{"id":5339,"date":"2025-11-11T12:22:03","date_gmt":"2025-11-11T11:22:03","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5339"},"modified":"2025-11-11T12:22:03","modified_gmt":"2025-11-11T11:22:03","slug":"zagrozenia-dla-europy-wedlug-idei-schumana-w-kontekscie-przemian-geokulturowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5339","title":{"rendered":"Zagro\u017cenia dla Europy wed\u0142ug idei Schumana w kontek\u015bcie przemian geokulturowych"},"content":{"rendered":"\n

Nasza redakcja otrzyma\u0142a zaproszenie na Zjazd S\u0142uchaczy Powszechnego Uniwersytetu Nauczania Chrze\u015bcija\u0144sko-Spo\u0142ecznego (PUNCS) we Wroc\u0142awiu. W niedziel\u0119 26 pa\u017adziernika 2025 jednym z prelegent\u00f3w konferencji by\u0142 prof. Tomasz Grzegorz Grosse. Wyg\u0142osi\u0142 znakomity wyk\u0142ad, kt\u00f3ry uprzyst\u0119pniamy naszym Czytelnikom.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Geokultura oznacza, \u017ce mamy do czynienia z geopolityk\u0105 z jednej strony i z kultur\u0105 z drugiej strony. Geopolityka na pewno Pa\u0144stwu si\u0119 kojarzy mniej lub bardziej czytelnie.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie geopolityka ma mn\u00f3stwo definicji, ale generalnie rzecz bior\u0105c chodzi o to, jak wygl\u0105daj\u0105 stosunki mi\u0119dzynarodowe, jaka jest dynamika tych stosunk\u00f3w. Przede wszystkim w regionie, ale te\u017c w kontek\u015bcie szerszym, globalnym. Na pocz\u0105tku powiem wi\u0119cej na temat sytuacji mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra jest w tej chwili w Europie i na \u015bwiecie \u2013 natomiast jeszcze kilka s\u0142\u00f3w o tej kulturze i co z tego miksu, czyli po\u0142\u0105czenia kultury z geopolityk\u0105 wynika?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kultura jest definiowana najcz\u0119\u015bciej bardzo szeroko w d\u0142u\u017cszym horyzoncie czasu. Je\u017celi m\u00f3wimy o kulturze, to m\u00f3wimy o historii, o tradycji, o d\u0142ugim trwaniu, na pewno wielopokoleniowym, wielowiekowym. I w ramach tej definicji mamy obserwacj\u0119, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 ciekawa. Dzisiaj Unia Europejska pr\u00f3buje nas odci\u0105\u0107 od naszej kultury, od naszych korzeni. I w pewnym sensie od jakiejkolwiek kultury.<\/p>\n\n\n\n

Bo je\u017celi kultura jest wielowiekowa, a pr\u00f3buje si\u0119 to wymaza\u0107, odsun\u0105\u0107 na bok jako rzecz nieistotn\u0105, czy wr\u0119cz jako co\u015b, co przeszkadza w integracji europejskiej i pr\u00f3buje si\u0119 w to miejsce zbudowa\u0107 co\u015b, co jest w gruncie rzeczy bardzo dora\u017ane i kr\u00f3tkotrwa\u0142e \u2013 to widzimy, \u017ce z fundamentem kulturowym dla integracji europejskiej jest co\u015b nie tak.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

On nas pozbawia korzeni, a z drugiej strony nie daje nic w zamian, co by by\u0142o r\u00f3wnie trwa\u0142e, r\u00f3wnie solidne. Jest to co\u015b, co jest by\u0107 mo\u017ce in\u017cynieri\u0105 spo\u0142eczn\u0105, by\u0107 mo\u017ce narzuconym socjotechnicznie zestawem warto\u015bci, pogl\u0105d\u00f3w, \u015bwiatopogl\u0105du. Ale poniewa\u017c jest bez korzeni i bez d\u0142ugiego trwania, trudno uzna\u0107, \u017ceby to by\u0142o u\u017cyteczne.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej chcia\u0142bym szerzej Pa\u0144stwu opowiedzie\u0107, jaka jest ta konstrukcja ideologiczna warto\u015bci, idei, kt\u00f3re s\u0105 powi\u0105zane z integracj\u0105 europejsk\u0105. I na sam koniec b\u0119d\u0119 chcia\u0142 powiedzie\u0107, dlaczego ta idea i szerzej kultura ma znaczenie dla geopolityki, czy dla stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Jaka jest relacja pomi\u0119dzy jednym i drugim i \u017ce ta relacja jest bardzo wa\u017cna. To wida\u0107 nie tylko na przyk\u0142adach historycznych.<\/p>\n\n\n\n

Or\u0119\u017c kultury<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak nie mieli\u015bmy swojego pa\u0144stwa w trakcie rozbior\u00f3w, to opierali\u015bmy si\u0119 w gruncie rzeczy w\u0142a\u015bnie na kulturze, na ideach, na tradycjach, w du\u017cym stopniu r\u00f3wnie\u017c na ideach patriotycznych, kt\u00f3re by\u0142y \u0142\u0105czone z tradycj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Z nasz\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Wtedy powsta\u0142 ten kanon Polaka-katolika i on oczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 interpretowany mniej lub bardziej krytycznie. Niemniej nie mieli\u015bmy naszego pa\u0144stwa, nie mieli\u015bmy naszych instytucji, naszego systemu edukacji, wojska, czyli czego\u015b, co na Zachodzie by\u0142o podstaw\u0105 wsp\u00f3lnoty narodowej i to\u017csamo\u015bci narodowej.<\/p>\n\n\n\n

A my musieli\u015bmy przetrwa\u0107. I przetrwali\u015bmy w oparciu o zupe\u0142nie inne fundamenty. Fundamenty ideowe. Na tych fundamentach, w\u0142a\u015bnie na kulturze, na tradycji i historii \u2013 budowali\u015bmy my\u015bl polityczn\u0105, czyli element kultury, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 fundamentem odrodzenia pa\u0144stwowo\u015bci ju\u017c w XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107by ten przyk\u0142ad pokazuje, jak jeste\u015bmy g\u0142\u0119boko zanurzeni w kulturze i jak ta kultura dla nas, dla naszej geopolityki, my\u015bli politycznej, dla naszej to\u017csamo\u015bci i pa\u0144stwowo\u015bci jest superwa\u017cna. Ona jest r\u00f3wnie\u017c wa\u017cna dla Unii Europejskiej. Niemniej, po tym wst\u0119pie widzicie pa\u0144stwo, \u017ce jest bardzo wyra\u017any zwi\u0105zek mi\u0119dzy geopolityk\u0105 a kultur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

I on szczeg\u00f3lnie jest bliski i czytelny dla nas, Polak\u00f3w. Bo my\u015bmy nauczyli si\u0119 opiera\u0107 w\u0142a\u015bnie na naszej kulturze wtedy, kiedy nie mieli\u015bmy si\u0119 na czym innym oprze\u0107. A nacje zachodnioeuropejskie nie mia\u0142y nigdy tego problemu i zawsze traktowa\u0142y pa\u0144stwo jako fundament, na kt\u00f3rym mogli si\u0119 opiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n

My musieli\u015bmy si\u0119 oprze\u0107 na czym\u015b innym, co pozwoli\u0142o nam si\u0119 odrodzi\u0107. By\u0107 mo\u017ce dlatego jeste\u015bmy przyzwyczajeni do naszego patriotyzmu, tradycji, do naszej historii i te\u017c do naszej wiary jako czego\u015b, co jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci narodowej. I by\u0107 mo\u017ce dlatego troch\u0119 lepiej odczytujemy, jak kto\u015b manipuluje kultur\u0105. A zw\u0142aszcza jak kto\u015b pr\u00f3buje odebra\u0107 nam nasz fundament. Bo my mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wtedy on odbiera nam wszystko.<\/p>\n\n\n\n

Polacy s\u0105 w stanie \u017cy\u0107 bez pa\u0144stwa, ale nie bez kultury. W zwi\u0105zku z tym to prawdopodobnie powoduje, \u017ce jeste\u015bmy tacy wra\u017cliwi na punkcie tej ideologii europejskiej, kt\u00f3ra ma si\u0119 sta\u0107 dominuj\u0105c\u0105 ideologi\u0105 dla integracji europejskiej i r\u00f3wnie\u017c dla nas. I kt\u00f3ra ma poniek\u0105d zast\u0105pi\u0107 to, do czego my przez ile\u015b wiek\u00f3w byli\u015bmy przyzwyczajeni i co by\u0142o elementem bardzo istotnym w kulturze politycznej.<\/p>\n\n\n\n

Tak na marginesie nasza kultura polityczna jest z jednej strony nasz\u0105 si\u0142\u0105, ale te\u017c z drugiej strony jest nasz\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie Polacy lubi\u0105 debatowa\u0107, lubi\u0105 dyskutowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

To jest nar\u00f3d, kt\u00f3ry zawsze by\u0142 bardzo ch\u0119tny do r\u00f3\u017cnego rodzaju debat. To wida\u0107 przynajmniej od czas\u00f3w o\u015bwiecenia, od XVIII wieku, ale tak naprawd\u0119 wcze\u015bniej te\u017c by\u0142o mn\u00f3stwo dyskusji, pism, rozpraw o charakterze politycznym. I to jest zadziwiaj\u0105ce, chocia\u017c z drugiej strony by\u0107 mo\u017ce nie do ko\u0144ca powinni\u015bmy si\u0119 dziwi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

My mamy ogromny dorobek intelektualny, je\u015bli chodzi o nasz\u0105 my\u015bl polityczn\u0105. Natomiast uczymy si\u0119 w szko\u0142ach o my\u015bli politycznej zachodnioeuropejskiej albo ameryka\u0144skiej, a prawie nikt nie wyk\u0142ada o naszej my\u015bli politycznej, chocia\u017cby z czas\u00f3w I Rzeczypospolitej, z czas\u00f3w rozbior\u00f3w i p\u00f3\u017aniej. To jest bardzo ciekawe zjawisko, chocia\u017c w por\u00f3wnaniu do Zachodu my si\u0119 nie mamy czego wstydzi\u0107, a pod wzgl\u0119dem ilo\u015bciowym, to ich nawet przewy\u017cszamy.<\/p>\n\n\n\n

