{"id":530,"date":"2023-11-14T12:15:00","date_gmt":"2023-11-14T11:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=530"},"modified":"2023-11-30T10:49:56","modified_gmt":"2023-11-30T09:49:56","slug":"panta-rhei-cz-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=530","title":{"rendered":"Panta Rhei cz. 3"},"content":{"rendered":"\n

Jeste\u015bmy \u017cadnym spo\u0142ecze\u0144stwem.
Jeste\u015bmy wielkim sztandarem narodowym!\u201d
Cyprian Norwid<\/em><\/p>\n\n\n\n

Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 w dw\u00f3ch poprzednich numerach \u201ePrawda jest Ciekawa\u201d na znakomit\u0105 my\u015bl wyra\u017con\u0105 ju\u017c u progu naszej cywilizacji przez Heraklita z Efezu \u2013 \u201epanta rhei\u201d czyli, \u017ce wszystko p\u0142ynie, wszystko si\u0119 zmienia, \u201enie mo\u017cna dwa razy wej\u015b\u0107 do tej samej rzeki\u201d \u2013 przeprowadzi\u0142em kr\u00f3tk\u0105 analiz\u0119, jak niedocenienie m\u0105dro\u015bci tego filozofa spowodowa\u0142o pora\u017ck\u0119 wyborcz\u0105 obozu prawicowego i \u2013 je\u017celi to si\u0119 nie zmieni \u2013 to mo\u017ce jeszcze par\u0119 nieszcz\u0119\u015b\u0107 przynie\u015b\u0107. Kto nie czyta\u0142, prosz\u0119 zajrze\u0107 na strony tego czasopisma (nr 21 i 22).<\/p>\n\n\n\n

Przypominaj\u0105c o narastaj\u0105cych w \u015bwiecie zewn\u0119trznym rozmaitych zagro\u017ceniach, z kt\u00f3rych najpowa\u017cniejsze jak zwykle pochodz\u0105 od naszych nawyk\u0142ych do budowania imperi\u00f3w s\u0105siad\u00f3w, zaproponowa\u0142em, \u017ceby tym razem nie lekcewa\u017cy\u0107 ju\u017c m\u0105dro\u015bci Heraklita. Wszystko si\u0119 zmienia, wi\u0119c my na zmiany musimy by\u0107 przygotowani. Inaczej nie damy im rady.
\u017beby\u015bmy byli bezpieczni oczywi\u015bcie czo\u0142gi i samoloty s\u0105 potrzebne. Ale najwa\u017cniejsze s\u0105 zmiany kulturowe, a to du\u017co trudniejsze ni\u017c stworzenie du\u017cej i uzbrojonej armii. Zapytajcie Rosjan.
Wszystko si\u0119 zmienia. Zmieniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce czasy bardziej, lub mniej dla zmiany dogodne. Najlepsze, jak uczy do\u015bwiadczenie wiek\u00f3w, s\u0105 te, kiedy wychodzimy z r\u00f3\u017cnorakich kryzys\u00f3w. Wtedy bowiem ludzie nie tylko oczekuj\u0105 zmiany, ale gotowi s\u0105 w przeprowadzenie owej zmiany si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107. W czasach spokojnych cz\u0119sto wszyscy wiedz\u0105, \u017ce co\u015b \u017ale dzia\u0142a, ale przez lata nikt tego nie zmienia. Brak motywacji, zaanga\u017cowania, l\u0119k przez wysi\u0142kiem i ryzykiem. Cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c okopane wok\u00f3\u0142 tego (z\u0142ego) sposobu dzia\u0142ania czyje\u015b wp\u0142ywowe interesy. A przede wszystkim destrukcyjne nawyki, \u017ce nic si\u0119 nie da zrobi\u0107, zmieni\u0107. Wtedy w\u0142a\u015bnie s\u0142yszymy: \u201eteoretycznie, to s\u0142uszne i ciekawe, ale u nas zupe\u0142nie niemo\u017cliwe\u201d.
Kiedy jednak przychodzi ten czas pokryzysowy, zwany przez uczonych za Makiawelem, \u201emomentem konstytucyjnym\u201d, s\u0142owo \u201eniemo\u017cliwe\u201d staje si\u0119 \u017ale widziane. By\u0107 mo\u017ce dlatego chi\u0144skie poj\u0119cie oznaczaj\u0105ce \u201ekryzys\u201d, sk\u0142ada si\u0119 u nich z dw\u00f3ch s\u0142\u00f3w. Pierwsze oznacza \u201ezagro\u017cenie\u201d, drugie \u201eszansa\u201d. To stara kultura, niejedno ju\u017c widzieli.
