{"id":4864,"date":"2025-08-29T10:24:08","date_gmt":"2025-08-29T08:24:08","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4864"},"modified":"2025-08-29T10:24:08","modified_gmt":"2025-08-29T08:24:08","slug":"w-oczekiwaniu-na-nowa-lalke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4864","title":{"rendered":"W oczekiwaniu na now\u0105 Lalk\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Niebawem widzowie b\u0119d\u0105 mogli obejrze\u0107 now\u0105 ekranizacj\u0119 Lalki<\/em> Boles\u0142awa Prusa w re\u017cyserii Macieja Kawalskiego, kt\u00f3r\u0105 przygotowuj\u0105 Gigant Films i Telewizja Polska (w likwidacji). W posta\u0107 Stanis\u0142awa Wokulskiego wcieli si\u0119 Marcin Doroci\u0144ski, a Izabel\u0119 \u0141\u0119ck\u0105 zagra \u2013 zapami\u0119tana ze \u015bwietnej roli Jagny w Ch\u0142opach<\/em> z 2023 roku \u2013 Kamila Urz\u0119dowska. Z kolei platforma Netflix zapowiada serialow\u0105 adaptacj\u0119 Lalki<\/em>, kt\u00f3ra ma zosta\u0107 uko\u0144czona w 2026 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dotychczas arcydzie\u0142o Prusa doczeka\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch ekranizacji. Pierwsz\u0105, w 1968 roku, by\u0142 film fabularny w re\u017cyserii Wojciecha Hasa, z Beat\u0105 Tyszkiewicz i Mariuszem Dmochowskim w rolach g\u0142\u00f3wnych. W 1977 roku Lalk\u0119<\/em> przeni\u00f3s\u0142 na ekran w formie serialu Ryszard Ber, powierzaj\u0105c rol\u0119 \u0141\u0119ckiej Ma\u0142gorzacie Braunek, a rol\u0119 Wokulskiego Jerzemu Kamasowi.<\/p>\n\n\n\n

Czekaj\u0105c na now\u0105 Lalk\u0119<\/em> warto przypomnie\u0107 wystaw\u0119 Moda i kino. Kostiumy filmowe z kolekcji CeTa<\/em>, kt\u00f3ra przypomnia\u0142a filmy zrealizowane we wroc\u0142awskiej Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych. Wystawa mia\u0142a miejsce w 2017 roku w Pawilonie Czterech Kopu\u0142 nale\u017c\u0105cym do Muzeum Narodowego. Pokazano na niej kostiumy ze s\u0142ynnych polskich film\u00f3w. A trzeba wiedzie\u0107, \u017ce w stolicy Dolnego \u015al\u0105ska powstawa\u0142y filmy kultowe: Popi\u00f3\u0142 i diament, R\u0119kopis znaleziony w Saragossie, Lalka<\/em>, Sami swoi, Na srebrnym globie <\/em>czy Wielki Szu<\/em>, ale tak\u017ce popularne seriale wojenne: Stawka wi\u0119ksza ni\u017c \u017cycie <\/em>i Czterej pancerni i pies<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Miejsce ekspozycji \u2013 Pawilon Czterech Kopu\u0142 \u2013 pozostaje symboliczne. Zanim bowiem budynek sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Muzeum Narodowego, kt\u00f3re urz\u0105dzi\u0142o tam sta\u0142\u0105 wystaw\u0119 polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, przez lata by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych. Powsta\u0142o w nim bardzo wiele produkcji filmowych i tam r\u00f3wnie\u017c mie\u015bci\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 magazyn\u00f3w wytw\u00f3rni.<\/p>\n\n\n\n

W 2011 roku Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w Fabularnych we Wroc\u0142awiu zosta\u0142a przekszta\u0142cona w Centrum Technologii Audiowizualnych w skr\u00f3cie CeTa <\/em>(obecnie powr\u00f3cono do starej nazwy), kt\u00f3re przej\u0119\u0142o tak\u017ce nale\u017c\u0105ce do niej magazyny kostium\u00f3w. W 2013 roku, przy finansowym wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, rozpocz\u0119to pionierski program renowacji wybranych kostium\u00f3w filmowych. Przeprowadzi\u0142 j\u0105 zesp\u00f3\u0142 specjalist\u00f3w kierowany przez Mari\u0119 Duffek-Bartoszewsk\u0105 \u2013 scenografa i kostiumografa.<\/p>\n\n\n\n