Ta debata jest o tyle wa\u017cna, \u017ce my jeste\u015bmy w stanie przetrawi\u0107 t\u0119 nasz\u0105 tradycj\u0119, nasz\u0105 kultur\u0119 polityczn\u0105 i by\u0107 mo\u017ce uczy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na swoich b\u0142\u0119dach. Oczywi\u015bcie to pytanie dla socjolog\u00f3w, dla politolog\u00f3w fundamentalne. Czy kultura polityczna jest gorsetem, kt\u00f3ry wymusza pewnego rodzaju dzia\u0142ania, czy tego chcemy, czy nie, w tym r\u00f3wnie\u017c wymusza powtarzanie b\u0142\u0119d\u00f3w historycznych. Czy te\u017c kultura jest zmienna. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 twierdzi, \u017ce jest zmienna. Ale pytanie, czy my podlegamy tym zmianom w spos\u00f3b spontaniczny, czy te\u017c jeste\u015bmy w stanie sami siebie zmieni\u0107 na korzy\u015b\u0107 w wyniku w\u0142a\u015bnie naszej debaty publicznej.<\/p>\n\n\n\n

To jest niby margines tego wyk\u0142adu, ale bardzo istotna kwestia, bo nasza kultura polityczna rzecz jasna si\u0119 zmienia. I my to widzimy na ka\u017cdym kroku. Pewne rzeczy pozostaj\u0105 sta\u0142e, pewne rzeczy si\u0119 zmieniaj\u0105. Zmienia si\u0119 kultura Polak\u00f3w. W wielu obszarach, ale r\u00f3wnie\u017c w kwestii opinii, przyzwyczaje\u0144, wzorc\u00f3w zachowa\u0144. Przede wszystkim pod wp\u0142ywem zmian cywilizacyjnych, dobrobytu, integracji europejskiej, technologii, kt\u00f3r\u0105 dysponujemy. To s\u0105 zmiany o charakterze spontanicznym. Natomiast moje pytanie dotyczy tego, czy my potrafimy si\u0119 zmienia\u0107 \u015bwiadomie.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce tak, ale to nie jest takie proste. No i trzeba te\u017c dysponowa\u0107 pewnymi instrumentami, kt\u00f3re by t\u0119 zmian\u0119 u\u0142atwi\u0142y. Czyli konkluduj\u0105c, jednym z takich instrument\u00f3w jest ka\u017cda inicjatywa, kt\u00f3ra pozwala nam w spos\u00f3b m\u0105dry zastanawia\u0107 si\u0119 nad r\u00f3\u017cnymi problemami, kt\u00f3re nas dotykaj\u0105 i ewentualnie r\u00f3wnie\u017c projektowa\u0107 zmiany.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym instrumentem jest chocia\u017cby edukacja, tak\u017ce inne dzia\u0142ania edukacyjne, prowadzone cho\u0107by w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, kt\u00f3re by mia\u0142y na celu dyskutowanie o naszej kulturze politycznej, o tym jak j\u0105 zmienia\u0107, \u017ceby to nam wysz\u0142o w przysz\u0142o\u015bci na dobre. Podobnie jak powinni\u015bmy dyskutowa\u0107 chocia\u017cby o tym, jaka powinna by\u0107 nasza aksjologia w przysz\u0142ej konstytucji, jakimi warto\u015bciami powinni\u015bmy si\u0119 kierowa\u0107, jak powinni\u015bmy budowa\u0107 silne pa\u0144stwo polskie, \u017ceby ono by\u0142o prorozwojowe, \u017ceby jednocze\u015bnie zapewnia\u0142o nam bezpiecze\u0144stwo i by\u0142o przyjazne dla obywateli.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c to s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cemy zmienia\u0107, nawet je\u017celi ta zmiana wydaje si\u0119 by\u0107 trudna. Ko\u0144cz\u0105c t\u0119 przyd\u0142ug\u0105 refleksj\u0119 chcia\u0142bym tylko zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce nasza kultura jest superwa\u017cnym zasobem. Ona w tej chwili stoi przed bardzo pot\u0119\u017cnym wyzwaniem, bo generalnie rzecz bior\u0105c ma by\u0107 wyp\u0142ukana, ma by\u0107 zast\u0105piona czym\u015b innym. Wi\u0119c my stoimy przed zadaniem zwi\u0105zanym z tym, \u017ceby jej broni\u0107, \u017ceby j\u0105 kultywowa\u0107, bo ona jest pod oczywist\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 presj\u0105. Przede wszystkim ze strony Brukseli, ale nie tylko.<\/p>\n\n\n\n

Ale jednocze\u015bnie broni\u0105c tego zasobu powinni\u015bmy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ten zas\u00f3b ma swoje potencjalne wady i zalety, kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c w przysz\u0142o\u015bci, albo mog\u0105 nam zaszkodzi\u0107. Czyli bronimy czego\u015b, co jest nasze, co jest istotne i na czym musimy si\u0119 opiera\u0107. Ale z drugiej strony powinni\u015bmy d\u0105\u017cy\u0107 do tego, \u017ceby uczy\u0107 si\u0119 na swoich b\u0142\u0119dach i t\u0119 kultur\u0119 kszta\u0142towa\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ceby wyci\u0105ga\u0107 pozytywy i zmniejsza\u0107 negatywy, kt\u00f3re s\u0105 obecne w tym backgroundzie<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c jeste\u015bmy mo\u017ce nie tyle potrzasku, tylko w sytuacji, kt\u00f3ra wymaga z jednej strony obrony Cz\u0119stochowy, ale z drugiej strony \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce co\u015b trzeba zmienia\u0107, \u017ce trzeba na ten zas\u00f3b kulturowy spogl\u0105da\u0107 krytycznie. Nie w spos\u00f3b bezrefleksyjny. My musimy t\u0119 kultur\u0119 nie tylko obroni\u0107, ale j\u0105 m\u0105drze stosowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. To jest wyzwanie z punktu widzenia naszej pa\u0144stwowo\u015bci i naszego d\u0142ugiego trwania.<\/p>\n\n\n\n

A druga rzecz, oczywista, \u017ce kultura \u0142\u0105czy si\u0119 z geopolityk\u0105 na wiele sposob\u00f3w. Ale w ramach tej dygresji chcia\u0142bym Pa\u0144stwu powiedzie\u0107, \u017ce geopolityka z jednej strony chce zmia\u017cd\u017cy\u0107 nasz zas\u00f3b kulturowy lub go wyp\u0142uka\u0107, zast\u0105pi\u0107 czym\u015b innym \u2013 i to jest zderzenie si\u0119 z geopolityk\u0105 naszych czas\u00f3w. Ale z drugiej strony, je\u017celi my mamy budowa\u0107 rzeczywi\u015bcie perspektyw\u0119 na d\u0142ugi okres trwania naszej pa\u0144stwowo\u015bci, to musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ta kultura musi by\u0107 nie tylko obroniona, ale musi by\u0107 aplikowana w spos\u00f3b m\u0105dry i rozs\u0105dny. Z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tego, \u017ce niekiedy nasza kultura polityczna \u2013 by\u015bmy mogli powiedzie\u0107 nasze wady narodowe \u2013 prowadzi\u0142y nas absolutnie na manowce. I to widzieli wszyscy, ca\u0142y \u015bwiat i my sami. Ma\u0142o tego, zewn\u0119trzne pot\u0119gi wykorzystywa\u0142y to przeciwko nam.<\/p>\n\n\n\n

Czyli je\u017celi prognozujemy nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, to musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego zwi\u0105zku mi\u0119dzy geopolityk\u0105 a kultur\u0105 \u2013 r\u00f3wnie\u017c i w tym aspekcie. To tyle je\u015bli chodzi o t\u0119 refleksj\u0119 wst\u0119pn\u0105, o charakterze geokulturowym. Mam nadziej\u0119, \u017ce Pa\u0144stwo ju\u017c teraz mniej wi\u0119cej wiecie, o co chodzi z t\u0105 geokultur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Troch\u0119 wi\u0119cej na ten temat pisz\u0119 w ksi\u0105\u017cce pod tytu\u0142em \u201eGeokultura\u201d, wi\u0119c je\u017celi by kto\u015b chcia\u0142, to zach\u0119cam, cho\u0107 niestety to jest ksi\u0105\u017cka naukowa. Przywo\u0142uj\u0119 koncepcje geopolityczne, na przyk\u0142ad Niemc\u00f3w z pocz\u0105tku XX wieku, bo co\u015b tam pisali o Europie \u015arodkowej. To wszystko przesycone jest wiedz\u0105 merytoryczn\u0105, r\u00f3\u017cnego typu przyk\u0142adami. Mniej tam jest swobodnej, prostej my\u015bli, czy jakich\u015b anegdot. Niemniej, gdyby kto\u015b by\u0142 zainteresowany i chcia\u0142 w ramach pokuty sobie co\u015b zafundowa\u0107, to zach\u0119cam (https:\/\/ksiegarniaomp.pl\/geokultura-tomasz-grzegorz-grosse-577545).<\/p>\n\n\n\n

Teraz chcia\u0142bym w kilku s\u0142owach opowiedzie\u0107 o obecnej sytuacji mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra jest niezwykle dynamiczna i ma dalekosi\u0119\u017cne konsekwencje dla nas. P\u00f3\u017aniej bym powiedzia\u0142 kilka s\u0142\u00f3w o odpowiedzi UE na te wyzwania geopolityczne. Bo tutaj Unia Europejska, a tak naprawd\u0119 by\u015bmy mogli powiedzie\u0107 Bruksela i Berlin s\u0105 bardzo aktywne. Do pewnego stopnia Pary\u017c. Elementem tej odpowiedzi jest ideologia, czyli ten aspekt geokulturowy. I p\u00f3\u017aniej bym jeszcze powiedzia\u0142 kilka s\u0142\u00f3w w nawi\u0105zaniu do my\u015bli Roberta Schumana jako pewnego rodzaju alternatyw\u0119 wobec tego kierunku, kt\u00f3ry w tej chwili jest realizowany przez Bruksel\u0119 i Berlin.<\/p>\n\n\n\n

