{"id":4553,"date":"2025-07-14T09:56:00","date_gmt":"2025-07-14T07:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4553"},"modified":"2025-07-14T09:56:00","modified_gmt":"2025-07-14T07:56:00","slug":"jedzie-pociag-jedzie-tez-tramwaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4553","title":{"rendered":"JEDZIE POCI\u0104G, JEDZIE TE\u017b TRAMWAJ"},"content":{"rendered":"\n

OD \u2013 DO<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poezjografia czy te\u017c poezja konkretna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u017adzi po Wroc\u0142awiu tramwaj \u2013 ostatnio linii 17 \u2013 opisany g\u0119sto i regularnie we wzorki, jeden wagon czarne na bia\u0142ym tle, a drugi na czarnym bia\u0142e. S\u0105 to identyczne litery \u201eO\u201d i \u201eD\u201d. I zale\u017cy jak kto woli \u2013 raz wychodzi z tego \u201eod\u201d a innym razem \u201edo\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na \u015bcianie szczytowej jednego z budynk\u00f3w przy ulicy Legnickiej podobnie mamy ca\u0142y blok czarno na bia\u0142ym zapisany \u201eododododo\u201d. Inne tego rodzaju gry literowe s\u0105 na kilku budynkach przy tej ulicy, co \u0142atwo osobi\u015bcie sprawdzi\u0107 (\u201eZapominanie\u201d, \u201eOptimum\u201d), ale ca\u0142y cykl czy te\u017c seri\u0119 zaczyna efektowna inskrypcja czo\u0142owa na budynku Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnego Wroc\u0142aw. Sk\u0142ada si\u0119 ona na specyficzny zapis niejako klepsydry: \u201eb\u0119dzie \u2013 jest \u2013 by\u0142o\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u015br\u00f3d ca\u0142ej grupy osobliwych kompozycji wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 jeszcze \u201eKO\u0141O\u201d napisane kilkakrotnie w bloku kwadratowych tabliczek u\u0142o\u017conych na bruku przed urz\u0119dem na Nowym Targu, a w Parku Zachodnim blok kilkudziesi\u0119ciu b\u0142\u0119kitnych betonowych jedynek, jako \u201eSamotno\u015b\u0107\u201d \u2013 tak przestrzennie zinterpretowa\u0142a dzie\u0142o \u201epoezji strukturalnej Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca\u201d Barbara Koz\u0142owska, w\u0142\u0105czaj\u0105c projekt do pomys\u0142\u00f3w og\u0142oszonych na Sympozjum Plastycznym \u201eWroc\u0142aw\u201970\u201d. Realizacja nast\u0105pi\u0142a w 2016 roku z okazji imprezy \u201eWroc\u0142aw \u2013 Europejska Stolica Kultury\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Stanis\u0142aw Dr\u00f3\u017cd\u017c, Samotno\u015b\u0107, 1967<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Interesuj\u0105cym zjawiskiem jest w\u0142a\u015bnie \u00f3w proces przechodzenia, w wypadku \u201epoezji strukturalnej\u201d utwor\u00f3w Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca, od jego zapisu w formie maszynopisu do przestrzennych dwuwymiarowych (graficznych) lub tr\u00f3jwymiarowych (rze\u017abiarskich) interpretacji, realizowanych przez plastyk\u00f3w (Stanis\u0142aw Kortyka, Zbigniew Makarewicz, Barbara Koz\u0142owska i in.). Dr\u00f3\u017cd\u017c mia\u0142 tylko jedn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapisywania swoich utwor\u00f3w \u2013 wystukuj\u0105c jednym palcem litery na maszynie do pisania. Niestety nie zachowuje si\u0119 w Polsce tego zwyczaju: przytaczania obok autora pomys\u0142\u00f3w tak\u017ce autor\u00f3w interpretacji plastycznych. I tak w kolekcji Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu eksponowana jest praca pomys\u0142u Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca w \u201ekanonicznej\u201d amsterdamskiej redakcji graficznej Barbary Koz\u0142owskiej, ale bez podania jej udzia\u0142u w opracowaniu dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
B. Koz\u0142owska, Interpretacja poezji Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca Samotno\u015b\u0107 2016<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przerysowane na \u015bcianach w 2015 roku \u201epoj\u0119ciokszta\u0142ty\u201d s\u0105 kopiami opublikowanych w miesi\u0119czniku \u201eOdra\u201d graficznych interpretacji Stanis\u0142awa Kortyki zamieszczonych przy okazji wystawy w Galerii \u201ePod Mon\u0105 Lis\u0105\u201d, do kt\u00f3rej teksty i wielkie plansze Dr\u00f3\u017cd\u017ca w\u0142\u0105czy\u0142 w ca\u0142o\u015b\u0107 instalacji pt. \u201eRozbi\u00f3r dramatyczny przedmiotu\u201d Zbigniew Makarewicz. Dr\u00f3\u017cd\u017c z proponowan\u0105 \u201epoezj\u0105 konkretn\u0105\u201d zyska\u0142 szans\u0119 publikacji po niepowodzeniach debiutu w \u015brodowisku literackim.<\/p>\n\n\n\n

