{"id":4367,"date":"2025-06-17T10:22:54","date_gmt":"2025-06-17T08:22:54","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4367"},"modified":"2025-06-17T10:22:54","modified_gmt":"2025-06-17T08:22:54","slug":"awaria-jezyka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4367","title":{"rendered":"Awaria j\u0119zyka"},"content":{"rendered":"\n

W kraju nast\u0105pi\u0142a awaria j\u0119zyka.
Monterzy od wczesnych godzin rannych
usi\u0142owali zatrzyma\u0107 potoki s\u0142\u00f3w.
Zatopione znaczenia opada\u0142y na dno.
Wyrazy traci\u0142y szyk.
Mowa zacz\u0119\u0142a by\u0107 zale\u017cna
od kilku genera\u0142\u00f3w jednego nieboszczyka
w znaku skorpiona papugi
u\u017cywanej do przenoszenia hase\u0142
us\u0142u\u017cnych j\u0119zykoznawc\u00f3w
nakr\u0119caj\u0105cych j\u0119zyk na papiloty.
Ufryzowana mowa
gin\u0119\u0142a w rw\u0105cych potokach.
M\u00f3wiono o wymianie g\u0142osek.
Gwa\u0142townie ustawiano zapory m\u00f3wnic.
Na drzewach rozwieszano megafony.
Zaje\u017cd\u017ca\u0142y wozy pancerne
z \u017conglerami s\u0142\u00f3w.
Ale j\u0119zyk s\u0142ab\u0142. Opada\u0142 z si\u0142.
Szerzy\u0142a si\u0119 epidemia afazji. (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z cyklu: Wielkie awarie (I) \u2013 Ewa Lipska<\/p>\n\n\n\n

