Debiut prezydenta Karola Nawrockiego na arenie mi\u0119dzynarodowej by\u0142 najwy\u017cszej marki. U prezydenta USA pojawi\u0142 si\u0119 polityk, kt\u00f3ry potrafi\u0142 przedstawi\u0107 jasno aspiracje swojego kraju i uzyska\u0142 zobowi\u0105zanie zabezpieczenia naszej obronno\u015bci. Czy na ten obraz rzuca cie\u0144 fakt, \u017ce Polska jest cz\u0119\u015bci\u0105 kontynentu dryfuj\u0105cego w niebyt?<\/p>\n\n\n\n
Sam sobie zarzucam, \u017ce ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 psuje rado\u015b\u0107 z efekt\u00f3w spotkania prezydenta Nawrockiego z prezydentem Donaldem Trumpem. Nie by\u0142o to przecie\u017c, przy wszystkich r\u00f3\u017cnicach, poselstwo Ate\u0144czyk\u00f3w do Sparty o pomoc w bitwie pod Maratonem. Ani misje do Europy cesarza Konstantego Paleologa, ostatniego obro\u0144cy Konstantynopola przed Turkami. Lub podobne, kt\u00f3rych historia zna bez liku. Prezydent-historyk wybaczy mi nadu\u017cywanie tych przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest Europa a\u017c w takiej sytuacji. I co z tego, \u017ce 13 maja tego roku SpaceX Elona Muska wystrzeli\u0142o na orbit\u0119 28 satelit\u00f3w w ci\u0105gu jednego dnia, podczas gdy Europa w ci\u0105gu ca\u0142ego roku cztery, co i tak jest post\u0119pem wobec poprzedniego roku, kiedy nasz kontynent korzysta\u0142, je\u017celi chodzi o rozmieszczenie na orbicie infrastruktury krytycznej, wy\u0142\u0105cznie ze SpaceX. Przecie\u017c przemys\u0142 kosmiczny nie \u015bwiadczy o wszystkich aspektach powodzenia gospodarczego. Jeszcze niedawno by\u0142y polski ambasador w USA Marek Magierowski pisa\u0142 w przedmowie do swojej ksi\u0105\u017cki \u201eZm\u0119czona. Rzecz o kryzysie Europy Zachodniej\u201d, \u017ce w istocie nasz kontynent jest zm\u0119czony, ale jeszcze troch\u0119 po\u017cyje. Jak rozmawia\u0107 jednak w imieniu kraju, niechby i sojusznika, kt\u00f3ry integralnie nale\u017cy do Europy, maj\u0105cej jeszcze troch\u0119 po\u017cy\u0107<\/em>, cho\u0107by pod pewnymi wzgl\u0119dami z tego kontynentu si\u0119 wybija\u0142. To pokazuje, \u017ce misja Nawrockiego by\u0142a podw\u00f3jnie trudna. I jego polityki tak\u017ce.<\/p>\n\n\n\n S\u0105 dane, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105, \u017ce sytuacja jest gorsza ni\u017c z\u0142a. Zawdzi\u0119czam je tak\u017ce raportowi Wall Street Journal \u201eEuropa przegrywa\u201d, kt\u00f3ry \u2013 odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do historii \u2013 pisze, \u017ce udzia\u0142 Europy w \u015bwiatowej gospodarce jest obecnie prawdopodobnie najni\u017cszy od \u015bredniowiecza.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy si\u0119ga\u0107 do innych opinii. To pewne. Przedstawiciele Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego utrzymuj\u0105 niemal zespo\u0142owo, \u017ce \u201eEuropa przetrwa\u0142a dobrze seri\u0119 bezprecedensowych wstrz\u0105s\u00f3w, pandemi\u0119, a nast\u0119pnie kryzys energetyczny, kt\u00f3ry zosta\u0142 wywo\u0142any przez rosyjsk\u0105 inwazj\u0119 na Ukrain\u0119. Widzieli\u015bmy te\u017c, \u017ce obesz\u0142o si\u0119 bez surowych scenariuszy negatywnych, i (\u2026) to du\u017ce osi\u0105gni\u0119cie\u201d. Cytuj\u0119 opinie, kt\u00f3re zaliczam do pe\u0142nych nadziei i beztroskich, bo wa\u017cny jest ich kontrast z sytuacj\u0105 Europy, kt\u00f3ra od d\u0142u\u017cszego czasu dryfuje, trac\u0105c systematycznie wp\u0142ywy gospodarcze, militarne i polityczne. Du\u017ce wra\u017cenie robi tylko jedno s\u0142owo u\u017cyte przez Jamie Dimona, prezesa JP Morgan, podczas przem\u00f3wienia w lipcu br. w Dublinie: \u201ePrzegrywacie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jeden z najbardziej wp\u0142ywowych ekspert\u00f3w w dziedzinie \u015bwiatowych finans\u00f3w ostrzeg\u0142 europejskich przyw\u00f3dc\u00f3w, by byli \u015bwiadomi narastaj\u0105cych problem\u00f3w z konkurencyjno\u015bci\u0105 z USA i Chinami. \u201eEuropa w ci\u0105gu 10 lub 15 lat zesz\u0142a z 90 procent PKB USA do 65 procent. Udzia\u0142 Europy w globalnej produkcji gospodarczej, mierzony w dolarach bie\u017c\u0105cych, spad\u0142 z oko\u0142o 33% do 23% w latach 2005-2024, wed\u0142ug danych Banku \u015awiatowego.