![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ZM1.jpg\")
\u201eIzabela.<\/em> Opowie\u015b\u0107 o niez\u0142omnej ksi\u0119\u017cnej\u201d, \u201eOstatni kr\u00f3l Polski\u201d, \u201eChopin. Artysta. Cz\u0142owiek\u201d, a jako specyficzny kontrapunkt tak\u017ce \u201ePaderewski\u201d \u2013 biografia genialnego muzyka i m\u0119\u017ca stanu, kt\u00f3ry \u201ewygra\u0142 Polsk\u0119 na fortepianie\u201d. Jest te\u017c triada bardziej osobista: \u201ePolska. Opowie\u015b\u0107 o dziejach niezwyk\u0142ego narodu\u201d, \u201eWarszawa 1920. <\/em>Nieudany podb\u00f3j Europy.Kl\u0119ska Lenina\u201d i \u201eOr\u0142y nad Europ\u0105. Losy polskich lotnik\u00f3w w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej\u201d.<\/p>\n\n\n\n S\u0105 to bardzo osobiste opowie\u015bci kosmopolity urodzonego w 1949 roku w Nowym Jorku, brytyjskiego historyka po studiach w Oksfordzie i po prostu\u2026 polskiego patrioty. Przez rodzin\u0119 matki El\u017cbiety Czartoryskiej, z domu zwi\u0105zanego z europejskimi domami panuj\u0105cymi i niepanuj\u0105cymi, je\u015bli prawd\u0105 jest pochodzenie Czartoryskich od Gedymina \u2013 tw\u00f3rcy Wialikaho Hosudarstwa Litouskaho. A przez jego nast\u0119pc\u00f3w Olgierdowicz\u00f3w ze wszystkimi domami Europy (po k\u0105dzieli, przez siedem c\u00f3rek kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka). O znaczeniu Zamoyskich w historii Polski wiemy wszystko. Pisarstwo dalekiego wnuka Jana Zamoyskiego, Hetmana Wielkiego Kr\u00f3lestwa Polskiego, jest godnym pomnikiem znakomitego rodu. Tak jak cacko renesansu i niezdobyta twierdza \u2013 Zamo\u015b\u0107, miasto idealne.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce wi\u0119c pan Adam Zamoyski z innej nieco perspektywy ni\u017c mieszcza\u0144scy zachodnioeuropejscy historycy patrze\u0107 na epok\u0119 napoleo\u0144sk\u0105 (\u201e1815. Upadek Napoleona i Kongres Wiede\u0144ski\u201d) czy na rewolucje wywracaj\u0105ce europejski \u0142ad \u2013 je\u015bli czasem zdo\u0142ano go utrzyma\u0107 (\u201eUrojone widmo rewolucji\u201d, \u201e\u015awi\u0119te szale\u0144stwo. Romantycy, patrioci, rewolucjoni\u015bci\u201d).<\/p>\n\n\n\n Listopad \u201eniebezpieczna dla Polak\u00f3w pora\u201d \u2013 jak mawia\u0142 poeta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cofnijmy si\u0119 nieco w czasie. Si\u00f3dmego listopada br. schodz\u0105c z pracowni przy ulicy Malarskiej wst\u0105pi\u0142em na bruk uliczki Stare Jatki, gdzie od lat niepami\u0119tnych (1978) mamy zag\u0142\u0119bie plastyk\u00f3w, poczynaj\u0105c od siedziby Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w Okr\u0119gu Wroc\u0142awskiego (ul. Kie\u0142ba\u015bnicza), po sklepiki z wszelkimi narz\u0119dziami i materia\u0142ami oraz galeryjki malarstwa, rze\u017aby, ceramiki, szk\u0142a i grafiki. Od ulicy Odrza\u0144skiej ko\u0144czy ten ci\u0105g Pomnik Zwierz\u0105t Rze\u017anych \u2013 jedyny w Europie i chyba jedyny na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n Obok tych figur z br\u0105zu mamy pami\u0105tk\u0119 po inicjatywie Eugeniusza Geta-Stankiewicza (ur. 1942, Oszmiana, zm. 2011, Wroc\u0142aw) i Galerii x (iks) ZPAP z 1979 roku. Od lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych za z\u0142ocon\u0105 krat\u0105 jest tam \u201eMarmurowa Tablica ku Czci Prostych Dzia\u0142a\u0144 1+1=2\u201d. Swego czasu jedyna prawdziwa informacja dost\u0119pna publicznie.<\/p>\n\n\n\n Po zapadni\u0119ciu zmroku, jak od lat, weszli\u015bmy na \u201eMisterium Zaduszkowe\u201d, na miejsce zadumy i pami\u0119ci o zmar\u0142ych artystach plastykach i w og\u00f3le ludziach kultury Wroc\u0142awia i Dolnego \u015al\u0105ska. Powita\u0142 nas, zgodnie z tradycj\u0105 rozpocz\u0119t\u0105 w 1994 roku przez Piotra Wieczorka, obecny prezes Okr\u0119gu ZPAP prof. Kazimierz Pawlak. Tym razem wy\u015bwietlanie portretowych wizerunk\u00f3w zmar\u0142ych artyst\u00f3w uzupe\u0142niono wywieszeniem ich fotografii na d\u0142ugich pasmach p\u0142\u00f3tna dziel\u0105cych przestrze\u0144 ulicy na mikro kapliczki. Pomi\u0119dzy nimi otwarto przej\u015bcie mi\u0119dzy kamieniczkami na ulic\u0119 Malarsk\u0105 \u2013 oczyszczone i wybielone ze \u015bwiate\u0142kami zniczy ustawionych wzd\u0142u\u017c \u015bcian tego w\u0105skiego korytarza.