{"id":5205,"date":"2025-10-08T12:17:08","date_gmt":"2025-10-08T10:17:08","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5205"},"modified":"2025-10-08T12:17:08","modified_gmt":"2025-10-08T10:17:08","slug":"zanim-pojedziemy-przez-kaiserbrucke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=5205","title":{"rendered":"Zanim pojedziemy przez Kaiserbr\u00fccke"},"content":{"rendered":"\n

…Z Kaiserbr\u00fccke rozpo\u015bciera\u0142 si\u0119 przed nami nieopisanie smutny widok p\u0142on\u0105cego Wroc\u0142awia, niezapomniana panorama grozy… Im wcze\u015bniej przyjd\u0105 Rosjanie, tym rychlej zako\u0144czy si\u0119 dzie\u0142o zniszczenia, kt\u00f3rego sprawc\u0105 jest przede wszystkim nasze dow\u00f3dztwo.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kronikarz obl\u0119\u017conej twierdzy, ksi\u0105dz Paul Peikert opisuje tak\u017ce wymuszony rozkazem gauleitera Hanke dramatyczny exodus niemieckiej ludno\u015bci, pozostawiaj\u0105cy tysi\u0105ce zamarzni\u0119tych w styczniowym mrozie uchod\u017ac\u00f3w: dzieci, kobiet i starc\u00f3w. Rosjanie weszli dopiero 7 maja do nieistniej\u0105cego ju\u017c centrum.<\/p>\n\n\n\n

Przez nast\u0119pne d\u0142ugie tygodnie w morzu ruin mija\u0142y si\u0119 w milczeniu dwa nieustaj\u0105ce orszaki podobnie wyn\u0119dznia\u0142ych ludzi. M\u00f3wili tylko do swoich. Po niemiecku albo po polsku, z kresowym akcentem. Obce miasto. To tytu\u0142 i zarazem teza znakomitej ksi\u0105\u017cki Niemca, Gregora Thuma, w kt\u00f3rej opisuje zdruzgotany Wroc\u0142aw pierwszych lat powojennych. Obce \u2013 ju\u017c dla Niemc\u00f3w, jeszcze dla Polak\u00f3w, bo i c\u00f3\u017c innego jak obco\u015b\u0107 i przera\u017cenie mo\u017ce oferowa\u0107 cuchn\u0105ce sw\u0105dem terytorium odarte z tkanki jakiejkolwiek przynale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jednak od samego pocz\u0105tku to miasto nie by\u0142o obce dla pierwszej powojennej generacji. W\u0142a\u015bnie dla mnie. Mama pakowa\u0142a w\u00f3zek na odkryty pomost pierwszego uruchomionego, \u017c\u00f3\u0142tego tramwaju. Jad\u0105c tak podw\u00f3jnym transportem widzia\u0142em kilometrami ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 kikuty ruin lub ods\u0142oni\u0119te jak w teatrze, pozbawione \u015bcian, puste mieszkania. Ruiny porasta\u0142y coraz bujniejsz\u0105 zieleni\u0105. Buldo\u017cery przeciera\u0142y ulice. Kibicowanie ci\u0105gn\u0105cym lin\u0119 robotnikom, kt\u00f3rzy usuwali zagro\u017cone runi\u0119ciem kamienice i penetrowanie piwnic w poszukiwaniu skarb\u00f3w i broni \u2013 to by\u0142y najlepsze zaj\u0119cia takich smarkaczy, jak ja.<\/p>\n\n\n\n

