Carl Gustaf Emil baron Mannerheim, r\u00f3wie\u015bnik marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, urodzi\u0142 si\u0119 4 czerwca 1867 roku w rodzinnej posiad\u0142o\u015bci Louhisaari. Po\u0142o\u017cony w po\u0142udniowo-zachodniej Finlandii maj\u0105tek zosta\u0142 pod koniec osiemnastego wielu zakupiony przez jego pradziadka Carla Erika, kt\u00f3ry da\u0142 pocz\u0105tek fi\u0144skiej ga\u0142\u0119zi rodu Mannerheim\u00f3w. Szwedzcy przodkowie marsza\u0142ka w ci\u0105gu czterech pokole\u0144 wydobyli si\u0119 z anonimowo\u015bci, osi\u0105gaj\u0105c znaczn\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Protoplasta rodu handlarz i bankier Henryk Marhein by\u0142 Holendrem, ale do Szwecji przyby\u0142 z Niemiec. Jego najm\u0142odszy syn Augustyn, uszlachcony w 1693 roku przez kr\u00f3la Szwecji Karola XI, przyj\u0105\u0142 nazwisko Mannerheim. Wnukowie bankiera wybrali ju\u017c karier\u0119 wojskow\u0105. Dw\u00f3ch otrzyma\u0142o nawet tytu\u0142y barona. I to w\u0142a\u015bnie syn Johana Augustyna, m\u0142odszego z utytu\u0142owanych braci, osiedli\u0142 si\u0119 w Finlandii. Po rosyjskiej inwazji w 1808 roku, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 uznaniem cara Rosji za Wielkiego Ksi\u0119cia Finlandii, Carl Erik Mannerheim zosta\u0142 cz\u0142onkiem fi\u0144skiego rz\u0105du. W roku 1824 otrzyma\u0142 tytu\u0142 hrabiego, wraz z prawem dziedziczenia go przez pierworodnego syna.<\/p>\n\n\n\n
Carl Gustaf, drugi z kolei hrabia w rodzie Mannerheim\u00f3w, podobnie jak ojciec pracowa\u0142 dla rz\u0105du, by ostatecznie zosta\u0107 prezesem s\u0105du apelacyjnego w fi\u0144skim Wyborgu, cho\u0107 wi\u0119kszej s\u0142awy za\u017cywa\u0142 jako entomolog. Z kolei jego syn, a ojciec marsza\u0142ka, hrabia Carl Robert Mannerheim sprzeniewierzy\u0142 si\u0119 tradycjom rodzinnym, co przejawi\u0142o si\u0119 zar\u00f3wno w radykalizmie jego pogl\u0105d\u00f3w politycznych, jak i niech\u0119ci do kariery wojskowej czy urz\u0119dniczej. Wprawdzie utytu\u0142owany, ale bez wy\u017cszego wykszta\u0142cenia i z reputacj\u0105 autora politycznych satyr kwestionuj\u0105cych autorytety \u2013 dawa\u0142 upust swoim sk\u0142onno\u015bciom literackim. Pisa\u0142 i t\u0142umaczy\u0142 poezje. Jednak po \u015blubie z Helen\u0105 von Julin, c\u00f3rk\u0105 znanego w Finlandii przemys\u0142owca, zaj\u0105\u0142 si\u0119 prowadzeniem interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Trudne dziecko<\/strong><\/p>\n\n\n\n Baron Carl Gustaf by\u0142 trzecim z siedmiorga dzieci, kt\u00f3re przysz\u0142y na \u015bwiat mi\u0119dzy 1863 a 1873 rokiem. Wspomniana wcze\u015bniej najstarsza siostra by\u0142a jego powierniczk\u0105, natomiast ze starszym bratem od najm\u0142odszych lat rywalizowa\u0142. Samodyscyplina i poczucie obowi\u0105zku, tak charakterystyczne dla niego w wieku dojrza\u0142ym, mocno kontrastuj\u0105 z jego nieokie\u0142znanym temperamentem z lat dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci. W wieku 12 lat relegowano go ze szko\u0142y w Helsinkach. J.E.O. Screen, brytyjski autor biografii po\u015bwi\u0119conej przedpolitycznej fazie \u017cycia p\u00f3\u017aniejszego marsza\u0142ka Finlandii, dowodzi, \u017ce to matka wywar\u0142a istotny wp\u0142yw, zwracaj\u0105c my\u015bli syna ku karierze wojskowej. Wkr\u00f3tce rodzin\u0119 przysz\u0142ego marsza\u0142ka dotyka seria nieszcz\u0119\u015b\u0107: ojciec hazardzista, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do bankructwa prowadzon\u0105 przez siebie fabryk\u0119 papieru \u2013 ucieka z kochank\u0105 do Pary\u017ca. Gdy w 1881 roku umiera matka, dzieci pozostaj\u0105 pod opiek\u0105 babki i stryja.