![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/B.Stragierowicz_1.jpg\")
Szopki bo\u017conarodzeniowe s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym elementem \u015bwi\u0105t, budowane w ko\u015bcio\u0142ach, zdobi\u0105ce domy i obecne u kol\u0119dnik\u00f3w, poniewa\u017c przypominaj\u0105 o tajemnicy narodzin Jezusa. Tradycja ta wywodzi si\u0119 z pierwszej \u017cywej szopki, kt\u00f3r\u0105 za\u0142o\u017cyciel zakonu franciszkan\u00f3w, \u015bw. Franciszek, zorganizowa\u0142 w 1223 roku w Greccio.<\/em><\/p>\n\n\n\n Szopki s\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 narracyjnego obrazowania scen zwi\u0105zanych z Bo\u017cym Narodzeniem. Ojczyzn\u0105 rze\u017abionej szopki s\u0105 W\u0142ochy. Jej geneza wywodzi si\u0119 z misteri\u00f3w \u015bredniowiecznych i zwi\u0105zana jest z tradycj\u0105 ewangeliczn\u0105 i ludow\u0105. W XVIII w. nast\u0105pi\u0142 dynamiczny rozw\u00f3j szopki. Jako gatunek artystyczny rozpowszechni\u0142a si\u0119 ona zw\u0142aszcza w krajach pasterskich \u2013 Tyrolu, Bawarii, Austrii. Szopki barokowe reprezentuj\u0105 kilka typ\u00f3w kompozycyjno-konstrukcyjnych. Mo\u017cna w\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cni\u0107 m.in. szopki z wolnostoj\u0105cymi figurami ustawionymi wewn\u0105trz otwartych zabudowa\u0144 gospodarskich lub na tle krajobrazu, szopki skrzynkowe lub szafkowe, kt\u00f3rych elementy umieszczone zosta\u0142y w specjalnej oszklonej b\u0105d\u017a zamykanej skrzynce oraz szopki mechaniczne z ruchomymi figurkami. Inwencja tw\u00f3rc\u00f3w szopek powodowa\u0142a, \u017ce ich program ikonograficzny wzbogaca\u0142 si\u0119 coraz bardziej o nowe sceny, ulega\u0142 pewnemu uzwyczajnieniu. Obok postaci ewangelicznych w szopkach ukazywano przedstawicieli r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych i reprezentant\u00f3w r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w. Tradycje szopkarskie przetrwa\u0142y do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n\n\n\n W Polsce najbardziej znane s\u0105 szopki krakowskie, b\u0119d\u0105ce unikatowymi, niepowtarzalnymi dzie\u0142ami sztuki r\u0119kodzielniczej. Ich rozpoznawalny styl ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w II po\u0142owie XIX wieku, a jego cech\u0105 jest nawi\u0105zywanie do historycznej architektury miasta.<\/p>\n\n\n\n Zdaniem badaczy \u2013 co potwierdzaj\u0105 zar\u00f3wno tradycja jak i fakty \u2013 najwi\u0119ksze zas\u0142ugi dla rozwoju szopki krakowskiej po\u0142o\u017cyli murarze zamieszkuj\u0105cy podkrakowskie wsie iprzedmie\u015bcia: Krowodrz\u0119, Czarn\u0105 Wie\u015b, Grzeg\u00f3rzki, D\u0119bniki, Ludwin\u00f3w czy Zakrz\u00f3wek. Zim\u0105, gdy ustawa\u0142y prowadzone na zewn\u0105trz prace budowlane, szukali oni zast\u0119pczych \u017ar\u00f3de\u0142 dochodu. Wycinali i rze\u017abili z drewna figurki-zabawki, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej sprzedawali na Emausie i R\u0119kawce oraz pod Sukiennicami. Robili tak\u017ce ma\u0142e szopki, z przeznaczeniem do sprzeda\u017cy przed \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia jako zabawki dla dzieci i do ustawiania pod \u201edrzewkiem\u201d (tak w Galicji nazywano choink\u0119) oraz du\u017ce budynki teatrzyku kukie\u0142kowego na potrzeby w\u0142asne i wiejskich kol\u0119dnik\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej za tw\u00f3rc\u00f3w szopki krakowskiej uwa\u017ca si\u0119 Micha\u0142a i Leona Ezenekier\u00f3w ze wsi Krowodrza (obecnie dzielnica Krakowa).<\/p>\n\n\n\n Szopka krakowska to \u2013 jak pisa\u0142a Anna Sza\u0142apak \u2013 \u201esmuk\u0142y, wielopoziomowy, wie\u017cowy, bogato zdobiony budyneczek, skonstruowany z lekkich, nietrwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w. Charakteryzuje si\u0119 on [\u2026] nagromadzeniem zminiaturyzowanych element\u00f3w zabytkowej architektury Krakowa, fantazyjnie przetworzonych i po\u0142\u0105czonych. Ma za\u015b s\u0142u\u017cy\u0107 za godne miejsce przedstawienia wielkiej tajemnicy Narodzin Syna Bo\u017cego.