Z suchych liczb opublikowanych przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej wiemy, \u017ce w okresie stanu wojennego tej bezprawnej formie represji za zgod\u0105 junty wojskowej podlega\u0142o niespe\u0142na 10 000 os\u00f3b. Z czego blisko 4 000 os\u00f3b to kobiety. Mog\u0119 za badaczami IPN zacytowa\u0107 konkretne liczby, ale jak pokazuje drukowana Encyklopedia Solidarno\u015bci mimo 4 tom\u00f3w i kilkunastu lat pracy pot\u0119\u017cnego grona historyk\u00f3w nawet we Wroc\u0142awiu s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy nie doczekali si\u0119 na sw\u00f3j wydrukowany biogram \u2013 wi\u0119c chyba jeszcze nie wszystko wiemy.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/PJC002-30-1024x534.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nSzczeg\u00f3\u0142owe dane pokazuj\u0105 ilu schwytano ludzi z wykszta\u0142ceniem podstawowym, \u015brednim, wy\u017cszym. Ilu by\u0142o robotnik\u00f3w, pracownik\u00f3w umys\u0142owych, naukowc\u00f3w, student\u00f3w, uczni\u00f3w. Jednak za tymi statystycznymi liczbami kryje si\u0119 przede wszystkim pojedynczy cz\u0142owiek. Jego grono rodzinne, zawodowe, koledzy i przyjaciele. A najlepiej opracowane dokumenty nie przeka\u017c\u0105 atmosfery tamtych lat. \u017bywe s\u0142owo i dyskusja pomagaj\u0105 zrozumie\u0107.
\u00d3wczesna propaganda i czytane bez kontekstu akta utrwalaj\u0105 opini\u0119, \u017ce dana osoba mog\u0142a zagrozi\u0107 bezpiecze\u0144stwu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. To wystarczy\u0142o, \u017ceby zosta\u0107 internowanym. Bez rozprawy s\u0105dowej, bez wyroku. Dzisiaj rozumiemy fa\u0142sz tych s\u0142\u00f3w, ale czy b\u0119d\u0105 w\u0142a\u015bciwie interpretowane za kilka dziesi\u0119cioleci?<\/p>\n\n\n\n
Internowanie, czyli specyficzne wi\u0119zienie<\/p>\n\n\n\n
Tam przecie\u017c bezprawnie ograniczano wolno\u015b\u0107. \u0141amano tajemnic\u0119 korespondencji, namawiano do kolaboracji lub emigracji. O internowaniu decydowa\u0142 wojew\u00f3dzki komendant Milicji Obywatelskiej. Czas trwania prze\u015bladowa\u0144 nie by\u0142 znany. M\u00f3g\u0142 trwa\u0107 niesko\u0144czenie d\u0142ugo albo zako\u0144czy\u0107 si\u0119 bardzo szybko. I rzeczywi\u015bcie w ci\u0105gu 586 dni stanu wojennego niekt\u00f3rzy byli internowani bardzo d\u0142ugo a inni kr\u00f3tko. Wybrani trzykrotnie trafiali za metalowe kraty. Kto\u015b zadecydowa\u0142, \u017ce jedni warszawiacy byli kierowani do Bia\u0142o\u0142\u0119ki \u2013 obozu w granicach stolicy a inni jechali do odleg\u0142ych bieszczadzkich Uherc. Jedni trafili do fili niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Kamiennej G\u00f3rze a inni do przerobionych o\u015brodk\u00f3w wczasowych. O tych szczeg\u00f3\u0142ach warto pami\u0119ta\u0107 i przeanalizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cniejsze dzi\u015b czy dawne dzieje<\/p>\n\n\n\n
Bowiem ten czas internowania przykry\u0142y kolejne wa\u017cne historyczne rzeczy, kt\u00f3re wydarzy\u0142y si\u0119 w Polsce i na \u015bwiecie. W zwi\u0105zku z tym cz\u0119sto zapominamy o zmar\u0142ych i \u017cyj\u0105cych, w tym internowanych. W niezamierzony acz szcz\u0119\u015bliwy spos\u00f3b ksi\u0119garnia IPN-u sta\u0142a si\u0119 \u015bwiadkiem, a wiele istotnych fakt\u00f3w nie zosta\u0142o opisanych. Bo go\u015bcie projektu \u201eInternowani na Przystanku\u201d maj\u0105 wprawdzie swoj\u0105 kart\u0119, teczk\u0119 lub wiele teczek. Bywaj\u0105 w nich zdj\u0119cia, relacje i opinie o nich. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cyj\u0105cych internowanych ma swoj\u0105 histori\u0119 do opowiedzenia. Jak si\u0119 okaza\u0142o, nie jest to historia zamkni\u0119ta. Po wielu latach od zako\u0144czenia stanu wojennego, po wielu latach wolnej Polski s\u0105 zagadki do wyja\u015bnienia. Czy wiemy, jak potoczy\u0142y si\u0119 losy uczni\u00f3w maturalnej klasy z V LO we Wroc\u0142awiu? Z\u0142apani 3 maja na rozrzucaniu w\u0142asnor\u0119cznie wykonanych ulotek. Po internowaniu do matury w terminie nie przyst\u0105pili.