{"id":4775,"date":"2025-08-18T10:15:09","date_gmt":"2025-08-18T08:15:09","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4775"},"modified":"2025-08-18T10:15:09","modified_gmt":"2025-08-18T08:15:09","slug":"byc-jak-wojciech-korfanty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4775","title":{"rendered":"By\u0107 jak Wojciech Korfanty"},"content":{"rendered":"\n

Nar\u00f3d pouczony do\u015bwiadczeniami, nie ulegaj\u0105c \u017cadnym legendom, musi zrozumie\u0107, \u017ce sam jest \u017ar\u00f3d\u0142em swej pot\u0119gi i swego szcz\u0119\u015bcia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czytania uczy\u0142a go matka z lektur m.in. \u201e\u017bywoty \u015bwi\u0119tych\u201d Piotra Skargi oraz tekst\u00f3w \u201eKatolika\u201d. Tak wi\u0119c warto\u015bci patriotyczne i chrze\u015bcija\u0144skie mia\u0142 wpajane od dzieci\u0144stwa. Bo Sadzawka \u2013 osada b\u0119d\u0105ca obecnie cz\u0119\u015bci\u0105 Siemianowic \u015al\u0105skich \u2013 to skupisko rodzin g\u00f3rniczych, dla kt\u00f3rych te warto\u015bci by\u0142y \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105. I kiedy niemiecki zaborca stara\u0142 si\u0119 \u015bl\u0105ski lud zgermanizowa\u0107, odci\u0105gn\u0105\u0107 od tradycji i wiary, spotyka\u0142 si\u0119 z oporem, jaki nigdzie indziej nie mia\u0142 miejsca. M\u0142ody Wojciech Korfanty do\u015bwiadczy\u0142 tego, gdy trafi\u0142 do gimnazjum w Katowicach. Mimo to nie podda\u0142 si\u0119 presji hakatystycznych nauczycieli. Pisa\u0142: \u201eZohydzeniem wszystkiego, co polskie i katolickie, wzbudzali raczej ciekawo\u015b\u0107 do ksi\u0105\u017cki polskiej, z kt\u00f3rej pragn\u0105\u0142em si\u0119 dowiedzie\u0107, czym jest l\u017cony i poni\u017cany nar\u00f3d, kt\u00f3rego j\u0119zykiem w mojej rodzinie m\u00f3wi\u0142em\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nie by\u0142 sk\u0142onny, by nagina\u0107 si\u0119 do polityki niemieckiego zaborcy. Umacnia\u0142 go te\u017c osobisty kontakt z ks. Aleksandrem Skowro\u0144skim, jednym z pierwszych dzia\u0142aczy Narodowej Demokracji na \u015al\u0105sku. Za jego namow\u0105 Korfanty zorganizowa\u0142 w szkole ko\u0142a samokszta\u0142ceniowe w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy uczyli si\u0119 historii Polski oraz literatury. Dyrekcja szko\u0142y dowiedzia\u0142a si\u0119, kto zajmuje si\u0119 szerzeniem polsko\u015bci w szkole i na rok przed matur\u0105 relegowa\u0142a Korfantego. Matur\u0119 jednak zda\u0142 eksternistycznie i zapisa\u0142 si\u0119 na politechnik\u0119 w Charlottenburgu pod Berlinem, po czym przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w 1896 roku na Uniwersytet Wroc\u0142awski, gdzie studiowa\u0142 prawo i ekonomi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Na obu uczelniach zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z kierunkami politycznymi, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y ostatecznie jego pogl\u0105dy. Odrzuca\u0142 ideologi\u0119 socjalizmu i marksizmu, ze wzgl\u0119du na ich ateistyczny charakter, has\u0142a walki klasowej i internacjonalizm, kt\u00f3ry spycha\u0142 czynnik narodowy na podrz\u0119dne miejsce.<\/p>\n\n\n\n