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j trudny charakter i z\u0142\u0105 sytuacj\u0119 materialn\u0105 rodziny \u2013 po dw\u00f3ch latach nauki w szkole w Hamina \u2013 m\u0142ody Mannerheim znalaz\u0142 si\u0119 w fi\u0144skim Korpusie Kadet\u00f3w. Ale nie zagrza\u0142 tam miejsca. B\u0119d\u0105c cz\u0119sto na bakier z surowymi regulaminami, przez dwa semestry mia\u0142 zakaz opuszczania szko\u0142y. Podczas Wielkanocy 1886 roku z\u0142ama\u0142 ten zakaz i uciek\u0142, zostawiaj\u0105c w \u0142\u00f3\u017cku \u201ewykonan\u0105 z p\u0142aszcza kuk\u0142\u0119\u201d, za co usuni\u0119to go z Korpusu. Po zdaniu w rok p\u00f3\u017aniej eksternistycznej matury w Helsinkach i po douczeniu si\u0119 rosyjskiego u pewnego rotmistrza kozackiego w Charkowie, dzi\u0119ki rodzinnej protekcji dosta\u0142 si\u0119 do Miko\u0142ajewskiej Szko\u0142y Kawalerii.<\/p>\n\n\n\n Siedem lat w Polsce<\/strong><\/p>\n\n\n\n W 1889 roku sko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 z bardzo dobrymi wynikami. \u201ePrzy nominacji oficerskiej spotka\u0142o mnie rozczarowanie \u2013 pisze Mannerheim w swych \u00abWspomnieniach\u00bb. \u2013 Dosta\u0142em co prawda przydzia\u0142 do kawalergard\u00f3w, lecz poniewa\u017c w pu\u0142ku nie by\u0142o wakatu (…) rozpocz\u0105\u0142em s\u0142u\u017cb\u0119 jako kornet w 15. Aleksandryjskim Pu\u0142ku Dragon\u00f3w, w polskim mie\u015bcie Kalisz, ko\u0142o niemieckiej granicy. (…) Pu\u0142k nazywano wci\u0105\u017c \u00abhuzarami \u015bmierci\u00bb; dosiada\u0142 karych koni. (…) Poci\u0105ga\u0142o to moj\u0105 m\u0142odzie\u0144cz\u0105 wyobra\u017ani\u0119, tote\u017c nie mia\u0142em nic przeciwko stacjonowaniu w Polsce, do kt\u00f3rej p\u00f3\u017aniej zawsze ch\u0119tnie wraca\u0142em.\u201d Istotnie, podczas swej dalszej s\u0142u\u017cby w carskiej armii Mannerheim bywa\u0142 w Polsce wielokrotnie. Po powrocie ze swej dwuletniej podr\u00f3\u017cy przez Azj\u0119 otrzyma\u0142 dow\u00f3dztwo stacjonuj\u0105cego w Mi\u0144sku Mazowieckim 13. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w W\u0142odzimierskich. W roku 1911, wraz ze stopniem genera\u0142-majora, powierzono mu komend\u0119 nad Pu\u0142kiem U\u0142an\u00f3w Gwardii Przybocznej JCM w Warszawie, a wreszcie w 1914 roku zosta\u0142 mianowany komendantem samodzielnej Brygady Kawalerii Gwardii w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n W sierpniu 1914 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania wojenne. W lipcu nast\u0119pnego roku genera\u0142 Mannerheim w li\u015bcie do zaprzyja\u017anionej z nim Marii Lubomirskiej wyjawi\u0142: \u201eWstydz\u0119 si\u0119 mego zawodu. Wstydz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jedynym rezultatem trwaj\u0105cej rok kampanii by\u0142o zniszczenie i nieszcz\u0119\u015bcia dw\u00f3ch kraj\u00f3w: Polski i Galicji. Naprawa szk\u00f3d potrwa przynajmniej jedno pokolenie.