Spo\u015br\u00f3d czterech stalinowskich szef\u00f3w sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych tylko jeden zmar\u0142 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105. Polak, Wac\u0142aw Mien\u017cynski, skierowany do Czeki jeszcze przez Lenina jako zast\u0119pca Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego, kierowa\u0142 GPU \u2013 NKWD przez 8 lat i, jak na bolszewika-leninowca, do\u017cy\u0142 na tej posadzie s\u0119dziwego wieku \u2013 60 lat. Zmar\u0142 w 1934 roku na zawa\u0142 serca, pozostawiaj\u0105c sw\u0105 posad\u0119 \u2013 Henrykowi Jagodzie, kt\u00f3remu dane by\u0142o by\u0107 na tej posadzie zaledwie 2 lata. Po Jagodzie przysz\u0142a kolej na Niko\u0142aja Je\u017cowa. Obaj byli pos\u0142usznymi wykonawcami woli i kryminalnych pomys\u0142\u00f3w J\u00f3zefa Stalin, obaj pozostawili sw\u00f3j wyra\u017any \u015blad w historii jako architekci \u201ewielkiego terroru\u201d, co jednak nie uchroni\u0142o ich od kuli kata. Pierwszy zgin\u0105\u0142 w podziemiach \u0141ubianki w 1938 roku, drugi w 1940 roku.<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pca Je\u017cowa, gruzi\u0144ski bolszewik \u0141awrientij Beria, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce dobrze u\u015bwiadomi\u0142 sobie, jakie niebezpiecze\u0144stwo kryje si\u0119 w posadzie kierownika sowieckiego aparatu terroru i zadba\u0142 o odpowiednie \u015brodki bezpiecze\u0144stwa. Po aresztach jego poprzednik\u00f3w donosy na swych szef\u00f3w sk\u0142adali ich najbli\u017csi wsp\u00f3\u0142pracownicy, s\u0105dz\u0105c, \u017ce podobne donosicielstwo mo\u017ce uratowa\u0107 ich samych od miecza partii. By\u0142a to skrajnia naiwno\u015b\u0107, bowiem Stalin na gwa\u0142t potrzebowa\u0142 koz\u0142\u00f3w ofiarnych dla wybielenia swych zbrodni, dlatego prawie zawsze wysoko postawieni NKWD-zi\u015bci gin\u0119li w wirze kolejnych czystek. Ich \u015bmier\u0107 by\u0142a swoistym podsumowaniem \u201ewielkiego terroru\u201d, kt\u00f3ry oni sami organizowali na polecenie wodza partii.<\/p>\n\n\n\n
Beria natomiast po obj\u0119ciu stanowiska szefa NKWD zdecydowa\u0142 podj\u0105\u0107 odpowiednie kroki w celu uniemo\u017cliwienia ewentualnej rozprawy z nim.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, niezw\u0142ocznie przyst\u0105pi\u0142 do tworzenia wok\u00f3\u0142 siebie kr\u0119gu ca\u0142kowicie oddanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy w razie zagro\u017cenia osobi\u015bcie mogli stanowi\u0107 swoista \u201egwardi\u0119 przyboczn\u0105\u201d, zdoln\u0105 odeprze\u0107 ka\u017cdy atak partii lub jej wodza na szefa s\u0142u\u017cb specjalnych. Po drugie, Beria rozpocz\u0105\u0142 gromadzenie dokument\u00f3w kompromituj\u0105cych zar\u00f3wno samego Stalina, jak i innych cz\u0142onk\u00f3w Biura Politycznego w celu ich szanta\u017cowania w razie zagro\u017cenia. Po trzecie, Beria zadba\u0142 o wzmocnienie wojsk NKWD tak, aby mog\u0142y stworzy\u0107 realn\u0105 przeciwwag\u0119 regularnej armii w razie konfliktu mi\u0119dzy NKWD, a