Ewa Lipska napisa\u0142a ten wiersz w 1985 roku, nawi\u0105zuj\u0105c do stanu wojennego, kiedy to genera\u0142 nie tylko pozbawi\u0142 ludzi wolno\u015bci, ale te\u017c swobody wypowiedzi, nieskr\u0119powanej wymiany pogl\u0105d\u00f3w i prawa do u\u017cywania s\u0142\u00f3w w dotychczasowym znaczeniu. NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zast\u0105piono nazw\u0105 \u201enielegalna organizacja\u201d lub \u201eby\u0142a Solidarno\u015b\u0107\u201d, dzia\u0142acze zwi\u0105zkowi stali si\u0119 elementami antysocjalistycznymi i burzycielami porz\u0105dku chc\u0105cymi si\u0142\u0105 obali\u0107 ustr\u00f3j. Genera\u0142 zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z mocy s\u0142owa, dlatego od razu przej\u0105\u0142 telewizj\u0119, radio i pras\u0119 i umie\u015bci\u0142 w nich redaktor\u00f3w przebranych w mundury. Ci mieli przekonywa\u0107 obywateli, \u017ce socjalizm to niepodleg\u0142o\u015b\u0107, wi\u0119c trzeba broni\u0107 socjalizmu tak, jak niepodleg\u0142o\u015bci. Niezale\u017cne wydawnictwa, g\u0142osz\u0105ce odmienne pogl\u0105dy, sta\u0142y si\u0119 bezprawne, wi\u0119c wydawc\u00f3w \u015bcigano na mocy dekretu. Nie wolno by\u0142o u\u017cywa\u0107 maszyn do pisania, o ile nie zosta\u0142y wcze\u015bniej zarejestrowane w stosownych urz\u0119dach. Za z\u0142amanie przepis\u00f3w stanu wojennego grozi\u0142y straszliwe konsekwencje \u2013 \u201edo kary \u015bmierci w\u0142\u0105cznie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Rz\u0105d przemianowa\u0142 si\u0119 na Wojskow\u0105 Rad\u0119 Ocalenia Narodowego. Ta nazwa, cho\u0107 przywo\u0142uje skojarzenia z zapewnieniem ochrony przed niebezpiecze\u0144stwem, wtedy oznacza\u0142a zd\u0142awienie wolno\u015bci i wprowadzenie bezwzgl\u0119dnego re\u017cimu. S\u0142owa \u201ewolno\u015b\u0107\u201d, \u201edemokracja\u201d, \u201esprawiedliwo\u015b\u0107\u201d pojawia\u0142y si\u0119 wprawdzie niemal w ka\u017cdej wypowiedzi wojskowych medi\u00f3w, ale znaczy\u0142y \u201euleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, \u201eterror\u201d, \u201es\u0105dy wojenne\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c, jak pisze Ewa Lipska, mowa zacz\u0119\u0142a by\u0107 zale\u017cna od kilku genera\u0142\u00f3w, <\/em>a dalej \u2013 j\u0119zyk s\u0142ab\u0142, szerzy\u0142a si\u0119 epidemia afazji,<\/em> pami\u0119tamy tych, kt\u00f3rzy z uporem przypominali zakazane s\u0142owa na \u0142amach nielegalnych gazet, na murach i w eterze. I j\u0119zyk trwa\u0142 w rodzinach, w ko\u015bcio\u0142ach, w fabrykach. Z pocz\u0105tku by\u0142 ledwo s\u0142yszalny, potem coraz g\u0142o\u015bniejszy, a po kilku latach zatriumfowa\u0142. Bo w\u0142adza zdecydowa\u0142a si\u0119 wreszcie porozumie\u0107 z opozycj\u0105. Dotychczasowi \u201eekstremi\u015bci\u201d, \u201epe\u0142zaj\u0105cy kontrrewolucjoni\u015bci\u201d i \u201ewichrzyciele\u201d stali si\u0119 niemal z dnia na dzie\u0144 \u201epartnerami rozm\u00f3w\u201d i \u201edzia\u0142aczami legalnego zwi\u0105zku Solidarno\u015b\u0107\u201d. Kilku z nich zaproszono nawet do rozm\u00f3w przy okr\u0105g\u0142ym stole.