{"id":4957,"date":"2025-09-09T13:28:46","date_gmt":"2025-09-09T11:28:46","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4957"},"modified":"2025-09-09T13:28:46","modified_gmt":"2025-09-09T11:28:46","slug":"polana-kaluzowka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4957","title":{"rendered":"Polana Ka\u0142u\u017c\u00f3wka"},"content":{"rendered":"\n

W dniach 30 i 31 sierpnia br. w powiecie d\u0119bickim na Podkarpaciu odby\u0142y si\u0119 obchody 81. rocznicy akcji \u201eBurza\u201d na tym terenie. Rozkaz rozpocz\u0119cia akcji dotar\u0142 do Obwodu D\u0119bica w dniu 28 lipca 1944 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

D\u0119bicki Obw\u00f3d \u201eDeser\u201d Armii Krajowej pod dow\u00f3dztwem kpt. Adama Lazarowicza ps. \u201eKlamra\u201d i kpt. Ludwika Marsza\u0142ka ps. \u201eZbroja\u201d odtwarza\u0142 5. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Konnych AK i zosta\u0142 podzielony na trzy zgrupowania. W akcji wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 \u0142\u0105cznie 1258 zaprzysi\u0119\u017conych \u017co\u0142nierzy. I Zgrupowanie, najbardziej wysuni\u0119te na wsch\u00f3d, pod dow\u00f3dztwem ppor. Mieczys\u0142awa Stachowskiego ps. \u201eS\u0119p\u201d, ju\u017c wkr\u00f3tce znalaz\u0142o si\u0119 za lini\u0105 frontu, wobec szybko zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 wojsk sowieckich. III Zgrupowanie, pod dow\u00f3dztwem ppor. Edmunda Mateckiego ps. \u201eLis\u201d, operowa\u0142o w rejonie Pilzna i Go\u0142\u0119czyny. II Zgrupowanie, licz\u0105ce ok. 500 os\u00f3b skoncentrowa\u0142o si\u0119 w le\u015bnictwie Berdech, po\u0142o\u017conym na wzg\u00f3rzach nad wsiami Gumniska i Braciejowa w okolicach D\u0119bicy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik Ludwika Marsza\u0142ka w D\u0119bicy.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bezpo\u015brednie dow\u00f3dztwo nad ca\u0142o\u015bci\u0105 dzia\u0142a\u0144 obj\u0105\u0142 kpt. Adam Lazarowicz ps. \u201eKlamra\u201d, kt\u00f3ry od wiosny 1944 by\u0142 zast\u0119pc\u0105 Rzeszowskiego Inspektora AK pp\u0142k \u0141ukasza Ciepli\u0144skiego, a kt\u00f3ry miejsce dowodzenia wyznaczy\u0142 w miejscu koncentracji II Zgrupowania.<\/p>\n\n\n\n

Oddzia\u0142y dywersyjne AK przeprowadzi\u0142y szereg akcji, z kt\u00f3rych na czo\u0142o wysuwa si\u0119 ocalenie kilkuset mieszka\u0144c\u00f3w wsi Gumniska, p\u0119dzonych przez Niemc\u00f3w do D\u0119bicy w dniu 12 sierpnia oraz wysadzenie tor\u00f3w kolejowych na linii Tarn\u00f3w \u2013 D\u0119bica w nocy z 30 na 31 lipca. Wielu miejscowych wspomina, \u017ce teren dzia\u0142ania AK w tym czasie sta\u0142 si\u0119 skrawkiem wolnej Polski. Wywieszano polskie flagi, w ko\u015bcio\u0142ach \u015bpiewano \u201eBo\u017ce co\u015b Polsk\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wobec szybko zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 frontu dow\u00f3dztwo uzna\u0142o, \u017ce dogodnym miejscem koncentracji II Zgrupowania b\u0119dzie okolica wzg\u00f3rza 426 z le\u015bn\u0105 polan\u0105 Ka\u0142u\u017c\u00f3wka. Niestety, po zaj\u0119ciu przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 wsi Gumniska, linia frontu nieoczekiwanie stan\u0119\u0142a, a oddzia\u0142y AK znalaz\u0142y si\u0119 w potrzasku mi\u0119dzy liniami niemieckimi a sowieckimi. W dniu 23 sierpnia trwa\u0142 ostrza\u0142 artyleryjski zar\u00f3wno niemiecki, jak i sowiecki, spadaj\u0105cy na pozycje zgrupowania partyzanckiego.<\/p>\n\n\n\n