Trzeba wi\u0119c skutecznie wykorzysta\u0107 t\u0119 szans\u0119, kt\u00f3r\u0105 przynios\u0142y nam rozmaite \u201ezagro\u017cenia\u201d. Wraz z tym ostatnim, bardzo powa\u017cnym, wyra\u017conym oksymoronem \u201ecentralistyczna federacja\u201d. I zwyci\u0119stwem wyborczym porozumienia formacji, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 tego zagro\u017cenia nie docenia\u0107. Taka okazja do koniecznych, niezb\u0119dnych zmian, mo\u017ce si\u0119 niepr\u0119dko powt\u00f3rzy\u0107.
Musimy zrobi\u0107 wszystko, \u017ceby, mimo niesprzyjaj\u0105cej nowej wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej, zbudowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo dynamiczne i kreatywne, \u015bwiadome w\u0142asnych cel\u00f3w i potrafi\u0105ce je realizowa\u0107. Powinno to by\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo partnerskie, tworz\u0105ce instytucje w\u0142\u0105czaj\u0105ce, zarz\u0105dzane partycypacyjnie, pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 dialogiem i buduj\u0105ce dobre relacje. Rozumne i adaptacyjne; potrafi\u0105ce si\u0119 uczy\u0107, a przez to pojmowa\u0107 istot\u0119 zachodz\u0105cych zmian; maj\u0105ce \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 podejmowania decyzji i nie wierz\u0105ce, \u017ce \u201eu nas to niemo\u017cliwe\u201d; potrafi\u0105ce odr\u00f3\u017cnia\u0107 to co z natury zmienne i potrzebuje nowego uj\u0119cia, od tego co ponadczasowe i w nowych sytuacjach musi zosta\u0107 odczytane na nowo, a nie zmieniane lub wyrzucane bez sensu, tylko dla zrobienia miejsca rzekomemu post\u0119powi. Spo\u0142ecze\u0144stwo stanowi\u0105ce autentyczn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie dostrzegaj\u0105 dobro wsp\u00f3lne nie tylko wtedy, kiedy zobacz\u0105 agresj\u0119 obcych, a wi\u0119c potrafi\u0105ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, wspiera\u0107 si\u0119 mimo r\u00f3\u017cnic; nie trac\u0105ce rozumienia i przywi\u0105zania do w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci i tradycji kulturowej \u2013 bez kt\u00f3rych \u0142atwo mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u0142upem cudzych interes\u00f3w i manipulacji, jak ka\u017cdy, kto nie potrafi tworzy\u0107 w\u0142asnej, wewn\u0105trz-sterowalnej wsp\u00f3lnoty.
Ekonomi\u015bci dzi\u015b ju\u017c nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce oparty na zaufaniu kapita\u0142 spo\u0142eczny, stanowi jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych gwarancji rozwoju gospodarczego. Bez niego wolny rynek i demokracja mog\u0105 \u0142atwo przemieni\u0107 si\u0119 w instytucje fasadowe.
Teraz \u2013 po przedstawieniu og\u00f3lnych za\u0142o\u017ce\u0144 \u2013 trzeba zapyta\u0107 o metod\u0119, czyli:<\/p>\n\n\n\n

Plan dzia\u0142a\u0144<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce przed laty uczestniczy\u0142em w dzia\u0142aniach na rzecz przygotowania projektu Konstytucji \u201eSolidarno\u015bci\u201d, a potem te\u017c projektu Paktu Spo\u0142ecznego prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego. Pierwszemu zespo\u0142owi uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 bardzo ciekawy i wa\u017cny dokument, kt\u00f3rego istnienie wp\u0142yn\u0119\u0142o na zapisy obowi\u0105zuj\u0105cej Konstytucji, podnosz\u0105c jej jako\u015b\u0107. Druga ekipa zebra\u0142a wy\u0142\u0105cznie kilkaset stron zupe\u0142nie niezbornych postulat\u00f3w r\u00f3\u017cnych stron dialogu spo\u0142ecznego, zanim z powodu przyspieszonych wybor\u00f3w przerwano prac\u0119 nad paktem. \u017badnej my\u015bli merytorycznej czemu ten pakt ma s\u0142u\u017cy\u0107, tym bardziej w jaki spos\u00f3b te cele osi\u0105gn\u0105\u0107. Sk\u0105d taka r\u00f3\u017cnica?
Ot\u00f3\u017c Spo\u0142eczna Komisja Konstytucyjna, to by\u0142a praca spo\u0142eczna os\u00f3b rozumiej\u0105cych cel i potrzeb\u0119 dokumentu, nad kt\u00f3rym pracowali. Robili to z zaciekawieniem i z zaanga\u017cowaniem. Cho\u0107 to nie by\u0142 zesp\u00f3\u0142 stworzony z wykszta\u0142conych konstytucjonalist\u00f3w. Ka\u017cdy mia\u0142 jednak jakie\u015b potrzebne kompetencje i do\u015bwiadczenia. I potrafili rozmawia\u0107!