W broszurach \u201ePrecz z Centrum\u201d oraz \u201eChleb dro\u017ceje\u201d, wydanych w Berlinie w 1901 roku, zaprezentowa\u0142 sw\u00f3j program polityczny. Uzasadnia\u0142 w nim konieczno\u015b\u0107 oderwania polskiego ruchu narodowego na \u015al\u0105sku od niemieckiej partii \u201eCentrum\u201d, kt\u00f3ra prezentowa\u0142a niemiecki punkt widzenia w polityce narodowo\u015bciowej wobec Polak\u00f3w. Argumentowa\u0142 potrzeb\u0119 radykalnej walki o prawa rozwoju narodu polskiego na \u015al\u0105sku. Tym samym zbli\u017cy\u0142 si\u0119 ideowo do Narodowej Demokracji. Nasta\u0142 czas po\u017cegnania z \u201eKatolikiem\u201d, pismem, kt\u00f3re towarzyszy\u0142o Korfantemu od dzieci\u0144stwa, sam zacz\u0105\u0142 wydawa\u0107 \u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zaka\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jego has\u0142a o nierozerwalno\u015bci g\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w i narodu polskiego spowodowa\u0142y, \u017ce w 1902 roku skazano go na wi\u0119zienie we Wronkach. Ale ju\u017c w nast\u0119pnym roku zosta\u0142 pierwszym Polakiem wybranym ze \u015al\u0105ska do Reichstagu, jako cz\u0142onek Ko\u0142a Polskiego, a tak\u017ce z Wielkopolski do sejmu pruskiego. Da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako dojrza\u0142y polityk, kt\u00f3ry udowadnia\u0142 przynale\u017cno\u015b\u0107 \u015al\u0105zak\u00f3w do narodu polskiego i walczy\u0142 o prawa obywatelskie w niemieckim pa\u0144stwie, wyst\u0119puj\u0105c przeciwko polityce germanizacyjnej. W tym czasie dosz\u0142o do zerwania ideowego z Romanem Dmowskim, kt\u00f3ry coraz bardziej sk\u0142ania\u0142 si\u0119 ku Rosji.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, widzia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbudowy Polski w wykorzystaniu szansy, jak\u0105 dawa\u0142y pa\u0144stwa centralne. Dlatego popiera\u0142 ide\u0119 tworzenia Legion\u00f3w Polskich i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Naczelnym Komitetem Narodowo\u015bciowym. Do zerwania z NKN dosz\u0142o w momencie, gdy upad\u0142a jego koncepcja odbudowy Polski u boku Rzeszy Niemieckiej. W pa\u017adzierniku 1918 roku wyg\u0142osi\u0142 w Reichstagu przem\u00f3wienie, domagaj\u0105c si\u0119 przy\u0142\u0105czenia do Polski wszystkich ziem zaboru pruskiego, z Prusami Kr\u00f3lewskimi, Gda\u0144skiem, Wielkopolsk\u0105, cz\u0119\u015bci\u0105 Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych oraz \u015al\u0105skiem i Opolszczyzn\u0105. Na \u015al\u0105sku by\u0142 liderem politycznym, kt\u00f3ry walczy\u0142 nie tylko o przywr\u00f3cenie do Polski tej ziemi, ale i d\u0105\u017cy\u0142 do poprawy sytuacji robotnik\u00f3w, w duchu encykliki papieskiej Leona XIII \u201eRerum novarum\u201d. Na tym tle dosz\u0142o do rozej\u015bcia si\u0119 Korfantego z Narodow\u0105 Demokracj\u0105 i przyst\u0105pieniem do chadeckiej Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowego Klubu Robotniczego.<\/p>\n\n\n\n

Korfanty by\u0142 szczeg\u00f3lnie aktywny podczas walki o przy\u0142\u0105czenie \u015al\u0105ska do Polski. W 1920 roku kierowa\u0142 akcj\u0105 plebiscytow\u0105, prowadzi\u0142 rokowania o ustalenie granicy polsko-niemieckiej, a kiedy Wielka Brytania i W\u0142ochy odrzuci\u0142y jego propozycj\u0119 wytyczenia granicy (tzw. linia K), stan\u0105\u0142 na czele III powstania \u015bl\u0105skiego.<\/p>\n\n\n\n

W II RP da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako zwolennik i propagator korporacjonizmu chrze\u015bcija\u0144skiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, wed\u0142ug Korfantego, to: \u201eNajwy\u017cszy str\u00f3\u017c moralno\u015bci, maj\u0105cy w swoim skarbcu odwieczne zasady okre\u015blaj\u0105ce odpowiedzialno\u015b\u0107, moralno\u015b\u0107 i obowi\u0105zki moralne wszystkich czynnik\u00f3w w \u017cyciu publicznym\u201d. Na tym tle dosz\u0142o do konfliktu z ide\u0105 sanacyjn\u0105, kt\u00f3ra absolutne pierwsze\u0144stwo przyznawa\u0142a \u201epa\u0144stwu przed wszystkim\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zamach majowy z 1926 roku Korfanty nazywa\u0142 \u201erewolucj\u0105 Pi\u0142sudskiego\u201d, bezprawiem \u201epod wzgl\u0119dem moralnym zawsze pozostaj\u0105cym zbrodni\u0105 przeciw spo\u0142ecze\u0144stwu i chrze\u015bcija\u0144skiemu poj\u0119ciu pa\u0144stwa\u201d. Tej idei przeciwstawia\u0142 potrzeb\u0119 w Polsce \u201erewolucji Krzy\u017ca\u201d, jako si\u0142y zdolnej do podniesienia stanu moralnego i duchowego w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n

