Jeden z bloger\u00f3w Salonu24, kt\u00f3ry szlify doros\u0142o\u015bci zdobywa\u0142 ju\u017c w czasach III RP, nie bez racji nazwa\u0142 Waldemara \u0141ysiaka ostatnim klasykiem. Mia\u0142 racj\u0119, bo to nie tylko p\u0142odny prozaik i drapie\u017cny publicysta. Do tego z wykszta\u0142cenia architekt i wybredny historyk sztuki, natomiast z pasji kolekcjoner\u2026 Dlatego warto go znowu wydoby\u0107 na ja\u015bni\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ta ksi\u0105\u017cka ma sw\u00f3j ci\u0119\u017car \u2013 i fizyczny, i gatunkowy. Ten pierwszy zawdzi\u0119cza staraniom Wydawcy, kt\u00f3ry \u201ekoszt\u00f3w nie szcz\u0119dz\u0105c\u201d, wydrukowa\u0142 j\u0105 na papierze kredowym, z barwnymi reprodukcjami wybornych i pi\u0119knych polonik\u00f3w ze s\u0142ynnej ju\u017c kolekcji Waldemara \u0141ysiaka. Natomiast ci\u0119\u017car gatunkowy tej opowie\u015bci o \u201ezaginionych per\u0142ach kultury i sztuki\u201d, kt\u00f3re jej autorowi uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 i pozyska\u0107 do zbior\u00f3w, wyznaczaj\u0105 pospo\u0142u artystyczno-kulturowe walory samych obiekt\u00f3w, ich niezmiernie ciekawe losy oraz w\u0142a\u015bciwy \u0141ysiakowi dar narracji, zarazem instruktywnej i kompetentnej, ale tak\u017ce anga\u017cuj\u0105cej emocje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym czytelnik czuje si\u0119 po trosze nieod\u0142\u0105cznym towarzyszem Holmesa z Saskiej K\u0119py.<\/p>\n\n\n\n
Wyspa zaginionych skarb\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tytu\u0142, kt\u00f3ry zobowi\u0105zuje. Zapowiada przygod\u0119, potr\u0105ca fibry ch\u0142opi\u0119cej duszy, mieni si\u0119 znaczeniami. Im wy\u017cszy poziom oczekiwa\u0144 \u2013 tym trudniejsze zadanie. Czy stary, rodzinny dom z ogrodem, po\u0142o\u017cony w ekskluzywnej kiedy\u015b dzielnicy Warszawy i nawet zamieniony \u201ew prywatne muzeum, pe\u0142ne (…) malowide\u0142, ksi\u0105\u017cek, grawiur, rzemios\u0142a artystycznego, pami\u0105tek narodowych, dokument\u00f3w, manuskrypt\u00f3w itp.\u201d mo\u017ce sprosta\u0107 dzi\u015b czytelniczym wyobra\u017ceniom o jakim\u015b romantycznym miejscu, w kt\u00f3rym ukryte przed blichtrem wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata prawdziwe skarby polskiej kultury narodowej dumnie trwaj\u0105, \u015bwiadcz\u0105c o dokonaniach, zamo\u017cno\u015bci, wreszcie znawstwie naszych przodk\u00f3w? Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce to prawie niemo\u017cliwe, a przecie\u017c \u0141ysiakowi jednak si\u0119 udaje, czego dowodem mog\u0105 by\u0107 cho\u0107by podzi\u0119kowania skierowane do czytelnik\u00f3w, przy okazji relacji z krakowskiej aukcji, podczas kt\u00f3rej uda\u0142o mu si\u0119 powi\u0119kszy\u0107 zbiory o wa\u017cny nabytek: \u201eTo Wy, Czytelnicy \u2013 tak masowo kupuj\u0105c moje ksi\u0105\u017cki \u2013 zafundowali\u015bcie mi bezcenny r\u0119kopis s\u0142awnego utworu Norwida. Dzi\u0119kuj\u0119!\u201d.<\/p>\n\n\n\n Waldemar \u0141ysiak nie by\u0142by sob\u0105, gdyby swojej praktycznej pasji nie podbudowa\u0142 refleksj\u0105 teoretyczn\u0105. Tote\u017c zanim powiedzie czytelnika do krainy kolekcjonerskich przyg\u00f3d, zgrabnie \u2013 za Anglikiem nazwiskiem Roberts \u2013 zauwa\u017cy, \u017ce kolekcjonerstwo to wprawdzie dziedzina poszukiwa\u0144 zamierzonych, ale opieraj\u0105cych si\u0119 na szcz\u0119\u015bliwym trafie, gdy\u017c \u201ezbieracz wie, czego szuka, i modli si\u0119 do bo\u017cka szcz\u0119\u015bliwych przypadk\u00f3w\u201d. Program swojej aktywno\u015bci jako kolekcjonera (i przy okazji program<\/em> tej ksi\u0105\u017cki) wyk\u0142ada w s\u0142owach: \u201eMoje poszukiwania sz\u0142y w r\u00f3\u017cnych kierunkach, a szczeg\u00f3lnie g\u0142odny by\u0142em zaginionych skarb\u00f3w kultury rodzimej \u2013 s\u0142awnych polskich dzie\u0142 (…) kt\u00f3re znikn\u0119\u0142y, lecz znikn\u0119\u0142y bez udokumentowanej pewno\u015bci, \u017ce zniszcza\u0142y (wskutek kl\u0119ski \u017cywio\u0142owej lub wandalizmu), istnieje wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich odnalezienia\u201d.