Podkomisj\u0105 za\u015b Komisji Tr\u00f3jstronnej, kt\u00f3ra pracowa\u0142a nad Paktem, w praktyce kierowali urz\u0119dnicy (nie tylko pa\u0144stwowi), kt\u00f3rzy czekali tylko na instrukcje, co trzeba wykona\u0107, nie stawiaj\u0105c sobie w og\u00f3le pyta\u0144 o cel i metod\u0119 pracy. Uwa\u017cali, \u017ce pytanie i odpowiadanie do ich kompetencji nie nale\u017cy. Wybra\u0142em si\u0119 wi\u0119c do Instytutu pracy i spraw socjalnych i wypyta\u0142em ekspert\u00f3w, jak wygl\u0105da\u0142a praca nad paktami spo\u0142ecznymi na \u015bwiecie, tam gdzie to si\u0119 uda\u0142o. Kiedy potem na posiedzeniach Komisji proponowa\u0142em ustalenie najpierw jakiego\u015b konkretnego celu tego Paktu, co on mia\u0142 za\u0142atwi\u0107 i naprawi\u0107, a potem sensownego programu jego przygotowania i realizowania \u2013 widzia\u0142em l\u0119k urz\u0119dnik\u00f3w przed propozycj\u0105 podj\u0119cia niezleconej odg\u00f3rnie decyzji. Argumenty merytoryczne tylko \u00f3w niepok\u00f3j powi\u0119ksza\u0142y. Szczeg\u00f3lnie je\u017celi by\u0142y trafne.<\/p>\n\n\n\n

Postawienie pyta\u0144 i odpowied\u017a w dialogu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pytania wi\u0119c o plan dzia\u0142a\u0144, o to do czego ma zmierza\u0107 i jakimi formami pracy, przy czyim udziale, ma by\u0107 realizowany program naprawy Rzeczypospolitej \u2013 musz\u0105 by\u0107 postawione na pocz\u0105tku. Potem, w dialogu rozmaitych os\u00f3b i \u015brodowisk, program by\u0142by opracowywany. Bez dobrego postawienia pyta\u0144 i wypracowania metody, trudno sobie wyobrazi\u0107 trafne przygotowanie programu.
A pierwsze pytanie brzmi \u2013 o co warto zapyta\u0107, \u017ceby\u015bmy tej Polski przez nasze gapiostwo nie zmarnowali. Potem ju\u017c poleci. Na przyk\u0142ad jedn\u0105 z odpowiedzi na pytanie pierwsze mo\u017ce by\u0107 kolejne \u2013 kogo zapyta\u0107? I natychmiast nasuwa si\u0119 kilka innych, kt\u00f3rych postawienie, na razie my\u015blowe, pozostawiam czytelnikowi. Pewno wi\u0119c mia\u0142 racj\u0119 m\u00f3j przyjaciel, z kt\u00f3rym zaczynali\u015bmy przed laty studia filozoficzne, kiedy powiedzia\u0142, \u017ce najwa\u017cniejsze w filozofii jest dobre postawienie pytania.
Wypracowanie metody pracy nad prac\u0105 to tak\u017ce pocz\u0105tek tworzenia metody funkcjonowania tak odmienionego spo\u0142ecze\u0144stwa. Je\u017celi najpierw postawimy pytanie, to w naturalny spos\u00f3b realizujemy przytoczon\u0105 w poprzednim artykule wskaz\u00f3wk\u0119 Norwida, aby \u201eprac pocz\u0105tek\u201d wi\u0105za\u0142 si\u0119 z \u201epotem twego czo\u0142a\u201d. Ju\u017c bowiem ten pierwszy krok \u2013 zadanie pytania \u2013 powoduje, \u017ce pracujemy my\u015bl\u0105, \u017ce tworzymy program przemy\u015blany, sensowny. A je\u017celi jeszcze to robimy w dialogu, to staje si\u0119 on pe\u0142niejszy, wielowymiarowy, odporniejszy na my\u015blenie utopijne, ideologiczne i partykularne. Je\u017celi za\u015b pytanie i dialog wejd\u0105 nam w krew, staj\u0105c si\u0119 metod\u0105, to w spos\u00f3b naturalny stawia\u0107 sobie b\u0119dziemy pytania przy pojawiaj\u0105cych si\u0119 kolejnych zagro\u017ceniach i innych wyzwaniach. I \u2013 z nawyku \u2013 szuka\u0107 b\u0119dziemy na nie odpowiedzi w dialogu.