\u201d Ten wzgl\u0119dny spadek w du\u017cej mierze wynika z rozwoju Chin i Indii (i jest mniej drastyczny, je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 inne wska\u017aniki produkcji), ale udzia\u0142 USA w globalnej produkcji trzyma si\u0119 znacznie lepiej. Maj\u0105tek europejskich gospodarstw domowych wzr\u00f3s\u0142 ledwie o jedn\u0105 trzeci\u0105 tego, co maj\u0105tek Amerykan\u00f3w od 2009 roku.<\/p>\n\n\n\n Komisja Europejska w swoich prognozach wiosn\u0105 2025 stara si\u0119 prezentowa\u0107 optymistyczny ton: \u201egospodarka UE rozpocz\u0119\u0142a ten rok silniej ni\u017c oczekiwano. Przewiduje si\u0119, \u017ce b\u0119dzie powoli ros\u0142a w 2025 roku, z oczekiwanym przyspieszeniem wzrostu w 2026 roku\u201d. Szukajmy gdzie indziej optymizmu. Europejczycy \u017cyj\u0105 d\u0142u\u017cej, ale demografia powoduje, \u017ce jeste\u015bmy starzy \u2013 starsi ni\u017c Amerykanie. Europejczycy maj\u0105 wi\u0119cej wolnego czasu, mniejsze nier\u00f3wno\u015bci dochodowe, ale to Amerykanie cz\u0119\u015bciej ciesz\u0105 si\u0119 wy\u017cszym standardem \u017cycia. Maj\u0105 \u015brednio o ponad 50% wi\u0119cej powierzchni mieszkalnej na osob\u0119. Zwykli asystenci zarz\u0105d\u00f3w \u015brednich firm w Nowym Jorku zarabiaj\u0105 mniej wi\u0119cej tyle samo, co lekarze specjali\u015bci w Londynie. Wed\u0142ug Wall Street Journal, do 2050 roku liczba os\u00f3b w wieku produkcyjnym na kontynencie spadnie o prawie 50 milion\u00f3w, co spowoduje pot\u0119\u017cne k\u0142opoty w utrzymywaniu spo\u0142ecze\u0144stw przez spadaj\u0105cy odsetek pracuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n Pewien model europejski \u2013 niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 go niemieckim \u2013 mia\u0142 gwarantowa\u0107 Europie rozw\u00f3j: Amerykanie zapewniaj\u0105 nam bezpiecze\u0144stwo, Rosjanie energi\u0119, a Chi\u0144czycy rynki zbytu. \u201eI wiecie co? To wszystko przepad\u0142o\u201d \u2013 powiedzia\u0142 w marcu tego roku brytyjski historyk Niall Ferguson.<\/p>\n\n\n\n \u201eEuropa raczej unika\u0142a ci\u0119\u0107 wydatk\u00f3w na rzecz wy\u017cszych podatk\u00f3w, co hamowa\u0142o jej wzrost. Przez lata Unia Europejska wierzy\u0142a, \u017ce \u200b\u200bjej wielko\u015b\u0107 gospodarcza, z 450 milionami konsument\u00f3w, niesie ze sob\u0105 geopolityczn\u0105 pot\u0119g\u0119 i wp\u0142ywy w mi\u0119dzynarodowych stosunkach handlowych. Ten rok zostanie zapami\u0119tany jako rok, w kt\u00f3rym ta iluzja rozwia\u0142a si\u0119\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Mario Draghi, by\u0142y szef EBC podczas dorocznego spotkania w Rimini, kluczowego wydarzenia we w\u0142oskiej polityce. Wt\u00f3ruje mu Neil Shearing, g\u0142\u00f3wny ekonomista grupy w Capital Economics: \u201eEuropa stoi w obliczu ci\u0105g\u0142ego upadku bez fundamentalnych reform w swoim rdzeniu. Je\u015bli nie zostan\u0105 one przeprowadzone, przysz\u0142o\u015bci\u0105 Europy b\u0119dzie bardzo niski wzrost i wieczne obawy o fiskaln\u0105 stabilno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Bez znacz\u0105cych zmian Europa stoi w obliczu kryzysu fiskalnego, rosn\u0105cej niestabilno\u015bci politycznej i rozw\u015bcieczenia wyborc\u00f3w. Jakich zmian? W\u0142a\u015bnie. Nie by\u0142em entuzjast\u0105 (w obawie przed dalsz\u0105 centralizacj\u0105 Europy) tzw. raportu Draghiego, kt\u00f3ry proponowa\u0142 szereg zmian, obejmuj\u0105cych: rynki kapita\u0142owe, oszcz\u0119dno\u015bciowe i energetyczne; zmniejszenie obci\u0105\u017ce\u0144 regulacyjnych dla startup\u00f3w oraz ogromny program wydatk\u00f3w publicznych, maj\u0105cy na celu przyspieszenie rozwoju innowacji, infrastruktury i obronno\u015bci. Ale warto si\u0119 przyjrze\u0107 jego losom, \u017ceby zobaczy\u0107 anatomi\u0119 Europy. \u201eM\u00f3wicie nie<\/em> d\u0142ugowi publicznemu, m\u00f3wicie nie<\/em> jednolitemu rynkowi, m\u00f3wicie nie<\/em> tworzeniu unii rynk\u00f3w kapita\u0142owych. Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 nie<\/em> wszystkiemu\u201d \u2013 powiedzia\u0142 przybity s\u0142abym przyj\u0119ciem swojego raportu Draghi, w przem\u00f3wieniu do europejskich parlamentarzyst\u00f3w w lutym br. \u201eWi\u0119c kiedy pytacie mnie: Co teraz najlepiej zrobi\u0107? \u2013 odpowiadam: Nie mam poj\u0119cia. Ale zr\u00f3bcie co\u015b!\u201d<\/p>\n\n\n\n \u017bycie potrafi przynie\u015b\u0107 nieoczekiwane odpowiedzi. By\u0107 mo\u017ce kto\u015b wymy\u015bli procesy integracyjne, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 zagra\u017ca\u0107 istnieniu pa\u0144stw narodowych, przeciwnie \u2013 b\u0119d\u0105 z nich czerpa\u0107. Nowy model Europy m\u00f3g\u0142by by\u0107 fascynuj\u0105cym tematem dla wa\u017cnych dyskusji. Ale na razie nie jest. Na razie wszechobecna biurokracja, ideologizacja \u017cycia politycznego, nieefektywno\u015b\u0107 przeregulowanego modelu funkcjonowania \u2013 nie pozwalaj\u0105 na optymizm. Upadek gospodarczy Europy idzie w parze ze spadkiem pot\u0119gi militarnej. Wed\u0142ug WSJ udzia\u0142 naszego kontynentu w \u015bwiatowej pot\u0119dze militarnej jest r\u00f3wnie\u017c najni\u017cszy od \u015bredniowiecza, po dekadach koncentrowania si\u0119 na wydatkach socjalnych zamiast na obronno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Polska, jak wiadomo, wy\u0142ama\u0142a si\u0119 z tego trendu, zas\u0142uguj\u0105c w oczach ameryka\u0144skiego prezydenta, na miano istotnego sojusznika. Do pewnego stopnia. Do jakiego, niech dyplomaci staraj\u0105 si\u0119 odpowiedzie\u0107 na to pytanie. Niew\u0105tpliwie, Polska musi by\u0107 wi\u0119cej ni\u017c Europ\u0105, po to \u017ceby przetrwa\u0107. Profesor Zybertowicz poprawi\u0142 mnie w prywatnej rozmowie, m\u00f3wi\u0105c: Nie po to, \u017ceby przetrwa\u0107, ale \u017ceby si\u0119 rozwija\u0107. Dzieli nas skala optymizmu. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce autentyczni politycy musz\u0105 tworzy\u0107 polityki w oparciu o powy\u017csze za\u0142o\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n Zmienia to azymut polityczny dla Polski: dostosowywa\u0107 si\u0119 do Europy nie warto. Walka z ni\u0105 grozi utrat\u0105 energii i zasob\u00f3w. By\u0107 wi\u0119cej ni\u017c Europ\u0105 oznacza budowanie pozycji strategicznej naszego kraju na wybranych kierunkach z uporem, kt\u00f3ry pozwala na likwidacj\u0119 przeszk\u00f3d. Polityka trudna. Niekiedy mo\u017cliwa.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Debiut prezydenta Karola Nawrockiego na arenie mi\u0119dzynarodowej by\u0142 najwy\u017cszej marki. U prezydenta USA pojawi\u0142 si\u0119 polityk, kt\u00f3ry potrafi\u0142 przedstawi\u0107 jasno aspiracje swojego kraju i uzyska\u0142 zobowi\u0105zanie zabezpieczenia naszej obronno\u015bci. Czy na ten obraz rzuca cie\u0144 fakt, \u017ce Polska jest cz\u0119\u015bci\u0105 kontynentu dryfuj\u0105cego w niebyt? Sam sobie zarzucam, \u017ce ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 psuje rado\u015b\u0107 z efekt\u00f3w spotkania… Czytaj dalej By\u0107 wi\u0119cej ni\u017c Europ\u0105<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":4975,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[393],"tags":[],"class_list":["post-4974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-70","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4974"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4976,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4974\/revisions\/4976"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}