Na wystawie zaprezentowano sto trzydzie\u015bci kostium\u00f3w z kilkunastu film\u00f3w. Wybrano najciekawsze z tych, kt\u00f3re obj\u0105\u0142 program renowacji. Narracja ekspozycji poprowadzona zosta\u0142a wielow\u0105tkowo: pierwszy z w\u0105tk\u00f3w pokazywa\u0142 jak poprzez kostium radzono sobie z histori\u0105, drugi akcentowa\u0142 rol\u0119 kostiumu w wykreowaniu bohatera \u2013 ikony kultury popularnej, a ostatni trzeci w\u0105tek pr\u00f3bowa\u0142 odpowiedzie\u0107 na pytanie: jak ubra\u0107 bohatera przysz\u0142o\u015bci?<\/p>\n\n\n\n

Filmy, z kt\u00f3rych kostiumy pokazano na wystawie, powstawa\u0142y w okresie trzydziestu lat \u2013 od odwil\u017cy 1956 roku po schy\u0142ek PRL w 1989 roku. Symbolicznie wyznaczaj\u0105 te ramy chronologiczne Popi\u00f3\u0142 i diament<\/em> (1958) \u2013 arcydzie\u0142o Polskiej Szko\u0142y Filmowej oraz Kl\u0105twa Doliny W\u0119\u017cy<\/em> (1987), czyli rodzima wersja globalnego Kina Nowej Przygody.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zaprezentowane poprzez kostium realizacje filmowe reprezentuj\u0105 bardzo szeroki wachlarz gatunk\u00f3w: film historyczny, dramat psychologiczny, kino wojenne, obyczajowe i przygodowe, komedi\u0119, krymina\u0142, ba\u015b\u0144 dla dzieci, horror i fantastyk\u0119, a tak\u017ce r\u00f3\u017cne formaty: od fabularnych superprodukcji do seriali i film\u00f3w telewizyjnych. Wiele z nich to ekranizacje wybitnych dzie\u0142 literatury polskiej. Cho\u0107 powsta\u0142y w okresie ju\u017c zamkni\u0119tym, pozostaj\u0105 wci\u0105\u017c \u017cywe dla wsp\u00f3\u0142czesnego widza, wyznaczaj\u0105c cz\u0119sto kamienie milowe polskiej kinematografii.<\/p>\n\n\n\n

Nie ga\u015bnie bowiem fascynacja postaci\u0105 Zbyszka Cybulskiego, kt\u00f3rego brawurowa rola Ma\u0107ka Che\u0142mickiego w Popiele i diamencie<\/em> (re\u017c. Andrzej Wajda, kostiumy Katarzyna Chodorowicz) uczyni\u0142a z aktora najwi\u0119ksz\u0105 gwiazd\u0119 w historii polskiej kinematografii. Warto przypomnie\u0107, \u017ce kultowa scena filmu, w kt\u00f3rej Maciek podpala w\u00f3dk\u0119 w kieliszkach i upami\u0119tnia w ten spos\u00f3b poleg\u0142ych koleg\u00f3w z Armii Krajowej, zosta\u0142a nakr\u0119cona we wn\u0119trzu restauracji wroc\u0142awskiego hotelu Monopol.<\/em> Film Wajdy wykreowa\u0142 Zbyszka Cybulskiego na bohatera pop kultury, czemu niew\u0105tpliwie przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 charakterystyczny kostium \u2013 m\u0142ody akowiec nosi\u0142 ameryka\u0144sk\u0105 kurtk\u0119 wojskow\u0105 z demobilu typu M-43.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei R\u0119kopis znaleziony w Saragossie<\/em> (re\u017c. Wojciech Jerzy Has, 1964, kostiumy Lidia i Jerzy Skar\u017cy\u0144scy) sta\u0142 si\u0119 najbardziej znanym na \u015bwiecie polskim filmem, \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji dla wsp\u00f3\u0142czesnych re\u017cyser\u00f3w. Filmow\u0105 adaptacj\u0105 szkatu\u0142kowej powie\u015bci Jana Potockiego \u2013 ekscentrycznego poety, filozofa i podr\u00f3\u017cnika \u2013 zachwyci\u0142 si\u0119 sam Luis Bu\u00f1uel. Tw\u00f3rca filmuWojciech Has nazywa\u0142 sw\u00f3j film \u201eoniryczn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105 po Hiszpanii po\u0142o\u017conej mi\u0119dzy Cz\u0119stochow\u0105 a Wroc\u0142awiem\u201d. R\u0119kopis znaleziony w Saragossie<\/em> to obraz:<\/p>\n\n\n\n