\u015awitem 24 sierpnia 1944 frontowe oddzia\u0142y niemieckie w sile batalionu rozpocz\u0119\u0142y szturm na pozycje zajmowane przez AK i wypieraj\u0105c broni\u0105cych si\u0119 heroicznie partyzant\u00f3w, wdarli si\u0119 na polan\u0119 Ka\u0142u\u017c\u00f3wka, gdzie zostali odparci dynamicznym kontratakiem prowadzonym przez samego kapitana \u201eKlamr\u0119\u201d. W\u00f3wczas ci\u0119\u017cko ranny zosta\u0142 niemiecki dow\u00f3dca, co spowodowa\u0142o ostatecznie wycofanie si\u0119 Niemc\u00f3w z Polany, a bitwa pozosta\u0142a nierozstrzygni\u0119ta. Ofiar\u0105 \u017cycia zap\u0142aci\u0142o za ni\u0105 jedenastu \u017co\u0142nierzy AK, by\u0142o te\u017c kilku rannych. Po stronie niemieckiej zgin\u0119\u0142o i odnios\u0142o rany kilkudziesi\u0119ciu walcz\u0105cych. Bitwa na Ka\u0142u\u017c\u00f3wce by\u0142a najwi\u0119kszym czynem zbrojnym oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich w Okr\u0119gu Krakowskim AK podczas akcji \u201eBurza\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Decyzj\u0105 dow\u00f3dcy Zgrupowania \u201eKlamry\u201d oddzia\u0142y AK opu\u015bci\u0142y polan\u0119 Ka\u0142u\u017c\u00f3wka noc\u0105 24 sierpnia, wycofuj\u0105c si\u0119 w celu pr\u00f3by przebicia si\u0119 przez lini\u0119 frontu, co ostatecznie wobec nasycenia terenu wojskami niemieckimi i zaminowaniu wielu miejsc, okaza\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. Na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia oddzia\u0142y rozwi\u0105zano, bro\u0144 zakopano. Cz\u0119\u015bci \u017co\u0142nierzy uda\u0142o si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do dom\u00f3w, reszta nadal ukrywa\u0142a si\u0119 w lasach. Niekt\u00f3rzy zostali schwytani przez Niemc\u00f3w, inni polegli w ob\u0142awach, ostatniej zwartej grupie, na czele z kpt. \u201eKlamr\u0105\u201d, uda\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 lasy we wrze\u015bniu i wmiesza\u0107 si\u0119 w ewakuuj\u0105c\u0105 si\u0119 z tych teren\u00f3w ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119\u0107 walk 5. PSK AK wci\u0105\u017c jest \u017cywa w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci. Wszak prawie w ka\u017cdej rodzinie by\u0142 kto\u015b, kto bezpo\u015brednio uczestniczy\u0142 w tych wydarzeniach. Wielu zap\u0142aci\u0142o za to \u017cyciem, a tak\u017ce prze\u015bladowaniami zar\u00f3wno niemieckimi, jak i sowieckimi, a przez d\u0142ugie lata po wojnie komunistycznych kat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Od wielu lat na polanie Ka\u0142u\u017c\u00f3wka organizowane s\u0105 uroczysto\u015bci w rocznic\u0119 walk. Tak by\u0142o i w tym roku. G\u0142\u00f3wnym organizatorem jest miasto i gmina D\u0119bica, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105 gminy Pilzno i Brzostek. Wprost nieoceniona jest tu rola zast\u0119pcy burmistrza D\u0119bicy Macieja Ma\u0142ozi\u0119cia, kt\u00f3ry jest zarazem cz\u0142onkiem Prezydium Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej i g\u0142\u00f3wnym animatorem wszelkich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 patriotycznych w okolicy. Ten uznany historyk, samorz\u0105dowiec i spo\u0142ecznik jest wart dostrze\u017cenia i docenienia, gdy\u017c jego zaanga\u017cowanie w sprawy wa\u017cne dla Polski zdecydowanie wykracza poza wymiar lokalny.<\/p>\n\n\n\n