<\/p>\n\n\n\n Kolekcjonerstwo w teorii i praktyce<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czy stary album ze zdj\u0119ciami dokumentuj\u0105cymi \u017cycie codzienne pewnego pu\u0142ku jazdy \u2013 nawet je\u015bli to by\u0142 I Pu\u0142k Szwole\u017cer\u00f3w \u2013 w p\u00f3\u017anych latach dwudziestych zesz\u0142ego stulecia, ewentualnie portret dziewczynki, kt\u00f3rego w grudniu 1990 roku nikt nawet nie zacz\u0105\u0142 licytowa\u0107, czy wreszcie jaka\u015b stylowa oprawa wykonana przez krakowskiego introligatora Jahod\u0119 \u2013 mog\u0105 si\u0119 sta\u0107 ju\u017c nie m\u00f3wi\u0119 wehiku\u0142em, ale cho\u0107by inspiracj\u0105 do pasjonuj\u0105cej opowie\u015bci u progu trzeciego tysi\u0105clecia po Chrystusie? Lektura Wyspy zaginionych skarb\u00f3w<\/em> dowodzi, \u017ce koktajl, na kt\u00f3ry w r\u00f3wnych cz\u0119\u015bciach sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 intuicja, pasja, znajomo\u015b\u0107 rzeczy i talent autora, pozwala uobecni\u0107 dni minionej chwa\u0142y, przyda\u0107 \u017cycia wielbionym postaciom, pogna\u0107 niczym pies my\u015bliwski tropem dawnych nami\u0119tno\u015bci, a nawet wr\u0119cz rozwibrowa\u0107 czytelnicz\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Okazuje si\u0119 wtedy, \u017ce mi\u0119dzy schodami w warszawskiej \u201eAdrii\u201d, balkonem pi\u0105tego pi\u0119tra przy Riverside Drive 3 w Nowym Jorku a skromnym grobem na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie zachodz\u0105 silne, cho\u0107 niekoniecznie dobrze znane wsp\u00f3\u0142czesnym zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n \u0141ysiak konstruuje zdumiewaj\u0105ce przewodniki po dzie\u0142ach i ludziach. Pod jego pi\u00f3rem historia po prostu o\u017cywa i splata si\u0119 w zalotny warkocz z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105. Wycieczki w przesz\u0142o\u015b\u0107 (studiowanie opracowa\u0144, \u017ar\u00f3de\u0142 z epoki, kwerendy biblioteczne itp.) ostatecznie prowadz\u0105 na przyk\u0142ad do Rempeksu, Agry lub krakowskiego antykwariatu Rara Avis, gdzie podczas aukcji rzadkich i cennych obiekt\u00f3w emocje znawc\u00f3w, w tym oczywi\u015bcie i autora, zostaj\u0105 postawione w stan najwy\u017cszego pogotowia. Od \u0141ysiaka mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107, jak funkcjonuje zwyczajowe (\u201epostpeerelowskie, lecz rozs\u0105dne\u201d) prawo pierwokupu druk\u00f3w przez Bibliotek\u0119 Narodow\u0105 czy malowide\u0142 przez Muzeum Narodowe, ale tak\u017ce \u2013 pozna\u0107 sposoby przelicytowania tych niezbyt zasobnych instytucji.<\/p>\n\n\n\n Wieniawa jako bezgrzeszny kobieciarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nowobogaccy bez gustu? Wsp\u00f3\u0142czesne, ju\u017c w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, nakr\u0119canie koniunktury na Malczewskiego? P\u00f3\u0142\u015bwiatek zbieraczy? Owszem, \u0141ysiak o tym wszystkim pisze, ale znacznie bardziej pasjonuje go prawdziwa topografia Somosierry, a tak\u017ce dorobek artystyczny i teoretyczny Eligiusza Niewiadomskiego czy jedyny warto\u015bciowy obraz Stanis\u0142awa Dawskiego (\u201eZbrodnia\u201d) , kt\u00f3ry przed laty (w 1946) rozsierdzi\u0142 komunistycznego bonz\u0119 podczas otwarcia I Salonu Wiosennego w Zach\u0119cie. Czy s\u0105d\u00f3w \u0141ysiaka nie spos\u00f3b kwestionowa\u0107? Czy trzeba si\u0119 z nim zawsze zgadza\u0107? Niekoniecznie. Wolno