Czyli szerzej i realistyczniej, ni\u017c najlepsze zespo\u0142y z\u0142o\u017cone z ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 podobnie. Psychologowie spo\u0142eczni wprowadzili poj\u0119cie \u201esyndromu zbiorowego my\u015blenia\u201d kiedy najwybitniejsi stratedzy, najlepiej wykszta\u0142conego i kreatywnego narodu, dzia\u0142aj\u0105c w stresie i zagro\u017ceniu, podpowiedzieli prezydentowi Kennedy\u2019emu b\u0142\u0119dne rozwi\u0105zania konfliktu w Zatoce \u015awi\u0144. W ocenie psycholog\u00f3w badaj\u0105cych przyczyny b\u0142\u0119d\u00f3w, jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, by\u0142o podobie\u0144stwo my\u015blenia doradzaj\u0105cych ekspert\u00f3w. Kto pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 wy\u0142amywa\u0107, traktowany by\u0142 podejrzliwie, co do kompetencji lub intencji. Jedn\u0105 z zalet wi\u0119c rozwi\u0105zywania problemu przez dialog ludzi i grup r\u00f3\u017cnie my\u015bl\u0105cych, maj\u0105cych r\u00f3\u017cne perspektywy, do\u015bwiadczenia i interesy, jest omijanie zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z tym syndromem. Oczywi\u015bcie to nie wyklucza ekspert\u00f3w, ale sami mog\u0105 nie wystarczy\u0107.
Kiedy w Irlandii rz\u0105d zaproponowa\u0142 partnerom spo\u0142ecznym przygotowanie daleko id\u0105cego paktu spo\u0142ecznego, kt\u00f3ry mia\u0142 nie tylko uzgodni\u0107 interesy, ale wypracowa\u0107 zupe\u0142nie nowy system spo\u0142eczno-gospodarczy, w\u00f3wczas dzia\u0142acze zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3rzy dot\u0105d ci\u0105gle o co\u015b, a jeszcze bardziej z kim\u015b, walczyli, zacz\u0119li zatrudnia\u0107 ekspert\u00f3w od problem\u00f3w ustrojowych i kupowa\u0107 sobie fachowe ksi\u0105\u017cki. Zacz\u0119li si\u0119 konsultowa\u0107, zbiera\u0107 wiedz\u0119 i opinie r\u00f3\u017cnych ludzi i \u015brodowisk. Chcieli by\u0107 kompetentni przy pracy nad paktem. Pokaza\u0107 innym stronom, \u017ce nie maj\u0105 do czynienia z awanturnikami.
Takie konsultacje s\u0105 sprz\u0119\u017ceniem zwrotnym zwi\u0105zane ze struktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra jest naturalnym warunkiem \u015bwiadomego i dynamicznego spo\u0142ecze\u0144stwa. Z jednej strony, je\u017celi ludzie s\u0105 o co\u015b powa\u017cnego pytani, to w spos\u00f3b naturalny buduje to mi\u0119dzy nimi wi\u0119zi. Je\u017celi za\u015b to pytanie trwa d\u0142ugo i ma odpowiedni\u0105 wag\u0119, to owe wi\u0119zi strukturalizuj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c r\u00f3\u017cne organizacje i instytucje. Z drugiej za\u015b strony, otrzymanie trafnej, kompetentnej i wielowymiarowej odpowiedzi, du\u017co \u0142atwiejsze jest je\u017celi dysponujemy spo\u0142ecze\u0144stwem zorganizowanym w naturaln\u0105 struktur\u0119 organizacyjn\u0105 i instytucjonaln\u0105. Byle wype\u0142niona by\u0142a autentycznym zaanga\u017cowaniem, a nie odg\u00f3rnie postawionymi, sztywnymi i oczekuj\u0105cymi rozkaz\u00f3w urz\u0119dnikami.
Dynamiczny wi\u0119c rozw\u00f3j kraj\u00f3w, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y jaki\u015b rodzaj dialogu spo\u0142ecznego, polega nie tylko na uzyskaniu dzi\u0119ki temu dobrych odpowiedzi, ale tak\u017ce na zorganizowaniu spo\u0142ecze\u0144stwa wok\u00f3\u0142 wa\u017cnych zada\u0144. Warunkiem jest obdarzenie tego spo\u0142ecze\u0144stwa, na pocz\u0105tku zwykle na to nie zas\u0142uguj\u0105cego, przyznanym na wyrost zaufaniem. Nic tak nie mobilizuje ludzi i r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych, jak okazane im z g\u00f3ry zaufanie. Ryzyko z tym zwi\u0105zane na og\u00f3\u0142 si\u0119 op\u0142aca.