Gry s\u0142ownoobrazowe i poj\u0119ciowe mia\u0142y w\u015br\u00f3d plastyk\u00f3w do\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119. Na dokonania wroc\u0142awskiego \u015brodowiska tw\u00f3rczych artyst\u00f3w plastyk\u00f3w sk\u0142ada\u0142y si\u0119 do\u015bwiadczenia Warszawy, Wilna, Lwowa i Krakowa. We Wroc\u0142awiu z dala od mira\u017cy kariery \u201eog\u00f3lnopolskiej\u201d mo\u017cna by\u0142o pozwala\u0107 sobie na \u201eluz w ko\u015bciach\u201d, na gry i zabawy na pograniczu dziedzin i gatunk\u00f3w. Mo\u017cna by\u0142o ceni\u0107 sobie \u201esynkretyzm gatunk\u00f3w literackich\u201d i \u201erealizm magiczny\u201d w awangardowym pisarstwie Henryka Sienkiewicza i nie dr\u0105\u017cy\u0107 fa\u0142szywych g\u0142\u0119bi dusz rosyjskich rab\u00f3w w rojeniach \u201edostojewszczyzny\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W recenzji z wystawy sztuki nowoczesnej w Wilnie w 1923 roku W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski tak scharakteryzowa\u0142 prace m\u0142odego dwudziestopi\u0119cioletniego w\u00f3wczas Mieczys\u0142awa Szczuki. \u201eKsi\u0105\u017cka nie nowa\u201d: grafika, suprematyzm \u2013 literacko\u015b\u0107. Do najcelniejszych nale\u017c\u0105 str. 1 \u201esz\u0142a od ziemi t\u0119sknota\u201d i str. 6 \u201eDwa kwadraty\u201d. (\u2026) w\u0142a\u015bciwie to co robi Szczuka w \u201eKsi\u0105\u017cce (nie)nowej\u201d lub bajce \u201eNie wiadomo po co\u201d \u2013 mimo obecno\u015bci form suprematycznych \u2013 nie jest suprematyzmem. Jako obraz \u2013 ka\u017cda prawie strona ksi\u0105\u017cki \u2013 nie ma na celu \u2013 by\u0107 zamkni\u0119t\u0105 w sobie ca\u0142o\u015bci\u0105 form. Mo\u017ce najs\u0142uszniej by\u0142oby nazwa\u0107 to jak\u0105\u015b now\u0105 przedtem nieznan\u0105 odnog\u0105 sztuki \u2013 poezjografi\u0105. Co\u015b podobnego do \u201eHamleta\u201d T. Czy\u017cewskiego \u2013 integralne dzia\u0142anie pierwiastka literackiego i form graficznych \u2013 tylko \u017ce o przewadze grafiki nad literatur\u0105. Co\u015b troch\u0119 podobnego by\u0142o w kubizmie francuskim, gdy najskrajniejszy naturalizm przedmiotowy stawiano obok form najzupe\u0142niej abstrakcyjnych. Lecz pomys\u0142 Szczuki si\u0119ga g\u0142\u0119biej: nie kontrastowanie dw\u00f3ch technik malarskich lecz malarstwa (przestrze\u0144) i poezji (czas).