{"id":512,"date":"2023-08-22T20:02:33","date_gmt":"2023-08-22T18:02:33","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=512"},"modified":"2023-11-21T20:06:51","modified_gmt":"2023-11-21T19:06:51","slug":"wieden-1683-i-rozbiory-czyli-wdziecznosc-austrii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=512","title":{"rendered":"Wiede\u0144 1683 i rozbiory, czyli wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Austrii"},"content":{"rendered":"\n<p>Nic nie trwa wiecznie. Pa\u0144stwa \u2013 playmakerzy (rozgrywaj\u0105cy) \u2013 s\u0105, poszerzaj\u0105 swoje wp\u0142ywy, a potem ich oddzia\u0142ywanie kurczy si\u0119 gwa\u0142townie, b\u0105d\u017a wolniej, ale systematycznie. To dobra wiadomo\u015b\u0107 dla kraj\u00f3w takich, jak Polska, kt\u00f3re by\u0142y podbijane (rozbierane) przez mocarstwa. Niekt\u00f3re z tych mocarstw, jak Austro-W\u0119gry, rozlecia\u0142y si\u0119, a ich spadkobiercy, przede wszystkim Austria \u2013 znacz\u0105 tyle, ile znacz\u0105, czyli zdecydowanie mniej ni\u017c Rzeczypospolita. Zreszt\u0105 akurat wp\u0142yw obronionego przez nas w 1683 roku w bitwie pod Wiedniem Cesarstwa Austriackiego (nied\u0142ugo obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 340. rocznic\u0119 tej wielkiej wiktorii, w kt\u00f3rej polski kr\u00f3l i polskie wojska uratowa\u0142y nie tylko Austri\u0119, ale i ca\u0142\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Europ\u0119) na Starym Kontynencie, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o skali globalnej, by\u0142 relatywnie niski. \u015awiadczy o tym procentowy udzia\u0142 Wiednia w bogactwie \u015bwiatowym: wynosi\u0142 on 6% w roku 1830 i na tym poziomie utrzyma\u0142 si\u0119 w roku 1840 i 1850, aby w 1860 skurczy\u0107 si\u0119 do 4%, a w 1880 tylko do 3% i ostatecznie zn\u00f3w osi\u0105gn\u0105\u0107 4% w ostatniej dekadzie XIX wieku i w okresie do wybuchu \u201eWielkiej Wojny\u201d, jak przez lata okre\u015blano I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105.<br>C\u00f3\u017c, mo\u017cemy pisa\u0107, \u017ce wp\u0142yw Austrii w Europie, a zw\u0142aszcza w skali globalnej by\u0142 relatywnie niski, ale i tak wystarczaj\u0105cy, by dokona\u0107 rozbior\u00f3w Polski sto lat po tym, jak ta Polska uratowa\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 tej\u017ce Austrii.<br>Sk\u0105din\u0105d nie rozumia\u0142em nigdy dziwacznego uwielbienia, obecnego zw\u0142aszcza w Krakowie, dla cesarza Franciszka J\u00f3zefa. Rozumiem, \u017ce dla niekt\u00f3rych by\u0142a to forma wyra\u017cenia swojej niech\u0119ci do \u201ekomuny\u201d, ale przecie\u017c, na mi\u0142y B\u00f3g, mo\u017cna jako kontrapunkt odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do II, a nawet I Rzeczypospolitej, a nie do pa\u0144stwa, kt\u00f3re walnie przyczyni\u0142o si\u0119 do rozbior\u00f3w Polski (cho\u0107 oczywi\u015bcie w mniejszym stopniu \u2013 ale co to za pociecha! \u2013 ni\u017c nasi tradycyjni wrogowie ze Wschodu i Zachodu).<br>Naturalnie Cesarstwu Austriackiemu czy potem Austro-W\u0119grom daleko by\u0142o do \u00f3wczesnych pot\u0119g europejskich, kt\u00f3re de facto przez ca\u0142y XIX wiek rz\u0105dzi\u0142y \u015bwiatem a\u017c zosta\u0142y z tej roli zwolnione przez Stany Zjednoczone Ameryki w pierwszych dekadach wieku XX. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce procentowy udzia\u0142 w bogactwie \u015bwiatowym Wielkiej Brytanii by\u0142 w roku 1830 prawie 8 razy wi\u0119kszy ni\u017c Austrii, w roku 1870 \u2013 przesz\u0142o 13 razy wi\u0119kszy, a w 1880 \u2013 15 razy wi\u0119kszy! To pokazuje polsk\u0105 niemoc ko\u0144ca XVIII wieku i polsk\u0105 nieobecno\u015b\u0107 przez ca\u0142y wiek XIX, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 si\u0119, zdaniem wielu historyk\u00f3w, w roku 1914 strza\u0142ami Serba Gavrila Principa w kierunku austriackiego arcyksi\u0119cia w Sarajewie. Ale to pokazuje te\u017c, jak d\u0142ug\u0105 drog\u0119, jako nar\u00f3d, przebyli\u015bmy, staj\u0105c si\u0119 dzi\u015b istotnym graczem na europejskiej scenie politycznej i wa\u017cnym punktem odniesienia w polityce \u015bwiatowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nic nie trwa wiecznie. Pa\u0144stwa \u2013 playmakerzy (rozgrywaj\u0105cy) \u2013 s\u0105, poszerzaj\u0105 swoje wp\u0142ywy, a potem ich oddzia\u0142ywanie kurczy si\u0119 gwa\u0142townie, b\u0105d\u017a wolniej, ale systematycznie. To dobra wiadomo\u015b\u0107 dla kraj\u00f3w takich, jak Polska, kt\u00f3re by\u0142y podbijane (rozbierane) przez mocarstwa. Niekt\u00f3re z tych mocarstw, jak Austro-W\u0119gry, rozlecia\u0142y si\u0119, a ich spadkobiercy, przede wszystkim Austria \u2013 znacz\u0105 tyle,&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=512\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">Wiede\u0144 1683 i rozbiory, czyli wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Austrii<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[225,222,228,227,226,36,229,223],"class_list":["post-512","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-17","tag-225","tag-austria","tag-austro-wegry","tag-franciszek-jozef","tag-krakow","tag-polska","tag-sarajewo","tag-wieden","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":513,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions\/513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}