A dok\u0142adnie \u2013 kiedy pojawili si\u0119 \u201enazi\u015bci\u201d w przestrzeni publicznej, jako sprawcy niemieckich zbrodni dokonanych podczas drugiej wojny \u015bwiatowej? I jakie to przynios\u0142o konsekwencje dla Polski w wymiarze historycznym? Pami\u0119\u0107 jest ulotna, z czasem zaciera si\u0119, mieszaj\u0105c fakty, okoliczno\u015bci i miejsca. Dlatego, aby zachowa\u0107 prawd\u0119, nale\u017ca\u0142oby jak najszybciej dokona\u0107 jej poznania, upowszechnienia i rozliczenia.<\/p>\n\n\n\n
Czternastego marca 1960 roku w hotelu Waldorf-Astoria w Nowym Yorku, dosz\u0142o do nieformalnego spotkania premiera Izraela Dawida Ben Guriona z kanclerzem Niemieckiej Republiki Federalnej Konradem Adenauerem. Rozmowa trwa\u0142a oko\u0142o dw\u00f3ch godzin i sta\u0142a si\u0119 prze\u0142omem dla niemieckiej polityki historycznej. Oto bowiem Ben Gurion zaproponowa\u0142, by w tek\u015bcie modlitwy odmawianej w intencji \u017byd\u00f3w, ofiar niemieckich zbrodni z II wojny \u015bwiatowej, zmieniono s\u0142owo \u201eNiemcy\u201d na \u201enazi\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Spotkanie, jak wspomnia\u0142em wcze\u015bniej, mia\u0142o nieformalny charakter. Co wi\u0119cej, by\u0142o \u015bci\u015ble tajne, zatem nie zosta\u0142o udokumentowane oficjalnym protoko\u0142em dyplomatycznym. Przynajmniej takowy nie zosta\u0142 upubliczniony. Sk\u0105d zatem wiemy o spotkaniu i zawartej umowie?<\/p>\n\n\n\n
W spotkaniu uczestniczy\u0142o kilka os\u00f3b, w tym attache<\/em> handlowy Izraela Arie Manor i t\u0142umacz. Robiono notatki ze spotkania, kt\u00f3rych urywki \u201ewyp\u0142ywa\u0142y\u201d na \u015bwiat\u0142o dzienne. Spotkanie nie umkn\u0119\u0142o tak\u017ce uwadze dziennikarzy, kt\u00f3rzy z uwag\u0105 \u015bledzili przybycie do Nowego Yorku przedstawicieli obydwu pa\u0144stw. Na podstawie fragmentarycznych informacji, uzupe\u0142nionych nowymi danymi, jakie zosta\u0142y w cz\u0119\u015bci udost\u0119pnione w 1992 roku, a wi\u0119c po zjednoczeniu Niemiec, mo\u017cna by\u0142o dokona\u0107 analizy spotkania i ustale\u0144. A te dotyczy\u0142y wa\u017cnych dla obu pa\u0144stw kwestii.<\/p>\n\n\n\n Niemcy zosta\u0142y \u201erozgrzeszone\u201d, a tym samym \u201edopuszczone na salony\u201d \u015bwiatowej polityki, w zamian za udzielenie Izraelowi wsparcia finansowego, tak potrzebnego na rozw\u00f3j gospodarki i zbrojenia. Nie wiadomo dok\u0142adnie o jak\u0105 kwot\u0119 chodzi\u0142o, w literaturze przedmiotu wymienia si\u0119 kwot\u0119 coroczn\u0105 wynosz\u0105c\u0105 50 mln dolar\u00f3w. Wed\u0142ug dzisiejszej si\u0142y nabywczej odpowiada to ok. 300 mln dolar\u00f3w. Nie musia\u0142y to by\u0107 \u015brodki wyp\u0142acane w got\u00f3wce, mog\u0142y nimi by\u0107 odpowiednio ustalone umowy w zakresie dostarczanych do Izraela produkt\u00f3w czy licencji.<\/p>\n\n\n\n Premier Izraela, nota bene urodzony w P\u0142o\u0144sku, znaj\u0105cy dobrze j\u0119zyk polski, by\u0142 wytrawnym politykiem. Wiedzia\u0142, \u017ce oficjalne \u201erozgrzeszenie\u201d sprawc\u00f3w zbrodni na swoich pobratymcach, mo\u017ce mu zaszkodzi\u0107 w dalszej karierze politycznej. Je\u017celi zatem dosz\u0142o do spisania jakiegokolwiek protoko\u0142u, nie zosta\u0142 z pewno\u015bci\u0105 na nim \u015blad dokonany jego r\u0119k\u0105. Handel ofiarami niemieckich zbrodni nie zosta\u0142by przyj\u0119ty w Izraelu z zadowoleniem.