{"id":4407,"date":"2025-06-17T10:59:48","date_gmt":"2025-06-17T08:59:48","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4407"},"modified":"2025-06-17T10:59:48","modified_gmt":"2025-06-17T08:59:48","slug":"jasnogorska-golgota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4407","title":{"rendered":"Jasnog\u00f3rska Golgota"},"content":{"rendered":"\n

Wywiad<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aby Drogi Krzy\u017cowej na Jasnej G\u00f3rze s\u0105 niesamowitym dowodem wytrwa\u0142o\u015bci wiary narodu polskiego. Historia ich powstania jest fascynuj\u0105ca. Zbigniew Miszczak, autor pracy doktorskiej na ten temat, w rozmowie z Agnieszk\u0105 Marczak.<\/p>\n\n\n\n

Agnieszka Marczak: W historii Jasnej G\u00f3ry jest opisane, \u017ce do roku 1898 by\u0142y zakwaterowane w klasztorze paulin\u00f3w wojska rosyjskie. Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce w klasztorze mieszka\u0142o rosyjskie wojsko?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 By\u0142a to bolesna konsekwencja Powstania Styczniowego \u2013 forma represji i zemsty na Polakach za to, \u017ce podj\u0119li walk\u0119 zbrojn\u0105 z Rosj\u0105 o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. Opanowanie Jasnej G\u00f3ry przez wojska zaborc\u00f3w by\u0142o elementem strategii wzmocnienia okupacji wojskowej na terenie Kr\u00f3lestwa Polskiego pod rz\u0105dami nowego carskiego namiestnika. Klasztor zosta\u0142 zaj\u0119ty 26 pa\u017adziernika 1863 roku, kiedy na czele roty pu\u0142ku witebskiego przyby\u0142o oko\u0142o 120 \u017co\u0142nierzy. Rosjanie zacz\u0119li zaprowadza\u0107 nowe porz\u0105dki \u2013 okradli pomieszczenia, zamkn\u0119li nowoczesn\u0105 drukarni\u0119, opiecz\u0119towali bibliotek\u0119, zaw\u0142aszczyli wiele pomieszcze\u0144 i dostosowali je do potrzeb wojskowych.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jakie znaczenie mia\u0142 jubileusz roku 1900 dla Jasnej G\u00f3ry dla klasztoru oraz dla pocz\u0105tku projektu Drogi Krzy\u017cowej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Rok 1900 w szerszym kontek\u015bcie w pierwszej kolejno\u015bci mia\u0142 znaczenie religijne, lecz ponadto historyczne, kulturowe i przede wszystkim patriotyczne. My\u015bl o jubileuszu natchn\u0119\u0142a nowo wybranego, m\u0142odego, niespe\u0142na 40-letniego i ambitnego przeora ojc\u00f3w paulin\u00f3w, Euzebiusza Rejmana, do licznych dzie\u0142 odnowy Jasnej G\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jak dosz\u0142o do zawi\u0105zania komitetu budowy, opisanego jako \u201ezbiorowe wotum ca\u0142ego polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 W\u0142a\u015bciwie nale\u017ca\u0142oby m\u00f3wi\u0107 o dw\u00f3ch komitetach: pierwszym \u2013 Komitecie Pielgrzymim \u2013 oficjalnym 12-osobowym, zatwierdzonym przez w\u0142adze do posiedze\u0144 i do zbierania ofiar do sumy 15 000 rubli. Drugi \u2013 nieformalny, stworzony przez ojca Rejmana. Sytuacja polityczna uleg\u0142a poprawie w 1897 r., kiedy rz\u0105dy bardziej przychylne Polakom obj\u0105\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Imerety\u0144ski. Przeor