{"id":4446,"date":"2025-06-30T09:15:40","date_gmt":"2025-06-30T07:15:40","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4446"},"modified":"2025-06-30T09:15:40","modified_gmt":"2025-06-30T07:15:40","slug":"berlinska-permutacja-elementow-amorficznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4446","title":{"rendered":"Berli\u0144ska permutacja element\u00f3w amorficznych"},"content":{"rendered":"\n

(zwana performansem)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eMy nie arty\u015bci! My estradowcy! Zwykli ubowcy z variete!\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ta fina\u0142owa przy\u015bpiewka z wyst\u0119p\u00f3w w\u0119drownego wroc\u0142awskiego teatrzyku studenckiego \u201eTuro\u0144\u201d (1963-1966) przypomnia\u0142a mi si\u0119, gdy w\u015br\u00f3d wielu powa\u017cnych komunikat\u00f3w medialnych ze \u015bwiata polityki krajowej, kontynentalnej i globalnej wy\u0142owi\u0142em relacj\u0119 z popis\u00f3w, jakie berli\u0144skiej publiczno\u015bci (zapewne mi\u0119dzynarodowej) zaserwowa\u0142y nasze przedstawicielstwa bardzo kulturalne (po przewrocie z 13 grudnia 2023 roku) \u2013 a to Instytut Polski (agenda Ministerstwa Spraw Zagranicznych) i po\u015brednio Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze \u015brodk\u00f3w Funduszu Promocji Kultury \u2013 z udzia\u0142em wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 i bezkompromisowych artyst\u00f3w z Polski, a tak\u017ce z ca\u0142ej Europy, Afryki i Azji<\/em> \u2013 w imprezie zatytu\u0142owanej Polish Art Week \/ 6th Avant Art Festival (Polski Tydzie\u0144 Sztuki \/ 6. Festiwal Sztuki Avant).<\/p>\n\n\n\n

Cel by\u0142 bardzo ambitny \u2013 zaprezentowanie najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 w polskiej sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej. W tym celu sw\u00f3j performance<\/em> pod tytu\u0142em \u201eOur Touch is the Touch of Feminists\u201d przedstawi\u0142 solidnie zbudowany pan Leon Dziemaszkiewicz. Szczyt artyzmu osi\u0105gn\u0105\u0142 owijaj\u0105c swoje p\u00f3\u0142nagie cia\u0142o ta\u015bm\u0105 klej\u0105c\u0105, przez co idealnie wype\u0142nia\u0142 za\u0142o\u017cenia festiwalu, formu\u0142owane jako: siedem dni intensywnych do\u015bwiadcze\u0144 d\u017awi\u0119kowych i wizualnych, w kt\u00f3rych muzyka staje si\u0119 polem eksperymentu i transgresji. Na styku jazzu, awangardy, nowej tradycji, improwizacji i elektroniki powstan\u0105 nowe pola ekspresji, przenikaj\u0105ce si\u0119 z prezentowanym malarstwem, instalacjami multimedialnymi, performansem i sztuk\u0105 audiowizualn\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Niekt\u00f3rym kontestatorom awangardowej produkcji nie podoba\u0142 si\u0119 wyd\u017awi\u0119k ideowy akcji, jako \u017ce w \u017caden spos\u00f3b nie nawi\u0105zywa\u0142 do tradycji, kultury i w og\u00f3le polskiej cywilizacji, ale inni zwr\u00f3cili uwag\u0119 na rys szczeg\u00f3lnego eklektyzmu tego utworu, co by\u0142oby zaprzeczeniem intencji pokazania \u201enajnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107\u201d. Zapowiadano oryginalne i w\u0142a\u015bnie nowe formalnie dokonania, a nie gatunkowe powt\u00f3rzenia od dawna rozwijanych form.<\/p>\n\n\n\n

Tu na ta\u015bmie moich skojarze\u0144 wy\u015bwietli\u0142o si\u0119 wspomnienie mojego w\u0142asnego wyst\u0119pu na Plenerze M\u0142odych \u201eMiastko\u201979\u201d. Oto gdy ju\u017c sko\u0144czy\u0142em trudne le\u017cenie pod sto\u0142em (niezbyt wysokim) zapyta\u0142em m\u0142odych obserwator\u00f3w mojego przedstawienia o ich opinie. Zapad\u0142o kr\u0119puj\u0105ce milczenie i wreszcie wroc\u0142awscy m\u0142odsi wsp\u00f3\u0142uczestnicy spotkania (Ewa Ceglarek, Grzegorz Dutkiewicz) zdecydowanie zawyrokowali: Zbyszku ty jeste\u015b stary, romantyczny bebecharz! Ot\u00f3\u017c to! A to nie by\u0142 komplement.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew niekt\u00f3rym znawcom wszystkiego dobrego i artystycznego w 1979 roku w Polsce w kilku dziedzinach \u2013 wypracowanych jako nowe formy czy to w teatrze, plastyce, w muzyce, literaturze oraz w synkretycznych formach pomi\u0119dzy nimi \u2013 mieli\u015bmy za sob\u0105 solidny dorobek tradycji! Co za\u015b dzi\u015b zupe\u0142nie osobliwe, od kilku lat w repertuarze dzia\u0142alno\u015bci naszych instytucji kultury jest jako\u015b tak, jakby\u015bmy o tym zapomnieli. Chocia\u017c jednak niezupe\u0142nie. Bo gdyby odej\u015b\u0107 na moment od wysokich prog\u00f3w Instytutu Polskiego w Berlinie, pozostawiaj\u0105c \u00f3w \u201eperformans\u201d i jego permutacj\u0119 element\u00f3w amorficznych, to przecie\u017c przed rokiem mieli\u015bmy przypomnienie polskiej tradycji gatunku parateatralnych praktyk z okazji \u201eHide Or Seek. (Non-)Presence Festival of Performance\u201d: w czerwcu w Zgorzelcu, po niemieckiej stronie czyli w G\u00f6rlitz i w pa\u017adzierniku w czeskiej Ostrawie.<\/p>\n\n\n\n