<\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie dla rz\u0105du \u201epartnerzy do rozm\u00f3w\u201d, dotychczas ods\u0105dzani od czci i wiary, nie byli pami\u0119tliwi. Nie tylko darowali genera\u0142owi wszystkie winy, ale obdarzyli go mianem cz\u0142owieka honoru. Nowy tytu\u0142 mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 u\u017cywane dot\u0105d okre\u015blenia \u201ezbrodniarz\u201d, \u201ezdrajca narodu\u201d czy \u201esowiecki pacho\u0142ek\u201d. Co prawda nie wszyscy zgadzali si\u0119 z tak\u0105 zamian\u0105 poj\u0119\u0107. Niekt\u00f3rzy protestowali i \u017c\u0105dali ukarania genera\u0142a, ale genera\u0142owi w\u0142os z g\u0142owy nie spad\u0142 \u2013 jego spokoju strzegli ludzie mieni\u0105cy si\u0119 autorytetami moralnymi. Teraz to oni decydowali, co jest sprawiedliwo\u015bci\u0105, a co \u017c\u0105dz\u0105 zemsty, kto jest szlachetny i otwarty na bli\u017aniego, a kto zoologicznym antykomunist\u0105 i oszo\u0142omem dysz\u0105cym nienawi\u015bci\u0105. To oni skazywali niedawnych przyjaci\u00f3\u0142 z konspiracji na polityczny niebyt, zamilczenie i pogard\u0119. Kto chcia\u0142 unikn\u0105\u0107 wykluczenia, musia\u0142 przej\u015b\u0107 na \u201ejasn\u0105 stron\u0119 mocy\u201d. Kto uparcie wytyka\u0142 autorytetom zdrad\u0119, ob\u0142ud\u0119 i przekupstwo, trafia\u0142 na margines \u017cycia politycznego. Taka kara mog\u0142a spa\u015b\u0107 na ka\u017cdego, nawet na poet\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Zbigniew Herbert, kt\u00f3ry o\u015bmieli\u0142 si\u0119 nazwa\u0107 \u201eautorytet moralny\u201d manipulatorem, cz\u0142owiekiem z\u0142ej woli, k\u0142amc\u0105 i oszustem intelektualnym \u2013 zosta\u0142 os\u0105dzony i zdiagnozowany jako schizofrenik. Inny poeta, Marek Rymkiewicz stan\u0105\u0142 przed s\u0105dem za wypowied\u017a: redaktorzy \u201eGW\u201d nienawidz\u0105 Polski i chrze\u015bcija\u0144stwa jako duchowi spadkobiercy Komunistycznej Partii Polski.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tymczasem manipulator mianowa\u0142 si\u0119 sumieniem narodu i nar\u00f3d s\u0142ucha\u0142 go z nabo\u017ce\u0144stwem. No, mo\u017ce nie ca\u0142y nar\u00f3d, ale przecie\u017c niewielka grupa z marginesu si\u0119 nie liczy\u0142a. Otrzyma\u0142a ona wkr\u00f3tce imiona: ciemnota, ciemnogr\u00f3d, mohery, chamstwo, populi\u015bci, knajacy, ignoranci, t\u0119paki, durnie, buraki, byd\u0142o, nihili\u015bci, antysemici, prymitywy. Kabarety jak na komend\u0119 zacz\u0119\u0142y tworzy\u0107 skecze pokazuj\u0105ce \u201emargines\u201d, jako po\u017ca\u0142owania godny odrzut zdrowej tkanki narodu.