Na pocz\u0105tku potrzeba silnej, prowadz\u0105cej rozproszone spo\u0142ecze\u0144stwo w\u0142adzy. Tak jak tata, kt\u00f3ry uczy synka jazdy na rowerze trzymaj\u0105c kijek zatkni\u0119ty za siode\u0142kiem. Z czasem jednak, je\u017celi tata nie pu\u015bci, to ani synek si\u0119 nie nauczy je\u017adzi\u0107, ani tata nie nad\u0105\u017cy za coraz mocniej peda\u0142uj\u0105cym potomkiem i obaj mog\u0105 pa\u015b\u0107 na ziemi\u0119.
Dlatego potrzeba aktywnej samodzielno\u015bci uczestnik\u00f3w dialogu nie zwalnia inicjator\u00f3w z konieczno\u015bci wyznaczania kierunk\u00f3w my\u015blenia, czynienia przymiarek, proponowania r\u00f3\u017cnych odpowiedzi i konkret\u00f3w.
Tworz\u0105c jednak program nie warto zaczyna\u0107 od ko\u0144ca, od tego jak on winien wygl\u0105da\u0107 ostatecznie. Mo\u017ce warto zostawi\u0107 du\u017co miejsca na powa\u017cn\u0105 i szerok\u0105 debat\u0119, kt\u00f3ra ma do jego konstrukcji i szczeg\u00f3\u0142\u00f3w doprowadzi\u0107. B\u0119dzie to wymaga\u0142o prze\u0142amania pewnego nawyku. Nawet bowiem zdolni i samodzielni mened\u017cerowie w naszym kraju, je\u017celi chc\u0105 zastosowa\u0107 jakie\u015b wa\u017cne narz\u0119dzie zarz\u0105dzania, oczekuj\u0105 od konsultant\u00f3w gotowego programu pokazania punkt po punkcie jak nale\u017cy to narz\u0119dzie wdro\u017cy\u0107. Nie chc\u0105 debatowa\u0107 i konfrontowa\u0107 jego za\u0142o\u017ce\u0144 ze specyfik\u0105 firmy i z oczekiwaniami za\u0142ogi, bo to wymaga czasu i wysi\u0142ku. Dlatego przewa\u017cnie te programy nie dzia\u0142aj\u0105, staj\u0105 si\u0119 fikcj\u0105, przez co trac\u0105 na popularno\u015bci. Trzeba wi\u0119c b\u0119dzie taki nawyk prze\u0142ama\u0107.
Odwrotnie, ca\u0142kowite p\u00f3j\u015bcie na \u017cywio\u0142 od pocz\u0105tku te\u017c ma sens, pod warunkiem jednak dobrze przygotowanych partner\u00f3w, kt\u00f3rzy wiedz\u0105 dobrze czego chc\u0105 i maj\u0105 przemy\u015blane drogi realizacji. W\u00f3wczas problemem jest dogranie r\u00f3\u017cnych koncepcji przyniesionych przez r\u00f3\u017cnych partner\u00f3w. Ale i w\u00f3wczas bardzo du\u017co mo\u017ce da\u0107 celnie zadane w odpowiedniej chwili pytanie. Tak jak \u00f3w inicjuj\u0105cy przed laty w Irlandii prac\u0119 nad paktem rz\u0105d, kt\u00f3ry zapyta\u0142 \u2013 a mo\u017ce popracujemy nad nowym systemem spo\u0142eczno-gospodarczym?<\/p>\n\n\n\n

Pewne wskaz\u00f3wki autora<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlatego ja te\u017c mo\u017ce zaproponuj\u0119 par\u0119 wskaz\u00f3wek, cho\u0107 prosz\u0119 je traktowa\u0107 jako wyj\u015bciowe.
Warto pod r\u00f3\u017cnymi pretekstami zwo\u0142ywa\u0107 spotkania dyskusyjne os\u00f3b, kt\u00f3re zainteresowane s\u0105 dobrem wsp\u00f3lnym. Szczeg\u00f3lnie warto \u015bci\u0105ga\u0107 takich, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 jakie\u015b \u015brodowiska, formalne lub nieformalne. Warto rozmawia\u0107 z lud\u017ami o tym co i jak mo\u017cna zrobi\u0107 najpierw indywidualnie, a potem proponowa\u0107 szersze dyskusje i tworzenie czego\u015b bardziej sta\u0142ego. Mo\u017ce pisma internetowego, na wz\u00f3r PJC, mo\u017ce takiego klubu dyskusyjnego, jaki przez dekady prowadzi we Wroc\u0142awiu Lech Stefan, mo\u017ce grupy, kt\u00f3ra stawia sobie jaki\u015b konkretny cel, co\u015b za\u0142atwi\u0107, zbudowa\u0107, jak\u0105\u015b my\u015bl upowszechni\u0107. A najlepiej przedyskutowa\u0107 jak mo\u017cliwe jest tworzenie w Polsce i na naszej ulicy, spo\u0142ecze\u0144stwa partnerskiego. Takiego, kt\u00f3re mo\u017ce przekroczy\u0107 alternatyw\u0119 mi\u0119dzy siedzeniem cicho, a buntem. Albo poprosi\u0107 przyjaci\u00f3\u0142, \u017ceby odpowiedzieli sobie i nam, o co mo\u017cna zapyta\u0107 m\u0142odzie\u017c, co jej zaproponowa\u0107, \u017ceby wychyli\u0142a si\u0119 na troch\u0119 z medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych i chcia\u0142a zrobi\u0107 co\u015b porz\u0105dnego.