Zaczn\u0119 od opisania sytuacji geopolitycznej. Widzimy przede wszystkim bardzo dynamiczne zmiany \u0142adu mi\u0119dzynarodowego, \u0142ad mi\u0119dzynarodowy jest g\u0142\u0119boko zdestabilizowany. To jest sytuacja, kt\u00f3ra trwa ju\u017c od jakiego\u015b czasu, ale ona si\u0119 pog\u0142\u0119bia. I wszystko na to wskazuje, \u017ce szybko powrotu do stabilno\u015bci nie b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Ta sytuacja niesie mn\u00f3stwo zagro\u017ce\u0144 dla nas, bo jeste\u015bmy pa\u0144stwem o charakterze peryferyjnym z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi, kt\u00f3re generalnie rzecz bior\u0105c deleguj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za nasze sprawy na zewn\u0119trzne instytucje. Innymi s\u0142owy, my jeste\u015bmy pasywni. Wi\u0119c je\u017celi jeste\u015bmy peryferyjni i pasywni to znaczy, \u017ce jeste\u015bmy tylko przedmiotem gry. A tak naprawd\u0119 przesuwania na nas koszt\u00f3w. I dlatego to jest dla nas sytuacja bardzo dyskomfortowa i p\u00f3ki co w du\u017cym stopniu negatywna. Niemniej, potencjalnie zmiana uk\u0142adu geopolitycznego jest zawsze szans\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wystarczy przypomnie\u0107 sobie, co si\u0119 sta\u0142o po I wojnie \u015bwiatowej. Pierwsza wojna \u015bwiatowa by\u0142a wa\u017cnym elementem destrukcji wcze\u015bniejszego \u0142adu mi\u0119dzynarodowego, kt\u00f3ry si\u0119 chyli\u0142 przez ile\u015b tam lat. W ko\u0144cu wa\u017cn\u0105 faz\u0105 tej destabilizacji by\u0142a I wojna \u015bwiatowa. My skorzystali\u015bmy z tej szansy, czyli odbudowali\u015bmy pa\u0144stwo. Ale jak si\u0119 okaza\u0142o, to by\u0142a dopiero pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 przemian \u0142adu mi\u0119dzynarodowego. Drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 by\u0142a II wojna \u015bwiatowa. I tak naprawd\u0119 \u0142ad mi\u0119dzynarodowy wr\u00f3ci\u0142 do stabilno\u015bci dopiero po II wojnie \u015bwiatowej. Zako\u0144czyli\u015bmy, ten cykl zmian jako satelita Moskwy, cho\u0107 utrzymuj\u0105c pa\u0144stwowo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ten przyk\u0142ad pokazuje, \u017ce okres destabilizacji jest po pierwsze d\u0142ugi, a po drugie, \u017ce mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno szans\u0105, jak i zagro\u017ceniem. I to w du\u017cym stopniu od nas zale\u017cy, jak t\u0119 szans\u0119 wykorzystamy. Do tej pory udawa\u0142o nam si\u0119 to \u015brednio.<\/p>\n\n\n\n

Teraz weszli\u015bmy w kolejne dekady bardzo silnego i przyspieszaj\u0105cego mechanizmu destabilizacji, jednocze\u015bnie na poziomie regionalnym, czyli w Europie oraz na poziomie \u015bwiatowym. Tak jak powiedzia\u0142em, jest to szansa i zagro\u017cenie. Albo zagro\u017cenie i szansa. Ale s\u0105dz\u0119, \u017ce nie mamy wyj\u015bcia, to znaczy, ta wir\u00f3wka jest tak gigantyczna, \u017ce \u015bwiat b\u0119dzie kompletnie inny. I Europa b\u0119dzie kompletnie inna. W tym sensie nie mamy wyj\u015bcia, bo to nas zmusza do tego, \u017ceby\u015bmy co\u015b z tym zrobili. Bo inaczej po prostu gdzie\u015b nas ta wir\u00f3wka \u201ewypluje\u201d. Znowu\u017c \u201ewypluje\u201d nas w postaci jakiej\u015b tam peryferii. Natomiast my powinni\u015bmy my\u015ble\u0107 o tym, jak z tej wir\u00f3wki wyj\u015b\u0107 do przodu. Bo to jest mimo wszystko r\u00f3wnie\u017c pewna szansa.<\/p>\n\n\n\n

USA vs Chiny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Co znamionuje ten okres destabilizacji? Przede wszystkim Stany Zjednoczone s\u0142abn\u0105 i trac\u0105 hegemoni\u0119 czy te\u017c prymat. Trac\u0105 sprawczo\u015b\u0107 w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. Najlepszy dow\u00f3d: Trump pr\u00f3buje w jeden dzie\u0144 zapewni\u0107 pok\u00f3j na Ukrainie. Widzimy doskonale, jak mu si\u0119 to nie udaje. I mu si\u0119 to w najbli\u017cszym czasie nie uda. On by chcia\u0142, ale nie jest w stanie. Bo dzisiejsze USA to nie s\u0105 te Stany Zjednoczone, kt\u00f3re my znamy z okresu upadku komunizmu czy transformacji ustrojowej w Europie \u015arodkowej i Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, rosn\u0105 Chiny. Chiny, kt\u00f3re w tej chwili s\u0105 w zasadzie w centrum globalizacji ekonomicznej. Niewiele im brakuje. T\u0119 star\u0105 globalizacj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 dekonstruuje Trump. Prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych niszczy w\u0142asny \u0142ad ekonomiczny, globalny, kt\u00f3ry by\u0142 bardzo wa\u017cnym elementem hegemonii ameryka\u0144skiej. Chiny oczywi\u015bcie wykorzystuj\u0105 t\u0105 okazj\u0119. Zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie budowania nowej globalizacji, tym razem chi\u0144skiej, z centrum w Chinach \u2013 nie w Nowym Jorku lub Dolinie Krzemowej. W zasadzie Chi\u0144czykom brakuje ju\u017c tylko jednego, a by\u0107 mo\u017ce dw\u00f3ch element\u00f3w do pe\u0142ni w\u0142adzy gospodarczej.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze kontroli nad walut\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, bo to jest jeszcze dolar, ale dolar moim zdaniem s\u0142abnie i b\u0119dzie s\u0142ab\u0142. Coraz wi\u0119cej pa\u0144stw i coraz szybciej b\u0119dzie si\u0119 wycofywa\u0107 z wymiany mi\u0119dzynarodowej i z rezerw dolarowych. A to jest wa\u017cna rzecz, na kt\u00f3rej w og\u00f3le wisi globalizacja ameryka\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

I by\u0107 mo\u017ce rynki finansowe jeszcze s\u0105 przewag\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Je\u015bli chodzi o technologi\u0119, to tutaj ju\u017c sprawy si\u0119 zmieni\u0142y. Chi\u0144czycy w bardzo du\u017cym stopniu dogoni\u0142y USA, w niekt\u00f3rych sprawach nawet ich przegoni\u0142y. Je\u015bli chodzi o rynki finansowe, Chiny zbudowa\u0142y odporno\u015b\u0107 na destabilizacj\u0119 rynk\u00f3w finansowych. Ale te\u017c coraz bardziej dysponuj\u0105 w\u0142asnymi kapita\u0142ami, potrafi\u0105 odpowiednio je zasysa\u0107 z zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n

Ale to co jest najwa\u017cniejsze, Chiny s\u0105 centrum przemys\u0142owym \u015bwiata i kontroluj\u0105 mn\u00f3stwo \u0142a\u0144cuch\u00f3w produkcyjnych, kluczowych zasob\u00f3w, kluczowych surowc\u00f3w. To daje im gigantyczn\u0105 przewag\u0119, w\u0142a\u015bnie w sensie wymiany handlowej. I tu s\u0105 bardzo blisko od tego aspektu technologicznego, finansowego i r\u00f3wnie\u017c walutowego. Na razie maj\u0105 pozycj\u0119 centraln\u0105, je\u015bli chodzi o przemys\u0142 i handel. To jest ogromna przewaga.<\/p>\n\n\n\n

Stany Zjednoczone kontroluj\u0105 nadal g\u0142\u00f3wne linie komunikacyjne globalnego handlu, ale maj\u0105 coraz mniejsze zdolno\u015bci skutecznego ich blokowania, na niekorzy\u015b\u0107 Chin. A Pa\u0144stwo \u015arodka ewidentnie d\u0105\u017cy do ograniczenia tej przewagi USA, do zbudowania alternatywnych tras wymiany gospodarczej, a tak\u017ce spowodowania, \u017ce Amerykanie wycofaj\u0105 si\u0119 z m\u00f3rz i ocean\u00f3w otaczaj\u0105cych Chiny.<\/p>\n\n\n\n

Chiny te\u017c zyskuj\u0105 w wielu innych aspektach, by\u015bmy powiedzieli, geopolitycznych, czego najlepszym przyk\u0142adem by\u0142o to niedawne spotkanie Szanghajskiej Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy, gdzie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przyjechali wszyscy wa\u017cni przyw\u00f3dcy z Azji \u015arodkowej, z Azji Po\u0142udniowej, Po\u0142udniowo-Wschodniej, czyli to nie jest tylko kr\u0105g najbli\u017cszych s\u0105siad\u00f3w chi\u0144skich. Na tej p\u0142aszczy\u017anie geopolitycznej Chi\u0144czycy chc\u0105 usun\u0105\u0107 Amerykan\u00f3w z Azji.<\/p>\n\n\n\n

Tak jak wspomnia\u0142em, nie chc\u0105, \u017ceby Amerykanie kontrolowali militarnie g\u0142\u00f3wne szlaki morskie, w\u0142a\u015bnie azjatyckie. A Stany Zjednoczone stoj\u0105 przed dylematem: albo broni\u0107 swojej pozycji militarnie, albo zrozumie\u0107, \u017ce nie s\u0105 ju\u017c w stanie i si\u0119 wycofa\u0107, jakby oddaj\u0105c hegemoni\u0119, tak jak oddaj\u0105 prymat w Europie, wycofuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciowo z Europy. To dok\u0142adnie to samo ich mo\u017ce czeka\u0107, czyli wycofanie si\u0119 z Azji do Ameryk, do kontroli tak zwanej p\u00f3\u0142kuli zachodniej, czyli obu Ameryk, zgodnie z Doktryn\u0105 Monroe.<\/p>\n\n\n\n