\u201d Lubi\u0142 Polak\u00f3w. Po wielu latach w cytowanych ju\u017c pami\u0119tnikach napisa\u0142: \u201eJeszcze dzi\u015b z przyjemno\u015bci\u0105 wspominam siedem lat p\u0119dzonych w Polsce. Zanim zacz\u0105\u0142em tam stacjonowa\u0107, s\u0142u\u017cbowo odwiedza\u0142em stadniny polskich ziemian (…) Zami\u0142owania do koni, sportu i polowa\u0144 otwiera\u0142y przede mn\u0105 wiele drzwi. Wkr\u00f3tce po przybyciu zosta\u0142em przyj\u0119ty do Klubu My\u015bliwskiego w Warszawie; takiego polskiego Jockey Club<\/em>, kt\u00f3ry ca\u0142kowicie m\u00f3g\u0142 si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z najs\u0142ynniejszymi klubami Londynu, Pary\u017ca i Petersburga. Mimo mojego stanowiska s\u0142u\u017cbowego Polacy przyjmowali mnie bez uprzedze\u0144. Jako Fin i zdeklarowany przeciwnik polityki rusyfikacji w moim w\u0142asnym kraju, ze zrozumieniem my\u015bla\u0142em o uczuciach Polak\u00f3w i ich pogl\u0105dach na sprawy, kt\u00f3re mo\u017cna by uzna\u0107 za dra\u017cliwe. Nigdy wi\u0119c nie rozmawia\u0142em z nimi o polityce.\u201d<\/p>\n\n\n\n Spotkanie z Pi\u0142sudskim<\/strong><\/p>\n\n\n\n My\u015blenie w kategoriach politycznych sk\u0142ania\u0142o jednak do por\u00f3wna\u0144 mi\u0119dzy sytuacj\u0105 Polski i Finlandii. \u201eAntyrosyjskie nastawienie Polak\u00f3w by\u0142o podobne do naszego, cho\u0107 po\u0142o\u017cenie Polski po powstaniach w latach 1831 i 1863 \u2013 zw\u0142aszcza po tym ostatnim, st\u0142umionym z najwy\u017csz\u0105 surowo\u015bci\u0105 \u2013 jest zupe\u0142nie inne ni\u017c w Finlandii. Autonomia kr\u00f3lestwa Polskiego, stworzonego przez Aleksandra I, by\u0142a stopniowo likwidowana, a kraj przekszta\u0142ca\u0142 si\u0119 w rosyjsk\u0105 guberni\u0119. J\u0119zyk rosyjski podniesiono do rangi urz\u0119dowego. Na zewn\u0105trz nie by\u0142o ju\u017c Polski, a pod powierzchni\u0105 coraz mocniej wrza\u0142 patriotyzm.\u201d Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce t\u0119 przenikliw\u0105 diagnoz\u0119, \u0142\u0105cznie z uwag\u0105 o roli j\u0119zyka, sformu\u0142owa\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w czasie wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Finlandii w 1918 roku porozumiewa\u0142 si\u0119 ze swymi podkomendnymi przez t\u0142umacza. W jego rodzinnym arystokratycznym domu, w szko\u0142ach, do kt\u00f3rych ucz\u0119szcza\u0142, m\u00f3wi\u0142o si\u0119 po szwedzku, j\u0119zyk fi\u0144ski nie by\u0142 przecie\u017c j\u0119zykiem salon\u00f3w. A codziennym j\u0119zykiem genera\u0142a carskiej armii by\u0142 oczywi\u015bcie rosyjski.<\/p>\n\n\n\n W jesieni 1919 roku, po wyborach, w kt\u00f3rych prezydentem Finlandii wybrano jego kontrkandydata senatora St\u00e5hlberga \u2013 Mannerheim podczas swej podr\u00f3\u017cy po Europie zawita\u0142 te\u017c do Warszawy. \u201eZ\u0142o\u017cy\u0142em wizyt\u0119 marsza\u0142kowi Pi\u0142sudskiemu wielkiemu przyw\u00f3dcy Polak\u00f3w, kt\u00f3ry w momencie wycofania si\u0119 Niemc\u00f3w, w po\u0142owie listopada 1918 roku stan\u0105\u0142 na czele m\u0142odej republiki. Jego siedzib\u0105 by\u0142 Belweder, niewielki pa\u0142ac ko\u0142o \u0141azienek, na terenie kt\u00f3rych mie\u015bci\u0142y si\u0119 niegdy\u015b koszary Brygady Kawalerii Gwardii\u201d \u2013 wspomina jej by\u0142y dow\u00f3dca. Referuj\u0105c za\u015b sw\u0105 rozmow\u0119 z gospodarzem Belwederu, zwraca uwag\u0119 na wypowiedzian\u0105 przez niego istotn\u0105 kwesti\u0119: \u201eCo mam pocz\u0105\u0107 \u2013 rzek\u0142 Pi\u0142sudski \u2013 skoro przyw\u00f3dcy bia\u0142ych nie rozumiej\u0105, \u017ce w trakcie procesu, kt\u00f3ry obserwujemy, powstaje nowa Rosja, i \u017ce Polska, podobnie jak Finlandia, nie wejdzie w sk\u0142ad tego pa\u0144stwa!