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy \u201emargines\u201d nieoczekiwanie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 wygra\u0107 wybory do sejmu, elity podnios\u0142y wrzask, \u017ce nadchodzi mroczny czas terroru, \u017ce trzeba bi\u0107 na alarm i wzywa\u0107 europejskie si\u0142y post\u0119pu, aby przysz\u0142y na pomoc i zrobi\u0142y, \u201e\u017ceby by\u0142o tak, jak by\u0142o\u201d. Na ulic\u0119 wyszli obro\u0144cy demokracji. Nowy rz\u0105d wybrany przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie mia\u0142 prawa nazywa\u0107 si\u0119 demokratycznym. Demokracja jest bowiem wtedy, kiedy rz\u0105dz\u0105 elity, a kiedy rz\u0105dzi \u201echamstwo\u201d nie ma demokracji tylko dyktatura. Na nowy rz\u0105d spada\u0142y oskar\u017cenia o naruszanie praw cz\u0142owieka i cho\u0107 elity nie umia\u0142y sprecyzowa\u0107, o kt\u00f3re prawa chodzi, rozprawia\u0142y w europejskich salonach o zagro\u017ceniu dla si\u0142 post\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owo \u201ere\u017cim\u201d odmieniano przez wszystkie przypadki. S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego podaje, \u017ce re\u017cim to forma rz\u0105d\u00f3w polegaj\u0105ca na tym, \u017ce prawa obywateli s\u0105 ograniczone, a w\u0142adza stosuje wobec<\/em> nich przemoc i rygor polityczny.<\/em> Zdrowy rozs\u0105dek podpowiada\u0142, \u017ce nie ma re\u017cimu, bo przecie\u017c rz\u0105d nie ogranicza\u0142 niczyich praw, nie zwalcza\u0142 opozycji, nie cenzurowa\u0142 wypowiedzi, nikogo nie wi\u0119zi\u0142, a nawet hojnie op\u0142aca\u0142 aktor\u00f3w i tak zwanych ludzi kultury, mimo \u017ce ci odp\u0142acali si\u0119 za to pogard\u0105 i szyderstwem. S\u0142ownikowa definicja zosta\u0142a zast\u0105piona domys\u0142em, \u017ce re\u017cim polega na sprawowaniu w\u0142adzy przez tych, kt\u00f3rym si\u0119 w\u0142adza nie nale\u017cy. Znaczenia innych s\u0142\u00f3w r\u00f3wnie\u017c podlega\u0142y modyfikacji.<\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j gospodarki nazwano gigantomani\u0105, pomoc ubogim \u2013 bezmy\u015blnym rozdawnictwem, marsz niepodleg\u0142o\u015bci \u2013 marszem faszyst\u00f3w. Z kolei parady gej\u00f3w zyska\u0142y nazw\u0119 parad r\u00f3wno\u015bci. Rzekomo prze\u015bladowane mniejszo\u015bci seksualne obnosi\u0142y si\u0119 ze swymi krzywdami i \u017c\u0105da\u0142y r\u00f3wnego traktowania, cho\u0107 bez przeszk\u00f3d \u015bwi\u0119towa\u0142y miesi\u0105ce dumy gejowskiej. Domagano si\u0119 tolerancji, ale nie w znaczeniu s\u0142ownikowym (\u0142ac. tolerantia<\/em> \u2013 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na co\u015b), czyli wyrozumia\u0142o\u015bci dla odmiennego post\u0119powania, poszanowania cudzych, odmiennych od naszych pogl\u0105d\u00f3w, wierze\u0144. Tolerancja w nowym wydaniu oznacza\u0142a odrzucenie tradycyjnego systemu warto\u015bci, zrezygnowanie z w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w, a nawet dotychczas u\u017cywanego j\u0119zyka. Kto narusza\u0142 kanon poprawno\u015bci politycznej, m\u00f3g\u0142 by\u0107 oskar\u017cony o mow\u0119 nienawi\u015bci. Nie wolno by\u0142o zatem krytykowa\u0107 \u201edumnych gej\u00f3w i lesbijek\u201d w czasie przemarsz\u00f3w przez ulice miast, nawet je\u015bli ich zachowanie i wygl\u0105d budzi\u0142y zgorszenie.<\/p>\n\n\n\n