Tegoroczne obchody rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pod pomnikiem AK w Go\u0142\u0119czynie, niedaleko dzia\u0142a\u0144 III Zgrupowania AK. Go\u015bciem honorowym dwudniowych wydarze\u0144 by\u0142 Prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego \u015aZ\u017bAK kpt. Janusz Komorowski. Zebrani wys\u0142uchali wzruszaj\u0105cego programu s\u0142owno-muzycznego, przygotowanego przez dzieci i m\u0142odzie\u017c ze Szko\u0142y Podstawowej w niedalekim Dobrkowie. po czym zosta\u0142y z\u0142o\u017cone wie\u0144ce pod pomnikiem. Nast\u0119pnie w ko\u015bciele oo. Karmelit\u00f3w w Pil\u017anie zosta\u0142a odprawiona msza \u015bwi\u0119ta, po kt\u00f3rej na pilzne\u0144skim Rynku, w\u015br\u00f3d licznej publiczno\u015bci, odby\u0142 si\u0119 koncert pie\u015bni z Powstania Warszawskiego w wykonaniu miejscowego ch\u00f3ru.<\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pnym dniu obchody rocznicowe przenios\u0142y si\u0119 na polan\u0119 Ka\u0142u\u017c\u00f3wka, miejsce walk II Zgrupowania 5. PSK AK. Podczas polowej Mszy \u015awi\u0119tej pi\u0119kne patriotyczne kazanie wyg\u0142osi\u0142 ks. proboszcz parafii Gumniska. Nast\u0119pnie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci pa\u0144stwowe. Nie zabrak\u0142o nikogo z najwa\u017cniejszych urz\u0119dnik\u00f3w samorz\u0105dowych z burmistrzami i starostami okolicznych powiat\u00f3w. W\u015br\u00f3d obecnych byli te\u017c parlamentarzy\u015bci, m. in. senator Zdzis\u0142aw Pupa i pose\u0142 Jan Warzecha.<\/p>\n\n\n\n

Kilkaset zgromadzonych os\u00f3b, w tym rodziny uczestnik\u00f3w wydarze\u0144 sprzed lat, ze wzruszeniem od\u015bpiewa\u0142o hymn pa\u0144stwowy, w towarzystwie kilkudziesi\u0119ciu poczt\u00f3w sztandarowych i kompanii honorowej wystawionej przez 33. Batalion Lekkiej Piechoty im. Adama Lazarowicza ps. \u201eKlamra\u201d z D\u0119bicy. Po wyst\u0105pieniu go\u015bcia honorowego, Prezesa \u015aZ\u017bAK kpt. Janusza Komorowskiego i Apelu Pami\u0119ci, zosta\u0142a oddana salwa honorowa, a nast\u0119pnie pod pomnikiem upami\u0119tniaj\u0105cym dzia\u0142ania AK z\u0142o\u017cono wie\u0144ce.<\/p>\n\n\n\n