parti\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wkr\u00f3tce okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to wszystko, s\u0105 \u015brodki nieskuteczne. \u0141awrientij Beria zosta\u0142 aresztowany 26 czerwca 1953 roku, zaledwie 3 miesi\u0105ca po \u015bmierci Stalina, w wyniku spisku w Biurze Politycznym na czele z Nikit\u0105 Chruszczowym, kt\u00f3ry prawdopodobnie mia\u0142 najwi\u0119cej podstaw obawia\u0107 si\u0119 swego kolegi w Politbiurze. Oficjalna wersja \u015bmierci wszechw\u0142adnego szefa sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych brzmi nast\u0119puj\u0105co: po przeprowadzonym wielomiesi\u0119cznego \u015bledztwa zosta\u0142 uznany winnym wielu zbrodni przeciwko partii komunistycznej i pa\u0144stwu sowieckiemu i skazany na kar\u0119 \u015bmierci za zdrad\u0119 stanu. Rozstrzelano go 24 grudnia 1953 roku w dzie\u0144 wydania wyroku. Czy ta wersja jest zgodna z prawd\u0105 historyczn\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Marsza\u0142ek \u017bukow w swych wspomnieniach pisze, \u017ce Beria podczas \u015bledztwa i procesu s\u0105dowego zachowywa\u0142 si\u0119 bardzo brzydko, bez godno\u015bci. B\u0142aga\u0142 s\u0119dzi\u00f3w o darowanie mu \u017cycia, p\u0142aka\u0142, a kiedy prowadzono go na rozstrzelanie, kompletnie si\u0119 rozklei\u0142, zrobi\u0142 kup\u0119 w spodni, ca\u0142y by\u0142 upaprany\u2026 Ochrona z trudem doprowadzi\u0142a go do celi strace\u0144. Jest to wersja ma\u0142o wiarygodna. \u017bukow mia\u0142 jak nikt inny podstawy nienawidzi\u0107 Beri\u0119, kt\u00f3ry na polecenie Stalina kierowa\u0142 dochodzeniem w sprawie nieuprawnionego wzbogacenia si\u0119 marsza\u0142ka, kiedy ten sta\u0142 na czele sowieckich wojsk pokonuj\u0105cych Niemcy. Wiadomo, \u017ce marsza\u0142ek do Moskwy wywi\u00f3z\u0142 kilka wagon\u00f3w zrabowanych dzie\u0142 sztuki i rozmaitych warto\u015bciowych przedmiot\u00f3w. Po ujawnieniu tej afery Stalin, bez wzgl\u0119du na wojenne zas\u0142ugi \u017bukowa, pozbawi\u0142 go posady w Niemczech i wys\u0142a\u0142 do Odessy na dow\u00f3dc\u0119 drugorz\u0119dnego odesskiego okr\u0119gu wojskowego. \u017bukow nie bez podstaw obarcza\u0142 za sw\u0105 zsy\u0142k\u0119 Beri\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Inna wersja \u015bmierci Berii pochodzi od jego syna Sergo. Informacj\u0119 na ten temat Beria-m\u0142odszy uzyska\u0142 od jednego ze \u015bledczych, Mitrofana Kuczawy, prowadz\u0105cego spraw\u0119 jego ojca,. Twierdzi\u0142 on, \u017ce pr\u00f3ba aresztowania Berii w czerwcu nie powiod\u0142a si\u0119. Ochrona rezydencji Berii w centrum Moskwy stawi\u0142a zaciek\u0142y op\u00f3r \u017co\u0142nierzom wojsk pancernych przyby\u0142ych go aresztowa\u0107. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 strzelanina. Sam Beria strzela\u0142 z karabinu maszynowego do ostatniej chwili i zosta\u0142 zabity podczas szturmu. P\u00f3\u017aniej rol\u0119 oskar\u017conego podczas \u015bledztwa i procesu Berii gra\u0142 jego sobowt\u00f3r. Sergo Beria r\u00f3wnie\u017c by\u0142 przekonany, \u017ce cia\u0142o jego ojca zosta\u0142o rozpuszczone w kwasie solnym tak, \u017ceby nie zosta\u0142 \u017caden \u015blad tej zbrodni.<\/p>\n\n\n\n