\u201d<\/p>\n\n\n\n Carski genera\u0142<\/strong><\/p>\n\n\n\n Genera\u0142 Carl Gustaf Mannerheim przez wiele lat s\u0142u\u017cy\u0142 cesarzowi Rosji, kt\u00f3rego osobi\u015bcie lubi\u0142, cho\u0107 z jego polityk\u0105 si\u0119 nie zgadza\u0142. Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 widzie\u0107 w Mannerheimie jedynie \u201eobcego Finlandii kondotiera\u201d, \u0142asego na zaszczyty i w\u0142adz\u0119 arystokrat\u0119 o szerokich koneksjach w Rosji i Szwecji, nie bior\u0105 pod uwag\u0119 faktu, \u017ce pocz\u0105tek jego wojskowej kariery przypada na ostatnie lata autonomii Wielkiego Ksi\u0119stwa, kt\u00f3r\u0105 Finowie zawdzi\u0119czali carowi Aleksandrowi II. Gdy u schy\u0142ku XIX stulecia car Miko\u0142aj II r\u0119koma genera\u0142-gubernatora Bobrikowa likwidowa\u0142 ostatnie swobody, Mannerheim mia\u0142 ju\u017c zbyt wiele do stracenia. Od 1892 roku by\u0142 bowiem m\u0119\u017cem Anastazji, c\u00f3rki genera\u0142-majora \u015bwity Jego Cesarskiej Mo\u015bci Miko\u0142aja Arapowa. Wprawdzie rodzina w Finlandii uzna\u0142a to ma\u0142\u017ce\u0144stwo za przejaw rusyfikacji, ale te\u017c \u015blub z genera\u0142\u00f3wn\u0105 zamkn\u0105\u0142 okres materialnych k\u0142opot\u00f3w, kt\u00f3re n\u0119ka\u0142y barona od czasu bankructwa jego ojca. Mimo \u017ce Gustaf mia\u0142 z Anastazj\u0105 dwie c\u00f3rki, ich zwi\u0105zek rozpad\u0142 si\u0119. Od roku 1904 ma\u0142\u017conkowie \u017cyli w separacji, w pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej formalnie si\u0119 rozwiedli.<\/p>\n\n\n\n Gdy w 1889 roku Mannerheim rozpoczyna\u0142 sw\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 w armii carskiej jako oficer, Rosja sta\u0142a u szczytu pot\u0119gi, a car Aleksander III niepodzielnie sprawowa\u0142 sw\u0105 w\u0142adz\u0119. Przez lata s\u0142u\u017cby baron-kawalerzysta pozna\u0142 mentalno\u015b\u0107 Rosjan, spos\u00f3b ich my\u015blenia i dzia\u0142ania. Lepiej ni\u017c ktokolwiek w Finlandii zna\u0142 idee nurtuj\u0105ce bywalc\u00f3w salon\u00f3w, a tak\u017ce \u2013 \u017cycie w ma\u0142ych rozrzuconych po ca\u0142ym imperium garnizonach rosyjskiej armii. Zdoby\u0142 do\u015bwiadczenie frontowe podczas wojny rosyjsko-japo\u0144skiej oraz I wojny \u015bwiatowej, nauczy\u0142 si\u0119 dowodzi\u0107 wi\u0119kszymi zwi\u0105zkami taktycznymi. Wreszcie zobaczy\u0142 ca\u0142kowity upadek dyscypliny, anarchi\u0119 i okrucie\u0144stwo, przyniesione Rosji przez rewolucj\u0119. Ust\u0105pienie Romanow\u00f3w pozbawi\u0142o Rosjan jedynego trwa\u0142ego elementu w strukturze w\u0142adzy. Rz\u0105d Tymczasowy Kiere\u0144skiego, tak jak p\u00f3\u017aniej socjali\u015bci w innych krajach, okaza\u0142 si\u0119 niezdolny do obrony demokracji. Nar\u00f3d rosyjski nie poradzi\u0142 sobie z nagle uzyskan\u0105 wolno\u015bci\u0105. Popad\u0142 w niewol\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 