{"id":4536,"date":"2025-07-14T09:33:12","date_gmt":"2025-07-14T07:33:12","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4536"},"modified":"2025-07-14T09:33:12","modified_gmt":"2025-07-14T07:33:12","slug":"dlaczego-ich-zamordowano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4536","title":{"rendered":"Dlaczego Ich zamordowano?"},"content":{"rendered":"\n

80. rocznica Ob\u0142awy Augustowskiej<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsze w\u0142adze polskie niczego w tej chwili nie wiedz\u0105 o tym, aby w przesz\u0142o\u015bci ktokolwiek w tajemniczy spos\u00f3b zagin\u0105\u0142, nie wiedz\u0105 te\u017c o tym, aby w\u0142adze polskie poszukiwa\u0142y i mia\u0142y kogo\u015b poszukiwa\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

To s\u0142owa rzecznika rz\u0105du Jerzego Urbana z konferencji prasowej z 21 lipca 1987 roku. Goebbels stanu wojennego \u2013 jak Urbana nazwa\u0142 w 1992 Ryszard Bender \u2013 ze znan\u0105 wszystkim nonszalancj\u0105 potraktowa\u0142 pytanie jednego z zagranicznych dziennikarzy dotycz\u0105ce losu oko\u0142o sze\u015bciuset Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy zagin\u0119li w lipcu 1945 roku, w wyniku operacji sowieckiego NKWD, Armii Czerwonej i podleg\u0142ych sowieckiemu dow\u00f3dztwu polskich jednostek Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa i \u201eludowego\u201d wojska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek szko\u0142y w Wi\u017cajnach, gdzie przetrzymywano aresztowanych – zbiory IPN<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Operacja, nazywana Ob\u0142aw\u0105 Augustowsk\u0105 albo Ob\u0142aw\u0105 Lipcow\u0105 by\u0142a, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w historyka IPN dr Marka Jedynaka, \u201enajwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105 na przedstawicielach narodu polskiego, kt\u00f3rej dokonali sowieci po 1945 roku\u201d. Dodajmy \u2013 zbrodni\u0105 dokonan\u0105 na Polakach, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych tylko cz\u0119\u015b\u0107 stanowili \u017co\u0142nierze podziemnych jednostek wojskowych. Bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaginionych, a w tej chwili nale\u017cy powiedzie\u0107 zamordowanych, by\u0142a to ludno\u015b\u0107 cywilna, w tym kobiety i kilkana\u015bcie niepe\u0142noletnich dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy na pocz\u0105tku lat 90. XX wieku prezydent Rosji Borys Jelcyn przekazywa\u0142 \u00f3wczesnemu rz\u0105dowi polskiemu dokumenty zwi\u0105zane z ludob\u00f3jstwem katy\u0144skim, pojawi\u0142a si\u0119 najlepsza okazja, by wyja\u015bni\u0107 tak\u017ce okoliczno\u015bci zagini\u0119cia Polak\u00f3w w lipcu 1945 roku. Niestety, \u00f3wczesne rz\u0105dy III RP jako\u015b nie kwapi\u0142y si\u0119 do tego. Dlaczego? Nie wiadomo. Bo to, \u017ce w\u0142adze PRL przez kilkadziesi\u0105t lat milcza\u0142y na ten temat, jest chyba jasne \u2013 milcza\u0142y w tej kwestii tak samo, jak w przypadku Katynia. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re uczestniczy\u0142y w operacji lipcowej w 1945 roku, znajdowali si\u0119 przedstawiciele obozu w\u0142adzy z lat osiemdziesi\u0105tych, z najbli\u017cszego kr\u0119gu gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Jednym z nich by\u0142 gen. Miros\u0142aw Milewski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roz\u015brodkowanie jednostek sowieckich podczas akcji 11 lipca 1945 – zbiory IPN<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Teresa Kaczorowska w ksi\u0105\u017cce \u201eOb\u0142awa Augustowska\u201d przywo\u0142uje wspomnienia Mariana Tananisa, jednego z \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u Armii Krajowej Obywatelskiej (AKO), b\u0119d\u0105cej kontynuacj\u0105 Armii Krajowej, pod dow\u00f3dztwem sier\u017canta W\u0142adys\u0142awa Stefanowskiego ps. \u201eGrom\u201d. Tananis wspomina:<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d Polak\u00f3w wspomagaj\u0105cych Rosjan podczas Ob\u0142awy aktywny by\u0142 te\u017c Miros\u0142aw Milewski (1928-2008), kt\u00f3ry od 1944 roku pracowa\u0142 w stalinowskim aparacie bezpiecze\u0144stwa. Zaczyna\u0142 w Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa w Augustowie, bra\u0142 udzia\u0142 w pacyfikacji Puszczy Augustowskiej. Za pomoc w likwidacji podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego zosta\u0142 w PRL wynagrodzony. Przeszed\u0142 wszystkie szczeble kariery \u2013 zosta\u0142 genera\u0142em SB, ministrem spraw wewn\u0119trznych (1980\u20131981), sekretarzem Komitetu Centralnego PZPR (1981\u20131985), nale\u017ca\u0142 do bliskich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w gen. Wojciecha Jaruzelskiego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jego nazwisko przewija si\u0119 tak\u017ce w kontek\u015bcie licznych afer i zbrodni, m.in. przedawnionej afery \u201e\u017belazo\u201d, czy zab\u00f3jstwa ksi\u0119dza Jerzego Popie\u0142uszki. W 1985 roku Milewski zosta\u0142 usuni\u0119ty ze wszystkich stanowisk w partii i pa\u0144stwie i przeniesiony na emerytur\u0119. Po zmianie systemu komunistycznego zosta\u0142 w 1990 roku aresztowany, ale na kr\u00f3tko. Do\u017cy\u0142 w Warszawie s\u0119dziwego wieku \u2013 w spokoju i dostatku, bez poniesienia jakiejkolwiek kary. Co prawda toczy\u0142 si\u0119 przeciwko niemu proces przed s\u0105dem w Gi\u017cycku, ale Milewski zmar\u0142 zanim zapad\u0142 prawomocny wyrok.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNajgorsi s\u0105 zdrajcy \u2013 podkre\u015bla w Sejnach jeszcze raz Tananis. \u2013 Zdrajcy to nie ludzie\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ustalenia polskich badaczy wskazuj\u0105, \u017ce pomordowani przez Sowiet\u00f3w Polacy mogli zosta\u0107 pochowani na terenie Bia\u0142orusi, w okolicach dawnej le\u015bnicz\u00f3wki Gied\u017a. Teren ten w 1945 roku znajdowa\u0142 si\u0119 po polskiej stronie, po czym, z niewyja\u015bnionej przyczyny, zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do sowieckiego pa\u0144stwa. Dzisiaj wiadomo ju\u017c, \u017ce najbardziej prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105 w\u0142\u0105czenia tego terenu do Sowiet\u00f3w by\u0142 zamiar ukrycia tamtej zbrodni \u2013 wszak wiadomo, \u017ce po stronie sowieckiej Polacy nie b\u0119d\u0105 szuka\u0107. Tym bardziej, \u017ce by\u0142 to teren graniczny a wi\u0119c pozbawiony mo\u017cliwo\u015bci swobodnego wej\u015bcia, patrolowany przez wojska pogranicza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Spis aresztowanych – zbiory IPN<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dr Marek Jedynak m\u00f3wi, \u017ce: \u201eObecnie zar\u00f3wno Federacja Rosyjska, jak i Republika Bia\u0142orusi odmawiaj\u0105 pomocy w ramach mi\u0119dzynarodowej pomocy prawnej. Nie odpowiadaj\u0105 na pisma, ani zapytania sk\u0142adane przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej, kt\u00f3re by\u0142y kierowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jakie by\u0142y przyczyny sowieckiej operacji na terenie Polski?<\/p>\n\n\n\n