Jak co roku we wszystkich uroczysto\u015bciach wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 kilkuosobowa reprezentacja Stowarzyszenia \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca\u201d w sk\u0142adzie: Helena Lazarowicz, Edward W\u00f3lta\u0144ski, Anetta i Przemys\u0142aw Lazarowiczowie. Obecno\u015b\u0107 SW na Ka\u0142u\u017c\u00f3wce jest od dawna zauwa\u017calna i pozytywnie komentowana. Przedstawiciele SSW z\u0142o\u017cyli wi\u0105zanki kwiat\u00f3w na Cmentarzu Wojskowym w D\u0119bicy przy symbolicznym grobie pp\u0142ka Adama Lazarowicza ps. \u201eKlamra\u201d oraz przy tablicy pami\u0105tkowej po\u015bwi\u0119conej \u201e Klamrze\u201d na Szkole Podstawowej w Gumniskach, nosz\u0105cej jego imi\u0119, a tak\u017ce pod pomnikiem p\u0142k Ludwika Marsza\u0142ka i ofiar Golgoty warszawskiej, wroc\u0142awskiej i krakowskiej w D\u0119bicy i pod pomnikiem \u017bo\u0142nierzy AK mi\u0119dzy Braciejow\u0105 i Po\u0142udnikiem. Nast\u0119pnie z\u0142o\u017conymi wie\u0144cami, delegaci SSW oddali honor poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom pod pomnikami 5. PSK AK w Go\u0142\u0119czynie i na polanie Ka\u0142u\u017c\u00f3wka.<\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce dowodz\u0105cy walkami na Ka\u0142u\u017c\u00f3wce pp\u0142k (w\u00f3wczas kpt.) Adam Lazarowicz ps. \u201eKlamra\u201d to jeden z najbardziej znanych \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. Poszukiwany przez Sowiet\u00f3w bezpo\u015brednio po zako\u0144czeniu bitwy, w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142ania organizacji NIE, potem Delegatury Si\u0142 Zbrojnych na Kraj a\u017c wreszcie Zrzeszenia WiN, gdzie by\u0142 zast\u0119pc\u0105 Prezesa \u0141ukasza Ciepli\u0144skiego. Aresztowany w grudniu 1947 zosta\u0142 stracony wraz z sz\u00f3stk\u0105 swoich towarzyszy z IV Zarz\u0105du WiN w dniu 1 marca 1951.<\/p>\n\n\n\n

Data egzekucji zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej symbolicznie przyj\u0119ta jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. W walkach na Ka\u0142u\u017c\u00f3wce, jako dow\u00f3dca plutonu Gumniska \u2013 Braciejowa, bra\u0142 r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 syn Adama, p\u0142k (w\u00f3wczas kpr. pchr.) Zbigniew Lazarowicz ps. \u201eBratek\u201d. Tak\u017ce \u201eBratek\u201d by\u0142 p\u00f3\u017aniej cz\u0142onkiem powojennego podziemia antykomunistycznego, aresztowanym w grudniu 1947.<\/p>\n\n\n\n

Szcz\u0119\u015bliwie prze\u017cy\u0142 i w p\u00f3\u017aniejszych latach aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142ania opozycji prze\u0142omu lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych. Potem dzia\u0142a\u0142 w \u201eSolidarno\u015bci\u201d i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eSolidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105\u201d, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142 rad\u0105 czerpi\u0105c z do\u015bwiadcze\u0144 konspiracji wojennej i powojennej i na hurtow\u0105 skal\u0119 kolportowa\u0142 bibu\u0142\u0119. Internowany w stanie wojennym, odznaczony m.in. Krzy\u017cem Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 z r\u0105k Kornela Morawieckiego. W wolnej Polsce wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 organizacje kombatanckie AK i WiN. We wrze\u015bniu 2025 mija setna rocznica urodzin Zbigniewa Lazarowicza, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 2017 roku.<\/p>\n\n\n\n