<\/p>\n\n\n\n W innej sprawie zadzia\u0142a\u0142y procedury. Ponowne badania podj\u0119te przy nadawaniu Krzy\u017ca Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci wskaza\u0142y na nieznane materia\u0142y, \u017ce jedna z internowanych pa\u0144 z wojew\u00f3dztwa legnickiego prowadzi\u0142a podw\u00f3jn\u0105 gr\u0119. Do dzisiaj ma status zaanga\u017cowanej dzia\u0142aczki podziemia stanu wojennego. Tak naprawd\u0119 ju\u017c id\u0105c do internowania i trafiaj\u0105c do obozu dla kobiet w Go\u0142dapi by\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105 S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Nie dosta\u0142a Krzy\u017ca Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci. Nie wiem, czy to wystarczy. Mo\u017ce w takim przypadku trzeba uruchomi\u0107 proces lustracji, aby wskaza\u0107, \u017ce w spos\u00f3b niegodny korzysta z legendy dzia\u0142acza opozycji antykomunistycznej. Dlaczego pod \u017cyczliw\u0105 opiek\u0105 IPN?<\/p>\n\n\n\n Bo jest to instytucja niew\u0105tpliwie najlepiej przygotowana do takich dzia\u0142a\u0144. Po\u015br\u00f3d zbioru najnowszych ksi\u0105\u017cek g\u0142os \u015bwiadka, jego emocje, spos\u00f3b warto\u015bciowania a nawet mimika dodawa\u0142y barw, kt\u00f3rych brak po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ym dokumentom. Bo dzi\u0119ki tej instytucji wysz\u0142y ju\u017c 4 kolejne tomy Encyklopedii Solidarno\u015bci. Mniej wi\u0119cej rok temu posz\u0142a plotka, \u017ce nast\u0119pnych tom\u00f3w ju\u017c nie warto wydawa\u0107. Spotkania \u201eInP\u201d udowodni\u0142y, \u017ce jest nad czym pracowa\u0107. Plotka si\u0119 nie potwierdzi\u0142a. W przygotowaniu s\u0105 co najmniej dwie kolejne cz\u0119\u015bci. Wa\u0142\u0119sa w Go\u0142dapi<\/p>\n\n\n\n Jak wiemy, Lech Wa\u0142\u0119sa w Go\u0142dapi w\u00f3wczas nie by\u0142. Jego internowanie przebiega\u0142o w luksusowych warunkach, w rz\u0105dowych apartamentach. Jednak, jak wspomina Gra\u017cyna Najnigier to w\u0142a\u015bnie w Go\u0142dapi po raz pierwszy bezpo\u015brednio od Anny Walentynowicz us\u0142ysza\u0142a relacje o jego wsp\u00f3\u0142pracy. Przysz\u0142y noblista, \u00f3wczesny przewodnicz\u0105cy Solidarno\u015bci swego czasu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z S\u0142u\u017cb\u0105 Bezpiecze\u0144stwa. Internowani na Przystanku \u2013 2023<\/p>\n\n\n\n Projekt b\u0119dzie mia\u0142 swoj\u0105 kontynuacj\u0119. Nadal zaproszeni go\u015bcie b\u0119d\u0105 mogli swobodnie opowiedzie\u0107, jak zapami\u0119tali miniony czas. Jak zostali internowani? Jak ten czas wp\u0142yn\u0105\u0142 na ich \u017cycie? Co robili po wyj\u015bciu z internowania? By\u0107 mo\u017ce zaproszenie przyjm\u0105 ludzie tak wa\u017cni dla Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej jak: Maria Peisert \u2013 Kisielewicz, Wojciech My\u015blecki, Jaros\u0142aw Broda.<\/p>\n\n\n\n Cieszmy si\u0119 ka\u017cd\u0105 chwil\u0105, kt\u00f3r\u0105 po\u015bwi\u0119c\u0105 nam \u015bwiadkowie historii, wsp\u00f3\u0142sprawcy naszej wolno\u015bci.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W 2022 roku w saloniku ksi\u0119garni Instytutu Pami\u0119ci Narodowej we Wroc\u0142awiu przy placu Solnym odbywa\u0142y si\u0119 comiesi\u0119czne spotkania z internowanymi. Jak pami\u0119tamy czterdzie\u015bci lat temu w Polsce trwa\u0142 stan wojenny. Projekt \u201eInternowani na Przystanku\u201d zrealizowali cz\u0142onkowie Stowarzyszenia Wolnego S\u0142owa. Co dzisiaj wiemy o ludziach zamykanych w celach sprzed 40 lat? Kto lub co zadecydowa\u0142o o… Czytaj dalej Wy\u0142apani, rozgrywani – internowani<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":56,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[25,26,19,20],"class_list":["post-55","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","tag-internowanie","tag-ipn","tag-solidarnosc-walczaca","tag-spotkanie","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions\/59"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/PJC002-33-1024x640.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