Kolejna wersja \u015bmierci Berii zwi\u0105zana jest z niezwyk\u0142\u0105 karier\u0105 wojskow\u0105 Paw\u0142a Batickiego. Ten \u00f3wczesny genera\u0142 wojsk przeciwlotniczych bra\u0142 udzia\u0142 w aresztowaniu Berii w czerwcu, a w sierpniu dosta\u0142 kolejny awans na genera\u0142a-pu\u0142kownika. W przeddzie\u0144 procesu (wiadomo by\u0142o, \u017ce wyrok mo\u017ce by\u0107 tylko jeden \u2013 kara \u015bmierci) zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika bycia katem Berii. Na sali s\u0105dowej, tu\u017c po og\u0142oszeniu wyroku, Baticki podszed\u0142 do Berii i bez ostrze\u017cenia strzeli\u0142 mu prosto w czo\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Ostatnia wersja \u015bmierci Berii pochodzi od ludzi zaanga\u017cowanych w \u015bledztwo i proces s\u0105dowy i wygl\u0105da na najbardziej wiarygodn\u0105. Wbrew opinii marsza\u0142ka \u017bukowa, Beria w czasie \u015bledztwa wcale nie za\u0142ama\u0142 si\u0119, a na odwr\u00f3t trzyma\u0142 si\u0119 twardo i pr\u00f3bowa\u0142 broni\u0107 swych racji. Na procesie przyzna\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bciowo jedynie do swej dzia\u0142alno\u015bci agenturalnej w czasie wojny domowej na rzecz rz\u0105du musawatyst\u00f3w w Azerbejd\u017canie, a tak\u017ce do s\u0142abo\u015bci wobec kobiet. Odrzuci\u0142 natomiast oskar\u017cenie o bycie szpiegiem angielskim, o mordowanie zgwa\u0142conych przez siebie kobiet i inne zarzuty. Zaprzeczy\u0142, \u017ce jako szef GPU Gruzji rozprawi\u0142 si\u0119 w latach 30. z miejscowymi przyw\u00f3dcami komunistycznymi, by zatrze\u0107 \u015blady swej wsp\u00f3\u0142pracy z Anglikami. Nie zgodzi\u0142 si\u0119 z zarzutem, \u017ce nakaza\u0142 powszechne stosowanie tortur, kiedy w latach 1938 \u2013 1945 kierowa\u0142 NKWD. O\u015bwiadczy\u0142, \u017ce wykonywa\u0142 rozkaz Stalina w sprawie stworzenia tajnego laboratorium chemicznego na \u0141ubiance, gdzie zatrudnieni przez NKWD naukowcy opracowywali receptury trucizn i testowali je na wi\u0119\u017aniach, skazanych na kar\u0119 \u015bmierci. Kpi\u0142 r\u00f3wnie\u017c z zupe\u0142nie absurdalnego zarzutu o sabotowaniu pracy przemys\u0142u zbrojeniowego. Jako dow\u00f3d obalaj\u0105cy ten zarzut podawa\u0142 fakt unikalnego sukcesu kierowanego przez niego przemys\u0142u j\u0105drowego. 12 sierpnia 1953 w Zwi\u0105zku Sowieckim przeprowadzono pierwsz\u0105 w historii eksplozj\u0119 bomby wodorowej. Amerykanie dokonali podobnej pr\u00f3by dopiero nieca\u0142y rok p\u00f3\u017anej.<\/p>\n\n\n\n
Wyrok w jego sprawie by\u0142 jednak przes\u0105dzony. Trybuna\u0142 wojskowy pod przewodnictwem marsza\u0142ka Koniewa skaza\u0142 go na \u015bmier\u0107. Po jego og\u0142oszeniu Beria natychmiast zosta\u0142 odprowadzony do celi strace\u0144. Po drodze nie za\u0142amywa\u0142 si\u0119 i nawet zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do s\u0119dzi\u00f3w z pytaniem: Dlaczego nie pozwolono mu na ostatnie \u017cyczenie? Wypowiedzia\u0142 dziwne s\u0142owa: \u201epo raz ostatni dajcie mi pokocha\u0107 kobiet\u0119\u201d. Po wprowadzeniu do celi strace\u0144 zosta\u0142 natychmiast zastrzelony przez genera\u0142a Batickiego z jego broni osobistej \u2013 niemieckiego pistoletu typu parabellum. Strza\u0142 by\u0142 mi\u0119dzy oczy.<\/p>\n\n\n\n