przecie\u017c uwa\u017ca\u0107, \u017ce Gazeta Warszawska<\/em> mia\u0142a troch\u0119 racji, wytykaj\u0105c Wieniawie-D\u0142ogoszowskiemu ostentacyjne lekcewa\u017cenie sz\u00f3stego przykazania i \u017ce niekoniecznie musia\u0142y to by\u0107 \u201ez\u0142o\u015bliwo\u015bci zaprawione jadem antysemityzmu\u201d, lecz proste odwo\u0142anie si\u0119 do fakt\u00f3w. Nie\u0142atwo te\u017c przekona\u0107 si\u0119 do dokonanej przez \u0141ysiaka wyk\u0142adni \u201eDw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w\u201d Juliana Fa\u0142ata, owszem wyk\u0142adni rozkosznie arbitralnej, ale niezbyt chyba prawdopodobnej. Kontrargument najprostszy, widoczny go\u0142ym okiem: d\u0142ugi poch\u00f3d ludu w postawie pokornej, uni\u017conej, mo\u017ce nawet proszalnej, cho\u0107 eskortowany przez uzbrojonych m\u0119\u017cczyzn, w \u017cadnej mierze nie zas\u0142uguje na miano \u201ehordy plebejskiej zalewaj\u0105cej studio\u201d artysty. To nie jest przecie\u017c t\u0142um zrewoltowany, sk\u0142onny do rabunku!<\/p>\n\n\n\n Opowie\u015b\u0107 o zach\u0142annym \u0142owcy skarb\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wysp\u0119 zaginionych skarb\u00f3w<\/em> mo\u017cna czyta\u0107 linearnie, od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, syc\u0105c ciekawo\u015b\u0107 i pod\u0105\u017caj\u0105c za autorem, kt\u00f3ry ze znawstwem oprowadza po \u015bcie\u017ckach subtelnych wtajemnicze\u0144 i coraz w\u0119\u017cszych kolekcjonerskich specjalno\u015bci. Ale mo\u017cliwy jest te\u017c inny styl lektury: spontaniczny, pozornie chaotyczny, na wyrywki, wed\u0142ug podpowiedzi czytelniczego apetytu dra\u017cnionego pysznymi widokami blaskomiotnych znalezisk czy te\u017c ciekawo\u015bci podekscytowanej zapowiedziami inwentarza tych wszystkich skarb\u00f3w polskiej kultury, wcze\u015bniej zaginionych, a potem nieraz wr\u0119cz cudownie z pomroku dziej\u00f3w na \u015bwiat\u0142o dzienne wydobytych.<\/p>\n\n\n\n W tym drugim przypadku, folgujemy \u2013 co wed\u0142ug filozofii \u017cycia Waldemara \u0141ysiaka nie jest bez znaczenia \u2013 upodobaniom i gustom osobistym. Gdy natomiast wiernie pod\u0105\u017cymy za autorem, wnet przyjdzie nam dostrzec, \u017ce silniej od anegdotycznych los\u00f3w odnajdywanych i gromadzonych dzie\u0142 przemawia do nas wsp\u00f3\u0142czesna, pe\u0142na przyg\u00f3d historia ich pozyskiwania. A malej\u0105ca prze\u017aroczysto\u015b\u0107 \u0141ysiaka-narratora przesuwa uwag\u0119 czytelnika z samego skarbu na post\u0119puj\u0105c\u0105 wyrazisto\u015b\u0107 jego \u0142owcy, czyli \u0141ysiaka-kolekcjonera.<\/p>\n\n\n\n Waldemar \u0141ysiak, Wyspa zaginionych skarb\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Andrzej Frukacz \u2013 Ex Libris, Chicago \u2013 Warszawa 2001.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jeden z bloger\u00f3w Salonu24, kt\u00f3ry szlify doros\u0142o\u015bci zdobywa\u0142 ju\u017c w czasach III RP, nie bez racji nazwa\u0142 Waldemara \u0141ysiaka ostatnim klasykiem. Mia\u0142 racj\u0119, bo to nie tylko p\u0142odny prozaik i drapie\u017cny publicysta. Do tego z wykszta\u0142cenia architekt i wybredny historyk sztuki, natomiast z pasji kolekcjoner\u2026 Dlatego warto go znowu wydoby\u0107 na ja\u015bni\u0119. Ta ksi\u0105\u017cka ma… Czytaj dalej \u0141ysiak blaskomiotny<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":4779,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[391],"tags":[],"class_list":["post-4778","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-68","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4778"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4780,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4778\/revisions\/4780"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}