To by\u0142 nasz pierwszy i jedyny \u015bwiat. Innego nie znali\u015bmy wtedy i przez d\u0142ugie jeszcze lata. Zatem ten nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 obcy, dla nas najm\u0142odszych, kt\u00f3rych przybywa\u0142o tu z ka\u017cdym miesi\u0105cem tysi\u0105ce. Tego braku psychologicznej obco\u015bci wobec miasta Thum nie dopatrywa\u0142 si\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce i starsi od nas oswajali si\u0119 tu nie najgorzej. Pierwsze wyra\u017ane wspomnienie mam z teren\u00f3w wystawowych. To chyba nie mog\u0142a by\u0107 s\u0142ynna Wystawa Ziem Odzyskanych, by\u0142em za ma\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Potem organizowano tam r\u00f3\u017cne og\u00f3lnopolskie wystawy. Zadziera\u0142em g\u0142ow\u0119 na szpic iglicy i wchodzi\u0142em do monumentalnej Hali Ludowej. Tak, tak! Ten obiekt nigdy nie b\u0119dzie dla mnie zwa\u0142 si\u0119 inaczej, tak jak i dla setek tysi\u0119cy wroc\u0142awian. Przez 60 lat uczestniczyli\u015bmy tam w rewelacyjnych imprezach. Pami\u0119tam koncert wspania\u0142ej i pi\u0119knej, cho\u0107 ju\u017c w\u00f3wczas sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolatki, Marleny Dietrich. \u015apiewa\u0142a po niemiecku i mo\u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy ten j\u0119zyk wyda\u0142 mi si\u0119 po raz pierwszy interesuj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n

Tu przecie\u017c na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie Eucharystycznym zabrzmia\u0142 te\u017c g\u0142os najwi\u0119kszego wsp\u00f3\u0142czesnego nam Polaka. Teraz oto nagle i cichaczem sta\u0142o si\u0119 i jest niezmordowanie wt\u0142aczane niczym goebbelsowska propaganda. Nikt wroc\u0142awian o zdanie nie pyta\u0142. Mam oto wej\u015b\u0107 do Jahrhunderthalle<\/em> ochrzczonej tak w setn\u0105 rocznic\u0119 bitwy pod Lipskiem 1813, w kt\u00f3rej poleg\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski. Ten sam, kt\u00f3ry dumnie spina konia przed pa\u0142acem prezydenckim na Krakowskim Przedmie\u015bciu, tak cz\u0119sto ogl\u0105dany w morzu kwiat\u00f3w i zniczy po ostatniej tragedii narodowej. Tu we Wroc\u0142awiu zosta\u0142 poha\u0144biony. W polskim mie\u015bcie. Chyba, \u017ce si\u0119 myl\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wiem, \u017ce znajd\u0105 si\u0119 argumenty: po co \u201eludowa\u201d? Lud, czyli demos ju\u017c si\u0119 nie liczy. Zaraz, zaraz. Podobno mamy demokracj\u0119. By\u0142a konieczno\u015b\u0107 wpisania na list\u0119 zabytk\u00f3w UNESCO. To czemu nie na przyk\u0142ad jako Hali im. Maxa Berga, wybitnego niemieckiego architekta, tw\u00f3rcy obiektu. On nie dokopa\u0142 \u017cadnemu wielkiemu Polakowi. Tak\u0105 przemian\u0119 uzna\u0142bym.<\/p>\n\n\n\n

Czy zdajemy sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce ta hala by\u0142a tylko niewiele ponad 30 lat niemiecka i dwa razy d\u0142u\u017cej polska. Czy wykre\u015blenie z listy UNESCO zaszkodzi\u0142oby piramidom, Koloseum, czy Machu Picchu. Prosz\u0119 niech kto\u015b mi powie, jakie my, mieszka\u0144cy Wroc\u0142awia, mamy naprawd\u0119 z tej i z podobnych zmian korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Nie w\u0105tpi\u0119 natomiast, \u017ce istnieje pewne grono doradc\u00f3w lokalnej w\u0142adzy, kt\u00f3re z prymitywnego germanizowania miasta korzy\u015bci czerpie. Nie my\u015bl\u0119 o korupcji, ale nieformalnych poklepywaniach si\u0119 z obcokrajowcami, przyznawanymi nagrodami, grantami na badania naukowe, zaproszeniami na wyk\u0142ady o historii Breslau. S\u0105 oni obiektem \u015bwiadomej perfekcyjnej polityki historycznej wsp\u00f3\u0142czesnych Niemiec. Znacznie mniej interesuje ich powi\u0105zanie Wratislawii z Czechami.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119 nie pos\u0105dza\u0107 mnie o germanofobi\u0119. Mieszkam na ulicy Prostej i wola\u0142bym, by mia\u0142a ona imi\u0119 niemieckiego komediopisarza Holtaya. Chcia\u0142bym te\u017c by honorowano tu w podobny, znacz\u0105cy spos\u00f3b na przyk\u0142ad Brahmsa, kt\u00f3ry dla Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego skomponowa\u0142 Gaude Mater<\/em>. Tak\u017ce noblist\u00f3w niemieckiego pochodzenia, opr\u00f3cz wynalazcy \u015bmierciono\u015bnego gazu bojowego. Mam natomiast w\u0105tpliwo\u015bci czy wyp\u0119dzenie z centrum miasta Muzeum Etnograficznego nie by\u0142o z\u0142ym pomys\u0142em. W tym samym czasie w Goerlitz otworzono now\u0105, spektakularn\u0105 plac\u00f3wk\u0119 o podobnym charakterze, tyle \u017ce dowodz\u0105c\u0105 germa\u0144skich korzeni Niederschlesien<\/em>. Natomiast w zagarni\u0119tym etnografom Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskim przy Kazimierza Wielkiego go\u015bci\u0142 chyba kr\u00f3l Maciu\u015b I, jako \u017ce kr\u00f3lowie pruscy tu raczej nie zagl\u0105dali. Prosz\u0119 obejrze\u0107 jak po macoszemu jest tam potraktowana zar\u00f3wno czeska jak i polska historia.<\/p>\n\n\n\n