Powszechnym by\u0142o w latach czterdziestych, szczeg\u00f3lnie w pierwszym okresie po zako\u0144czeniu wojny, \u017ce sowieckie wojsko i NKWD \u2013 bez przeszk\u00f3d ze strony podleg\u0142ej Sowietom, tylko z nazwy, \u201epolskiej\u201d w\u0142adzy \u2013 zwalcza\u0142y niepodleg\u0142o\u015bciowe oddzia\u0142y dzia\u0142aj\u0105ce w konspiracji. Lecz Ob\u0142awa Augustowska by\u0142a szczeg\u00f3lna pod kilkoma wzgl\u0119dami. Badacze wskazuj\u0105 na ten obszar jako teren, przez kt\u00f3ry przeje\u017cd\u017ca\u0142y poci\u0105gi sowieckie wioz\u0105ce zrabowane przez nich \u201etrofiejne\u201d, czyli zdobyczne rzeczy do Zwi\u0105zku Sowieckiego. Ponadto, jak wskazuj\u0105 tak\u017ce, operacja mog\u0142a mie\u0107 zwi\u0105zek z przejazdem J\u00f3zefa Stalina na konferencj\u0119 poczdamsk\u0105. W tym celu nale\u017ca\u0142o oczy\u015bci\u0107 tereny z \u201eniebezpiecznych element\u00f3w\u201d, czyli z polskiej partyzantki. A w okolicach Augustowa i Sejn partyzanckie oddzia\u0142y antykomunistyczne by\u0142y w szybkiej rozbudowie. Sta\u0142o si\u0119 tak na skutek aresztowa\u0144 Polak\u00f3w przez NKWD i podleg\u0142e im \u201epolskie\u201d jednostki bezpiecze\u0144stwa. Dosz\u0142o nawet do tego, \u017ce na prze\u0142omie kwietnia i maja 1945 roku tereny te faktycznie zosta\u0142y przej\u0119te przez polsk\u0105 partyzantk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Zlikwidowano m.in. posterunki Milicji Obywatelskiej, patrolowano drogi dojazdowe do wi\u0119kszych miast, rozbijano oddzia\u0142y UB. W\u0142adza \u201eludowa\u201d trzyma\u0142a si\u0119 tylko w Suwa\u0142kach i Augustowie, gdzie stacjonowa\u0142y garnizony NKWD i wojska polskiego, podleg\u0142e Sowietom. Istniej\u0105 rozbie\u017cno\u015bci co do daty samej operacji, najcz\u0119\u015bciej za termin rozpocz\u0119cia podaje si\u0119 11 lipca 1945 roku, przy czym w relacjach \u015bwiadk\u00f3w wskazywano tak\u017ce 8 b\u0105d\u017a 12 lipca. Akcja obejmowa\u0142a teren powiat\u00f3w: augustowski, suwalski oraz p\u00f3\u0142noc powiatu sok\u00f3lskiego i tereny pogranicza polsko-sowieckiego.<\/p>\n\n\n\n