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jest rzecz\u0105 znan\u0105, jak zaznacza\u0142 przed laty W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz \u017ce \u201ewi\u0119kszo\u015b\u0107 utwor\u00f3w pisanych jako poetyckie jest nie tylko bez rymu ale i bez rytmu, nie jest mow\u0105 wi\u0105zan\u0105. Jest to fakt \u2013 cho\u0107 mo\u017cna nad tym ubolewa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli zgadzamy si\u0119 na istnienie dzie\u0142 plastyki i muzyki bez zobowi\u0105za\u0144 do przenoszenia innych znacze\u0144 ni\u017c wynikaj\u0105ce z samej budowy dzie\u0142a, lub z samych proces\u00f3w prowadz\u0105cych do jego ukszta\u0142towania, to obecnie dla poezjografii, lub, jak chc\u0105 Anglicy, dla concrete poetry<\/em> czyli \u201epoezji konkretnej\u201d warunkiem istnienia takiego utworu poetyckiego jest pozostawianie poza nim jakiej\u015b cz\u0119\u015bci dawniej istotnych parametr\u00f3w. I na to w\u0142a\u015bnie nie by\u0142o zgody wybitnych literat\u00f3w i dlatego Dr\u00f3\u017cd\u017c nie uzyska\u0142 cz\u0142onkostwa w ich Zwi\u0105zku, lecz zosta\u0142 cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w w Sekcji Grafiki, chocia\u017c osobi\u015bcie nie by\u0142 w stanie wykona\u0107 jakiegokolwiek dzie\u0142a plastycznego. Ten fakt wyznacza\u0142 dystans pomi\u0119dzy \u015bwiadomo\u015bci\u0105 wroc\u0142awskiej \u201eprowincji\u201d i warszawskiej \u201estolicy kultury i sztuki\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Usuni\u0119cie warstwy semantycznej nast\u0119powa\u0142o w muzyce stopniowo i poniek\u0105d bezbole\u015bnie. Dawny zwi\u0105zek z mow\u0105 pozosta\u0142 o tyle zachowany, o ile czasem kompozytorom zale\u017ca\u0142o na w\u0142\u0105czeniu do utworu d\u017awi\u0119kowego takich subtelnych instrument\u00f3w, jak naturalne g\u0142osy ludzkie. Jak dalece mo\u017cna usun\u0105\u0107 bezpo\u015brednie znaczenie \u2013 niech \u015bwiadczy specyfika wokalistyki jazzowej realizuj\u0105cej przecie\u017c urzekaj\u0105ce pi\u0119knem dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Gra mo\u017ce si\u0119 odbywa\u0107 przez czysto formalne powi\u0105zania d\u017awi\u0119k\u00f3w i zapis\u00f3w s\u0142\u00f3w \u2013 zapis\u00f3w na p\u0142aszczy\u017anie lub w przestrzeni tr\u00f3jwymiarowej \u2013 mo\u017cna zapisa\u0107 d\u017awi\u0119k i d\u017awi\u0119k s\u0142owa, mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 s\u0142owo samo, s\u0142owo z innym s\u0142owem, s\u0142owo z obrazem odpowiednim lub nieodpowiednim znaczeniowo, s\u0142owo i forma, lub zesp\u00f3\u0142 form, tworz\u0105cych t\u0142o emocjonalne a\u017c do identyfikacji ze struktur\u0105 znaku i przeciwnie, a\u017c do poezji czystych form wizualnych. No\u015bniki wizualne r\u0119czne i mechaniczne, zapisy d\u017awi\u0119ku na ta\u015bmach i p\u0142ytach, analogowe i cyfrowe przetwarzanie. Wielkie bogactwo mo\u017cliwo\u015bci\u2026 i ascezy.<\/p>\n\n\n\n