wtedy podwoi\u0142 wysi\u0142ki na rzecz opuszczenia klasztoru przez wojska rosyjskie oraz zebrania funduszy na remonty oraz budow\u0119 Drogi Krzy\u017cowej. Liczy\u0142 na pomoc Henryka Sienkiewicza oraz jego koleg\u00f3w z redakcji gazety \u201eS\u0142owo\u201c. Zredagowano \u201ed\u0142ugi artyku\u0142\u201d, w\u0142\u0105czono do niego podanie ks. Rejmana i przes\u0142ano do cenzora. Urz\u0119dnik przedstawi\u0142 rzecz ksi\u0119ciu Imerety\u0144skiemu, kt\u00f3ry zgodzi\u0142 si\u0119 na druk \u201ekr\u00f3tkiej wzmianki\u201d o podj\u0119tych staraniach o usuni\u0119cie wojska. Na koniec pozytywna dla Jasnej G\u00f3ry decyzja dotar\u0142a do naczelnika powiatu cz\u0119stochowskiego, Szysznowa. Wprawdzie \u017co\u0142dacy moskiewscy nie kryli oburzenia, jednak wyprowadzili si\u0119 ostatecznie w 1898 roku: \u201eNast\u0105pi\u0142a wielka rado\u015b\u0107 w ca\u0142ym kraju\u201d \u2013 zapisa\u0142 w pami\u0119tniku zwyci\u0119ski kap\u0142an. Na uroczysto\u015bci Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny 8 wrze\u015bnia przeor wita\u0142 t\u0142umy wiernych, dla kt\u00f3rych kolej wys\u0142a\u0142a dodatkowe poci\u0105gi z Warszawy i Sosnowca na dojazd do Cz\u0119stochowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stacja II. Jezus bierze krzy\u017c na ramiona swoje. Zbli\u017cenie z wa\u0142\u00f3w. Fot. Zbigniew Miszczak<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na fali pomy\u015blnych zmian ksi\u0105dz Euzebiusz Rejman postanowi\u0142 wyst\u0105pi\u0107 ze sw\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 inicjatyw\u0105 w sierpniu 1897 roku. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w imieniu Zakonu do w\u0142adz o zgod\u0119 na inwestycj\u0119. W sierpniu 1897 r. przeor zaprosi\u0142 kilkunastu pielgrzym\u00f3w warszawskich, by z\u0142o\u017cyli od siebie podanie do ksi\u0119cia Imerety\u0144skiego o pozwolenie na zebranie w\u015br\u00f3d nich funduszu na zakup Stacji M\u0119ki Pa\u0144skiej i ofiarowanie ich na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119. Zrobili to miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej 25 IX 1897 roku. Naczelny gubernator pro\u015bb\u0119 przyj\u0105\u0142 i poleci\u0142 gubernatorowi piotrkowskiemu Millerowi zaj\u0105\u0107 si\u0119 spraw\u0105, a ten zobowi\u0105za\u0142 naczelnika powiatu cz\u0119stochowskiego Szysznowa. Przeor znalaz\u0142 przypadkiem zdj\u0119cia Drogi Krzy\u017cowej w Warszawie i przes\u0142a\u0142 do rosyjskiego decydenta. Miller przes\u0142a\u0142 je do Imerety\u0144skiego, ten do cenzora, kt\u00f3ry (zezwoliwszy) odes\u0142a\u0142 je ksi\u0119ciu; i zn\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119 do Millera, Miller do Szysznowa, na koniec on \u2013 z powrotem ojcu Rejmanowi, lecz ju\u017c z napisem po rosyjsku na odwrocie ka\u017cdej fotografii: \u201ePozwala si\u0119 wykona\u0107 m\u0119k\u0119 Zbawiciela wed\u0142ug pierwostronnego rysunku. Gubernator Piotrkowski Tajny Radca Miller\u201d. Jak obwie\u015bci\u0142o \u201eS\u0142owo\u201d 22 lutego 1898 r. \u2013 pozwolono na zbieranie ofiar dobrowolnych do sumy 15. tysi\u0119cy rubli srebrem na sprawienie 14. Stacji M\u0119ki Pa\u0144skiej i umieszczenie ich w murze naoko\u0142o \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Czy wiadomo, kto wszed\u0142 w sk\u0142ad komitetu honorowego i jak przebiega\u0142y obrady?