Oto jednak i sukces. Wreszcie przywr\u00f3cono godne miejsce \u017cywio\u0142owi \u017cydowskiemu. Pi\u0119kna synagoga na W\u0142odkowica to tak\u017ce odpowied\u017a wsp\u00f3\u0142czesnego Wroc\u0142awia na dramat, kt\u00f3ry dokona\u0142 si\u0119 tam\u017ce w 1938 roku, a kt\u00f3ry bywa\u0142 dotychczas wspominany p\u00f3\u0142g\u0119bkiem, co chc\u0105c nie chc\u0105c idealizowa\u0142o tak\u017ce niemieck\u0105 histori\u0119 miasta. Z satysfakcj\u0105 r\u00f3wnie\u017c podziwia\u0142em ubieg\u0142oroczn\u0105, europejsk\u0105 wystaw\u0119 w mojej Hali Ludowej. By\u0142a to ekspozycja obiektywna i nowoczesna.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119 wi\u0119c miejskich rajc\u00f3w o rozwag\u0119. W naszym wyj\u0105tkowym mie\u015bcie trzeba uszanowa\u0107 i upami\u0119tni\u0107 godno\u015b\u0107 kilku narod\u00f3w. Tak\u017ce Polak\u00f3w. Tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy tak tragicznie odeszli od nas niedawno, a byli znakomitymi wroc\u0142awianami. Mam te\u017c nadziej\u0119, \u017ce w 600. rocznic\u0119 bitwy pod Grunwaldem, ani potem nie b\u0119d\u0119 musia\u0142 do Jahrhunderthalle<\/em> jecha\u0107 przez Kaiserbr\u00fccke<\/em>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

maj 2010<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

…Z Kaiserbr\u00fccke rozpo\u015bciera\u0142 si\u0119 przed nami nieopisanie smutny widok p\u0142on\u0105cego Wroc\u0142awia, niezapomniana panorama grozy… Im wcze\u015bniej przyjd\u0105 Rosjanie, tym rychlej zako\u0144czy si\u0119 dzie\u0142o zniszczenia, kt\u00f3rego sprawc\u0105 jest przede wszystkim nasze dow\u00f3dztwo. Kronikarz obl\u0119\u017conej twierdzy, ksi\u0105dz Paul Peikert opisuje tak\u017ce wymuszony rozkazem gauleitera Hanke dramatyczny exodus niemieckiej ludno\u015bci, pozostawiaj\u0105cy tysi\u0105ce zamarzni\u0119tych w styczniowym mrozie uchod\u017ac\u00f3w: dzieci,… Czytaj dalej Zanim pojedziemy przez Kaiserbr\u00fccke<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":5206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[395],"tags":[],"class_list":["post-5205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-72","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5205"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5207,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5205\/revisions\/5207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}