Niewiele mamy utwor\u00f3w poetycko-d\u017awi\u0119kowych. Jedynym w zasadzie upartym ich realizatorem by\u0142 od 1971 roku Wojciech Sztukowski. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jego ma dwa r\u00f3wnoleg\u0142e nurty: kameralny i monumentalny. Monumentalizm polega na aran\u017cowaniu uk\u0142ad\u00f3w przestrzenno-d\u017awi\u0119kowych w otwartej przestrzeni miejskiej, jak to mia\u0142o miejsce chocia\u017cby w 1972 roku na placu przed Hal\u0105 Ludow\u0105 we Wroc\u0142awiu lub w 1974 roku na dziedzi\u0144cu Muzeum Narodowego.<\/p>\n\n\n\n

Przedstawiona na otwarciu wystawy w klubie Politechniki Wroc\u0142awskiej \u201eGenesis\u201d by\u0142a kr\u00f3tkim, odtworzonym z ta\u015bmy koncertem. Utw\u00f3r jest zbudowany na wyzyskaniu prostego zabiegu preparowania d\u017awi\u0119ku \u2013 frazy jednego zdania, a\u017c do zupe\u0142nego przej\u015bcia w czysto d\u017awi\u0119kow\u0105 struktur\u0119 muzyczn\u0105. Innym przyk\u0142adem d\u017awi\u0119kowego utworu poezji konkretnej jest esej poetycko-d\u017awi\u0119kowy o stereofonicznej kompozycji stanowi\u0105cy modelowe rozwa\u017canie zwi\u0105zk\u00f3w plastyki i muzyki w tek\u015bcie. S\u0105 nimi utwory Marka Dy\u017cewskiego \u2013 muzykologa i historyka sztuki, specjalizuj\u0105cego si\u0119 w realizowaniu artystycznej formy audycji, zar\u00f3wno radiowych jak i wideofonicznych, o muzyce.<\/p>\n\n\n\n

Na wskazaniu prac Sztukowskiego i Dy\u017cewskiego mo\u017cna by zako\u0144czy\u0107 om\u00f3wienie polskiej poezji d\u017awi\u0119kowej, gdyby nie fakt, \u017ce w\u0142a\u015bnie od \u201ed\u017awi\u0119k\u00f3w w pigu\u0142ce\u201d czyli partytur Mariana Grze\u015bczaka nale\u017cy zaczyna\u0107 powojenne wznowienie poezji konkretnej (\u201eSzelesty domu\u201d, \u201eCzarne kobiety\u201d, \u201eMiasto i partytura\u201d). Istotn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni tutaj system graficznego i literowego zapisu wskazuj\u0105cy wokalizacj\u0119 i spos\u00f3b interpretacji utworu przez ewentualnego wykonawc\u0119. Utwory te mog\u0105 by\u0107 us\u0142yszane tak\u017ce wewn\u0119trznie \u2013 my\u015blowo.<\/p>\n\n\n\n

Taki podzia\u0142 nie orientuje jednak\u017ce zbyt dok\u0142adnie w samej \u201ematerii rzeczy\u201d, trzeba by pomaga\u0107 sobie w inny spos\u00f3b \u2013 odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do namacalnych danych. Wed\u0142ug takich kryteri\u00f3w \u0142atwo podzieli\u0107 poezj\u0119 wizualn\u0105 na poezjografi\u0119 (dwuwymiarowo\u015b\u0107) i struktury przestrzenne (czasoprzestrzenne), a wi\u0119c tak\u017ce specjalne urz\u0105dzenia (installations<\/em>), otoczenia (environments<\/em>), przedstawienia poetyckie (performances<\/em>) i projekcje. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 wi\u0119c, \u017ce w sferze konkretu w\u0142a\u015bnie poezja konkretna korzysta z wielu zastanych sposob\u00f3w z plastyki, przekazu informacji i po prostu technik zapisu. Technicznie poezjografia pos\u0142uguje si\u0119 zatem wyklejank\u0105 (collage<\/em>), uk\u0142adem typograficznym, maszynopisem, kaligrafi\u0105, rysunkiem odr\u0119cznym.<\/p>\n\n\n\n

Warto zauwa\u017cy\u0107 odrodzenie w poezjografii techniki collage<\/em> zarzuconej w plastyce powojennej. T\u0105 technik\u0105 pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 J.A. Grochowina \u201eOczy \u015bwiata\u201d ze strz\u0119p\u00f3w gazet, kapsu\u0142ek z pigu\u0142kami obmalowanych czarnym tuszem w kszta\u0142t oczu z du\u017cymi rz\u0119sami (Z. Je\u017c), i Bogus\u0142aw Michnik (liberte<\/em> w formie \u015bciennego kalendarza). Uk\u0142ad typograficzny to z kolei pasja Micha\u0142a Bieganowskiego, kt\u00f3ry przekszta\u0142ca komputerowy schemat liter uzyskuj\u0105c wra\u017cenie znak\u00f3w i ornament\u00f3w. \u201eMaszynopismo\u201d by\u0142o domen\u0105 Marianny Bocian, Barbary Koz\u0142owskiej (w po\u0142\u0105czeniu z odr\u0119czn\u0105 kaligrafi\u0105). Aleksander Rozenfeld odr\u0119cznie wymalowa\u0142 swoje poetyckie plakaty, natomiast A.T. Bok starannie opracowa\u0142 w skali 1:1 poetyckie wywieszki graficzne i nalepki, wyra\u017anie sugeruj\u0105c konieczno\u015b\u0107 ich powielania w druku.<\/p>\n\n\n\n