<\/p>\n\n\n\n A Niemcy? Oni mieli problem zwi\u0105zany z przekonaniem \u015bwiatowych polityk\u00f3w do idei \u201enowych Niemiec\u201d, wyra\u017anie odcinaj\u0105cych si\u0119 od czas\u00f3w III Rzeszy i Hitlera. Inna sprawa, \u017ce tak naprawd\u0119 wielu dzia\u0142aczy z okresu hitlerowskiego znalaz\u0142o dla siebie w \u201enowych Niemczech\u201d mi\u0119kkie l\u0105dowanie. Niemcom zale\u017ca\u0142o zatem na pozyskaniu nie tylko polityk\u00f3w izraelskich, ale tak\u017ce, a mo\u017ce przede wszystkim \u017cydowskich \u015brodowisk opiniotw\u00f3rczych na \u015bwiecie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w Stanach Zjednoczonych. Adenauer pisa\u0142 potem: \u201eUmowa z Izraelem mia\u0142a decyduj\u0105ce znaczenie dla wizerunku Niemc\u00f3w w \u015bwiecie. Gdyby nie dosz\u0142o do jej zawarcia, wizyta w Stanach Zjednoczonych nie przebiega\u0142aby tak owocnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n W latach 60. XX wieku by\u0142o za wcze\u015bnie, by w relacjach i opracowaniach o zbrodniach niemieckich, wymienia\u0107 jako sprawc\u00f3w inne narody, a nie Niemc\u00f3w. Wtedy jeszcze \u017cyli \u015bwiadkowie tamtej hekatomby. Ale mo\u017cna by\u0142o wprowadza\u0107 powoli do oficjalnego obiegu termin \u201enazi\u015bci\u201d zamiast podawania narodowo\u015bci niemieckiej. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces \u201eprzywracania Niemcom dobrego imienia\u201d.<\/p>\n\n\n\n Kto zatem za tamte zbrodnie by\u0142 odpowiedzialny? Skoro nie Niemcy, a \u201enazi\u015bci\u201d, to pod t\u0105 nazw\u0105 mogli si\u0119 kry\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u201ewsp\u00f3\u0142winni\u201d. Szukano wi\u0119c \u201ewsp\u00f3\u0142winnych\u201d i znajdowano ich na zasadzie prostego skojarzenia \u2013 skoro \u017bydzi przed wojn\u0105 mieszkali w Polsce, na ziemiach polskich budowano obozy koncentracyjne, w kt\u00f3rych gin\u0119li \u017bydzi, wsp\u00f3\u0142winowajcami byli Polacy. Profesor Ludwik Hirszfeld, Polak pochodz\u0105cy z asymilowanej rodziny \u017cydowskiej, pisa\u0142 w swoich wspomnieniach \u201eHistoria jednego \u017cycia\u201d, wydanych w 1957 roku, a wi\u0119c trzy lata przed ustaleniami Adenauera i Ben Guriona: \u201eNiemcy kiedy\u015b zechc\u0105 doprowadzi\u0107 do zapomnienia o ich odpowiedzialno\u015bci za zbrodnie na \u017bydach, by\u0107 mo\u017ce nawet z pomoc\u0105 niemieckich \u017byd\u00f3w. Wyrzuty za zbrodnie za\u0142atwi\u0105 zamian\u0105 za got\u00f3wk\u0119 lub wp\u0142ywy. Mo\u017ce na ministra gospodarki wezm\u0105 \u017byda. I powiedz\u0105 sami \u017bydzi: \u201eCiszej nad tym grobem\u201d.<\/p>\n\n\n\n A kiedy w 1968 roku mia\u0142y miejsce w PRL wzajemne rozliczenia w komunistycznym rz\u0105dzie, w kt\u00f3rym tzw. antysemityzm by\u0142 jedynie przykrywk\u0105 dla jednych komunist\u00f3w, by atakowa\u0107 drugich, tych wywodz\u0105cych si\u0119 z tego samego pnia \u2013 Pawe\u0142 Jasienica, znany publicysta, m\u00f3wi\u0142 podczas posiedzenia Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich: \u201eDzisiaj jakikolwiek akcent antysemicki jest wi\u0105zaniem sobie kamienia m\u0142y\u0144skiego na szyi, niczym wi\u0119cej. Bo wystarczy rozejrze\u0107 si\u0119 po \u015bwiecie, \u017ceby si\u0119 zorientowa\u0107, \u017ce odbywa si\u0119 wielki proces zdejmowania odpowiedzialno\u015bci za zbrodnie z Niemiec hitlerowskich i przerzucania na nas. O tym pisze prasa na \u015bwiecie, co do nas nie dochodzi. Te rzeczy temu procesowi tylko pomagaj\u0105, dostarczaj\u0105 argument\u00f3w.