyjno\u015bci w\u0142asnej gospodarki utworzy\u0142 krajowy fundusz, do kt\u00f3rego wprowadzi\u0142 10 mld euro. Czy wobec zagro\u017ce\u0144 za wschodni\u0105 granic\u0105 Polsk\u0119 sta\u0107 na w\u0142asny skromny fundusz stabilizacyjny, a nie tylko wk\u0142ad wsp\u00f3lnotowy zarz\u0105dzany przez innych?<\/p>\n\n\n\n
Obserwujemy wzrost znaczenia energetyki j\u0105drowej: nie tylko wielkoskalowej, ale i SMR. Dla przyk\u0142adu, Polska jest jednym z nielicznych kraj\u00f3w Europy, nieposiadaj\u0105cych elektrowni atomowej. Konfrontacyjna refleksja, \u017ce maj\u0105 takie elektrownie o wiele s\u0142absze w rankingu PKB pa\u0144stwa \u2013 nie napawa optymizmem. Wystarczy wymieni\u0107 pobliskie Czechy, S\u0142owacj\u0119, Litw\u0119 czy W\u0119gry a nieco dalej Rumuni\u0119, S\u0142oweni\u0119 i Bu\u0142gari\u0119. Z uwagi na gwa\u0142towny wzrost zapotrzebowania na energi\u0119 elektryczn\u0105 elektrowni\u0119 j\u0105drow\u0105 z wykorzystaniem technologii rosyjskiej buduje m.in. Egipt i Turcja, a uko\u0144czy\u0142 Bangladesz. Co prawda w listopadzie tego roku ruszy\u0142a w Polsce kampania edukacyjno-informacyjna \u201eCzas zrozumie\u0107 atom\u201d, ale nic z tego wynika.<\/p>\n\n\n\n
W sukurs przychodzi nast\u0119puj\u0105ca informacja. W 2017 roku zesp\u00f3l prof. Grzegorza Wrochny (1921-25 Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej) przygotowa\u0142 raport o mo\u017cliwo\u015bci budowy polskiego reaktora wysokotemperaturowego. Mimo ignorowania tematu przez 8 lat (!) naukowcy przeszli do przygotowania projektu technicznego. Brakuje (tylko) 100-140 mln z\u0142 na wprowadzenie tego prze\u0142omowego projektu dla polskiej energetyki. Koszt budowy wynosi 5-15 wiatrak\u00f3w, kt\u00f3re oferuje polskiej energetyce Bruksela.<\/p>\n\n\n\n
Sam projekt konkurencyjny jest wobec wspomnianych SMR\u00f3w, kt\u00f3re wymagaj\u0105 wdra\u017cania, a to wymaga czasu, natomiast HTGR, o kt\u00f3rym chodzi wspomnianemu zespo\u0142owi naukowc\u00f3w, ju\u017c dzia\u0142aj\u0105. Sprawdzaj\u0105 si\u0119 w praktyce, nale\u017c\u0105 do reaktor\u00f3w IV generacji, gdy dotychczas oferuje si\u0119 Polakom wcze\u015bniejsz\u0105 III generacj\u0119. Ponadto s\u0105 bezpieczniejsze, m.in. korzystaj\u0105 z bezpiecznego paliwa TRISO (paliwo ceramiczne z pow\u0142ok\u0105; izotropowe tr\u00f3jwarstwowe). W efekcie, nawet w razie utraty ch\u0142odzenia paliwa nie grozi katastrofa elektrowni. Mo\u017cna z optymizmem przyj\u0105\u0107, \u017ce jest to dobry przyk\u0142ad transformacji energetycznej. Tylko ten koszt 5-10 wiatrak\u00f3w\u2026<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142ady niezbyt optymistyczne ukazuj\u0105ce zachowanie si\u0119 Unii Europejskiej w zakresie polityki surowcowej i energetycznej podali dalsi dyskutanci reprezentuj\u0105cy Fundacj\u0119 SET, m.in. dr Piotr Dziadzio, by\u0142y G\u0142\u00f3wny Geolog Kraju i Tomasz Zdzikot, w latach 2022-24 prezes KGHM S.A. oraz prof. Janusz Lichota z Politechniki Wroc\u0142awskiej.<\/p>\n\n\n\n
Efekt wy\u015bcigu w kierunku \u015blepego zau\u0142ka Zielonego \u0141adu pokaza\u0142 kryzys energetyczny w Hiszpanii. Uczestnicy debaty wskazywali na trudno\u015bci na polskim podw\u00f3rku dotycz\u0105ce stabilnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Posiadamy na skal\u0119 europejsk\u0105 surowce strategiczne jak cho\u0107by w\u0119gie\u0142 koksuj\u0105cy i mied\u017a. I jeszcze \u201edodatek\u201d do miedzi\u2026 Huta miedzi G\u0142og\u00f3w, Wydzia\u0142 Metali Szlachetnych, produkuje ze szlamu anodowego wytr\u0105canego podczas elektrorafinacji miedzi dziennie ok. 4 ton najczystszego na \u015bwiecie srebra. Stanowi to ok. 128 tys. uncji srebra, wartej obecnie ok. 26 mln z\u0142. Produkcj\u0105 zajmuje si\u0119 raptem oko\u0142o 80 pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W sukurs przychodzi najnowsza informacja, \u017ce upada w Lublinie fabryka autobus\u00f3w nap\u0119dzanych paliwem wodorowym i wisi gro\u017aba upadku sp\u00f3\u0142ki (Grupa Azoty Polyolefins) w Policach.<\/p>\n\n\n\n