<\/p>\n\n\n\n Wiecz\u00f3r wspomnie\u0144 zako\u0144czy\u0142o spotkanie przy kawie w kawiarence \u201ena Jatkach\u201d. Poniek\u0105d by\u0142o to dzie\u0144 po spotkaniu Oddzia\u0142u Dolno\u015bl\u0105skiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, a jeszcze dzie\u0144 przedtem by\u0142em na modlitwie wypominkowej w ko\u015bciele \u015bw. \u015bw. Stanis\u0142awa, Doroty i Wac\u0142awa w intencji spokoju dusz \u015bp. Basi Koz\u0142owskiej (malarki, mojej \u017cony) i moich rodzic\u00f3w Stanis\u0142awa i Stanis\u0142awy (z Leszczy\u0144skich). Groby rodzic\u00f3w odwiedzi\u0142em wcze\u015bniej w Koszalinie, przy okazji obchod\u00f3w 80-lecia mojego Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. Stanis\u0142awa Dubois.<\/p>\n\n\n\n Na koszali\u0144skim cmentarzu spoczywaj\u0105 te\u017c kole\u017canki, koledzy i nauczyciele ze szko\u0142y i z naszego Teatru Eksperymentalnego. Zostawi\u0142em kwiatki przy tabliczce z nazwiskiem Ireny Siedleckiej (z domu Zubkow), czyli Ewy w grotesce Konstantego Ildefonsa Ga\u0142czy\u0144skiego \u201eGdyby Adam by\u0142 Polakiem\u201d (1958).<\/p>\n\n\n\n W dzie\u0144 Zaduszny, we Wroc\u0142awiu na cmentarzu w Kie\u0142czowie, odwiedzi\u0142em groby Basi i mojego kolegi Andrzeja Lachowicza \u2013 fotografika, plastyka i tak jak ja \u2013 Wilnianina. Przepraszam \u2013 nie Wilnianina przecie\u017c, ale Wilniuka. Byli\u015bmy bowiem, nie my jedni, zawsze obywatelami Wielkiego Xi\u0119stwa Litewskiego\u2026<\/p>\n\n\n\n Bo najwa\u017cniejsza jest tradycja!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Imi\u0119 patrona katedry wile\u0144skiej, \u015bwi\u0119tego Stanis\u0142awa biskupa i m\u0119czennika, towarzyszy mi ze wszystkich stron, bo i moim ojcem chrzestnym by\u0142 Stanis\u0142aw (Or\u0142owski, \u015bwie\u0107 Panie nad jego dusz\u0105), bli\u017csi i dalsi krewni oraz przyjaciele i dobrodzieje. Ale groby dziadk\u00f3w nie przetrwa\u0142y \u2013 pr\u00f3cz babci Rozalii Makarewiczowej (z domu S\u0142awoniewskiej). Spoczywa w Jurgiszkach. W Jurgiszkach jest ma\u0142y cmentarzyk na wzg\u00f3rku z pi\u0119knym widokiem na pola, \u0142\u0105ki i lasy. To niewielka miejscowo\u015b\u0107 w Puszczy Rudnickiej na Litwie. Le\u017cy tam m\u00f3j kuzyn Henryk Makarewicz, z kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142em szcz\u0119\u015bliwe lata dzieci\u0144stwa. Szcz\u0119\u015bliwe, mimo wojny, kt\u00f3ra nie o\u015bmiela\u0142a si\u0119 niepokoi\u0107 Jurgiszek.<\/p>\n\n\n\n W tych puszcza\u0144skich okolicach byli\u015bmy pod stra\u017c\u0105 Wojska Polskiego \u2013 Armii Krajowej. Tak po prostu, pod opiek\u0105 mojego ojca, Stanis\u0142awa. Swego czasu rotmistrza 3. Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych w Wo\u0142kowysku. Ten pu\u0142k by\u0142 ostatni\u0105 jednostk\u0105 polskiego wojska, kt\u00f3ra z\u0142o\u017cy\u0142a bro\u0144 \u2013 19 pa\u017adziernika 1939 roku. Wieczne odpoczywanie\u2026.<\/p>\n\n\n\n Wroc\u0142aw, 18 listopada 2025<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ko\u0144czy si\u0119 niebawem listopad a sm\u0119tek pogody mrocznej i wilgotnej nasuwa nam wspomnienia dawnych lat i ludzi. Mamy wi\u0119c wielkie \u015bwi\u0119to Wszystkich \u015awi\u0119tych, ale i Dzie\u0144 Zaduszny. Wczoraj, siedemnastego listopada dwutysi\u0119cznego dwudziestego pi\u0105tego roku, dzi\u0119ki Zak\u0142adowi Narodowemu Ossoli\u0144skich oraz Stowarzyszeniu Potomk\u00f3w Sejmu Wielkiego mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107 we Wroc\u0142awiu w spotkaniu z panem Adamem Zamoyskim. Prowadzi\u0142… Czytaj dalej Historia jako historia rodzinna<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":5454,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[401],"tags":[],"class_list":["post-5453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-75","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5453"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5457,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5453\/revisions\/5457"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Z.jpg\")