Ci\u0105gle w przys\u0142owiowych teczkach czekaj\u0105 na nas niespodzianki i nowe fakty a m\u0142odzi badacze historii cz\u0119sto badaj\u0105 archiwa nie korzystaj\u0105c z relacji \u015bwiadk\u00f3w, bez rozumienia kontekst\u00f3w. Przecie\u017c mo\u017cna umiej\u0119tnie weryfikowa\u0107 papiery, korzystaj\u0105c z \u017cywego s\u0142owa, z u\u0142omnej, ale unikatowej ludzkiej pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n
Warto wymieni\u0107 uczestnik\u00f3w projektu \u201eInP\u201d. Przypomn\u0119, \u017ce ksi\u0119garnia na placu Solnym jest jednocze\u015bnie Przystankiem Historii \u2013 miejscem, gdzie o Niej si\u0119 m\u00f3wi i promuje. Pierwszym go\u015bciem projektu by\u0142 Tytus Czartoryski, zabrany z rodzinnego domu podczas wy\u0142awiania ze stawu karpi na wigilijny st\u00f3\u0142. Kolejnym S\u0142awomir Najnigier zatrzymany, gdy pr\u00f3bowa\u0142 wspiera\u0107 strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w. Po nim opowiada\u0142 Stanis\u0142aw Skotny, niebezpieczny dla PRL, bo publikowa\u0142 w prasie Solidarno\u015bci. Potem Gra\u017cyna Najnigier \u2013 skutecznie zak\u0142ada\u0142a struktury NZS-u we Wroc\u0142awiu. Nast\u0119pnie Albert \u0141yjak, pracownik Polaru \u2013 uczestnik strajku okupacyjnego. Potem Jacek \u015awiat, kt\u00f3ry opowiada\u0142 jak 24 grudnia internowano jego ojca Januariusza, a jego schwytano 31 grudnia. Zbigniew Makarewicz, kt\u00f3ry unikn\u0105\u0142 pierwszego zatrzymania, bo b\u0142\u0119dnie wypisano jego nazwisko. Piotr Krukowski, kt\u00f3ry podpad\u0142, bo prowadzi\u0142 kilka protest\u00f3w ulicznych. W\u0142odzimierz Wasi\u0144ski, mia\u0142 w niedzielny poranek zaplanowan\u0105 zak\u0142adow\u0105 wycieczk\u0119 do Czechos\u0142owacji, zamiast tego skutecznie kierowa\u0142 strajkiem na terenie dzisiejszej Elektrociep\u0142owni.
Niemal w ramy projektu \u201eInP\u201d wpisa\u0142y si\u0119 lipcowe uroczysto\u015bci czterdziestolecia zamkni\u0119cia obozu dla internowanych kobiet w Go\u0142dapi. To osobne wydarzenie, kt\u00f3re zapad\u0142o w moj\u0105 pami\u0119\u0107. Spotkanie z kobietami, kt\u00f3re po tylu latach przyjecha\u0142y do miejsca bardzo dla nich bolesnego.<\/p>\n\n\n\n
Po tej relacji w obozie dominowa\u0142y trzy postawy. Cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144 wierzy\u0142a s\u0142owom Anny Walentynowicz, potwierdzanych przez Joann\u0119 Dud\u0119 \u2013 Gwiazd\u0119 i Alin\u0119 Pie\u0144kowsk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144 odrzuca\u0142a te s\u0142owa. Cz\u0119\u015b\u0107 robi\u0142a to, co zwykle, czyli stara\u0142a si\u0119 po cichu przetrwa\u0107 ten trudny czas internowania. Jest jeszcze inna relacja, gdy oficerowie S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa przybyli do Anny Walentynowicz z papierami. kt\u00f3re mia\u0142y zablokowa\u0107 przyznanie Nagrody Nobla Lechowi Wa\u0142\u0119sie. Anna Walentynowicz mia\u0142a odrzuci\u0107 t\u0119 propozycj\u0119 \u2013 wyczuwaj\u0105c prowokacj\u0119 polityczn\u0105. Dlaczego o tym wspominam? Bo dylematy i rozterki wr\u00f3ci\u0142y w 40. rocznic\u0119 zamkni\u0119cia obozu. Bie\u017c\u0105ce spory i wybory polityczne spowodowa\u0142y, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 osadzonych \u015bwiadomie nie przyjecha\u0142a na uroczysto\u015bci w lipcu 2022 roku. Da\u0142o si\u0119 wyczu\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144 zwi\u0105zanych z dzisiejsz\u0105 opozycj\u0105 unika\u0142o tego spotkania. Inne internowane z Hann\u0105 Macierewicz, Ew\u0105 Tomaszewsk\u0105 na czele \u2013 przyby\u0142y. Ponownie, jak w sprawie Wa\u0142\u0119sy, pojawi\u0142y si\u0119 „papiery”. Tym razem pracownica Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w swoim referacie zarzuci\u0142a kolejnej opozycjonistce fa\u0142sz. Bo w teczkach przechowywanych w archiwum wynika, \u017ce w\u0142a\u015bciwie to mog\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 albo wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a. Opinia powsta\u0142a bez rozmowy z zainteresowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n