Tolerancja oznacza\u0142a ponadto przyj\u0119cie dogmatu, \u017ce kto tylko zechce, mo\u017ce sobie zmieni\u0107 p\u0142e\u0107. Oznajmili to ca\u0142emu \u015bwiatu o\u015bwieceni ideolodzy, za nimi politycy oraz przyparci do muru profesorowie, kt\u00f3rzy nie chcieli ryzykowa\u0107 utrat\u0119 kariery naukowej.<\/p>\n\n\n\n

Czy tw\u00f3rcy \u201eLataj\u0105cego Cyrku Monty Pythona\u201d, popularnego w latach siedemdziesi\u0105tych, mogli przewidzie\u0107, \u017ce absurdalna tre\u015b\u0107 ich skecz\u00f3w stanie si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105? Oto kr\u00f3tka scenka z filmu \u201e\u017bywot Briana\u201d (1979):<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Niezaprzeczalnym prawem ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny\u2026
\u2013 \u2026lub kobiety\u2026
\u2013 \u2026lub kobiety. Co to ja m\u00f3wi\u0142em?
\u2013 Niezaprzeczalnym prawem ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny\u2026
\u2026lub kobiety\u2026
\u2013 Zamknij si\u0119 z tymi kobietami.
\u2013 Kobiety maj\u0105 pe\u0142ne prawo bra\u0107 udzia\u0142 w naszym ruchu.
\u2013 Co ty tak ci\u0105gle z tymi kobietami, Stan?
\u2013 Chc\u0119 by\u0107 kobiet\u0105.
\u2013 Coo?!
\u2013 Chc\u0119 by\u0107 kobiet\u0105. Od dzisiaj nazywajcie mnie Loreta. To moje niezbywalne
prawo jako m\u0119\u017cczyzny.
\u2013 Ale dlaczego, chcesz by\u0107 kobiet\u0105, Stan?
\u2013 Bo chc\u0119 mie\u0107 dzieci.
\u2013 Ty chcesz mie\u0107 dzieci?
\u2013 To prawo ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny mie\u0107 dzieci, je\u015bli tylko zechce.
\u2013 Ale ty nie mo\u017cesz mie\u0107 dzieci.
\u2013 Nie prze\u015bladuj mnie.
\u2013 Nie prze\u015bladuj\u0119 ci\u0119, Stan, ale nie masz macicy. Gdzie
b\u0119dziesz trzyma\u0142 swojego embriona? W pude\u0142ku?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce zdumiona ludzko\u015b\u0107 dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce istnieje wiele r\u00f3\u017cnych to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowych, w tym m\u0119ska, \u017ce\u0144ska, transp\u0142ciowa, neutralna p\u0142ciowo, niebinarna, agenderyczna, pangenderowa, genderqueer, dwup\u0142ciowa, trzeciej p\u0142ci lub kombinacja wymienionych. Ta klasyfikacja wywo\u0142a\u0142a wiele nieporozumie\u0144. Jak nale\u017cy zwraca\u0107 si\u0119 do ludzi, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 by\u0107 ani m\u0119\u017cczyznami, ani kobietami, lecz identyfikuj\u0105 si\u0119 z inn\u0105 p\u0142ci\u0105? Kompromisowym wyj\u015bciem sta\u0142 si\u0119 nieco zmodyfikowany rodzaj nijaki. Dot\u0105d ten rodzaj odnosi\u0142 si\u0119 do rzeczownik\u00f3w: jab\u0142ko, s\u0142o\u0144ce, pole, drzewo, prosi\u0119. Ludzi pomija\u0142, z wyj\u0105tkiem wyraz\u00f3w typu dzieci\u0119, dziewcz\u0119 czy ch\u0142opi\u0119, cho\u0107 wiadomo, \u017ce oznacza\u0142y albo ch\u0142opca, albo dziewczynk\u0119. Teraz wymaga si\u0119 stosowania nazw: paniszcze, aktywiszcze, urbaniszcze, a je\u015bli si\u0119 nie da utworzy\u0107 nazwy, trzeba doda\u0107 wyraz \u201eosoba\u201d, na przyk\u0142ad: osoba poselska, osoba doktorska, a nawet osoba zwierz\u0119ca. Taka osoba powie: \u201ezjad\u0142om\u201d, \u201eobejrza\u0142om\u201d, a my mo\u017cemy j\u0105 zapyta\u0107: chcia\u0142o\u015b?, posz\u0142o\u015b?<\/p>\n\n\n\n