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wyj\u0105tkowym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji na ten temat s\u0105 zapiski ksi\u0119dza Rejmana. W nich cz\u0119sto powtarza, jak dzia\u0142ano: nieoficjalnie, dyskretnie. Ojciec Rejman podaje liczb\u0119 dwudziestu przyby\u0142ych na spotkanie ziemian, literat\u00f3w, architekt\u00f3w, artyst\u00f3w. Rola szczeg\u00f3lna nale\u017ca\u0142a do ksi\u0119dza Zygmunta Che\u0142mickiego, wsp\u00f3\u0142pracownika \u201eS\u0142owa\u201d, po\u015brednika mi\u0119dzy Sienkiewiczem a Jasn\u0105 G\u00f3r\u0105. Najbardziej spektakularnym potwierdzeniem relacji sta\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej kula armatnia wyj\u0119ta z mur\u00f3w jasnog\u00f3rskiej twierdzy i jako dar dzi\u0119kczynny przes\u0142ana w obr\u0119czy z wygrawerowanym napisem: \u201eAutorowi Potopu<\/em> kul\u0119 t\u0119 z czas\u00f3w obl\u0119\u017cenia Cz\u0119stochowy ofiaruj\u0105 OO. Paulini\u201d. Wzruszaj\u0105cy podarek dla uczczenia jubileuszu 25-lecia pracy tw\u00f3rczej pisarza dotar\u0142 najpierw do redakcji, a z niej do adresata za spraw\u0105 ks. Che\u0142mickiego 13 grudnia 1898 roku.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0142 w tym komitecie Henryk Sienkiewicz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Z pewno\u015bci\u0105 znaczn\u0105, przewodni\u0105. Sienkiewicz by\u0142 postaci\u0105 powszechnie znan\u0105, szanowan\u0105, s\u0142awn\u0105, ale te\u017c po prostu dobrym koleg\u0105 wielu pan\u00f3w w tym gronie. Udzia\u0142 pisarza w komitecie budowy JDK nie by\u0142 oczywi\u015bcie pierwsz\u0105 tego typu aktywno\u015bci\u0105 wielkiego spo\u0142ecznika. Nie tylko s\u0142yn\u0105\u0142 z niezwyk\u0142ej hojno\u015bci, lecz r\u00f3wnie\u017c jako cz\u0142owiek czynu zadziwia\u0142 operatywno\u015bci\u0105. Owacyjnie witany, Sienkiewicz wyst\u0119powa\u0142 w wielu miastach wraz z grup\u0105 prelegent\u00f3w. W tras\u0119 wyruszyli 8 grudnia 1903 roku, w \u015bwi\u0119to Niepokalanego Pocz\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Panny Marii, udaj\u0105c si\u0119 do Cz\u0119stochowy. Przy powitaniu z ojcem Rejmanem na Jasnej G\u00f3rze autor \u201ePotopu rzek\u0142 znamiennie: \u201eZacz\u0119li\u015bmy objazd nasz od Cz\u0119stochowy, bo st\u0105d si\u0119 zawsze zaczyna\u0142y rzeczy dobre i st\u0105d sz\u0142o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo\u201d, natomiast do przed\u0142o\u017conej ksi\u0119gi pami\u0105tkowej wpisa\u0142 aforyzm: \u201eW Cz\u0119stochowie, na Jasnej G\u00f3rze, bije nie\u015bmiertelne serce polskiego Ludu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stacja III. Jezus po raz pierwszy upada pod krzy\u017cem Widok z wa\u0142\u00f3w. Fot. Zbigniew Miszczak<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u2013 Kim by\u0142 Pius Welo\u0144ski \u2013 jakie mia\u0142 osi\u0105gni\u0119cia, kt\u00f3re