Oni stoj\u0105 przed takim dylematem strategicznym: wycofujemy si\u0119 z Europy, Bliskiego Wschodu i Azji. Ewentualnie wracamy do obu Ameryk, czyli tej XIX-wiecznej doktryny, kt\u00f3ra wtedy by\u0142a krokiem do przodu. Oni powiedzieli w\u00f3wczas Europejczykom: Ameryka \u0141aci\u0144ska, \u015arodkowa i P\u00f3\u0142nocna jest nasz\u0105 stref\u0105 wp\u0142ywu, wy tutaj nie macie wst\u0119pu. To by\u0142 ten pierwszy moment, kiedy ros\u0142a dominacja Ameryki. Teraz oni id\u0105 w drug\u0105 stron\u0119. Wycofuj\u0105 si\u0119, czyli mog\u0105 si\u0119 wycofa\u0107 do Ameryki \u0141aci\u0144skiej, po to, \u017ceby zdoby\u0107 oddech i przyst\u0105pi\u0107 do nowej fazy rywalizacji, tym razem z Chinami, kt\u00f3ra prawdopodobnie si\u0119 b\u0119dzie rozstrzyga\u0107 ju\u017c w du\u017cym stopniu w kosmosie. Ale \u017ceby zbudowa\u0107 odpowiedni potencja\u0142, odpowiednie zasoby, technologie, to by\u0107 mo\u017ce oni musz\u0105 zrobi\u0107 krok w ty\u0142. To jest koncepcja, nad kt\u00f3r\u0105 Amerykanie si\u0119 zastanawiaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Alternatywa jest taka, \u017ce wycofuj\u0105 si\u0119 z cz\u0119\u015bci Azji, z Europy i Bliskiego Wschodu, pozostawiaj\u0105c przycz\u00f3\u0142ki. Ta strategia nazywa si\u0119 offshore balancing<\/em>. Czyli nie wycofujemy si\u0119 kompletnie, ale wycofujemy si\u0119, deleguj\u0105c bardzo du\u017co odpowiedzialno\u015bci naszym sojusznikom, czyli w sytuacji, kiedy jest du\u017cy kryzys, my wchodzimy do gry. Taka strategia po\u015brednia. Tylko, \u017ce ona w sytuacji destabilizacji mi\u0119dzynarodowej i tak nie ma znaczenia, dlatego, \u017ce destabilizacja oznacza, \u017ce si\u0119 robi coraz gor\u0105cej. Czyli nie mo\u017cesz by\u0107 w dystansie. Wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej musisz wej\u015b\u0107 do akcji albo si\u0119 wycofa\u0107 do Ameryki \u0141aci\u0144skiej. Pozostawiaj\u0105c na przyk\u0142ad Chi\u0144czykom, \u017ceby uporz\u0105dkowali sprawy w Azji, by\u0107 mo\u017ce na Bliskim Wschodzie, chocia\u017c tutaj zasoby chi\u0144skie s\u0105 mniej widoczne.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast je\u015bli chodzi o Europ\u0119, to tutaj maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci, jak i te\u017c o wiele wi\u0119ksze interesy. Wi\u0119c tak to wygl\u0105da na pierwszym planie. Rywalizacja ameryka\u0144sko-chi\u0144ska jest absolutnie kluczowa. Od tego rozstrzygni\u0119cia b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o wszystko. I nic si\u0119 nie b\u0119dzie stabilizowa\u0107, dop\u00f3ki si\u0119 nie rozwi\u0105\u017ce ten najwa\u017cniejszy temat. Kto ma prymat, kto ma hegemoni\u0119? Co zrobi\u0105 Stany Zjednoczone?<\/p>\n\n\n\n

Aktualnie rozwa\u017caj\u0105 r\u00f3\u017cne opcje i wycofuj\u0105 si\u0119 na ten offshore balance<\/em> w Europie, by\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci te\u017c w Azji. Natomiast nie wiadomo, co b\u0119dzie dalej, bo ta konfrontacja z du\u017c\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa nie zako\u0144czy si\u0119 na tym poziomie. B\u0119dzie chyba jaka\u015b konfrontacja chi\u0144sko-ameryka\u0144ska, kt\u00f3ra doprowadzi do ustabilizowania relacji mi\u0119dzy tymi dwoma podmiotami. I by\u0107 mo\u017ce p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie mo\u017cna porz\u0105dkowa\u0107 czy stabilizowa\u0107 sytuacj\u0119 regionaln\u0105, w tym w Europie.<\/p>\n\n\n\n

Na razie Stany Zjednoczone wycofuj\u0105 si\u0119 z Europy, co oczywi\u015bcie jest gigantycznym przyspieszeniem destabilizacji, bo \u0142ad po II wojnie \u015bwiatowej opiera\u0142 si\u0119 na Ameryce, na obecno\u015bci Amerykan\u00f3w w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Jak oni si\u0119 wycofuj\u0105, to znaczy, \u017ce oni to wszystko przewracaj\u0105. To po pierwsze. Po drugie, oczywi\u015bcie geopolityka nie znosi pr\u00f3\u017cni i musz\u0105 wej\u015b\u0107 jakie\u015b inne si\u0142y. No i przede wszystkim widzimy, \u017ce Rosjanie maj\u0105 taki apetyt. No i do pewnego stopnia regionalna si\u0142a, czyli Niemcy. Bo przecie\u017c jednym z cz\u0119\u015bci \u0142adu po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142o kontrolowanie Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

To by\u0142y trzy elementy sk\u0142adowe tego systemu stabilizacji \u0142adu mi\u0119dzynarodowego w powojennej Europie. Po pierwsze \u2013 kontrola Niemiec. Po drugie \u2013 odstraszanie Rosji. A po trzecie \u2013 obecno\u015b\u0107 Amerykan\u00f3w w Europie, kt\u00f3rzy gwarantowali dwa pierwsze cele. To s\u0105 te trzy cele powo\u0142ania NATO. Niewiele os\u00f3b wie, \u017ce Niemcy by\u0142y pierwszym celem, a dopiero drugim by\u0142a Rosja. Teraz, jak wszyscy wiemy, Amerykanie wychodz\u0105 z Europy. Czyli podstawowy filar stabilizacji jest uniewa\u017cniony. I to musi powodowa\u0107 gigantyczne napi\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Ta pr\u00f3\u017cnia otwiera rywalizacj\u0119 niemiecko-rosyjsk\u0105, po sched\u0119 po Ameryce. I to jest dla mnie oczywiste. Niemcy rzecz jasna b\u0119d\u0105 wykorzystywa\u0107 ca\u0142\u0105 Uni\u0119 Europejsk\u0105 do tego, \u017ceby realizowa\u0107 swoje cele geopolityczne. Rosjanie pr\u00f3buj\u0105 realizowa\u0107 te cele przy pomocy Chin. Tylko, \u017ce moim zdaniem Chinom zale\u017cy na tym, \u017ceby USA wykrwawia\u0142y si\u0119 w Europie, ale nie zale\u017cy na tym, \u017ceby Rosja pobi\u0142a Niemcy lub z powrotem zacz\u0119\u0142a kontrolowa\u0107 Europ\u0119 \u015arodkow\u0105. To jest ten problem w relacjach rosyjsko-chi\u0144skich. P\u00f3ki co Chi\u0144czycy popieraj\u0105 wojn\u0119, faktycznie, ja nie m\u00f3wi\u0119 deklaratywnie, faktycznie popieraj\u0105 kontynuacj\u0119 wojny na Ukrainie, bo to wyczerpuje Ameryk\u0119. Natomiast co b\u0119dzie dalej, to my tego nie wiemy, jak b\u0119dzie si\u0119 uk\u0142ada\u0142a ta rywalizacja rosyjsko-niemiecka.<\/p>\n\n\n\n

Z punktu widzenia ca\u0142ej uk\u0142adanki geopolitycznej, ona jest przed faz\u0105 pog\u0142\u0119bienia destabilizacji. My jeste\u015bmy jeszcze przed t\u0105 faz\u0105 rywalizacji. Czyli my nie jeste\u015bmy za, nie idziemy w kierunku stabilno\u015bci, tylko my idziemy w kierunku jeszcze wi\u0119kszej niestabilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 rzecz\u0105 jest to, \u017ce Niemcy traktuj\u0105 Uni\u0119 Europejsk\u0105 jako pewnego rodzaju zas\u00f3b, instrument. Unia Europejska jest im potrzebna z wielu powod\u00f3w. Po pierwsze jako instrument stabilizacji kontynentu w przysz\u0142o\u015bci, z pot\u0119\u017cn\u0105 rol\u0105 Niemiec jako przyw\u00f3dcy i do pewnego stopnia nawet gwaranta stabilno\u015bci na kontynencie. Zamiast, by\u015bmy mogli powiedzie\u0107, Amerykan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

No i to powoduje, \u017ce oni przynajmniej w za\u0142o\u017ceniu powinni t\u0119 Uni\u0119 doprowadzi\u0107 do mniejszego chaosu, ni\u017c ona jest w tej chwili. Czyli powinni spr\u00f3bowa\u0107 ni\u0105 lepiej zarz\u0105dza\u0107. Na razie sytuacja jest taka, \u017ce Unia przechodzi przez mn\u00f3stwo kryzys\u00f3w, jest w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b os\u0142abiona, jest te\u017c nie do ko\u0144ca sprawna, je\u015bli chodzi o zarz\u0105dzanie, rozwi\u0105zywanie poszczeg\u00f3lnych kryzys\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, nad kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie pracuj\u0119, pokazuje, jakie s\u0105 wewn\u0119trzne dysfunkcje zarz\u0105dzania w Unii Europejskiej. Niemcom b\u0119dzie trudno zapanowa\u0107 nad tym wszystkim, zw\u0142aszcza po to, \u017ceby by\u0142 to skuteczny i sprawny instrument dla stabilizacji geopolitycznej. Zobaczymy w zwi\u0105zku z tym, jak to b\u0119dzie dalej.<\/p>\n\n\n\n