Czy jeste\u015bmy przygotowani na sabota\u017c gro\u017c\u0105cy stabilizacji energetycznej w kraju. Jeden z dyskutant\u00f3w zaznaczy\u0142, i\u017c 30% polskiej sieci elektrycznej wymaga w zasadzie natychmiastowej wymiany lub modernizacji. Na razie mamy pr\u0105d elektryczny dro\u017cszy ni\u017c w Niemczech, a to dzi\u0119ki obni\u017cce fiskalnej podj\u0119tej przez rz\u0105d federalny. W ten administracyjny i polityczny spos\u00f3b stania\u0142a energia elektryczna potrzebna dla niemieckiej gospodarki. Oczywi\u015bcie ma to znaczenie dla konkurencyjno\u015bci i polskiej obecno\u015bci na rynku europejskim.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce zamyka si\u0119 kopalnie. Dariusz Dumkiewicz, w latach 2018-24 wiceprezes Lubelski W\u0119giel \u201eBogdanka\u201d S.A. zapyta\u0142 retorycznie: Dlaczego Polska ma wygasza\u0107 w\u0142asne kopalnie, podczas gdy Niemcy utrzymuj\u0105 ogromne wydobycie w\u0119gla brunatnego i zabezpieczaj\u0105 sw\u00f3j przemys\u0142 tanim krajowym paliwem<\/em>?<\/p>\n\n\n\n W debacie poruszono problem wypychania gospodarki europejskiej, a szczeg\u00f3lnie przemys\u0142u wysokoemisyjnego, do Chin oraz sprowadzanie stamt\u0105d gotowych komponent\u00f3w i p\u00f3lprodukt\u00f3w do Europy. W tym kontek\u015bcie jeden z dyskutant\u00f3w, przedsi\u0119biorca Zbigniew Szkopek zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na polski wk\u0142ad w poszukiwania alternatywnych materia\u0142\u00f3w i ograniczaniu zale\u017cno\u015bci Unii Europejskiej od importu metali krytycznych. Produkcja w\u0142asnych komponent\u00f3w jest kluczowa w \u015bwiecie narastaj\u0105cej konkurencji o dost\u0119p do surowc\u00f3w krytycznych. Innowacja technologiczna, gromadzenie zasob\u00f3w, skracanie i zabezpieczanie \u0142a\u0144cucha dostaw \u2013 podnosi r\u00f3wnie\u017c polskie zdolno\u015bci obronne w znaczeniu militarnym. Kwesti\u0119 t\u0119 om\u00f3wi\u0142 m.in. Sebastian Chwa\u0142ek, prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej w latach 2021-2024.<\/p>\n\n\n\n Ostatni szczyt klimatyczny w Brazylii pokaza\u0142, \u017ce Europa zosta\u0142a na tym spotkaniu najwa\u017cniejszych producent\u00f3w energii i przetwor\u00f3w surowc\u00f3w \u2013 po prostu zignorowana ze swoimi pomys\u0142ami zielonego \u0142adu, z fa\u0142szywym w istocie dylematem transformacji energetycznej, skoro oko\u0142o 80% metali ziem rzadkich i 90% komponent\u00f3w tej transformacji w Europie ma pochodzi\u0107 z Pa\u0144stwa \u015arodka.<\/p>\n\n\n\n Co do produkcji w\u0119gla to Chiny wydobywaj\u0105 w 4 dni tyle tego surowca, co Polska przez ca\u0142y rok. To przyk\u0142ad zjawiska, kt\u00f3re wykracza ju\u017c poza skal\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105. Ukazuje te\u017c pozycj\u0119 Polski w swoistej walce o energi\u0119 i surowce.<\/p>\n\n\n\n Pozycja Ukrainy walcz\u0105cej o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c gospodarcz\u0105 jest zdecydowanie wy\u017csza. Nasz wschodni s\u0105siad jest obecnie najwi\u0119kszym dysponentem surowc\u00f3w, w tym energetycznych w Europie, poza Rosj\u0105. Realny wymiar tej walki ma niestety r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 dramatu i strat ludzkich. Prawdopodobnie Ukraina utrzyma swoj\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a cen\u0105 pokoju b\u0119d\u0105 jej surowce i potencja\u0142 energetyczny, kt\u00f3rymi podziel\u0105 si\u0119 negocjatorzy \u2013 gwaranci jej formalnej suwerenno\u015bci.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Stwierdzenie, \u017ce suwerenno\u015b\u0107 energetyczna jest jednym z fundament\u00f3w kondycji ka\u017cdego pa\u0144stwa jest swoistym truizmem w dzisiejszym \u015bwiecie pot\u0119\u017cnych korporacji mi\u0119dzynarodowych gwa\u0142townie poszukuj\u0105cych surowc\u00f3w. Pa\u0144stwa pr\u00f3buj\u0105 narzuci\u0107 nie tylko re\u017cim prawny nad tym zjawiskiem, ale r\u00f3wnie\u017c narracj\u0119 polityczn\u0105. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 w tym wy\u015bcigu po surowce i nowe technologie energetyczne Azja z Chinami, ale r\u00f3wnie\u017c rosn\u0105ce w… Czytaj dalej O suwerenno\u015bci \u2013 surowce strategiczne i energetyka<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":5540,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[402],"tags":[],"class_list":["post-5539","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-76","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5539"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5541,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5539\/revisions\/5541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}