M\u0142odzi mog\u0105 by\u0107 zaskoczeni pytaniem o to, czy chc\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na sprawy publiczne, czy chc\u0105 co\u015b zrobi\u0107 dla dobra wsp\u00f3lnego, czy uwa\u017caj\u0105, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 do Polski w dzisiejszych czasach jeszcze ma sens, a je\u017celi tak, to jak j\u0105 realizowa\u0107? A potem zapyta\u0107 ich, o co by chcieli, \u017ceby\u015bmy ich pytali. W czym chcieliby uczestniczy\u0107, jak chcieliby Polsk\u0119 zmienia\u0107. I o sprawy dla nich wa\u017cne \u2013 co rozumiej\u0105 przez mi\u0142o\u015b\u0107, czy mi\u0142o\u015b\u0107 to egoizm i zaspokajanie potrzeb, czy po\u015bwi\u0119cenie i wierno\u015b\u0107, czy trudno\u015bci we wsp\u00f3lnym \u017cyciu powinny nas od siebie oddala\u0107, czy mo\u017ce zbli\u017ca\u0107, zgodnie z chi\u0144sk\u0105 nazw\u0105 kryzysu? I o nauk\u0119, czy bardziej przydatne jest nauczy\u0107 si\u0119 czego\u015b na pami\u0119\u0107, czy rozwi\u0105zuj\u0105c jaki\u015b zadany problem, wzbogaci\u0107 swoj\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 my\u015blenia, a nie tylko zape\u0142nia\u0107 bezrefleksyjnie sw\u00f3j wewn\u0119trzny \u201etwardy dysk\u201d?
Wa\u017cne wi\u0119c, \u017ceby ewentualne nasze dyskusje zmierza\u0142y do wypracowania pomys\u0142\u00f3w na rozwi\u0105zywanie r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w przed kt\u00f3rymi teraz stoimy, a nie tylko wys\u0142uchania tego, czego jaki\u015b uczony si\u0119 nauczy\u0142 i wypytania go o szczeg\u00f3\u0142y. Cho\u0107 to te\u017c oczywi\u015bcie jest potrzebne.
A potem szuka\u0107 r\u00f3\u017cnych kontakt\u00f3w ze \u015brodowiskami spo\u0142ecznymi, medialnymi, politycznymi, wyznaniowymi, zwi\u0105zkowymi \u2013 koniecznie z \u201eSolidarno\u015bci\u0105\u201d albo z mieszaj\u0105cymi te wszystkie porz\u0105dki i wsp\u00f3lnie stawia\u0107 pytania o budow\u0119 dynamicznego i m\u0105drego spo\u0142ecze\u0144stwa. \u017beby zrobi\u0107 niespodziank\u0119 Norwidowi, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce jeste\u015bmy wielkim, narodowym sztandarem, ale spo\u0142ecze\u0144stwem \u017cadnym.