Oni albo b\u0119d\u0105 szli w tym kierunku, w kt\u00f3rym id\u0105 do tej pory, co jest najbardziej zreszt\u0105 prawdopodobne, bo chyba w ten spos\u00f3b postrzegaj\u0105 elity niemieckie najprostsze rozwi\u0105zanie swoich k\u0142opot\u00f3w. Albo pogodz\u0105 si\u0119 z tym, \u017ce Unia wyczerpa\u0142a si\u0119 jako organizacja, kt\u00f3ra jest w stanie w og\u00f3le czymkolwiek zarz\u0105dza\u0107 i b\u0119d\u0105 by\u0107 mo\u017ce wtedy szukali alternatywnego rozwi\u0105zania. Na razie nic nie s\u0142ycha\u0107 o tej alternatywie, poza tym, \u017ce Alternatywa dla Niemiec krytykuje mocno Uni\u0119 Europejsk\u0105. Ale za wyj\u0105tkiem tego, elity mainstreamowe<\/em> nie rozwa\u017caj\u0105 scenariusza B. A podstawowy scenariusz A jest og\u00f3lnie znany.<\/p>\n\n\n\n

Chodzi o jeszcze wi\u0119ksz\u0105 centralizacj\u0119 zarz\u0105dzania Uni\u0105 Europejsk\u0105 przez Bruksel\u0119, poprzez regulacje europejskie, przyjmowane w coraz wi\u0119kszym stopniu wi\u0119kszo\u015bci\u0105 kwalifikowan\u0105, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra gwarantuje, \u017ce niemieckie interesy strategiczne b\u0119d\u0105 zabezpieczone. Poprzez metody si\u0142owe, poprzez sankcje, poprzez r\u00f3\u017cnego rodzaju warunkowo\u015bci, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wstrzymywa\u0107 fundusze europejskie tym pa\u0144stwom, kt\u00f3re s\u0105 \u201eniepraworz\u0105dne\u201d. A tak naprawd\u0119 chodzi o to, \u017ce one id\u0105 wbrew Niemcom.<\/p>\n\n\n\n

I to jest istota tej praworz\u0105dno\u015bci, bo ona ma ultrapolityczny charakter. Tutaj o \u017cadn\u0105 praworz\u0105dno\u015b\u0107 nie chodzi i nigdy nie chodzi\u0142o. To dla politolog\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 patrze\u0107, ocenia\u0107 fakty \u2013 jest oczywiste.<\/p>\n\n\n\n

Niepraworz\u0105dna UE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Unia Europejska jest klasycznym przyk\u0142adem organizacji niepraworz\u0105dnej. Krystalicznym przyk\u0142adem. Ona by si\u0119 nie rozwija\u0142a, gdyby by\u0142a praworz\u0105dna, gdyby si\u0119 trzyma\u0142a litery traktatu. Ona musi by\u0107 niepraworz\u0105dna, musi \u0142ama\u0107, omija\u0107 traktaty, udawa\u0107, \u017ce stosuje te traktaty, ale tak naprawd\u0119 je \u0142ama\u0107. Bo inaczej nie rozwija\u0142aby si\u0119 w kierunku centralizacyjnym. Czyli Unia to jest po prostu krystaliczny przyk\u0142ad braku praworz\u0105dno\u015bci. I naukowcy to od wielu lat wiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Powsta\u0142o mn\u00f3stwo koncepcji na ten temat. Najbardziej powa\u017cn\u0105 to jest tak zwany competence creep<\/em>, gdzie Komisja Europejska, Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci i Parlament Europejski notorycznie \u0142ami\u0105 traktaty, omijaj\u0105, gwa\u0142c\u0105, metod\u0105 fakt\u00f3w dokonanych \u2013 zaw\u0142aszczaj\u0105 w\u0142adz\u0119. Bo nie da si\u0119 zmieni\u0107 traktat\u00f3w, a my chcemy si\u0119 centralizowa\u0107, no to zabieramy t\u0119 w\u0142adz\u0119 pa\u0144stwem cz\u0142onkowskim a czasem sobie nawzajem.<\/p>\n\n\n\n

To nie ma nic wsp\u00f3lnego z praworz\u0105dno\u015bci\u0105. To jest brutalna walka o w\u0142adz\u0119 i o realizowanie pewnego zcentralizowanego projektu, kt\u00f3ry ma uratowa\u0107 Europ\u0119, a tak naprawd\u0119 coraz bardziej ustabilizowa\u0107 kontynent pod dominacj\u0105, czy pod kontrol\u0105 niemieck\u0105. To jest cel, a ca\u0142a reszta to s\u0105 instrumenty. Wi\u0119c centralizacja jest realizowana na dwa sposoby.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszym i najwa\u017cniejszym, najcz\u0119\u015bciej stosowanym, to jest ten competence creep<\/em>, czyli pe\u0142zaj\u0105ce zaw\u0142aszczanie kompetencji przez r\u00f3\u017cne instytucje, wbrew traktatom, bo to nawet nie jest omijanie traktatu. Je\u017celi traktat wprost m\u00f3wi, jaka jest procedura egzekwowania praworz\u0105dno\u015bci, a Komisja Europejska sobie wymy\u015bla inn\u0105 procedur\u0119, kt\u00f3ra dla niej jest \u0142atwiejsza \u2013 to jest to pogwa\u0142cenie prawa traktatowego. Traktat m\u00f3wi wprost: je\u017celi chcesz zbada\u0107 \u0142amanie warto\u015bci europejskiej, w tym praworz\u0105dno\u015bci, stosuj procedur\u0119 z artyku\u0142u 7. A oni wymy\u015blili inn\u0105, \u0142atwiejsz\u0105 dla siebie procedur\u0119. Jak to nazwa\u0107? Komisja, kt\u00f3ra nie stosuje tej traktatowej procedury, tylko sobie wymy\u015bli\u0142a inn\u0105 procedur\u0119 dla badania praworz\u0105dno\u015bci, jest wi\u0119c niepraworz\u0105dna. No i takich przyk\u0142ad\u00f3w jest mn\u00f3stwo.<\/p>\n\n\n\n

To si\u0119 nazywa w literaturze competence creep<\/em>. Oni sobie wymy\u015blaj\u0105 jakie\u015b w\u0142asne procedury, ubieraj\u0105 to w r\u00f3\u017cne regulacje. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci potem m\u00f3wi \u2013 tak, tak, wszystko jest zgodnie z prawem. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci w pewnym momencie powiedzia\u0142 tak: moje wyroki s\u0105 jak nowy traktat. Kilku s\u0119dzi\u00f3w tak sobie powiedzia\u0142o. Niewa\u017cne 450 czy 500 milion\u00f3w obywateli i procedury demokratyczne ratyfikacyjne w pa\u0144stwa cz\u0142onkowskich. To w og\u00f3le jest niewa\u017cne. My si\u0119 zbieramy z kolegami i kole\u017cankami w 10 os\u00f3b i piszemy nowy traktat. I to jest wa\u017cne. Od dnia dzisiejszego nasz wyrok jest na poziomie traktatu.<\/p>\n\n\n\n

I od tego momentu, od tego werdyktu, cokolwiek nie zrobi Komisja, to ju\u017c jest zgodne z prawem. To ju\u017c jest praworz\u0105dne. Wi\u0119c stosuj\u0105c takie triki, takie wytrychy czy zabiegi, mo\u017cna oczywi\u015bcie wszystko w Unii Europejskiej. Tylko pytanie, jaka to jest praworz\u0105dno\u015b\u0107?! Zainteresowanych odsy\u0142am do kolejnej ksi\u0105\u017cki na ten temat (https:\/\/aws.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/trzecia-wladza_na-strone-WWW-m.pdf).<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c z jednej strony jest ta centralizacja wynikaj\u0105ca z competence creep<\/em>, kolejnych dzia\u0142a\u0144 w praktyce, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 w\u0142adz\u0119 Komisji, zwi\u0119kszaj\u0105 w\u0142adz\u0119 innych instytucji. A z drugiej strony jest ten s\u0142ynny projekt zmian traktat\u00f3w, kt\u00f3ry niedawno wyszed\u0142 z Parlamentu Europejskiego, w teorii jest przed aprobat\u0105 Rady Europejskiej, i przed procedur\u0105 rewizji traktatowej. Tylko, \u017ce trudno powiedzie\u0107, kiedy to nast\u0105pi, bo jest na tyle du\u017cy op\u00f3r w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich, \u017ce ten proces nie zosta\u0142 wznowiony po tym, jak w poprzedniej kadencji Parlamentu Europejskiego przyj\u0119to rezolucj\u0119, kt\u00f3ra projektowa\u0142a te zmiany.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 rezolucja Parlamentu Europejskiego zosta\u0142a przygotowana przez zesp\u00f3\u0142 roboczy eurodeputowanych, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z pi\u0119ciu Niemc\u00f3w (ale przecie\u017c oni pochodzili z r\u00f3\u017cnych ugrupowa\u0144 politycznych). Parlament to przeg\u0142osowa\u0142. W paru miejscach nast\u0105pi\u0142y zmiany, bo propozycje niemieckie by\u0142y ju\u017c tak nachalne, \u017ce nie spos\u00f3b by\u0142o tego przyj\u0105\u0107. To nie mia\u0142o nic wsp\u00f3lnego z demokracj\u0105. Bo prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, nawet procedura zmiany traktat\u00f3w mia\u0142a by\u0107 g\u0142osowana wi\u0119kszo\u015bci\u0105. To si\u0119 nie mie\u015bci w g\u0142owie, \u017ceby nawet traktaty by\u0142y g\u0142osowane wi\u0119kszo\u015bci\u0105, a obowi\u0105zywa\u0142y wszystkie pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Czyli Polacy mogliby zosta\u0107 przeg\u0142osowani. Mamy nowy traktat, na przyk\u0142ad uni\u0119 federaln\u0105, ale my nie mamy nic do powiedzenia. Nasz parlament, nasz prezydent, przede wszystkim instytucje polityczne powinny teoretycznie na to si\u0119 zgodzi\u0107. Bo traktat to jest umowa mi\u0119dzynarodowa. To jest co\u015b w rodzaju konstytucji. To jest inny typ prawa. A mogli\u015bmy by\u0107 w teorii przeg\u0142osowani.<\/p>\n\n\n\n

Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce to czym si\u0119 zajmowa\u0142 si\u0119 ten specjalny zesp\u00f3\u0142 w Parlamencie, to przygotowa\u0142 zesp\u00f3\u0142 francusko-niemieckich ekspert\u00f3w. Potem w zasadzie ten sam projekt grupy francusko-niemieckich ekspert\u00f3w zacz\u0105\u0142 by\u0107 obrabiany przez grup\u0119 robocz\u0105 w Parlamencie. Wi\u0119c widzimy, jak pojawiaj\u0105 si\u0119 super-istotne zmiany o charakterze konstytucyjnym \u2013 nas w tym nie by\u0142o. Na samym pocz\u0105tku by\u0142 Jacek Saryusz-Wolski, kt\u00f3ry zosta\u0142 tam chyba dokooptowany jako przys\u0142owiowy \u201ekwiatek do ko\u017cucha\u201d. By\u0142o pi\u0119ciu Niemc\u00f3w plus w\u0142a\u015bnie Saryusz-Wolski. I on szybko si\u0119 wymiksowa\u0142. Tym bardziej, \u017ce jego nie s\u0142uchali. Przedstawia\u0142 jakie\u015b propozycje, by\u0142o g\u0142osowanie i oczywi\u015bcie pi\u0119ciu Niemc\u00f3w wyrzuca\u0142o to do kosza, co on przygotowa\u0142. Szybko stwierdzi\u0142, \u017ce jest tam tylko po to, \u017ceby legitymizowa\u0107 tych Niemc\u00f3w, a nie \u017ceby tworzy\u0107 projekt traktatu. Dlatego si\u0119 usun\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Parlament Europejski funkcjonuje przy bardzo du\u017cym udziale polityk\u00f3w niemieckich. Tam by\u0142y dwie osoby, kt\u00f3re s\u0105 bardzo wp\u0142ywowe. Jeden to jest Manfred Weber, kt\u00f3ry jest szefem Europejskiej Partii Ludowej, czyli najwi\u0119kszej frakcji w Parlamencie Europejskim z ponad 180 pos\u0142ami. Druga osoba to jest sekretarz generalny Parlamentu, czyli ten, kt\u00f3ry zarz\u0105dza s\u0142u\u017cb\u0105 cywiln\u0105, wszystkimi urz\u0119dnikami, ca\u0142\u0105 obs\u0142ug\u0105 Parlamentu. Do roku 2023 funkcj\u0119 t\u0119 sprawowa\u0142 Klaus Welle. To jest istotna kwestia. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce urz\u0119dnicy nie maj\u0105 znaczenia. By\u0107 mo\u017ce w Komisji Europejskiej, ale nie w Parlamencie. Tymczasem jest gigantyczna obs\u0142uga administracyjna, kt\u00f3ra przygotowuje wszystkie dokumenty, kt\u00f3ra kontroluje r\u00f3\u017cne procesy. I szefem tej administracji by\u0142 przez d\u0142ugie lata Niemiec.<\/p>\n\n\n\n

Wieloletnie ramy finansowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A zatem centralizacja jest zaprojektowana w traktacie, w projekcie traktatu rewizyjnego, ale poniewa\u017c on jeszcze nie wchodzi w \u017cycie, to mamy t\u0119 praktyk\u0119 competence creep<\/em>, kt\u00f3ra funkcjonuje. I teraz mamy kolejn\u0105 wielk\u0105 dyskusj\u0119, kt\u00f3ra nam si\u0119 kroi w Unii Europejskiej, czyli o nowej wieloletniej perspektywie finansowej na kolejne 7 lat. I to ju\u017c teraz wida\u0107, \u017ce b\u0119dzie kolejna pr\u00f3ba zwi\u0119kszenia centralizacji zarz\u0105dzania przy okazji nowego bud\u017cetu dla Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142em niedawno uczestnikiem panelu organizowanego przez pana pos\u0142a Sebastiana Kalet\u0119, jest zreszt\u0105 transmisja z tych obrad https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=DPvl0f7IKIA.<\/p>\n\n\n\n

Tam pokazali\u015bmy bardzo wyra\u017anie kilka ciekawych rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 szykowane w ramach tej nowej perspektywy finansowej.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, dwukrotnie wzrasta polska sk\u0142adka. Z oko\u0142o 50 do ponad 100 miliard\u00f3w euro. To jest w skali ca\u0142ej perspektywy, 7 lat. Czyli nie wiemy do ko\u0144ca, czy b\u0119dziemy beneficjentem netto. Zbli\u017camy si\u0119 do granicy, \u017ce ta przewaga zysk\u00f3w finansowych w stosunku do naszej sk\u0142adki jest coraz mniejsza. Rz\u0105d Donalda Tuska og\u0142osi\u0142, \u017ce jeste\u015bmy super zwyci\u0119zc\u0105. Og\u0142osi\u0142 sukces, bo oko\u0142o 120 miliard\u00f3w mamy dosta\u0107 z Unii w ramach tak zwanego Krajowego i Regionalnego Planu Partnerstwa. Natomiast nasza sk\u0142adka oscyluje wok\u00f3\u0142 100-110 mld. Unia jest jeszcze przed negocjacjami, a wi\u0119c wiele si\u0119 mo\u017ce zmieni\u0107. Tymczasem polski rz\u0105d og\u0142osi\u0142 sukces negocjacyjny, czyli faktycznie sko\u0144czy\u0142 negocjacj\u0119. O nic nie b\u0119dziemy si\u0119 ju\u017c bili, bo odhaczyli\u015bmy sukces.<\/p>\n\n\n\n

Niemcy twierdz\u0105, nie, nam zupe\u0142nie si\u0119 to nie podoba. Musicie ust\u0105pi\u0107. Ci, kt\u00f3rzy odnie\u015bli sukces, musz\u0105 teraz troszeczk\u0119 si\u0119 przesun\u0105\u0107 w stron\u0119 niemieck\u0105. Oczywi\u015bcie m\u00f3wi\u0119 to z du\u017c\u0105 doz\u0105 cynizmu z mojej strony, bo tak naprawd\u0119 ten bud\u017cet zaprojektowali w Komisji Francuzi i Niemcy (szara eminencja Komisji Bjoern H. Seibert oraz St\u00e9phanie Riso i C\u00e9line Gauer), a nie pan Piotr Serafin. Taka jest prawda. I to nie jest m\u00f3j pogl\u0105d, tylko o tym informowa\u0142a prasa specjalistyczna, czyli insajderzy. W zwi\u0105zku z tym oni nie mogli zaproponowa\u0107 bud\u017cetu, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie korzystny dla Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ale jak Niemcy wchodz\u0105 w negocjacje, pokazuj\u0105, \u017ce s\u0105 niezadowoleni. No bo inaczej, jak og\u0142osz\u0105 sukces, to wszyscy b\u0119d\u0105 kaza\u0107 przesun\u0105\u0107 si\u0119 Niemcom, bo taki wielki sukces odnie\u015bli. Nawet je\u017celi twoja pozycja jest bardzo dobra, to pokazujesz niezadowolenie po to, \u017ceby negocjowa\u0107. A my\u015bmy og\u0142osili sukces i sko\u0144czyli\u015bmy negocjacj\u0119 \u2013 zanim si\u0119 one zacz\u0119\u0142y!<\/p>\n\n\n\n

Co to oznacza? To oznacza, \u017ce negocjacje mog\u0105 odbywa\u0107 si\u0119 naszym kosztem. Czyli ta niewielka g\u00f3rka, o kt\u00f3rej tutaj m\u00f3wi\u0142em, pomi\u0119dzy sk\u0142adk\u0105, a tym, co dostaniemy, ona si\u0119 mo\u017ce zmniejszy\u0107. Ju\u017c wida\u0107, \u017ce w tym bud\u017cecie zmniejsza si\u0119 nasze korzy\u015bci. Bud\u017cet na polityk\u0119 roln\u0105 jest okrojony o 30%. Rolnicy dostan\u0105 mniej. Bud\u017cet na polityk\u0119 sp\u00f3jno\u015bci b\u0119dzie te\u017c o kilka procent mniejszy, a mo\u017ce by\u0107 jeszcze bardziej okrojony. Czyli m\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko to, z czego my korzystali\u015bmy, jest zmniejszane. A sk\u0142adka nam wzrasta dwukrotnie. Wi\u0119c wida\u0107, jaki jest trend. Jak mog\u0105 si\u0119 dalej toczy\u0107 te negocjacje, skoro my\u015bmy odnotowali ju\u017c sukces?<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym nie jest powiedziane, czy b\u0119dziemy, czy nie b\u0119dziemy beneficjentem netto. Ma\u0142o tego, jest ewidentny transfer ze wschodu Unii Europejskiej na zach\u00f3d. Bo jest ogromny, kilkukrotny przyrost na polityk\u0119 innowacyjn\u0105, przemys\u0142ow\u0105 i obrony, kt\u00f3ra jest kierowana g\u0142\u00f3wnie do Europy Zachodniej. Polityka obrony, wbrew pozorom, nie jest kierowana do wschodniej flanki, kt\u00f3ra jest najbardziej zagro\u017cona. Polityka obrony jest kierowana na zach\u00f3d. My na wschodniej flance mamy kupowa\u0107 europejskie uzbrojenie, a nie je produkowa\u0107. To jest ta zasadnicza r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n\n\n\n