Uniwersalizm chrze\u015bcija\u0144ski dla Korfantego by\u0142 podstaw\u0105 do formu\u0142owania programu spo\u0142ecznej odnowy, w kt\u00f3rej sprawa religijna stanowi najwy\u017csz\u0105 si\u0142\u0119 cywilizacyjn\u0105 i jedyn\u0105 szans\u0119 dla Polski, z prymatem cz\u0142owieka nad \u201eurz\u0105dzeniami \u017cycia spo\u0142ecznego\u201d. Teza o nienaruszalno\u015bci prawa narodu do moralnej oceny w\u0142adzy spowodowa\u0142y, \u017ce w 1935 roku uda\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119 polityczn\u0105 do Czechos\u0142owacji. Stamt\u0105d s\u0142a\u0142 do politycznych przeciwnik\u00f3w sanacji tezy programowe, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 programem Frontu Morges, integruj\u0105cej opozycj\u0119 wobec obozu sanacyjnego. Tezy programowe Korfantego przyczyni\u0142y si\u0119 tak\u017ce do powstania Stronnictwa Pracy, utworzonego wesp\u00f3\u0142 z Karolem Popielem i J\u00f3zefem Hallerem. Korfanty w\u00f3wczas okre\u015bli\u0142 poj\u0119cie demokracji jako \u201eci\u0105g\u0142e doskonalenie cz\u0142owieka i realizowanie \u0142adu chrze\u015bcija\u0144skiego w \u017cyciu pa\u0144stwowym.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Zagro\u017cony aresztowaniem przez Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy zaj\u0119li w 1938 roku Czechos\u0142owacj\u0119 na mocy uk\u0142adu monachijskiego, Korfanty wyjecha\u0142 do Pary\u017ca. Stamt\u0105d powr\u00f3ci\u0142 do Polski. Zosta\u0142 aresztowany na mocy listu go\u0144czego z 1935 roku i trafi\u0142 do wi\u0119zienia w kt\u00f3rym przebywa\u0142 3 miesi\u0105ce. Zmar\u0142 17 sierpnia 1939 roku, w dwudziest\u0105 rocznic\u0119 wybuchu I powstania \u015bl\u0105skiego, w dniu patrona \u015al\u0105ska \u2013 \u015bw. Jacka. To zaiste dziwna z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 symboliki \u017cycia i \u015bmierci tego wybitnego m\u0119\u017ca stanu. Pozostawi\u0142 po sobie testament, skierowany do \u015al\u0105zak\u00f3w, by \u201epozosta\u0142 lud \u015bl\u0105ski wierny zasadom chrze\u015bcija\u0144skim i swemu przywi\u0105zaniu do Polski, by nie ustawa\u0142 w pracy i po\u015bwi\u0119ceniu, aby z Polski uczyni\u0107 tak\u0105 Polsk\u0119, jaka jest godna naszych marze\u0144, Polsk\u0119 wielk\u0105, mocarstwow\u0105, Polsk\u0119 katolick\u0105, praworz\u0105dn\u0105, zawsze sprawiedliw\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jego pogrzeb w Katowicach zamieni\u0142 si\u0119 w manifestacj\u0119 narodow\u0105. Ju\u017c wkr\u00f3tce wielu z uczestnik\u00f3w manifestacji b\u0119dzie zdawa\u0142o bojowy egzamin z patriotyzmu.<\/p>\n\n\n\n