W operacji wzi\u0119\u0142y udzia\u0142, opr\u00f3cz wydzielonych jednostek sowieckiego NKWD, tak\u017ce oddzia\u0142y \u201eSMIERSZ\u201d (Smiert Szpionam<\/em> \u2013 \u015bmier\u0107 szpiegom), czyli specjalne jednostki sowieckiego kontrwywiadu wojskowego. U\u017cycie tych oddzia\u0142\u00f3w, znanych z bezkompromisowych metod \u201ewykrywania szpieg\u00f3w\u201d na ty\u0142ach, \u015bwiadczy\u0142o o specjalnym traktowaniu operacji przez sowieckie czynniki bezpiecze\u0144stwa. Si\u0142y UB i \u201eludowego\u201d wojska polskiego zabezpiecza\u0142y i pomaga\u0142y sowieckim jednostkom w ca\u0142ej akcji.<\/p>\n\n\n\n

Do ko\u0144ca nie wiadomo, ile os\u00f3b zatrzymano. Z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o kilku tysi\u0105cach zatrzymanych Polak\u00f3w. W depeszy gen. Abakumowa do Berii z 21 lipca 1945 roku jest mowa o 7049 zatrzymanych osobach. Przewo\u017cono ich do areszt\u00f3w i przes\u0142uchiwano przy u\u017cyciu tortur. Jednym z takich miejsc, gdzie przetrzymywano i torturowano zatrzymanych by\u0142 tzw. Dom Turka w Augustowie, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 najpierw siedziba NKWD, a potem Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa. W wyniku selekcji, wydzielono oko\u0142o sze\u015bciuset zatrzymanych, kt\u00f3rych dalszy los nie jest znany. Wymieniona depesza Abakumowa m\u00f3wi o 592 zatrzymanych \u201ebandytach\u201d, co wskazuje na to, \u017ce osoby te zosta\u0142y zamordowane.<\/p>\n\n\n\n

Osiemdziesi\u0105t lat czekaj\u0105 rodziny ofiar na wyja\u015bnienie tamtego ludob\u00f3jstwa. Do dzisiaj nie wiadomo, dlaczego ich zamordowano, bo nie wiemy wed\u0142ug jakich kryteri\u00f3w wyselekcjonowano ofiary. Mo\u017ce zgin\u0119li tylko dlatego, \u017ce byli Polakami?<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

80. rocznica Ob\u0142awy Augustowskiej Dzisiejsze w\u0142adze polskie niczego w tej chwili nie wiedz\u0105 o tym, aby w przesz\u0142o\u015bci ktokolwiek w tajemniczy spos\u00f3b zagin\u0105\u0142, nie wiedz\u0105 te\u017c o tym, aby w\u0142adze polskie poszukiwa\u0142y i mia\u0142y kogo\u015b poszukiwa\u0107. To s\u0142owa rzecznika rz\u0105du Jerzego Urbana z konferencji prasowej z 21 lipca 1987 roku. Goebbels stanu wojennego \u2013 jak… Czytaj dalej Dlaczego Ich zamordowano?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":4537,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[389],"tags":[],"class_list":["post-4536","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-66","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4536"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4541,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4536\/revisions\/4541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}