Ale my\u015bmy og\u0142osili sukces. Zreszt\u0105 to nie jest pierwszy raz, kiedy s\u0142ysz\u0119 Donalda Tuska, \u017ce nie da\u0142 si\u0119 ogra\u0107 w Brukseli. Ja tylko przypomn\u0119. Mieli\u015bmy by\u0107 zwolnieni z uchod\u017ac\u00f3w w ramach mechanizmu relokacji. Ta sprawa nie jest przes\u0105dzona w Brukseli. Ma\u0142o tego, mn\u00f3stwo pa\u0144stw cz\u0142onkowskich naciska, \u017ceby w og\u00f3le nie dawa\u0107 ulgi Polsce. No bo ten mechanizm zosta\u0142 wymy\u015blony po to, \u017ceby Polacy przyjmowali imigrant\u00f3w, a nie po to, \u017ceby byli zwolnieni. Koszty przesuwa si\u0119 z zachodu na wsch\u00f3d UE. Negocjacje nie zosta\u0142y zako\u0144czone. Nie wiemy, co si\u0119 dalej stanie, ale sukcesu nie ma. Tak samo s\u0142yszeli\u015bmy niedawno o tym, \u017ce mo\u017cemy op\u00f3\u017ani\u0107 ETS-2. Nie ma czego\u015b takiego w Brukseli. Negocjacje nie zosta\u0142y zako\u0144czone. Nie wiemy, jak to si\u0119 sko\u0144czy. Tak samo unijny bud\u017cet jest elementem przesuwania korzy\u015bci do Europy Zachodniej kosztem Europy \u015arodkowej. Takie s\u0105 trendy.<\/p>\n\n\n\n

Warunkowo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A gdyby\u015bmy \u201epodskakiwali\u201d, na przyk\u0142ad Polacy postanowili wybra\u0107 sobie rz\u0105d prawicowy, to jest wzmocniona warunkowo\u015b\u0107. I mamy 100% pewno\u015bci, \u017ce nam wszystkie fundusze odbior\u0105. Nie mo\u017cemy mie\u0107 nawet jednego procenta w\u0105tpliwo\u015bci. My\u015bmy to ju\u017c \u0107wiczyli. My dok\u0142adnie wiemy, jak te procedury wygl\u0105daj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czyli b\u0119dziemy karani, je\u017celi wybierzemy rz\u0105d prawicowy. Nie powinni\u015bmy mie\u0107 jakich\u015b nadziei, wyobra\u017ce\u0144, w\u0105tpliwo\u015bci, w kt\u00f3rym kierunku to idzie. A czy mo\u017cemy nie zap\u0142aci\u0107 sk\u0142adki? Oczywi\u015bcie mo\u017cemy. Tylko \u017ce pytanie, kt\u00f3ry rz\u0105d si\u0119 na to zdob\u0119dzie. Ale w teorii mogliby\u015bmy. Po prostu wstrzymujemy transfery. To przecie\u017c minister finans\u00f3w podpisuje co miesi\u0105c transfery. A premier m\u00f3wi: p\u00f3ki nie dojdziemy do \u0142adu z naszymi przelewami w obie strony, to my si\u0119 wstrzymujemy. Wy wstrzymali\u015bcie nasze przelewy, my wstrzymujemy nasze. Wydaje si\u0119 oczywiste i ja \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce polski rz\u0105d tego nie zrobi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Bo prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 \u2013 my\u015bmy p\u0142acili ju\u017c na Krajowy Plan Odbudowy i Zwi\u0119kszania Odporno\u015bci (czyli KPO) prawie 2 lata, kiedy oni nam wstrzymywali wyp\u0142at\u0119 tej po\u017cyczki, a potem wszystkie pozosta\u0142e fundusze unijne. Ja tego nie rozumia\u0142em. My powinni\u015bmy si\u0119 w og\u00f3le wycofa\u0107 z tego KPO. Jak nam nie p\u0142acicie, to my po prostu oddajemy wam te jachty, te kluby swingers\u00f3w, budujcie je u siebie w Brukseli. I powinni\u015bmy w og\u00f3le si\u0119 ju\u017c przesta\u0107 tym interesowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

KPO to by\u0142a po\u017cyczka, ale inaczej rozliczana. Jedna cz\u0119\u015b\u0107 jest rozliczana jako po\u017cyczka kr\u00f3tkoterminowa. A druga jako po\u017cyczka d\u0142ugoterminowa. Niemniej du\u017co pa\u0144stw nie skorzysta\u0142o z tych po\u017cyczek kr\u00f3tkoterminowych. My\u015bmy wzi\u0119li ca\u0142o\u015b\u0107. Pomimo tego, \u017ce by\u0142o wysokie prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce nic nie dostaniemy. A teraz rz\u0105d Tuska \u2013 kt\u00f3ry narzeka\u0142 na poprzedni rz\u0105d, \u017ce to przez niego nie dostajemy KPO, bo jest niepraworz\u0105dny \u2013 sam doszed\u0142 do wniosku, \u017ce t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 tzw. po\u017cyczkow\u0105 oddaje. T\u0119 po\u017cyczk\u0119 kr\u00f3tkoterminow\u0105. I ostatnio ponad dwadzie\u015bcia jeden miliard\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142. Bo wie, \u017ce nie s\u0105 w stanie tego wyda\u0107. Staraj\u0105 si\u0119 wyda\u0107, a to b\u0119dzie bardzo trudne, t\u0119 d\u0142ugofalow\u0105 po\u017cyczk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym jeszcze na zako\u0144czenie wr\u00f3ci\u0107 do tematu geokultury.<\/p>\n\n\n\n

Jak m\u00f3wi\u0142em, mamy zmian\u0119 \u0142adu mi\u0119dzynarodowego. Jaka jest odpowied\u017a Brukseli? Centralizacja i wzrost sankcji, przymusu. Przej\u015bcie jeszcze silniejsze w kierunku g\u0142osowania wi\u0119kszo\u015bci\u0105 kwalifikowan\u0105, gdzie najwi\u0119ksze pa\u0144stwa mog\u0105 narzuca\u0107 swoj\u0105 wol\u0119, a my mo\u017cemy by\u0107 przeg\u0142osowywani. To jest odpowied\u017a, kt\u00f3ra nas betonuje jako peryferie, nasz status peryferyjny w Europie. I niestety to jednocze\u015bnie spycha na nas koszty. I to pa\u0144stwu pokaza\u0142em przy okazji tej nowej perspektywy finansowej \u2013 my jeste\u015bmy dawc\u0105 kapita\u0142u, kt\u00f3ry jest transferowany do tych cz\u0119\u015bci Unii Europejskiej, kt\u00f3ra w tej chwili si\u0119 zapada. Bo my si\u0119 rozwijamy, ale oni si\u0119 zapadaj\u0105. By\u015bmy mogli powiedzie\u0107 nie przez nas, tylko na swoje \u017cyczenie. To pokaza\u0142 raport Romana Dragiego.<\/p>\n\n\n\n

Bo my mamy trzy elementy bilansu korzy\u015bci i koszt\u00f3w z cz\u0142onkostwa w UE, o kt\u00f3rych pisali\u015bmy w raporcie z profesorem Zbigniewem Krysiakiem. Pierwszym s\u0105 transfery unijne. Fundusze sp\u00f3jno\u015bci, na rolnictwo, itd. versus nasza sk\u0142adka. To jest pierwsza cz\u0119\u015b\u0107. I do tej pory byli\u015bmy beneficjentem, a teraz przesuwamy si\u0119 w kierunku r\u00f3wnowagi, bardzo s\u0142abego beneficjenta lub by\u0107 mo\u017ce nawet p\u0142atnika do bud\u017cetu Unii.<\/p>\n\n\n\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 to s\u0105 korzy\u015bci z dost\u0119pu do rynku wewn\u0119trznego. To jest w og\u00f3le najwi\u0119ksza korzy\u015b\u0107 naszej integracji. Czyli to, \u017ce nasze us\u0142ugi, nasze firmy mog\u0105 funkcjonowa\u0107 w Niemczech i w innych krajach. Tylko, \u017ce to jest ograniczane regulacyjnie na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w. Klasyczny casus<\/em> przewo\u017anik\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 bardzo dynamicznie rozwijali, wi\u0119c Europa Zachodnia to uci\u0119\u0142a. I tak mo\u017ce by\u0107 z innymi korzy\u015bciami. Niemniej w dalszym ci\u0105gu jest to potencjalnie najwi\u0119kszy nasz zysk z integracji \u2013 dost\u0119p do rynku wewn\u0119trznego.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia rzecz to s\u0105 tzw. transfery kapita\u0142owe. Du\u017ce korporacje europejskie inwestuj\u0105 u nas i wi\u0119kszo\u015b\u0107 zysk\u00f3w transferuj\u0105 z powrotem. A my w zasadzie nie korzystamy z tego albo w bardzo niewielkim stopniu. Bo te firmy nawet nie p\u0142ac\u0105 u nas zbyt wielkich podatk\u00f3w. Mogliby\u015bmy si\u0119 jeszcze bardziej rozwija\u0107, gdyby te zyski by\u0142y inwestowane tutaj. Albo gdyby\u015bmy mieli w\u0142asne korporacje, kt\u00f3re inwestuj\u0105 za granic\u0105 i czerpi\u0105 z tego korzy\u015bci. Tylko \u017ce to, p\u00f3ki co, nie nast\u0119puje. Albo w bardzo ograniczonym stopniu.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym my jeste\u015bmy rynkiem zbytu. Rynkiem, kt\u00f3ry pracuje na Europ\u0119 Zachodni\u0105. To jest ewidentnie ta cz\u0119\u015b\u0107 naszego raportu, gdzie te transfery s\u0105 dla nas niekorzystne. O ile transfery unijne by\u0142y korzystne przez d\u0142ugi okres i dost\u0119p do rynku wewn\u0119trznego te\u017c by\u0142 korzystny, to w tym trzecim obszarze my\u015bmy byli od samego pocz\u0105tku stratni. Tylko oczywi\u015bcie jest pytanie o t\u0119 strat\u0119. To powodowa\u0142o, \u017ce tak krytykowano nasz raport. No bo niby w ramach gospodarki wolnorynkowej wszystko jest ok. W\u0142a\u015bciciel inwestuje i sobie wyprowadza zyski. To jest normalne. Dlaczego my to krytykujemy? To by\u0142a jedna z g\u0142\u00f3wnych linii ataku na nas.<\/p>\n\n\n\n