(\u2026) atakuj\u0105cy widza mnogo\u015bci\u0105 niezwyk\u0142ych sytuacji, w kt\u00f3rych wprost st\u0142oczy\u0142y si\u0119 niespodzianki, nieprzewidziane zwroty akcji, metamorfozy poszczeg\u00f3lnych postaci. A przy tym to superprodukcja najdalsza od wszystkich mo\u017cliwych szablon\u00f3w, wyprowadzaj\u0105ca widza w pewnym sensie na manowce: oferuj\u0105ca mu zarysy postaci, bezcielesne zjawy, przepyszne wn\u0119trza i jaskinie, b\u0119d\u0105ce jednak niczym innym jak osobliw\u0105 fatamorgan\u0105, rozwiewaj\u0105c\u0105 si\u0119 przy pr\u00f3bie bli\u017cszej weryfikacji.<\/p>\n\n\n\n

Warto przypomnie\u0107, \u017ce w filmie Hasa odnajdujemy wroc\u0142awskie plenery. Park Szczytnicki z Pergol\u0105, po\u0142o\u017cone nieopodal Wytworni Film\u00f3w Fabularnych, \u201ezagra\u0142y\u201d madrycki Park Buen Retiro, do kt\u00f3rego na spotkanie z ukochanym przybywa w bia\u0142ej lektyce Donna Inez. Co ciekawe owa lektyka zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b i by\u0142a jednym z najatrakcyjniejszych rekwizyt\u00f3w na wystawie.<\/p>\n\n\n\n

Kostiumy z R\u0119kopisu znalezionego w Saragossie<\/em> s\u0105 prawdziw\u0105 pere\u0142k\u0105 kolekcji. Na potrzeby filmu projektanci Lidia i Jerzy Skar\u017cy\u0144scy stworzyli wiele stroj\u00f3w wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 ekstrawagancj\u0105 i bogactwem dodatk\u00f3w. Materia\u0142y i techniki krawieckie sta\u0142y si\u0119 samodzielnymi \u015brodkami artystycznego wyrazu. Kreacje Skar\u017cy\u0144skich pomaga\u0142y zbudowa\u0107 intryguj\u0105c\u0105 scen\u0119 figuraln\u0105 i autonomiczn\u0105 kompozycj\u0119 graficzn\u0105. To w\u0142a\u015bnie kostiumy (celowo patynowane) oraz scenografia znakomicie wykreowa\u0142y klimat XVIII-wiecznej epoki, w kt\u00f3rej rozgrywa\u0142a si\u0119 akcja filmu.<\/p>\n\n\n\n

Kostiumy filmowe nosili na planie znani wybitni aktorzy. Beata Tyszkiewicz jako Izabela \u0141\u0119cka w ekranizacji Lalki<\/em> (re\u017c. Wojciech Jerzy Has, 1968, kostiumy Lidia i Jerzy Skar\u017cy\u0144scy) prezentowa\u0142a stylowe kreacje z niezr\u00f3wnan\u0105 gracj\u0105. Jednocze\u015bnie by\u0142y one \u015bwietn\u0105 opraw\u0105 dla pos\u0105gowej urody aktorki. Zaprojektowane przez Skar\u017cy\u0144skich suknie definiowa\u0142y Izabel\u0119 jako kobiet\u0119 z towarzystwa, eleganck\u0105 i pod\u0105\u017caj\u0105c\u0105 za g\u0142\u00f3wnym nurtem \u017curnalowej mody. Z kolei garderoba filmowego Wokulskiego zosta\u0142a precyzyjnie osadzona w kontek\u015bcie wielkomiejskim i obejmuje konwencjonalny repertuar ubior\u00f3w \u015bwietnej jako\u015bci stosowanych dla zamo\u017cnego m\u0119\u017cczyzny.<\/p>\n\n\n\n