spowodowa\u0142y, \u017ce wybrano go na rze\u017abiarza, tw\u00f3rc\u0119 tych pomnik\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Sukces Welo\u0144skiego wynika\u0142 z wierno\u015bci raz obranej drodze artystycznej, zdefiniowanej przez \u201epi\u0119kno, idea\u0142, tradycj\u0119\u201d, a wi\u0119c z wierno\u015bci wzorcom odrodzenia w\u0142oskiego i polsko\u015bci. Tw\u00f3rca Stacji M\u0119ki Pa\u0144skiej nigdy nie uleg\u0142 pr\u0105dom modernistycznym, wi\u0119cej \u2013 krytykowa\u0142 dekadentyzm w sztuce. Najpierw jednak uczy\u0142 si\u0119 rze\u017aby i malarstwa w Szkole Rysunkowej w Warszawie. Potem w 1872 r. otrzyma\u0142 stypendium Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych i wyjecha\u0142 na studia do Petersburga, gdzie wst\u0105pi\u0142 do Cesarskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych; z czasem zosta\u0142 jej profesorem tytularnym. W roku 1877 otrzyma\u0142 Prix de Rom<\/em> w kwocie 1000 rs. rocznie na sze\u015b\u0107 lat. Wybra\u0142 si\u0119 za granic\u0119, a zwiedziwszy Wiede\u0144, Monachium, Pary\u017c, osiad\u0142 w 1878 r. w Rzymie na dwadzie\u015bcia lat. Przy Via Margutta urz\u0105dzi\u0142 sobie w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119. W 1879 r. Sienkiewicz zawita\u0142 tam i ujrza\u0142 wn\u0119trze wype\u0142nione gipsowymi odlewami rze\u017ab. Pisarz nakre\u015bli\u0142 kr\u00f3tk\u0105 charakterystyk\u0119 Welo\u0144skiego: \u201ejeszcze m\u0142ody zupe\u0142nie\u201d, \u201epe\u0142en zapa\u0142u i prostoty\u201d, \u201eartysta na wskro\u015b, troch\u0119 marzyciel\u201d, a przy tym \u201ecz\u0142owiek \u017celaznej pracy\u201d, zaczyna wybija\u0107 si\u0119 \u201enie reklam\u0105, ale si\u0142\u0105 talentu\u201d.Wielk\u0105 s\u0142aw\u0119 w ca\u0142ym \u015bwiecie artystycznym przyni\u00f3s\u0142 mu pos\u0105g \u201eGladiatora\u201d, kt\u00f3rego pierwszy model powsta\u0142 ju\u017c w 1880 roku. Pisano o nim w kraju i zagranic\u0105, a \u201eGladiatora. Ave Caesar! Morituri te salutant<\/em>\u201d nagrodzono medalem z\u0142otym w Berlinie w roku 1891. Polacy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na s\u0142owia\u0144sk\u0105 fizjonomi\u0119 wojownika i dopatrywali si\u0119 w dziele ukrytego przes\u0142ania narodowego.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Gdzie by\u0142a pracownia Welo\u0144skiego po jego przeprowadzce z Rzymu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Obj\u0105\u0142 pracowni\u0119 po Boles\u0142awie Syrewiczu w Warszawie na Zamku Kr\u00f3lewskim, gdzie przez lata praktykowa\u0142o wielu m\u0142odych rze\u017abiarzy. Twierdzi si\u0119, \u017ce tam modelowa\u0142 wszystkie figury do Stacji. Potrzebowa\u0142 jednak znacznie lepszych warunk\u00f3w, adekwatnych do skali zadania. Przede wszystkim brakowa\u0142o nowoczesnej odlewni, dlatego rzezbiarze korzystali z zak\u0142ad\u00f3w zagranicznych. Ze wzgl\u0119du na dodatkowe bardzo wysokie koszty transportu i c\u0142a, Welo\u0144ski z ksi\u0119dzem Rejmanem musieli szuka\u0107 innego rozwi\u0105zania. 