Od \u015bmierci jednego z najbli\u017cszych Stalinowi przyw\u00f3dc\u00f3w min\u0119\u0142o ponad 65 lat. Jednak 25 lat po upadku komunizmu i rozpadzie Zwi\u0105zku Sowieckiego historia jego aresztowania, \u015bledztwa, wyroku i rozstrzelania nadal stanowi jedn\u0105 z najbardziej strze\u017conych tajemnic pa\u0144stwowych. Co wi\u0119cej, na tle braku wiedzy w spo\u0142ecze\u0144stwie na temat okoliczno\u015bci rozprawy z jednym z najbardziej wp\u0142ywowych ludzi w stalinowskim pa\u0144stwie totalitarnym powstaj\u0105 liczne teorie spiskowe i mity przedstawiaj\u0105ce \u0141awrientija Beri\u0119 w zupe\u0142nie innym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n
Po \u015bmierci Stalina Zwi\u0105zek Sowiecki istnia\u0142 jeszcze przez kolejne 37 lat. By\u0142y to lata powolnego pogr\u0105\u017cania si\u0119 sowieckiego systemu totalitarnego w coraz g\u0142\u0119bszym kryzysie politycznym, ekonomicznym i spo\u0142ecznym. Upadek Zwi\u0105zku Sowieckiego w 1991 roku by\u0142 jedyn\u0105 form\u0105 przezwyci\u0119\u017cenia tego kryzysu i podj\u0119cia pr\u00f3by budowania przez narody cywilizowanego demokratycznego ustroju, zdolnego zapewni\u0107 obywatelom nowopowsta\u0142ych pa\u0144stw godne i dostatnie \u017cycie. Proces ten, jak si\u0119 okaza\u0142o, by\u0142 o wiele bardziej z\u0142o\u017cony i bolesny, ni\u017c si\u0119 wydawa\u0142o w roku 1991.<\/p>\n\n\n\n
Czy mo\u017cliwe, aby Beria, mimo swych licznych zbrodni, by\u0142 politykiem, kt\u00f3ry po \u015bmierci Stalina rozumia\u0142 jak nikt inny z\u0142o\u017cone problemy poststalinowskiego ZSRS i ju\u017c wtedy w 1953 roku pr\u00f3bowa\u0142 znale\u017a\u0107 wyj\u015bcie z pe\u0142zaj\u0105cego kryzysu?<\/p>\n\n\n\n
W swoim przem\u00f3wieniu na XX zje\u017adzie partii w 1956 roku, zwanym zjazdem destalinizacji, Nikita Chruszczow na temat Berii powiedzia\u0142: \u201eBeria rozpracowa\u0142 szczeg\u00f3\u0142owy plan likwidacji sowieckiego ustroju spo\u0142ecznego. Nie m\u00f3g\u0142 tego zrobi\u0107 za \u017cycia towarzysza Stalina, dlatego rozpocz\u0105\u0142 jego realizacj\u0119 tu\u017c po jego \u015bmierci. Przyst\u0105pi\u0142 do dyskredytacji polityki wielkiego Lenina, przygotowywa\u0142 przej\u0119cie w\u0142adzy i ustanowienie dyktatury kontrrewolucyjnej. Beria kierowa\u0142 na kierownicze stanowiska ludzi nale\u017c\u0105cych do swego spisku. W swym zdradzieckim antysowieckim celu Beria i jego spiskowcy planowali przeprowadzenie reform skierowanych na aktywizacj\u0119 resztek bur\u017cuazyjno-nacjonalistycznych niedobitk\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Z punktu widzenia obiektywnego analityka oraz na tle tego, co dzi\u015b wiemy o istocie komunizmu i jego zbrodniach podobn\u0105 