Zastosowanie tych regu\u0142 nie wymaga komentarza.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142om zaskoczone, \u017ce kwestia moich zaimk\u00f3w wywo\u0142a\u0142a tak\u0105 burz\u0119. Media publiczne chcia\u0142y pokaza\u0107 mnie jako dziwaka. Nie uda im si\u0119, no bo jak. To s\u0105 propagandowe media, ale nie zdo\u0142aj\u0105 pokaza\u0107 jako dziwaka rzecznicze i aktywiszcze. Jak zaczo\u0142om, tak nie przesta\u0142om.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eWysokie Obcasy\u201d<\/p>\n\n\n\n

J\u0119zyk traci jednoznaczno\u015b\u0107, staje si\u0119 m\u0119tny, pogmatwany i niezrozumia\u0142y. Do tego zacz\u0119\u0142y go trawi\u0107 wulgaryzmy. Wyrazy nieparlamentarne mno\u017c\u0105 si\u0119 coraz \u015bmielej nie tylko w parlamencie; wypowiadane dawniej tylko w skrajnej z\u0142o\u015bci, teraz otrzyma\u0142y status przecink\u00f3w. Przesta\u0142y gorszy\u0107, a sta\u0142y si\u0119 oznak\u0105 luzu i bezpo\u015brednio\u015bci. Przedosta\u0142y si\u0119 do filmu, sztuk teatralnych i ksi\u0105\u017cek. Wulgaryzmy sta\u0142y si\u0119 znakiem rozpoznawczym feministek, kt\u00f3re uzna\u0142y, \u017ce te\u017c s\u0105 grup\u0105 dyskryminowan\u0105. Ustrojone w czer\u0144 wysz\u0142y na ulic\u0119, oskar\u017caj\u0105c w\u0142adz\u0119 o zgotowanie w \u201etym kraju\u201d piek\u0142a kobiet. Has\u0142a wypisane na transparentach, okraszone siarczystymi przekle\u0144stwami, nie tylko wzywa\u0142y rz\u0105d do dymisji (wy\u2026.\u0107), ale przede wszystkim do przyznania prawa do w\u0142asnego cia\u0142a. Feministkom nie chodzi\u0142o jednak o w\u0142asne cia\u0142o, tylko o cia\u0142o dziecka w fazie prenatalnej, a \u015bci\u015ble o mo\u017cliwo\u015b\u0107 legalnego zabicia dziecka przed urodzeniem. Nie u\u017cywa\u0142y oczywi\u015bcie s\u0142owa \u201ezabija\u0107\u201d tylko \u201eprzeprowadzi\u0107 aborcj\u0119\u201d, \u201eprzerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119\u201d, \u201edokona\u0107 terminacji ci\u0105\u017cy\u201d. \u201eDziecko\u201d zast\u0105piono wyrazami \u201ep\u0142\u00f3d\u201d, \u201eembrion\u201d lub \u201ezlepek kom\u00f3rek\u201d. Eufemizmy zapewnia\u0142y spok\u00f3j sumienia i poczucie, \u017ce aborcja jest ok.<\/p>\n\n\n\n

Przejawem r\u00f3wnouprawnienia maj\u0105 by\u0107 feminatywy. Profesor Bralczyk nazywa t\u0119 innowacj\u0119 j\u0119zykow\u0105 wzmo\u017ceniem godno\u015bciowym. Zr\u00f3wnanie form m\u0119skich z \u017ce\u0144skimi ma zapewni\u0107 kobietom powa\u017canie i presti\u017c spo\u0142eczny. Do rzeczownik\u00f3w m\u0119skich dodano wi\u0119c formanty s\u0142owotw\u00f3rcze z \u017ce\u0144sk\u0105 ko\u0144c\u00f3wk\u0105. Tooczywi\u015bcienic nowego, rozr\u00f3\u017cnienie rodzajowe istnia\u0142o zawsze, na przyk\u0142ad w wyrazach: fryzjer \u2013 fryzjerka<\/strong>, kelner \u2013 kelnerka<\/strong>, lekarz \u2013 lekarka<\/strong> itp. To jednak nie wystarczy, j\u0119zyk nie mo\u017ce dyskryminowa\u0107 \u017cadnego zawodu. M\u00f3wienie: \u201epani psycholog\u201d, \u201epani pedagog\u201d \u201epani profesor\u201d jest przejawem dyskryminacji, ale \u201epsycholo\u017cka\u201d i \u201epedago\u017cka\u201d, \u201eprofesorka\u201d, \u201edoktorka\u201d \u015bwiadcz\u0105 o szacunku.<\/p>\n\n\n\n