zagro\u017ceniem dla \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Wojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gdy 51-letni Mannerheim powr\u00f3ci\u0142 do Helsinek, by\u0142 jedynie nieznanym w szerszych kr\u0119gach genera\u0142em. Obawia\u0142 si\u0119 rewolucji w rodzinnym kraju, przecie\u017c do Piotrogrodu by\u0142o st\u0105d bardzo blisko. Po Rewolucji Lutowej 1917 roku Finlandia odzyska\u0142a autonomi\u0119, ale cz\u0119\u015b\u0107 Fin\u00f3w zacz\u0119\u0142a popiera\u0107 ide\u0119 ca\u0142kowitej niepodleg\u0142o\u015bci. Lewica i proniemiecka bur\u017cuazja chcia\u0142y zerwa\u0107 z Rosj\u0105. Jednak fi\u0144ski parlament, kt\u00f3ry latem przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119, zosta\u0142 rozwi\u0105zany przez Rz\u0105d Tymczasowy Kiere\u0144skiego. Po jesiennych wyborach w Finlandii i bolszewickim przewrocie w Rosji parlament, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 uzyska\u0142a tym razem prawica, ponownie przej\u0105\u0142 w kraju w\u0142adz\u0119 najwy\u017csz\u0105. Wy\u0142oniono \u201eSenat Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d, czyli w istocie rz\u0105d. Na jego czele stan\u0105\u0142 Pehr E. Svinhufvud. 6 grudnia 1917 roku parlament zatwierdzi\u0142 proklamowan\u0105 przez rz\u0105d niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Finlandii jako republiki. 4 stycznia 1918 roku niepodleg\u0142o\u015b\u0107 fi\u0144skiego pa\u0144stwa uzna\u0142 bolszewicki rz\u0105d Lenina, a w \u015blad za nim inne kraje europejskie.<\/p>\n\n\n\n Mimo uznania suwerenno\u015bci Rada Komisarzy Ludowych nie wycofa\u0142a wojsk rosyjskich z terytorium Finlandii. Ros\u0142a aktywno\u015b\u0107 Finlandzkiego Komitetu Regionalnego i Czerwonej Gwardii. Rewolucja by\u0142a tu\u017c, tu\u017c. I wtedy z upowa\u017cnienia rz\u0105du Carl Gustaf Mannerheim utworzy\u0142 w Vaasa sztab przysz\u0142ej fi\u0144skiej armii. Natomiast rz\u0105d w ostatniej chwili przed przewrotem, przeprowadzonym na rozkaz Komitetu Wykonawczego przez rebeliant\u00f3w z czerwonych batalion\u00f3w, uzbrajanych i wspomaganych przez oddzia\u0142y rosyjskie, zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze wyda\u0107 proklamacj\u0119, w kt\u00f3rej og\u0142osi\u0142 genera\u0142a Mannerheima naczelnym dow\u00f3dc\u0105, a oddzia\u0142y samoobrony podni\u00f3s\u0142 do rangi armii legalnego rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Mannerheim nie zawi\u00f3d\u0142 pok\u0142adanych w nim nadziei. Naprz\u00f3d doprowadzi\u0142 do wyzwolenia Po\u0142udniowej Ostrobotni, a w kwietniu 1918 roku decyduj\u0105c\u0105 bitw\u0119 pod Tampere rozstrzygn\u0105\u0142 na korzy\u015b\u0107 \u201eBia\u0142ych\u201d. Wygrywaj\u0105c \u201ewojn\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w wojn\u0119 domow\u0105\u201d, nie dopu\u015bci\u0142 do powstania Finlandzkiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej i zas\u0142u\u017cy\u0142 u lewicy na te wszystkie \u201ekrwawe\u201d epitety. Dane dotycz\u0105ce liczby ofiar s\u0105 rozbie\u017cne. Historycy szacuj\u0105 je na oko\u0142o 8 tysi\u0119cy rozstrzelanych z wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w wojskowych i blisko 10 tysi\u0119cy zmar\u0142ych w obozach os\u00f3b, co \u2013 zwa\u017cywszy, \u017ce straty wojenne \u201eBia\u0142ych\u201d wynios\u0142y ponad 12 tysi\u0119cy ludzi, a po stronie przeciwnej oko\u0142o 8 tysi\u0119cy \u2013 wskazuje na znaczn\u0105 skal\u0119 represji. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce tzw. Bia\u0142y Terror by\u0142 odpowiedzi\u0105 na zamach stanu i pr\u00f3b\u0105 powstrzymania rewolucyjnego terroru \u201eCzerwonych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wierno\u015b\u0107 warto\u015bciom<\/strong><\/p>\n\n\n\n W grudniu 1918 Mannerheim zosta\u0142 wybrany przez parlament regentem pa\u0144stwa fi\u0144skiego. Charakterystyczny jest spos\u00f3b, w jaki zapewni\u0142 niezb\u0119dn\u0105, jego zdaniem, dla kraju mocn\u0105 pozycj\u0119 urz\u0119du prezydenckiego. Silni w parlamencie socjaldemokraci protestowali przeciwko projektowi konstytucji autorstwa profesora prawa St\u00e5hlberga \u2013 przewiduj\u0105cej po\u015brednie dwustopniowe wybory prezydenta uprawnionego do rozwi\u0105zywania parlamentu \u2013 domagaj\u0105c si\u0119, aby g\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa wybiera\u0142o zgromadzenie ustawodawcze. Wtedy Mannerheim postawi\u0142 spraw\u0119 jasno: zatwierdzi konstytucj\u0119, wed\u0142ug kt\u00f3rej wyboru pierwszego prezydenta dokona Eduskunta, czyli fi\u0144ski parlament, ale w kolejnych wyborach prezydenta b\u0119dzie wybiera\u0107 300 elektor\u00f3w wy\u0142onionych w wyborach powszechnych. Propozycja zosta\u0142a przyj\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n 17 lipca 1919 roku Regent podpisa\u0142 konstytucj\u0119, otwieraj\u0105c tym samym drog\u0119 do przegranych przez siebie wybor\u00f3w. \u201eMog\u0142em by\u0107 ca\u0142kowicie pewny, \u017ce to stanowisko, w razie wybor\u00f3w przez Eduskunt\u0119, mnie nie przypadnie \u2013 okoliczno\u015b\u0107, na kt\u00f3r\u0105 lewica oczywi\u015bcie liczy\u0142a. (…) Wybory prezydenckie odby\u0142y si\u0119 25 lipca i ich wynik by\u0142 zgodny z przewidywaniami: otrzyma\u0142em 50 g\u0142os\u00f3w przy 143, kt\u00f3re pad\u0142y na profesora K.J. St\u00e5hlberga\u201d \u2013 skomentowa\u0142 ten epizod swej kariery politycznej Mannerheim po latach.<\/p>\n\n\n\n W 1931 roku na pro\u015bb\u0119 prezydenta Svinhufvuda zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym rady obrony, a po inicjuj\u0105cym tzw. wojn\u0119 zimow\u0105 ataku wojsk sowieckich 30 listopada 1939 roku \u2013 obj\u0105\u0142 zn\u00f3w naczelne dow\u00f3dztwo. Wykorzystuj\u0105c sw\u0105 wiedz\u0119 o Rosji i Rosjanach, a tak\u017ce umiej\u0119tnie \u0142\u0105cz\u0105c czynniki militarne z politycznymi \u2013 doprowadzi\u0142 w dw\u00f3ch nast\u0119puj\u0105cych po sobie wojnach do okupionych znacznym wysi\u0142kiem i ofiarami, ale korzystnych dla Finlandii rozstrzygni\u0119\u0107. W 1944 roku zosta\u0142 prezydentem Republiki. A dwa lata wcze\u015bniej jako pierwszy i jak dot\u0105d jedyny \u2013 otrzyma\u0142 tytu\u0142 Marsza\u0142ka Finlandii. Zmar\u0142 w Szwajcarii 27 stycznia 1951 roku.