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201eTe rzeczy\u201d, to antysemickie has\u0142a w rodzaju \u201e\u017bydzi do Dajana\u201d (gen. Mosze Dajan, izraelski minister obrony) i im podobne, tak ch\u0119tnie podejmowane przez ekip\u0119 rz\u0105dz\u0105cego w Polsce I sekretarza PZPR W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki. A kiedy w 1979 roku w Stanach Zjednoczonych ukaza\u0142a si\u0119 powie\u015b\u0107 Wiliama Styrona \u201eWyb\u00f3r Zofii\u201d, na podstawie kt\u00f3rej nakr\u0119cono film w re\u017cyserii Alana Pakuli, ksi\u0105\u017cka znalaz\u0142a si\u0119 na li\u015bcie 100 ksi\u0105\u017cek XX wieku wed\u0142ug francuskiego dziennika Le Monde. W powie\u015bci polski profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego o nazwisku Biega\u0144ski, jest nie tylko przedwojennym antysemit\u0105, ale i rzekomym wsp\u00f3\u0142autorem plan\u00f3w likwidacji narodu \u017cydowskiego.<\/p>\n\n\n\n Paryska \u201eKultura\u201d pod redakcj\u0105 Jerzego Giedroycia, w jednym z numer\u00f3w zaprotestowa\u0142a przeciwko tym fa\u0142szerstwom. Oczywiste oszczerstwa rzucane wobec narodu polskiego nie przeszkodzi\u0142y, by jedna z firm wydawniczych wyda\u0142a w Polsce \u201eWyb\u00f3r Zofii\u201d. Powie\u015b\u0107, dzi\u0119ki szerokim rekomendacjom polskoj\u0119zycznej prasy, znalaz\u0142a szybko czytelnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Podtrzymywanie fa\u0142szerstwa o polskiej odpowiedzialno\u015bci za niemieckie zbrodnie \u2013 to by\u0142 szlagier niekt\u00f3rych wydawc\u00f3w w III RP. I jak tu si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce ministra<\/em> rz\u0105du kieruj\u0105ca edukacj\u0105, czyta z kartki przej\u0119zyczenie<\/em>: \u201eNa terenie okupowanym przez Niemcy polscy nazi\u015bci zbudowali obozy, kt\u00f3re by\u0142y obozami pracy, a potem sta\u0142y si\u0119 obozami masowej zag\u0142ady\u201d.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, \u017cadnych konsekwencji nie ponios\u0142a.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A dok\u0142adnie \u2013 kiedy pojawili si\u0119 \u201enazi\u015bci\u201d w przestrzeni publicznej, jako sprawcy niemieckich zbrodni dokonanych podczas drugiej wojny \u015bwiatowej? I jakie to przynios\u0142o konsekwencje dla Polski w wymiarze historycznym? Pami\u0119\u0107 jest ulotna, z czasem zaciera si\u0119, mieszaj\u0105c fakty, okoliczno\u015bci i miejsca. Dlatego, aby zachowa\u0107 prawd\u0119, nale\u017ca\u0142oby jak najszybciej dokona\u0107 jej poznania, upowszechnienia i rozliczenia. Czternastego… Czytaj dalej Kiedy pojawili si\u0119 \u201enazi\u015bci\u201d?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":4405,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[387],"tags":[],"class_list":["post-4404","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-64","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4404"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4406,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4404\/revisions\/4406"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}