Pojawi\u0142y si\u0119 jednak pewne w\u0105tpliwo\u015bci. Jaka powinna by\u0107 forma \u017ce\u0144ska rzeczownika \u201eminister\u201d lub \u201epremier\u201d? Zgodnie z regu\u0142ami s\u0142owotw\u00f3rstwa \u201eministerka\u201d i \u201epremierka\u201d. Niestety nie brzmi to elegancko, zatem przyj\u0119to wbrew zasadom, \u017ce obowi\u0105zuje forma \u201eministra\u201d i \u201epremiera\u201d. Nie szkodzi, \u017ce \u201epremiera\u201d oznacza pierwszy publiczny pokaz filmu, opery lub sztuki teatralnej. Kto by si\u0119 przejmowa\u0142 takimi detalami, gdy chodzi o wy\u017csze cele? Co zrobi\u0107 z nazwami zawod\u00f3w: szofer, pilot, stra\u017cak albo ze stopniami wojskowymi: kapral, podporucznik? M\u00f3wi\u0107 \u201eszoferka\u201d, \u201epilotka\u201d, \u201estra\u017caczka\u201d, \u201ekapralka\u201d, \u201epodporuczniczka\u201d? Ale szoferka to przecie\u017c kabina, w kt\u00f3rej siedzi kierowca (kierowczyni?), a pilotka to rodzaj czapki. Nie szkodzi. Szoferka w pilotce mo\u017ce siedzie\u0107 razem z pilotk\u0105 w szoferce. \u017beby ostatecznie zatwierdzi\u0107 r\u00f3wnouprawnienie wzbogacono polszczyzn\u0119 wyrazami: go\u015bcini, \u015bwiadkini, wrogini, tw\u00f3rczyni, powsta\u0144czyni (powstanka), radiowczyni, zapale\u0144czyni, polityczka. Niekt\u00f3re feminatywy to prawdziwe \u0142ama\u0144ce j\u0119zykowe. W internecie kr\u0105\u017c\u0105 zabawne teksty z ich wykorzystaniem:<\/p>\n\n\n\n

Chirur\u017cka ur\u017cn\u0119\u0142a dramatur\u017cce p\u0119cherzyk \u017c\u00f3\u0142ciowy i wyszczerbi\u0142a szczypczyki na trzustce architektki. \u201eC\u00f3\u017c za \u017carliwo\u015b\u0107\u201d, szepcze psychiatrka do pediatrki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

J\u0119zyk polski to nieprzebrane bogactwo wyraz\u00f3w, kt\u00f3rymi mo\u017cemy nie tylko informowa\u0107, ale te\u017c opisywa\u0107 otaczaj\u0105cy nas \u015bwiat, w\u0142asne my\u015bli, uczucia. Dlaczego tylko nieliczni korzystaj\u0105 z tego dobra? Bo nie ma na to czasu, wydarzenia nast\u0119puj\u0105 zbyt szybko. Chcemy nad\u0105\u017cy\u0107, wi\u0119c wyrzucamy w po\u015bpiechu wytarte frazesy, powtarzamy cudze my\u015bli, nie troszcz\u0105c si\u0119 o gramatyk\u0119 i styl, zreszt\u0105, kto zwraca uwag\u0119 na b\u0142\u0119dy? Wypowiedzi dziennikarzy i polityk\u00f3w pe\u0142ne s\u0105 wytwor\u00f3w typu:<\/p>\n\n\n\n

Platforma zjada swoje przystawki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pani pos\u0142anka zaora\u0142a dziennikark\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kwestia jest tego, \u017ceby\u015bmy si\u0119 wynie\u015bli poza partyjne interesy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zabieramy si\u0119 za ten temat.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pne punkty s\u0105 megaprorosyjskie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Osoba aktorska socjalizowana do r\u00f3l m\u0119skich.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jak b\u0119dzie ju\u017c sucho, roboty b\u0119d\u0105 mog\u0142y ruszy\u0107 troch\u0119 bardziej z kopyta.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Polityk nie gryzie si\u0119 w j\u0119zyk.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce by\u0107 niedoszacowany ze wzgl\u0119du na to, \u017ce jest obciachowy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Najpierw perswazji trzeba u\u017cy\u0107, a potem ciupagi. Pami\u0119tajmy, zgoda jest istotna nie<\/em><\/p>\n\n\n\n