\u201d<\/p>\n\n\n\n Tradycja szopkarska by\u0142a w Krakowie tak popularna, \u017ce niespe\u0142na dwa lata przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej, z inicjatywy mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki ludowej oraz dzia\u0142aczy kulturalnych magistratu, w grudniu 1937 roku zorganizowano pierwszy konkurs szopki krakowskiej. Po wielu latach tradycja ta zosta\u0142a doceniona na \u015bwiecie i w 2018 roku trafi\u0142a na reprezentatywn\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. By\u0142 to pierwszy taki wpis dotycz\u0105cy niematerialnego dziedzictwa z Polski.<\/p>\n\n\n\n Szopka krakowska tak bardzo wros\u0142a w kulturowy krajobraz Krakowa, \u017ce dzi\u015b wi\u0105\u017ce si\u0119 z nim nierozerwalnie. To esencja miasta. Dlatego co roku Muzeum Krakowa organizuje warsztaty budowania tradycyjnej szopki krakowskiej. S\u0105 one skierowane do dzieci w wieku przedszkolnym i uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych. Uczestnicy warsztat\u00f3w pod okiem do\u015bwiadczonych tw\u00f3rc\u00f3w przygotowuj\u0105 szopki, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej wezm\u0105 udzia\u0142 w grudniowym Konkursie Szopek Krakowskich i zaprezentowane zostan\u0105 na wystawie pokonkursowej w Pa\u0142acu Krzysztofory.<\/p>\n\n\n\n Szopki jako unikatowe dzie\u0142a sztuki gromadzone s\u0105 w muzeach. W krakowskim Muzeum Etnograficznym znajduje si\u0119 oko\u0142o 230 szopek bo\u017conarodzeniowych. W\u015br\u00f3d szopek ludowych z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Polski, figurek jase\u0142kowych i jase\u0142ek domowych, skrzynkowych z XVIII-XIX wieku, najliczniejsz\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 w\u0142a\u015bnie szopki krakowskie w ilo\u015bci 130. W wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 to obiekty zbudowane specjalnie na konkurs na najpi\u0119kniejsz\u0105 szopk\u0119 krakowsk\u0105 w latach 1937-38 oraz 1945-2007. Najciekawszych jest osiem najstarszych szopek (z szopk\u0105 Ezenekiera na czele), datowanych na koniec XIX i pocz\u0105tek XX wieku. Budowane by\u0142y w samym Krakowie i na jego przedmie\u015bciach, przez nieznanych nam w wi\u0119kszo\u015bci autor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesna szopka bardzo si\u0119 zmieni\u0142a. Przede wszystkim zmienili si\u0119 jej wykonawcy \u2013 pierwotnie byli nimi rzemie\u015blnicy, obecnie wywodz\u0105 si\u0119 oni z wielu r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk i zawod\u00f3w. W\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu szopka krakowska sta\u0142a si\u0119 dzie\u0142em sztuki \u2013 popisem ich kunsztu, cierpliwo\u015bci, pracowito\u015bci i wyobra\u017ani. Tradycja szopkarska jest nadal w Polsce piel\u0119gnowana. Dlatego z satysfakcj\u0105 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce popularno\u015b\u0107 szopki krakowskiej nie maleje, a dzi\u0119ki niej wzrasta r\u00f3wnie\u017c grono mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki ludowej.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niebawem w Krakowie odb\u0119dzie si\u0119 83. konkurs szopek krakowskich. Tradycyjnie w pierwszy czwartek grudnia, w dniu konkursu, tw\u00f3rcy szopek przynios\u0105 pod pomnik Adama Mickiewicza swe kolorowe dzie\u0142a, kt\u00f3re nast\u0119pnie b\u0119dziemy mogli podziwia\u0107 na wystawie w Pa\u0142acu Krzysztofory. Warto przypomnie\u0107, \u017ce szopki s\u0105 nieodzownym elementem \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia. Buduje si\u0119 je w ko\u015bcio\u0142ach, zdobi\u0105 nasze domy,… Czytaj dalej Szopka krakowska \u2013 tradycja wci\u0105\u017c \u017cywa!<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":5494,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[402],"tags":[],"class_list":["post-5493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-76","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5493"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5496,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5493\/revisions\/5496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}