Synem Zbigniewa Lazarowicza by\u0142 Romuald, kt\u00f3ry przesi\u0105kni\u0119ty patriotyczn\u0105 atmosfer\u0105 rodzinnych historii, wraz z \u017con\u0105 Helen\u0105 szybko w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w przedsierpniow\u0105 opozycj\u0119, zw\u0142aszcza w redakcj\u0119 \u201eBiuletynu Dolno\u015bl\u0105skiego\u201d, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z Janem Waszkiewiczem i Kornelem Morawieckim. W\u0142a\u015bnie z Kornelem zwi\u0105za\u0142 swoje dzia\u0142ania na kolejne lata. Konsekwentnie walczy\u0142 o Polsk\u0119 swoich marze\u0144 a\u017c do ko\u0144ca swoich dni. Zmar\u0142 w 2019 roku. Trudno wyliczy\u0107 mnogo\u015b\u0107 przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, w kt\u00f3re si\u0119 anga\u017cowa\u0142, zw\u0142aszcza na rynku wydawniczym.<\/p>\n\n\n\n

Wielu innych \u017co\u0142nierzy Inspektoratu Rzesz\u00f3w ZWZ-AK, a zw\u0142aszcza Obwodu D\u0119bica zwi\u0105za\u0142o po wojnie sw\u00f3j los z Wroc\u0142awiem. Tu budowali podwaliny patriotycznych postaw nast\u0119pnych pokole\u0144. Niekt\u00f3rzy zap\u0142acili za to \u017cyciem, jak straceni we wroc\u0142awskim wi\u0119zieniu i pochowani na Cmentarzu Osobowickim: Ludwik Marsza\u0142ek \u2013 ostatni dow\u00f3dca d\u0119bickiego obwodu AK, Stanis\u0142aw Dydo i Jan Klamut. Inni byli wiele lat wi\u0119zieni, jak Jerzy Wo\u017aniak \u2013 p\u00f3\u017aniejszy minister, Szef Urz\u0119du Kombatant\u00f3w, Barbara i Edward Fio\u0142kowie, Mieczys\u0142aw Stachowski \u2013 dow\u00f3dca II Zgrupowania 5. PSK AK, Maria, Barbara i Ewa Szpot-Dunin \u2013 matka i c\u00f3rki z Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet Obwodu D\u0119bica, kt\u00f3re mimo przebytych prze\u015bladowa\u0144 z lat stalinowskich, jeszcze w stanie wojennym aktywnie dzia\u0142a\u0142y, ukrywaj\u0105c dzia\u0142aczy SW.<\/p>\n\n\n\n

To z niesionych przez nich idei i do\u015bwiadcze\u0144 korzystali p\u00f3\u017aniej dzia\u0142acze \u201eSolidarno\u015bci\u201d i \u201eSolidarno\u015bci Walcz\u0105cej\u201d, tworz\u0105c podziemie lat stanu wojennego.<\/p>\n\n\n\n

Na Polanie Ka\u0142u\u017c\u00f3wka, podczas uroczysto\u015bci rocznicowych, wielokrotnie przywo\u0142ywano has\u0142o, kt\u00f3re przy\u015bwieca\u0142o wspomnianym bohaterom: B\u00f3g, Honor, Ojczyzna. Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci!<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniach 30 i 31 sierpnia br. w powiecie d\u0119bickim na Podkarpaciu odby\u0142y si\u0119 obchody 81. rocznicy akcji \u201eBurza\u201d na tym terenie. Rozkaz rozpocz\u0119cia akcji dotar\u0142 do Obwodu D\u0119bica w dniu 28 lipca 1944 roku. D\u0119bicki Obw\u00f3d \u201eDeser\u201d Armii Krajowej pod dow\u00f3dztwem kpt. Adama Lazarowicza ps. \u201eKlamra\u201d i kpt. Ludwika Marsza\u0142ka ps. \u201eZbroja\u201d odtwarza\u0142 5.… Czytaj dalej Polana Ka\u0142u\u017c\u00f3wka<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":127,"featured_media":4958,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[393],"tags":[],"class_list":["post-4957","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-70","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/127"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4957"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4957\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4961,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4957\/revisions\/4961"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}