Lalka <\/em>tak\u017ce kr\u0119cona by\u0142a we Wroc\u0142awiu. Zdj\u0119cia cz\u0119\u015bci plener\u00f3w zrealizowano w drewnianych dekoracjach w skali 1:1, specjalnie wybudowanych w okolicy ulic Skarbowc\u00f3w i Rac\u0142awickiej. Znakomicie udawa\u0142y one XIX-wieczn\u0105 Warszaw\u0119. Odtworzono fragment Krakowskiego Przedmie\u015bcia z fasad\u0105 ko\u015bcio\u0142a pw. \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, elewacjami kamienic i witrynami sklep\u00f3w. Dekoracje robi\u0142y niesamowite wra\u017cenie. Jako dziecko nie wyje\u017cd\u017caj\u0105c z rodzinnego miasta mog\u0142am przechadza\u0107 si\u0119 po warszawskim trotuarze. By\u0142o to niezapomniane prze\u017cycie. Zdj\u0119cia do Lalki<\/em> realizowano r\u00f3wnie\u017c w secesyjnych wn\u0119trzach wroc\u0142awskiego hotelu Monopol<\/em> oraz na Dworcu \u015awiebodzkim.<\/p>\n\n\n\n

Legend\u0105 Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych pozostaje fantastycznonaukowy film Na srebrnym globie<\/em> (re\u017c. Andrzej \u017bu\u0142awski, 1977\/1987, kostiumy Magdalena Tes\u0142awska i Krzysztof Tyszkiewicz), kt\u00f3rego produkcj\u0119 bezpardonowo przerwano z powod\u00f3w ideologicznych, a dekoracje i kostiumy zniszczono, poza nielicznymi, jakie ocala\u0142y we Wroc\u0142awiu. Obraz \u017bu\u0142awskiego przedstawia wizj\u0119 ludzko\u015bci cofaj\u0105cej si\u0119 do archaicznych pocz\u0105tk\u00f3w. St\u0105d bardzo nowatorskie w\u00f3wczas \u201eorganiczne\u201d podej\u015bcie do kostiumu, nawi\u0105zuj\u0105ce do awangardowych poszukiwa\u0144 w dziedzinie tkaniny artystycznej (m.in. prace Magdaleny Abakanowicz). Z kolei ubiory kosmonaut\u00f3w musia\u0142y by\u0107 futurystyczne. Graj\u0105cy jednego z bohater\u00f3w filmu Andrzej Seweryn tak je zapami\u0119ta\u0142:<\/p>\n\n\n\n

(\u2026) ogl\u0105da\u0142em projekty spektakularnych ni to skafandr\u00f3w, ni to uniform\u00f3w, wykonanych ze specjalnej plastikowej materii. W zasadzie nie by\u0142o wtedy efekt\u00f3w specjalnych, nie da\u0142o si\u0119 niczego podrasowa\u0107 komputerowo, wszystko by\u0142o wykonane r\u0119cznie.<\/p>\n\n\n\n

Na srebrnym globie<\/em> kr\u0119cono w wielu miejscach, m.in. w pustej rotundzie Panoramy Rac\u0142awickiej<\/em> we Wroc\u0142awiu, kt\u00f3ra pozostawa\u0142a w\u00f3wczas w stanie surowym. W 1976 roku, przy stosunkowo niewielkim nak\u0142adzie si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, jej wn\u0119trze uda\u0142o si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 w baz\u0119 kosmonaut\u00f3w, kt\u00f3rzy opu\u015bcili ziemi\u0119 i poszukiwali nowego, lepszego \u015bwiata na innej planecie. Kilka scen filmu zrealizowanych w rotundzie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tle pustynnych krajobraz\u00f3w i ruin cywilizacji pewn\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci\u0105 \u015brodk\u00f3w, jedynie sugeruj\u0105c\u0105 zaawansowan\u0105 technologi\u0119 i jej powolny rozpad.<\/p>\n\n\n\n