<\/p>\n\n\n\n Carl Gustaf Mannerheim by\u0142 \u017co\u0142nierzem, a nie politykiem. Jeden z biograf\u00f3w scharakteryzowa\u0142 go jako \u201earystokrat\u0119 z wysoko rozwini\u0119tym poczuciem sprawiedliwo\u015bci\u201d, inny nazwa\u0142 go \u201ecz\u0142owiekiem honoru wyzbytym osobistych ambicji politycznych\u201d. Wbrew czarnej legendzie nie mia\u0142 zap\u0119d\u00f3w dyktatorskich ani nie by\u0142 krwio\u017cerczy. Zgani\u0142 na przyk\u0142ad Pi\u0142sudskiego za przewr\u00f3t majowy. Lubi\u0142 dobre towarzystwo. Kocha\u0142 konie. Dba\u0142 o swoich \u017co\u0142nierzy. Natomiast jako m\u0105\u017c stanu przes\u0142anek dla swych decyzji wyszukiwa\u0142 w racjach nadrz\u0119dnych, ponadpartyjnych. Bardzo stara\u0142 si\u0119, aby nie uzale\u017cni\u0107 m\u0142odego fi\u0144skiego pa\u0144stwa od wp\u0142yw\u00f3w niemieckich. Wed\u0142ug opinii, kt\u00f3r\u0105 jeden z jego bliskich przyjaci\u00f3\u0142 przekaza\u0142 brytyjskiemu ambasadorowi w Piotrogrodzie w lutym 1918 roku \u2013 mia\u0142 g\u0142\u0119boko wierzy\u0107, \u017ce \u201edobre porozumienie z Rosj\u0105 jest \u017cywotnie wa\u017cne dla Finlandii\u201d. Ale ju\u017c w 1919 roku wiedzia\u0142, \u017ce \u201eFinlandia, podobnie jak Polska, nie mia\u0142a mo\u017cliwo\u015bci unikni\u0119cia udzia\u0142u w zorganizowanej akcji przeciwko bolszewikom\u201d.<\/p>\n\n\n\n Ko\u0144cz\u0105c w Szwajcarii prac\u0119 nad swymi \u201eWspomnieniami\u201d podyktowa\u0142 sekretarce takie s\u0142owa: \u201eW ostatnich dw\u00f3ch wojnach Finowie przekonali si\u0119, \u017ce nawet ma\u0142y, ale zjednoczony nar\u00f3d mo\u017ce wykaza\u0107 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 si\u0142\u0105 bojow\u0105, a tym samym odwr\u00f3ci\u0107 szykowane mu przez los najgorsze do\u015bwiadczenia. (…) Je\u015bli pozostaniemy wierni sami sobie i w obliczu zmienno\u015bci losu, zjednoczeni i niez\u0142omni, trwa\u0107 b\u0119dziemy przy warto\u015bciach, tworz\u0105cych podstaw\u0119 wolno\u015bci Finlandii: odziedziczonej po ojcach wierze, mi\u0142o\u015bci ojczyzny, zdecydowaniu i ofiarnej woli obrony \u2013 nar\u00f3d fi\u0144ski mo\u017ce ufnie patrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n (1999)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kto by przypuszcza\u0142, \u017ce rosyjski genera\u0142 narodowo\u015bci szwedzkiej b\u0119dzie naczelnym dow\u00f3dc\u0105 si\u0142 zbrojnych Finlandii wybijaj\u0105cej si\u0119 w dobie rewolucyjnego wrzenia na niepodleg\u0142o\u015b\u0107? Albo \u017ce wnuk znanego entomologa z ksi\u0105\u017c\u0119cym rodowodem poprowadzi dwie skuteczne wojny ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim, a \u201ekrwawy rze\u017anik fi\u0144skich robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w\u201d po trzydziestu latach s\u0142u\u017cby u rosyjskiego imperatora zostanie kolejno regentem, przewodnicz\u0105cym… Czytaj dalej Marsza\u0142ek Mannerheim<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":4968,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[393],"tags":[],"class_list":["post-4967","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-70","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4967"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4967\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4971,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4967\/revisions\/4971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/W.Zyszkiewicz_Finscy-zolnierze-podczas-Wojny-Zimowej-1024x671.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/W.Zyszkiewicz_Rozbita-kolumna-sowiecka-styczen-1940-1024x646.jpg\")