3 grudnia 1898 r. \u201eTygodnik Ilustrowany\u201d og\u0142osi\u0142 otrzymanie przez Piusa Welo\u0144skiego zaproszenia do wykonania Stacji M\u0119ki Pa\u0144skiej dla klasztoru w Cz\u0119stochowie \u2013 ale istotn\u0105 informacj\u0119 odnalaz\u0142em w pami\u0119tniku o. Rejmana: przeor zawar\u0142 kontrakt pisemny z rze\u017abiarzem. Zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do zap\u0142acenia za ka\u017cd\u0105 stacj\u0119 \u201eum\u00f3wionej kwoty\u201d, co mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce poszczeg\u00f3lne grupy rze\u017ab r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 cen\u0105 ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 u\u017cytego materia\u0142u, czas i wk\u0142ad pracy wykonawc\u00f3w. Zgodnie z jednym z warunk\u00f3w umowy klasztor mia\u0142 da\u0107 arty\u015bcie zaliczk\u0119 z g\u00f3ry w ilo\u015bci 15. tysi\u0119cy rubli na zbudowanie odlewni w Warszawie, aby wyeliminowa\u0107 trudno\u015bci zwi\u0105zane z przewo\u017ceniem odlew\u00f3w z zagranicy. Dysponuj\u0105c \u015brodkami, Welo\u0144ski za\u0142o\u017cy\u0142 wg planu profesora Okolskiego z warszawskiej politechniki odlewni\u0119, prawdopodobnie ju\u017c w 1899 roku. Do kierowania odlewni\u0105 Welo\u0144ski sprowadzi\u0142 na pocz\u0105tek znanego sobie specjalist\u0119 z Rzymu, pana Nelli z asystentami. Pomocnicy Polacy \u2013 pisze ksi\u0105dz Rejman \u2013 dzi\u0119ki Welo\u0144skiemu wyuczyli si\u0119 doskonale tego fachu, wi\u0119c kosztowni W\u0142osi stali si\u0119 zbyteczni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stacja V. Cyrenejczyk pomaga d\u017awiga\u0107 krzy\u017c Jezusowi. Widok z wa\u0142\u00f3w. Fot. Zbigniew Miszczak<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u2013 W jaki spos\u00f3b gotowe rze\u017aby przewieziono na ich miejsce\u2013 wa\u017cy\u0142y przecie\u017c od 5 do 7,5 ton?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Transport z Warszawy odbywa\u0142 si\u0119 pojedy\u0144czo w skrzyni, najpierw tzw. drog\u0105 \u017celazn\u0105, czyli kolej\u0105. Z cz\u0119stochowskiego dworca na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 przewo\u017cono kilkutonowe monumenty na solidnych drewnianych wozach czterokonnych. Zawsze do za\u0142adunku, wci\u0105gania czy zdejmowania takiego kolosa, budowano drewniane rusztowanie z wind\u0105, u\u017cywano \u0142a\u0144cuch\u00f3w, hak\u00f3w, sznur\u00f3w, lin, ko\u0142owrot\u00f3w, drabin, ale nade wszystko potrzebna by\u0142a si\u0142a ludzkich r\u0105k i rozumu. Coko\u0142y pod stacje opracowa\u0142 architektonicznie Stefan Szyller i wzni\u00f3s\u0142 wraz ze swoim pomocnikiem, in\u017cynierem Paw\u0142em Kotowskim w konsultacji z Welo\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W jaki spos\u00f3b w 1913 roku Polacy z trzech zabor\u00f3w dowiedzieli si\u0119 o uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia Drogi Krzy\u017cowej i w liczbie ponad 300 tysi\u0119cy przybyli na t\u0119 uroczysto\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Kto wie, czy nie w wi\u0119kszej, bo np. korespondent \u201eS\u0142owa\u201d oszacowa\u0142 liczb\u0119 przyby\u0142ych ludzi na \u201ez g\u00f3r\u0105 400 