ocen\u0119 Berii przez Chruszczowa mo\u017cna uzna\u0107 jako pozytywn\u0105. Dodajmy, \u017ce to nie Chruszczow, lecz Beria podejmowa\u0142 pierwsze pr\u00f3by destalinizacji. Na mocy wielkiej amnestii, inicjowanej przez Beri\u0119 wiosn\u0105 1953 roku, wysz\u0142o na wolno\u015b\u0107 z oboz\u00f3w i wi\u0119zie\u0144 ponad 1,2 mln ludzi. W ci\u0105gu 3-4 miesi\u0119cy, kiedy Beria znajdowa\u0142 si\u0119 u w\u0142adzy, zrezygnowano z proces\u00f3w politycznych. Na wolno\u015b\u0107 wyszli i zostali uniewinnieni lekarze kremlowscy, za \u017cycia Stalina oskar\u017ceni o pr\u00f3b\u0119 zabicia \u201eojca narod\u00f3w\u201d. Beria wyst\u0105pi\u0142 z inicjatyw\u0105 przyj\u0119cia kilku ustaw, kt\u00f3re uniemo\u017cliwi\u0142yby prze\u015bladowanie ludzi z powod\u00f3w politycznych. By\u0142o to po\u015brednie przyznanie si\u0119 do zbrodniczego charakteru \u201ewielkiego terroru\u201d i innych akt\u00f3w represji za czas\u00f3w Stalina.<\/p>\n\n\n\n
Beria by\u0142 zwolennikiem polityki odpr\u0119\u017cenia z Zachodem. Mia\u0142 zamiar odnowi\u0107 stosunki z Jugos\u0142awi\u0105 marsza\u0142ka Josipa Broz Tity. Uwa\u017ca\u0142 za niecelowe powstanie pa\u0144stwa socjalistycznego we wschodnich Niemczech i dopuszcza\u0142 po\u0142\u0105czenie Zachodnich i Wschodnich Niemiec w jedno pa\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
W polityce wewn\u0119trznej Beria planowa\u0142 wyra\u017an\u0105 liberalizacj\u0119 \u017cycia ko\u0142chozowego, likwidacj\u0119 ogranicze\u0144 paszportowych dla ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rym za Stalina odebrano prawo swobodnego osiedlania si\u0119. Przypomnijmy, \u017ce ko\u0142cho\u017anicy prawnie otrzymali paszporty wewn\u0119trzne (dowody osobiste) w Zwi\u0105zku Sowieckim dopiero w latach 70.<\/p>\n\n\n\n
Beria prawdopodobnie dostrzega\u0142 negatywny wp\u0142yw ideologii na dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, by\u0142 zwolennikiem wi\u0119kszej swobody dla kierownik\u00f3w przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych oraz za ograniczeniem centralnego planowania.<\/p>\n\n\n\n
Najdalej w kwestii rehabilitacji Berii idzie rosyjski historyk Sergej Kremlew, autor ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej szefowi sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych. Uwa\u017ca, \u017ce Beria by\u0142 jedyna osob\u0105 w Biurze Politycznym \u015bwiadomym nieuniknionego upadku sowieckiego systemu politycznego. Jego zreformowanie m\u00f3g\u0142 przeprowadzi\u0107 tandem Malenkow \u2013 Beria. Teoretycznie role naczelnego wodza m\u00f3g\u0142 odgrywa\u0107 Rosjanin Georgij Malenkow, Beria natomiast mia\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 jakby w cieniu, ale jednocze\u015bnie decydowa\u0107 o wszystkim. W tej sytuacji Chruszczow prawdopodobnie by pozosta\u0142 w Biurze Politycznym, ale nigdy nie obj\u0105\u0142by stanowiska pierwszego sekretarza. Beria, wed\u0142ug Kremlowa, m\u00f3g\u0142 skierowa\u0107 rozw\u00f3j kraju zupe\u0142nie w innym kierunku, unikaj\u0105c otwartej