Nazwisko Korfantych dzia\u0142a\u0142o na Niemc\u00f3w niczym czerwona p\u0142achta na byka. W Niemczech rodzina Korfantych by\u0142a skazana na represje. Nawet ci, kt\u00f3rzy nie anga\u017cowali si\u0119 w polityk\u0119 i nie utrzymywali kontakt\u00f3w z Wojciechem. By unikn\u0105\u0107 szykan, zmieniali nazwisko. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142 Artur Korfanty Plewnia, artysta, profesor estetyki, autor wielu prac graficznych. U\u017cywa\u0142 nazwiska swojej matki \u2013 Plewnia, na pracach stosowa\u0142 akronim \u2013 ARKOPLE (Artur Korfanty Plewnia). By\u0142 autorem szeregu grafik, wydawanych zar\u00f3wno w Niemczech jak i w Polsce. Mieszka\u0142 w Bytomiu i stamt\u0105d pochodzi jego drzeworyt przedstawiaj\u0105cy drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Wawrzy\u0144ca, pochodz\u0105cy z XVI wieku.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawa jest historia tej \u015bwi\u0105tyni. Pierwotnie zosta\u0142a wybudowana w Mikulczycach, dzisiejszej cz\u0119\u015bci Zabrza. Na pocz\u0105tku XX wieku zosta\u0142a zakupiona i przeniesiona do Bytomia. W \u015bwi\u0105tyni znajdowa\u0142y si\u0119 muzealne zbiory sztuki sakralnej, a p\u00f3\u017aniej zorganizowano tam pomnik poleg\u0142ych niemieckich \u017co\u0142nierzy podczas I wojny \u015bwiatowej. Po II wojnie \u015bwiatowej wojnie obiekt nie by\u0142 u\u017cywany do cel\u00f3w sakralnych, bowiem znajdowa\u0142 si\u0119 w zasobach skarbu pa\u0144stwa. Od pocz\u0105tku lat 70. znajdowa\u0142y si\u0119 tam rze\u017aby sakralne stanowi\u0105ce zbiory Muzeum G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego. W listopadzie 1982 roku zosta\u0142 podpalony \u201eprzez nieznanych sprawc\u00f3w\u201d i prawie ca\u0142kowicie sp\u0142on\u0105\u0142. Przez kilka lat wok\u00f3\u0142 budynku stercza\u0142y resztki nie do ko\u0144ca spalonych element\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y w 1987 roku rozebrane. Obiektu nie odbudowano, chocia\u017c powsta\u0142 spo\u0142eczny komitet odbudowy ko\u015bcio\u0142a. Jako pow\u00f3d podawano brak \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Artur Korfanty Plewnia wchodzi\u0142 w sk\u0142ad komitetu budowy katedry pod wezwaniem Chrystusa Kr\u00f3la w Katowicach, wyst\u0119puj\u0105c pod nazwiskiem Artur Arkople. Jego prace by\u0142y wykorzystywane m.in. na poczt\u00f3wkach, wydawanych zar\u00f3wno w Niemczech, jak i w Polsce. Ponadto jest autorem genealogii rodu Korfantych, kt\u00f3r\u0105 wywodzi z XIII-wiecznej Wenecji, a pierwsi (Corfanti) przybyli na \u015al\u0105sk w XVII wieku. Co ciekawe, Artur Korfanty Plewnia zapewne nigdy nie spotka\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie z Wojciechem Korfantym.<\/p>\n\n\n\n

Klamr\u0105 niniejszego materia\u0142u niech b\u0119d\u0105 s\u0142owa Wojciecha Korfantego z okresu III powstania \u015bl\u0105skiego:<\/p>\n\n\n\n

Zwyci\u0119stwo osi\u0105gniemy za wszelka cen\u0119 i nie ma takiego mocarza na \u015bwiecie, kt\u00f3ry by m\u00f3g\u0142 nas oku\u0107 ponownie w kajdany germa\u0144skie.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nar\u00f3d pouczony do\u015bwiadczeniami, nie ulegaj\u0105c \u017cadnym legendom, musi zrozumie\u0107, \u017ce sam jest \u017ar\u00f3d\u0142em swej pot\u0119gi i swego szcz\u0119\u015bcia. Czytania uczy\u0142a go matka z lektur m.in. \u201e\u017bywoty \u015bwi\u0119tych\u201d Piotra Skargi oraz tekst\u00f3w \u201eKatolika\u201d. Tak wi\u0119c warto\u015bci patriotyczne i chrze\u015bcija\u0144skie mia\u0142 wpajane od dzieci\u0144stwa. Bo Sadzawka \u2013 osada b\u0119d\u0105ca obecnie cz\u0119\u015bci\u0105 Siemianowic \u015al\u0105skich \u2013 to skupisko rodzin… Czytaj dalej By\u0107 jak Wojciech Korfanty<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":4776,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[391],"tags":[],"class_list":["post-4775","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-68","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4775","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4775"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4775\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4777,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4775\/revisions\/4777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}