Je\u017celi co\u015b m\u00f3g\u0142bym do takiego programu dorzuci\u0107, to koniecznie zbudowanie og\u00f3lnopolskiego systemu szkoleniowego, realizowanego w r\u00f3\u017cnych regionach kraju przez rozmaite organizacje pozarz\u0105dowe. Systemu maj\u0105cego skoordynowany, cho\u0107 przez ro\u017cne \u015brodowiska po swojemu realizowany, program. Tematem szkole\u0144 by\u0142yby g\u0142\u00f3wnie nowoczesne, partycypacyjne metody zarz\u0105dzania, ale uzupe\u0142nione o elementy ekonomii, historii, socjologii, politologii, etyki, katolickiej nauki spo\u0142ecznej i innych dziedzin mog\u0105cych pom\u00f3c uczestnikom w zrozumieniu zagadek \u017cycia wsp\u00f3lnoty zakorzenionej w przesz\u0142o\u015bci, ale wychodz\u0105cej naprzeciw wyzwaniom przysz\u0142o\u015bci. Szkolenia by\u0142yby adresowane g\u0142\u00f3wnie do r\u00f3\u017cnych ludzi podejmuj\u0105cych prace zwi\u0105zane z jakim\u015b zarz\u0105dzaniem, przedsi\u0119biorc\u00f3w, mened\u017cer\u00f3w, kierownik\u00f3w w r\u00f3\u017cnych instytucjach i firmach, tak\u017ce nauczycieli, dziennikarzy, lider\u00f3w \u015brodowisk. Oczywi\u015bcie g\u0142\u00f3wnie ludzi m\u0142odych, ale bez zakazu uczestniczenia tak\u017ce tych bardziej dojrza\u0142ych. Koordynatorem dzia\u0142a\u0144 by\u0142aby jaka\u015b centrala w postaci think tanku, np. Akademia Produktywno\u015bci, kt\u00f3ra wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z ekspertami tworzy\u0142aby ramy programowe, prezentowane na \u0142amach jakiego\u015b miesi\u0119cznika. Ten periodyk stanowi\u0142by rodzaj krocz\u0105cego wsp\u00f3lnego podr\u0119cznika dla uczestnik\u00f3w szkole\u0144 organizowanych przez r\u00f3\u017cne organizacje w r\u00f3\u017cnych rejonach.
Bardzo wa\u017cnym elementem tego systemu szkoleniowego by\u0142yby spotkania mi\u0119dzy\u015brodowiskowe, r\u00f3\u017cne konferencje, seminaria, a nawet wydarzenia artystyczne lub turystyczne. Pozwala\u0142yby one nie tylko na wzbogacenie wiedzy i wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144, ale przede wszystkim na integracj\u0119 aktywnych ludzi z r\u00f3\u017cnych rejon\u00f3w kraju, o r\u00f3\u017cnych zainteresowaniach i zwi\u0105zanych z r\u00f3\u017cnymi \u015brodowiskami. By\u0142aby to metoda na odbudowanie w du\u017cej mierze zniszczonej przez hitlerowc\u00f3w i komunizm szeroko poj\u0119tej warstwy przyw\u00f3dczej narodu, bez kt\u00f3rej ani rusz. Oczywi\u015bcie w wypadku takiego systemu, pojawia si\u0119 te\u017c mn\u00f3stwo pyta\u0144, g\u0142\u00f3wne o niezb\u0119dne \u015brodki finansowe. Ale po to s\u0105 pytania, \u017ceby na nie znajdowa\u0107 odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

W kierunku programu politycznego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Taki system by\u0142by wa\u017cnym elementem szerszego programu. Nawet je\u017celi pod nowymi rz\u0105dami niewiele da\u0142oby si\u0119 zbudowa\u0107, to przygotowanie w szerokiej debacie mi\u0119dzy\u015brodowiskowej powa\u017cnego programu budowy dynamicznego spo\u0142ecze\u0144stwa partnerskiego, mog\u0142oby stanowi\u0107 znakomity punkt wyj\u015bcia do odzyskania w\u0142adzy. Du\u017co lepszy ni\u017c tylko czekanie, a\u017c nar\u00f3d b\u0119dzie mia\u0142 tamtych dosy\u0107.
Taki program mo\u017ce przybra\u0107 form\u0119 przygotowania do Paktu Spo\u0142ecznego, finalnie prowadz\u0105cego do projektu nowej Konstytucji, kt\u00f3ra b\u0119dzie rzeczywi\u015bcie Konstytucj\u0105 RP, a nie jak obecnie obowi\u0105zuj\u0105ca \u2013 blokuj\u0105ca uk\u0142adem okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u nasz rozw\u00f3j.
O\u017cywienie spo\u0142eczne, kt\u00f3re paradoksalnie wywo\u0142a\u0142 wynik wybor\u00f3w, a przygotowa\u0142y r\u00f3\u017cne kryzysy i zagro\u017cenia, to jest w\u0142a\u015bnie \u00f3w ogie\u0144, kt\u00f3ry \u0142atwo mo\u017ce si\u0119 wypali\u0107, je\u017celi nie natrafi na dzia\u0142ania \u015bwiadomie go podtrzymuj\u0105ce. Dzia\u0142ania, kt\u00f3rych celem b\u0119dzie nie tylko organizowanie, ale i m\u0105dre zadaniowanie ludzi szukaj\u0105cych dzi\u015b spotka\u0144, rozm\u00f3w, inicjatyw.