konfrontacji z Amerykanami i koncentruj\u0105c wysi\u0142ek narodu i pa\u0144stwa na poprawie mechanizm\u00f3w gospodarczych. Mo\u017cliwe, \u017ce ten wyb\u00f3r wcze\u015bniej, czy p\u00f3\u017aniej m\u00f3g\u0142 doprowadzi\u0107 do wprowadzenia reform rynkowych i rezygnacji z kolektywizacji wsi. Kremlow uwa\u017ca, \u017ce upadek i \u015bmier\u0107 Berii symbolizowa\u0142y dla Zwi\u0105zku Sowieckiego i dla ca\u0142ego \u015bwiata stracon\u0105 szans\u0119 na wcze\u015bniejszy upadek sowieckiego systemu totalitarnego i wyra\u017ane odpr\u0119\u017cenie w stosunkach mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n\n\n\n
W dzisiejszej Rosji pr\u00f3ba rehabilitacji Berii i przedstawianie go jako niedosz\u0142ego reformatora i nawet antykomunist\u0119 \u2013 przeciwie\u0144stwo Chruszczowa \u2013 odzwierciedla nostalgi\u0119 znacznej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa za imperialn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Jest to r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3ba cz\u0119\u015bciowego wybielenia sowieckiego aparatu terroru i s\u0142u\u017cb specjalnych, z kt\u00f3rych wywodzi si\u0119 obecna g\u0142owa pa\u0144stwa. Przypisywanie Berii ambicji reformatorskich ma na celu stworzenie mitu straconej szansy na uratowanie imperium sowieckiego przez z\u0142agodzenie systemu totalitarnego.<\/p>\n\n\n\n
W rzeczywisto\u015bci \u0141awrentij Beria planowa\u0142 rekonstrukcj\u0119 ustroju tylko w jednym celu \u2013 aby zachowa\u0107 miejsce przy kremlowskim stole, wygra\u0107 bitw\u0119 ze swoimi przeciwnikami w partii komunistycznej i ocali\u0107 w\u0142asne \u017cycie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w tej \u015bmiertelnej kremlowskiej grze Beria zosta\u0142 po mistrzowsku ograny przez konkurent\u00f3w w schedzie po Stalinie. Ograny w stylu i\u015bcie stalinowskim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Spo\u015br\u00f3d czterech stalinowskich szef\u00f3w sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych tylko jeden zmar\u0142 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105. Polak, Wac\u0142aw Mien\u017cynski, skierowany do Czeki jeszcze przez Lenina jako zast\u0119pca Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego, kierowa\u0142 GPU \u2013 NKWD przez 8 lat i, jak na bolszewika-leninowca, do\u017cy\u0142 na tej posadzie s\u0119dziwego wieku \u2013 60 lat. Zmar\u0142 w 1934 roku na zawa\u0142 serca, pozostawiaj\u0105c sw\u0105 posad\u0119… Czytaj dalej \u015amier\u0107 Berii<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":118,"featured_media":5432,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[401],"tags":[],"class_list":["post-5431","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-75","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/118"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5431"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5433,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5431\/revisions\/5433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}