W stolicy Dolnego \u015al\u0105ska powsta\u0142 r\u00f3wnie\u017c kultowy komediowy tryptyk filmowy Sylwestra Ch\u0119ci\u0144skiego o Pawlakach i Kargulach, czyli opowie\u015b\u0107 o Kresowianach odbudowuj\u0105cych swe \u017cycie na tzw. Ziemiach Odzyskanych (Sami swoi<\/em>, Nie ma mocnych, Kochaj albo rzu\u0107)<\/em>. W filmach Ch\u0119ci\u0144skiego kostiumy postaci filmowych sta\u0142y si\u0119 instrumentem tworzenia to\u017csamo\u015bci fikcyjnych bohater\u00f3w. Zaprojektowali je Wies\u0142awa Chojkowska, Alicja Wasilewska,Iza Irena Rutowicz i Marek Mierzejewski.<\/p>\n\n\n\n

Autentyczne kostiumy filmowe przemawiaj\u0105 do wyobra\u017ani z wielk\u0105 si\u0142\u0105, przywodz\u0105 na my\u015bl niezapomniane sceny, kultowych bohater\u00f3w i wybitnych aktor\u00f3w. Omawiana wystawa pozwoli\u0142a pozna\u0107 bli\u017cej prac\u0119 najlepszych polskich projektant\u00f3w pracuj\u0105cych przy filmach wyprodukowanych w Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

Warto te\u017c wyja\u015bni\u0107, \u017ce kostiumograf ma w procesie realizacji filmu inne zadania ni\u017c projektant mody, ale to w\u0142a\u015bnie moda \u2013 wsp\u00f3\u0142czesna czy historyczna \u2013 stanowi istotny punkt odniesienia. Dotyczy bowiem nie tylko stroju i wygl\u0105du postaci, ale r\u00f3wnie\u017c zachowania, manier i stylu \u017cycia. Projektant kostium\u00f3w odgrywa wa\u017cn\u0105 i tw\u00f3rcz\u0105 rol\u0119 w interpretacji rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej rozgrywa si\u0119 akcja filmu, w tworzeniu postaci oraz opowiadaniu ich historii. Te zadania pozostaj\u0105 niezmienne, ale w zale\u017cno\u015bci od tego czy fabu\u0142a rozgrywa si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie czy te\u017c w przysz\u0142o\u015bci \u2013 wymagaj\u0105 pokonania przer\u00f3\u017cnych wyzwa\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Wystawa Moda i kino. Kostiumy filmowe z kolekcji CeTa<\/em><\/strong> <\/em>z 2017 roku by\u0142a barwn\u0105 opowie\u015bci\u0105 o polskim kinie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci kinie tworzonym we Wroc\u0142awiu.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niebawem widzowie b\u0119d\u0105 mogli obejrze\u0107 now\u0105 ekranizacj\u0119 Lalki Boles\u0142awa Prusa w re\u017cyserii Macieja Kawalskiego, kt\u00f3r\u0105 przygotowuj\u0105 Gigant Films i Telewizja Polska (w likwidacji). W posta\u0107 Stanis\u0142awa Wokulskiego wcieli si\u0119 Marcin Doroci\u0144ski, a Izabel\u0119 \u0141\u0119ck\u0105 zagra \u2013 zapami\u0119tana ze \u015bwietnej roli Jagny w Ch\u0142opach z 2023 roku \u2013 Kamila Urz\u0119dowska. Z kolei platforma Netflix zapowiada serialow\u0105… Czytaj dalej W oczekiwaniu na now\u0105 Lalk\u0119<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":4865,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[392],"tags":[],"class_list":["post-4864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-69","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4869,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4864\/revisions\/4869"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}