000\u201d! Biskup\u00f3w by\u0142o trzech: kujawsko-kaliski, kielecki, p\u0142ocki. Samych ksi\u0119\u017cy nie policzono dok\u0142adnie; jedne \u017ar\u00f3d\u0142a poda\u0142y: czterystu, a drugie \u2013 oko\u0142o pi\u0119ciuset. Polacy latami sk\u0142adali ofiary na Jasnog\u00f3rsk\u0105 Drog\u0119 Krzy\u017cow\u0105, odpowiadaj\u0105c na wezwania przeora Rejmana, duchowie\u0144stwa i redakcji gazet. Wyczekiwali jej uko\u0144czenia, b\u0119d\u0105c informowanymi przez pras\u0119 o post\u0119puj\u0105cych pracach. Twierdzi si\u0119, \u017ce sko\u0144czono je w 1912 r., niemniej prace wyko\u0144czeniowe trwa\u0142y niemal do ostatnich dni, skoro \u201eKurier Warszawski\u201d 22 sierpnia 1913 r. informowa\u0142: \u201eRoboty przy budowie ostatniej stacji M\u0119ki Pa\u0144skiej uko\u0144czono\u201d. Paulini jasnog\u00f3rscy s\u0142ali zaproszenia, og\u0142aszali termin z ambon Jasnej G\u00f3ry i przekazywali wiernym poprzez parafie. Oczywi\u015bcie gazety i tygodniki te\u017c podawa\u0142y dat\u0119 i zamieszcza\u0142y zdj\u0119cia Stacji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stacja VI. \u015aw. Weronika ociera twarz Jezusowi. Widok z wa\u0142\u00f3w. Fot. Zbigniew Miszczak<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wierni w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach podzielonego przez zaborc\u00f3w kraju i Europy byli zawsze \u201ejako\u015b\u201d przedziwnie dobrze poinformowani o wydarzeniach na Jasnej G\u00f3rze. Niestety, nie natrafi\u0142em na \u017cadne przes\u0142anki dla postawienia hipotezy o udziale Sienkiewicza w celebracji w niedziel\u0119 31 sierpnia 1913 roku. Po\u015bwi\u0119cenie Kalwarii projektowa\u0142 jeszcze ojciec Rejman. Uko\u0144czy\u0107 d\u0142ugoletni\u0105 budow\u0119 i zwie\u0144czy\u0107 dzie\u0142o podnios\u0142ym obrz\u0119dem ko\u015bcielnym, olbrzymi\u0105 manifestacj\u0105 patriotyczn\u0105 \u2013 przejawem nadziei rych\u0142ego wyzwolenia Ojczyzny z r\u0105k zaborc\u00f3w \u2013 dane by\u0142o nast\u0119pcy ojca Rejmana, jego wsp\u00f3\u0142bratu w zakonie, przeorowi Justynowi Welo\u0144skiemu, bratu rodzonemu artysty Piusa. Przywdziewaj\u0105c po 47. (!) latach kap\u0142a\u0144stwa habit pauli\u0144ski w 1902 roku, ofiarowa\u0142 na budow\u0119 Stacji wszystkie swoje oszcz\u0119dno\u015bci. Sprawozdawca \u201eS\u0142owa\u201d plastycznie ilustrowa\u0142 ogrom wydarzenia, gdy por\u00f3wnywa\u0142 do \u201emrowia\u201d zmierzaj\u0105ce ju\u017c w pi\u0105tek i sobot\u0119 pielgrzymki z r\u00f3\u017cnych stron kraju i spoza granic zabor\u00f3w. Patrz\u0105c z wysoko\u015bci wa\u0142\u00f3w widzia\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 klasztoru jedno morze g\u0142\u00f3w ludzkich. Po od\u015bpiewaniu \u201eVeni Creator\u201d olbrzymi poch\u00f3d w\u015br\u00f3d bicia dzwon\u00f3w i d\u017awi\u0119ku kilkudziesi\u0119ciu orkiestr ruszy\u0142 o godz. 9:00 z wielkiego ko\u015bcio\u0142a na wa\u0142y z chor\u0105gwiami. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nieprzeliczone t\u0142umy nie zdo\u0142aj\u0105 tam si\u0119 pomie\u015bci\u0107, wi\u0119c gdy pierwsze szeregi zbli\u017ca\u0142y si\u0119 ju\u017c do drzwi ko\u015bcielnych, nie zd\u0105\u017cy\u0142y z nich wyj\u015b\u0107 jeszcze te ostatnie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jakie by\u0142o znaczenie powstania tego historycznego dzie\u0142a w czasach zabor\u00f3w i jego wp\u0142yw na nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce ogromne \u2013 z dobrowolnych ofiar wznosi\u0142 to dzie\u0142o ca\u0142y nar\u00f3d pozbawiony przecie\u017c swego pa\u0144stwa, ale posiadaj\u0105cy struktury ko\u015bcielne, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107, wielowiekow\u0105 histori\u0119, religi\u0119, kultur\u0119 i literatur\u0119. Gdy ponury okres stacjonowania \u017co\u0142nierzy zaborczych w klasztorze dobieg\u0142 ko\u0144ca, da\u0142o si\u0119 poczu\u0107 jakie\u015b tchnienie ducha wolno\u015bci w ca\u0142ym kraju. Po 35 latach Jasna G\u00f3ra wolna! Aspekt ko\u0144ca stulecia XIX, kiedy us\u0142yszano apel o wystawienie Stacji Drogi Krzy\u017cowej godnych miejsca \u015bwi\u0119tego dla narodu, te\u017c nie pozostawa\u0142 bez znaczenia, zw\u0142aszcza \u017ce do m\u0119ki i \u015bmierci Chrystusa por\u00f3wnywano tragiczny los Polski. Jednak widok stacji napawa\u0142 dum\u0105, zachwyca\u0142 i umacnia\u0142 w przekonaniu: \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u2026\u201d. W tym duchu pisa\u0142 sprawozdawca \u201eS\u0142owa\u201d relacj\u0119 z Jasnej G\u00f3ry 31 sierpnia 1913 roku, w tym te\u017c duchu Henryk Sienkiewicz wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119 noblowsk\u0105 10 grudnia 1905 roku w Sztokholmie: \u201e(\u2026) \u00f3w nar\u00f3d wybitny bierze udzia\u0142 w pracy powszechnej, praca jego jest p\u0142odna, a \u017cycie potrzebne dla dobra ludzko\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aby Drogi Krzy\u017cowej od pocz\u0105tku doskonale spe\u0142niaj\u0105 funkcj\u0119 modlitewno-kontemplacyjn\u0119, do kt\u00f3rej zosta\u0142y przeznaczone.Trudno oprze\u0107 si\u0119 z\u0142udzeniu, \u017ce stoj\u0105 tu od zawsze, idealnie wkomponowane w przestrze\u0144 architektoniczno-parkow\u0105 wzg\u00f3rza jasnog\u00f3rskiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wywiad Rze\u017aby Drogi Krzy\u017cowej na Jasnej G\u00f3rze s\u0105 niesamowitym dowodem wytrwa\u0142o\u015bci wiary narodu polskiego. Historia ich powstania jest fascynuj\u0105ca. Zbigniew Miszczak, autor pracy doktorskiej na ten temat, w rozmowie z Agnieszk\u0105 Marczak. Agnieszka Marczak: W historii Jasnej G\u00f3ry jest opisane, \u017ce do roku 1898 by\u0142y zakwaterowane w klasztorze paulin\u00f3w wojska rosyjskie. Jak dosz\u0142o do tego,… Czytaj dalej Jasnog\u00f3rska Golgota<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":44,"featured_media":4408,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[387],"tags":[],"class_list":["post-4407","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-64","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/44"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4413,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4407\/revisions\/4413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}