Poezjografowie buduj\u0105 swoje utwory wed\u0142ug dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych konwencji. S\u0105 to dzie\u0142a plastyczno-konstelacyjne i anegdotyczno-literackie. Stosunkowo najbardziej zr\u00f3wnowa\u017cone, klasyczne proporcje mamy w poj\u0119ciokszta\u0142tach, jak u H. Koryzny \u201eT\u0119dy\u201d (ko\u0144ce liter opatrzone strza\u0142kami rozchodz\u0105cymi si\u0119 w r\u00f3\u017cnych kierunkach), M. Kosi\u0144skiej \u201eLewica \u2013 Prawica\u201d (zapis w kszta\u0142cie krzy\u017ca \u015bw. Andrzeja z przej\u015bciem czerni na lewo i czerwieni na prawo), B. Koz\u0142owskiej \u201ePrzek\u0142ad\u201d, S. Z\u0105bka \u201eB\u0142ond\u201d, B. Rostworowskiego \u201ePocz\u0105tek\u201d. W poj\u0119ciokszta\u0142tach przechodzi si\u0119 te\u017c do pe\u0142noprzestrzennych uk\u0142ad\u00f3w (S. Dro\u017cd\u017c \u201eMi\u0119dzy\u201d). Je\u015bli w pierwszej opisanej tu podgrupie poezjografii zdarzy\u0142y si\u0119 skryte przej\u015bcia do czystej plastyki, to druga konwencja jest wyra\u017anie paraliteracka. Graficzna struktura tych prac jest swobodn\u0105 interpretacj\u0105 lub wr\u0119cz paradoksalnym skojarzeniem fragmentu znanego dzie\u0142a literackiego wskazywanego w tytule.<\/p>\n\n\n\n

W 2003 roku na Biennale sztuki w Wenecji w polskim pawilonie Stanis\u0142aw Dr\u00f3\u017cd\u017c ustawi\u0142 widza przed monumentaln\u0105 \u015bcian\u0105 kostek do gry \u201eAlea iacta est\u201d. Zimna gra. \u017badnej ekspresji i jednocze\u015bnie dramatyczne wyzwanie do dokonania wyboru. Archetyp wsp\u00f3\u0142czesnej kondycji cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna by tak d\u0142ugo ci\u0105gn\u0105\u0107, bowiem jak wskazuje Marzenna Kosi\u0144ska \u201eKontekst jest tekstem\u201d. W monumentalnym wydawnictwie \u201eWomen in Concrete Poetry 1959-1979\u201d (New York 2020) Polsk\u0119 reprezentuj\u0105 trzy Polki: Marianna Bocian, Marzenna Kosi\u0144ska i Barbara Koz\u0142owska. Istotnie Wroc\u0142aw przez wiele lat by\u0142 miejscem, gdzie pojawia\u0142y si\u0119 i rozwija\u0142y nowe formy tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej, a poezja konkretna czyli poezjografia w szczeg\u00f3lno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Dla utrwalenia wiedzy o tych zjawiskach, jak si\u0119 okaza\u0142o wa\u017cnych dla sztuki \u015bwiatowej, wielkie zas\u0142ugi ma r\u00f3wnie\u017c pani dr Ma\u0142gorzata Dawidek-Gryglicka w obszernym opracowaniu \u201eHistoria tekstu wizualnego. Polska po 1967 roku.\u201d (Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesne Wroc\u0142aw 2013).<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

OD \u2013 DO Poezjografia czy te\u017c poezja konkretna Je\u017adzi po Wroc\u0142awiu tramwaj \u2013 ostatnio linii 17 \u2013 opisany g\u0119sto i regularnie we wzorki, jeden wagon czarne na bia\u0142ym tle, a drugi na czarnym bia\u0142e. S\u0105 to identyczne litery \u201eO\u201d i \u201eD\u201d. I zale\u017cy jak kto woli \u2013 raz wychodzi z tego \u201eod\u201d a innym razem… Czytaj dalej JEDZIE POCI\u0104G, JEDZIE TE\u017b TRAMWAJ<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":4554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[389],"tags":[],"class_list":["post-4553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-66","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4557,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4553\/revisions\/4557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}