Chodzi o to, \u017ce my patrzymy, jak gdyby na ca\u0142o\u015b\u0107. Kto zyskuje, kto traci. My zyskujemy, ale Europa Zachodnia zyskuje dzi\u0119ki nam jeszcze bardziej. To by\u0142a g\u0142\u00f3wna teza naszego raportu. Oni zyskuj\u0105 dzi\u0119ki nam. Wielokrotnie. Na r\u00f3\u017cne sposoby.<\/p>\n\n\n\n

I teraz chodzi o to, \u017ceby\u015bmy ten model zmienili. \u017beby to by\u0142o bardziej sprawiedliwe, bardziej zr\u00f3wnowa\u017cone. Nie tak asymetryczne. Tym bardziej, \u017ce oni zyskuj\u0105 ca\u0142y czas od strony biznesowej, od strony transfer\u00f3w korzy\u015bci. A ta cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 ten pierwszy i drugi modu\u0142 naszej analizy \u2013 si\u0119 kurczy coraz bardziej. I one si\u0119 zmniejszaj\u0105 dlatego, \u017ce jest sytuacja niestabilno\u015bci i kryzys\u00f3w. Musimy mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107. Bo nasi partnerzy z Europy Zachodniej ratuj\u0105 siebie naszym kosztem, wi\u0119c to jest nieuchronny proces.<\/p>\n\n\n\n

Na gruzach Europy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Teraz ostatnia rzecz, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142em powiedzie\u0107, to jest kwestia alternatywy. I tutaj mo\u017cemy zaczerpn\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie z my\u015bli Roberta Schumana. On jednak akcentowa\u0142 to, \u017ceby to by\u0142a przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzynarodowa. \u017beby to by\u0142a dobrowolna wsp\u00f3\u0142praca, a nie przymusowa. Nie na zasadzie sankcji, odg\u00f3rnych regulacji, gdzie my jeste\u015bmy przeg\u0142osowywani. Gdzie my nie mamy nic do powiedzenia. Po prostu mamy je wdra\u017ca\u0107. A jak nie to sankcje. To nie ma nic wsp\u00f3lnego z tym modelem Schumana.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi Schuman my\u015bla\u0142 o rozwoju integracji, to zupe\u0142nie wed\u0142ug innego modelu. W\u0142a\u015bnie bardziej zdecentralizowanego i bardziej subsydiarnego. Zdecentralizowanego w tym sensie, \u017ce pa\u0144stwa nadal funkcjonuj\u0105, nadal broni\u0105 swoich obywateli i dzia\u0142aj\u0105 na zasadzie demokracji narodowej.<\/p>\n\n\n\n

Subsydiarnego w tym sensie, \u017ce to jest opozycja centralizacji. To nie Komisja decyduje, tylko Komisja pomaga. Jak masz problemy, to my ci pomo\u017cemy. A nie na takiej zasadzie, jak w najgorszych historiach z d\u0142u\u017cnikami. Wykorzystujemy twoj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, \u017ceby ci zabra\u0107 w\u0142asno\u015b\u0107. Czyli odebra\u0107 nam kompetencje, odebra\u0107 nam suwerenno\u015b\u0107. To jest prawdziwe oblicze scentralizowanej Unii. I to jest tak zwana \u201epomoc\u201d Komisji w kryzysie. Wykorzystuje kryzys, \u017ceby jeszcze nas bardziej docisn\u0105\u0107. I nam co\u015b zabra\u0107. A nie pom\u00f3c. Nie po to, \u017ceby\u015bmy stan\u0119li na nogi.<\/p>\n\n\n\n

Teraz ostatnia my\u015bl. Czy ten model Schumana \u2013 model subsydiarny, zdecentralizowany i tak naprawd\u0119 demokratyczny \u2013 integracji regionalnej w og\u00f3le jest mo\u017cliwy do osi\u0105gni\u0119cia w Unii Europejskiej? Czy w ramach Unii w og\u00f3le jest jaka\u015b realna alternatywa? Bo wielu polityk\u00f3w na prawicy si\u0119 zastanawia: no dobrze, zdob\u0119dziemy wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Parlamencie Europejskim, albo wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w b\u0119dzie prawicowa, podobnie my\u015bl\u0105ca, no to wtedy zbudujemy inn\u0105 integracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie jest to jaka\u015b opcja. Ja jestem jednak sceptyczny. Uwa\u017cam, \u017ce po pierwsze nie uda si\u0119 zdoby\u0107 wi\u0119kszo\u015bci kwalifikowanej rz\u0105d\u00f3w prawicowych i wi\u0119kszo\u015bci konserwatywnej w Parlamencie Europejskim. A nawet gdyby si\u0119 to uda\u0142o, to obawiam si\u0119, \u017ce nie da si\u0119 zbudowa\u0107 alternatywnej wizji integracyjnej w ramach dzisiejszej Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo bym chcia\u0142, ale jestem pesymist\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce tego projektu nie da si\u0119 uratowa\u0107. Ma\u0142o tego, napi\u0119cia zewn\u0119trzne, geopolityczne, te rozliczne kryzysy, b\u0119d\u0105 raczej mobilizowa\u0142y mainstream<\/em> liberalno-lewicowy w Europie Zachodniej do tego, \u017ceby on szed\u0142 w kierunku centralizacji. To wszystko razem pog\u0142\u0119bi dezintegracj\u0119. Nawet nie dlatego, \u017ce ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119 buntowa\u0107 przeciwko centralizacji, chocia\u017c to jest mo\u017cliwe. Albo \u017ce jakie\u015b rz\u0105dy b\u0119d\u0105 wypowiada\u0142y niekt\u00f3re polityki, np. klimatyczn\u0105, migracyjn\u0105. Cho\u0107 to te\u017c jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c ja uwa\u017cam, \u017ce ten projekt si\u0119 za\u0142amie przede wszystkim dlatego, \u017ce dotychczasowi liderzy, Niemcy i Francuzi, pope\u0142niaj\u0105 za du\u017co b\u0142\u0119d\u00f3w strategicznych. I to oni wyko\u0144cz\u0105 Uni\u0119. Oni by\u0107 mo\u017ce zwi\u0119ksz\u0105 centralizacj\u0119, mo\u017ce im si\u0119 to uda. Ale poniewa\u017c \u201ewalec niemiecki\u201d jedzie w z\u0142\u0105 stron\u0119, to on po prostu zniszczy ten projekt. Niemcy zniszcz\u0105 Uni\u0119 Europejsk\u0105 paradoksalnie w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu, \u017ce zdob\u0119d\u0105 wi\u0119cej w\u0142adzy. Dlatego, \u017ce pope\u0142ni\u0105 katastrofalne b\u0142\u0119dy.<\/p>\n\n\n\n

Pani Merkel otworzy\u0142a drzwi dla imigracji, co mia\u0142o uratowa\u0107 Europ\u0119. I widzimy jakie s\u0105 tego efekty. Polityka klimatyczna zosta\u0142a zaprojektowana na wz\u00f3r Energiewende<\/em> \u2013 polityki niemieckiej. Zdestabilizowali ca\u0142\u0105 gospodark\u0119, nie tylko system energetyczny, ale ca\u0142\u0105 gospodark\u0119. Przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017cna przytoczy\u0107 wiele. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, elity niemieckie pope\u0142niaj\u0105 za du\u017co b\u0142\u0119d\u00f3w. To nie my im przeszkodzimy. Sami si\u0119 wyko\u0144cz\u0105. Taka jest moja diagnoza.<\/p>\n\n\n\n

Alternatywna integracja regionalna jest jednak mo\u017cliwa. Na gruzach dzisiejszej Unii Europejskiej. I musimy by\u0107 liderem tej nowej integracji. W\u0142a\u015bnie w ramach Europy \u015arodkowowschodniej. Zaproponowa\u0107 nowy typ integracji. Takiej, kt\u00f3ra odwo\u0142uje si\u0119 do tradycji I Rzeczpospolitej, do my\u015bli Schumana, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie pope\u0142nia\u0142a tak fundamentalnych b\u0142\u0119d\u00f3w, jak obecne elity unijne. Nie mo\u017cemy zmusza\u0107 nikogo do tego, \u017ceby odci\u0105\u0142 sobie korzenie kulturowe. Nie powinni\u015bmy centralizowa\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy regionalnej ani szuka\u0107 hegemonii, kt\u00f3ra b\u0119dzie nas bogaci\u0142a kosztem s\u0142abszych. Integracja w Europie \u015arodkowowschodniej powinna by\u0107 subsydiarna, demokratyczna i republika\u0144ska. Powinna opiera\u0107 si\u0119 na prawdziwej przyja\u017ani mi\u0119dzy narodami i na solidarno\u015bci, a nie na przymusie regulacyjnym i sankcjach. Powinni\u015bmy si\u0119 do tego przygotowa\u0107. By\u0107 aktywni i pod\u0105\u017ca\u0107 w tym kierunku. Bo inaczej b\u0119dziemy tylko przedmiotem w grze geopolitycznej innych pa\u0144stw i nie wykorzystamy historycznej szansy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nasza redakcja otrzyma\u0142a zaproszenie na Zjazd S\u0142uchaczy Powszechnego Uniwersytetu Nauczania Chrze\u015bcija\u0144sko-Spo\u0142ecznego (PUNCS) we Wroc\u0142awiu. W niedziel\u0119 26 pa\u017adziernika 2025 jednym z prelegent\u00f3w konferencji by\u0142 prof. Tomasz Grzegorz Grosse. Wyg\u0142osi\u0142 znakomity wyk\u0142ad, kt\u00f3ry uprzyst\u0119pniamy naszym Czytelnikom. Geokultura oznacza, \u017ce mamy do czynienia z geopolityk\u0105 z jednej strony i z kultur\u0105 z drugiej strony. Geopolityka na pewno… Czytaj dalej Zagro\u017cenia dla Europy wed\u0142ug idei Schumana w kontek\u015bcie przemian geokulturowych<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":135,"featured_media":5340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[397],"tags":[],"class_list":["post-5339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-74","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/135"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5339"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5345,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5339\/revisions\/5345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}