Oczywi\u015bcie, historia uczy, \u017ce zbudowanie pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym demokracja i wolny rynek nie b\u0119d\u0105 fasadowe, w kt\u00f3rym spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie partnerskie, bez nadmiernych nier\u00f3wno\u015bci i okopanych, uprzywilejowanych elit, w kt\u00f3rym instytucje b\u0119d\u0105 inkluzywne, w\u0142\u0105czaj\u0105ce w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci wszystkich, nie t\u0142umi\u0105ce ich ludzkiego, tw\u00f3rczego potencja\u0142u, w kt\u00f3rym zarz\u0105dzanie b\u0119dzie partycypacyjne, z wyra\u017anym, prawnie i obyczajem zagwarantowanym udzia\u0142em tych, kt\u00f3rych decyzje dotycz\u0105, w kt\u00f3rym relacje mi\u0119dzyludzkie oparte b\u0119d\u0105 na szacunku dla ka\u017cdego cz\u0142owieka, uznaniu i docenieniu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i podmiotowo\u015bci wszystkich i dla tych cel\u00f3w stworzenia im warunk\u00f3w do rozwoju \u2013 ot\u00f3\u017c historia uczy, \u017ce zbudowanie takiego pa\u0144stwa wymaga przewa\u017cnie prze\u0142amania powa\u017cnych barier. Barier okopanych uk\u0142ad\u00f3w, wp\u0142yw\u00f3w, zesztywnia\u0142ych w obyczaju relacji spo\u0142ecznych, cz\u0119stych uprzedze\u0144 i wzajemnych pretensji oraz niem\u0105drej wiary, krzywdz\u0105cej rozum Heraklita, \u017ce nic si\u0119 z tym nie da zrobi\u0107.
Jednym wi\u0119c z pyta\u0144 winno by\u0107 pytanie o bariery. Mog\u0105 to by\u0107 zar\u00f3wno te bariery intencjonalne, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bwiadomie generowa\u0107 jakie\u015b grupy z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w obawiaj\u0105ce si\u0119 potrzebnych zmian, jak te\u017c r\u00f3\u017cne inne bariery. Na przyk\u0142ad kulturowe \u2013 rozmaite z\u0142e nawyki i rozumienie spraw, instytucjonalne \u2013 nieradz\u0105cy sobie z wyzwaniami nowoczesno\u015bci system edukacyjny, czy te\u017c gospodarcze \u2013 niedoinwestowana, nierozwini\u0119ta infrastruktura.
Je\u017celi barier\u0119 stanowi\u0105 antyrozwojowe grupy dysponuj\u0105ce r\u00f3\u017cnymi narz\u0119dziami wp\u0142ywu (np. umiej\u0119tno\u015bciami komunikacyjnymi), przez co mog\u0105 swoj\u0105 pozycj\u0119 skutecznie broni\u0107, nale\u017cy zapyta\u0107 co z tym i jak, mamy zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czy aby najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 b\u0119dzie walka i d\u0105\u017cenie do ich wyeliminowania? Czy te\u017c da si\u0119 stworzy\u0107 takie rozwi\u0105zania ustrojowe, kt\u00f3re problem w inny spos\u00f3b zneutralizuj\u0105, nie doprowadzaj\u0105c do destrukcyjnych star\u0107? Na przyk\u0142ad buduj\u0105c silnie, m\u0105dre i zdeterminowane spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re istniej\u0105ce ju\u017c w naszym kraju ramy demokracji, wype\u0142ni autentyczn\u0105 aktywno\u015bci\u0105 tak, \u017ce dla pozosta\u0142o\u015bci postkolonialnych struktur grzechu nie zostanie ju\u017c po prostu miejsca. Oby.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeste\u015bmy \u017cadnym spo\u0142ecze\u0144stwem.Jeste\u015bmy wielkim sztandarem narodowym!\u201dCyprian Norwid Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 w dw\u00f3ch poprzednich numerach \u201ePrawda jest Ciekawa\u201d na znakomit\u0105 my\u015bl wyra\u017con\u0105 ju\u017c u progu naszej cywilizacji przez Heraklita z Efezu \u2013 \u201epanta rhei\u201d czyli, \u017ce wszystko p\u0142ynie, wszystko si\u0119 zmienia, \u201enie mo\u017cna dwa razy wej\u015b\u0107 do tej samej rzeki\u201d \u2013 przeprowadzi\u0142em kr\u00f3tk\u0105 analiz\u0119, jak niedocenienie m\u0105dro\u015bci… Czytaj dalej Panta Rhei cz. 3<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[261],"tags":[256,239,271,269,270,267,268],"class_list":["post-530","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-23","tag-dialog","tag-heraklit","tag-norwid","tag-odpowiedzi","tag-plan","tag-program-polityczny","tag-pytania","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":531,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530\/revisions\/531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}