W wydanej tam eleganckiej broszurze opublikowano w j\u0119zyku angielskim \u201eHistory of Polish performance art selection\u201d. W kronikarskim skr\u00f3cie, poczynaj\u0105c od inicjatywy J\u00f3zefa Jaremy powo\u0142uj\u0105cego w 1933 roku w Krakowie teatr CRICOT, mamy przypomnienie najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 a\u017c po rok 1999. Opracowanie to zawdzi\u0119czamy paniom Agnieszce Chodysz-Fory\u015b i Agacie Ciasto\u0144 na podstawie dr Mariki Ku\u017amicz \u201eHistory of Performance in Poland\u201d z 2018 roku.<\/p>\n\n\n\n

Dziwnymi drogami kr\u0105\u017cy informacja o polskich dokonaniach, o wa\u017cnych pierwszych w tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej osi\u0105gni\u0119ciach wobec Europy i \u015bwiata. Przewa\u017cnie, opr\u00f3cz tu wymienionych autorek, udzia\u0142 wroc\u0142awskich performer\u00f3w jest starannie pomijany. Dzia\u0142a tutaj zasada \u201epodw\u00f3jnego odbicia\u201d jak to panowanie eklektyzmu nazywa\u0142 prof. Jerzy Ludwi\u0144ski. Wskazywa\u0142 na szczeg\u00f3ln\u0105 niesamodzielno\u015b\u0107 opinii, dla kt\u00f3rej wa\u017cne jest uprawomocnienie nowej metody, czy stylistyki najpierw w jednym z centr\u00f3w Zachodu, a nast\u0119pnie \u201eprzenoszenie na nasz grunt g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w sztuki \u015bwiatowej\u201d. Polski autor oryginalnych dzie\u0142 b\u0119dzie wi\u0119c pomijany.<\/p>\n\n\n\n

Wszak\u017ce mimo wszystkie niedostatki, polski teatr w og\u00f3le, a w tym parateatralne praktyki neoawangardowe (po 1945 roku) Tadeusza Kantora CRICOT 2, Jerzego Grotowskiego \u201eLaboratorium\u201d, Bogus\u0142awa Litwi\u0144ca \u201eKalambura\u201d, Henryka Tomaszewskiego Teatru Pantomimy, Sceny Plastycznej KUL Leszka M\u0105dzika \u2013 to nasze polskie aktywa odnotowane w kulturze \u015bwiatowej zwi\u0105zane z dominacj\u0105 polskiego teatru, polskiej dramaturgii, podobnie jak te\u017c muzyki i na tym polega\u0142 sukces \u201eperformatywnych praktyk\u201d Bogus\u0142awa Schaeffera. Parateatr (performans) \u201egenetycznie malarski\u201d, jak na przyk\u0142ad W\u0142adys\u0142awa Ka\u017amierczaka, czy inne wywodz\u0105ce si\u0119 z gry przestrzennej, a wi\u0119c z \u201ewizualno\u015bci wysokozorganizowanej\u201d, z plastyki jak Teatr Galeria w Gda\u0144sku Jerzego Krechowicza \u2013 z wi\u0119kszym trudem zyskiwa\u0142y uznanie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wroc\u0142awski Teatr Sensibilistyczny z pionierskimi happeningowymi spektaklami (1957) i \u201eperformerskimi\u201d przedstawieniami Teatru Katastrofist\u00f3w zaledwie odnotowano (1958). Niestety \u201esztuka najnowsza\u201d w rejestrach dzisiejszych polskich instytucji jako\u015b nie znajduje dostatecznej uwagi \u2013 zast\u0119powana czym\u015b co, zazwyczaj w skandalizuj\u0105cych odmianach, usi\u0142uje na\u015bladowa\u0107 owe \u015bwiatowe trendy: \u201ebo wicie rozumicie, mamy teraz taki trynd, towarzysze\u201d. I o to chodzi!<\/p>\n\n\n\n

Przedstawienia moich m\u0142odszych kole\u017canek i koleg\u00f3w, ale te\u017c i r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, zdawa\u0142y si\u0119 przenosi\u0107 nas do innej epoki, w dalek\u0105 wr\u0119cz przysz\u0142o\u015b\u0107, co mog\u0142em obserwowa\u0107 z rosn\u0105cym podziwem i c\u00f3\u017c\u2026 z zazdro\u015bci\u0105. Ale to opowie\u015b\u0107 na inn\u0105 okazj\u0119.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(zwana performansem) \u201eMy nie arty\u015bci! My estradowcy! Zwykli ubowcy z variete!\u201d. Ta fina\u0142owa przy\u015bpiewka z wyst\u0119p\u00f3w w\u0119drownego wroc\u0142awskiego teatrzyku studenckiego \u201eTuro\u0144\u201d (1963-1966) przypomnia\u0142a mi si\u0119, gdy w\u015br\u00f3d wielu powa\u017cnych komunikat\u00f3w medialnych ze \u015bwiata polityki krajowej, kontynentalnej i globalnej wy\u0142owi\u0142em relacj\u0119 z popis\u00f3w, jakie berli\u0144skiej publiczno\u015bci (zapewne mi\u0119dzynarodowej) zaserwowa\u0142y nasze przedstawicielstwa bardzo kulturalne (po przewrocie z… Czytaj dalej Berli\u0144ska permutacja element\u00f3w amorficznych<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":4447,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[388],"tags":[],"class_list":["post-4446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-65","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4446"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4450,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4446\/revisions\/4450"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}