tylko w rodzinie. Nie ma zgody na brak zgody.<\/em><\/p>\n\n\n\n

My proponujemy, co Polsce s\u0142u\u017cy a nie szkodzi. Szkodzi wrzask, szkodzi ten, kt\u00f3ry<\/em><\/p>\n\n\n\n

chce, aby wszystko wetowa\u0107. Pa\u0144stwo nie mo\u017ce pomaga\u0107 przemys\u0142owi, bo takie s\u0105<\/em><\/p>\n\n\n\n

europejskie regu\u0142y gry.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czy powy\u017csze zdania informuj\u0105 o czym\u015b, przekonuj\u0105, poddaj\u0105 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107? Niech komentarzem b\u0119dzie fragment wiersza Zbigniewa Herberta \u201ePot\u0119ga smaku\u201d:<\/p>\n\n\n\n

Zaiste ich retoryka by\u0142a a\u017c nazbyt parciana<\/em><\/p>\n\n\n\n

Marek Tulliusz obraca\u0142 si\u0119 w grobie<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0141a\u0144cuchy tautologii par\u0119 poj\u0119\u0107 jak cepy<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dialektyka oprawc\u00f3w \u017cadnej dystynkcji w rozumowaniu<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sk\u0142adnia pozbawiona urody koniunktiwu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie kilka s\u0142\u00f3w o anglicyzmach. Zapo\u017cyczenia to nic z\u0142ego. Mo\u017cna ich u\u017cywa\u0107, je\u015bli nie ma w j\u0119zyku polskim ich odpowiednik\u00f3w, na przyk\u0142ad: smartfon, laptop, tablet, ale po co po\u017cycza\u0107 angielskie s\u0142owa: team, cool, event, topic, show, shop, meeting itp. skoro mamy w\u0142asne? Na domiar z\u0142ego niekt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 angielskich s\u0142\u00f3w niezgodnie z ich znaczeniem. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w b\u0142\u0119dnych konstrukcji:<\/p>\n\n\n\n

Miejsce dedykowane<\/strong> dla kobiet, w kt\u00f3rym mog\u0105 poprawi\u0107 make-up.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zamiast:<\/p>\n\n\n\n

Miejsce przeznaczone dla kobiet, kt\u00f3re chc\u0105 poprawi\u0107 makija\u017c.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Angielskie dedicate<\/em> znaczy przeznaczy\u0107, ofiarowa\u0107, ale po polsku mo\u017cna dedykowa\u0107 komu\u015b tylko ksi\u0105\u017ck\u0119 lub utw\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

Prezydent podpisa\u0142 wiele order\u00f3w<\/strong> w ci\u0105gu jednego dnia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W angielskim executive order <\/em>to dekret prezydencki. Po polsku \u201eorder\u201d to odznaczenie, a prezydent podpisuje ustaw\u0119 lub inny dokument.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnymi zadaniami oficera<\/strong> rowerowego we Wroc\u0142awiu jest koordynacja wszelkich spraw zwi\u0105zanych z rowerami \u2013 kt\u00f3re zwykle s\u0105 rozsiane mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi wydzia\u0142ami magistratu i zarz\u0105dc\u00f3w dr\u00f3g.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Oficer \u2013 wed\u0142ug s\u0142ownika j\u0119zyka polskiego \u2013 to osoba zajmuj\u0105ca pozycj\u0119 od podporucznika do marsza\u0142ka w hierarchii wojskowej lub jedn\u0105 z analogicznych pozycji w niekt\u00f3rych rodzajach wojsk oraz w instytucjach zorganizowanych na wz\u00f3r wojskowy.<\/p>\n\n\n\n

W j\u0119zyku angielskim officer<\/em>   to opr\u00f3cz oznaczenia stopnia wojskowego po prostu wy\u017cszy urz\u0119dnik, a Chief Executive Officer<\/em> to dyrektor naczelny. Czy wroc\u0142awski oficer rowerowy nie m\u00f3g\u0142byby\u0107 zwyk\u0142ym kierownikiem?<\/p>\n\n\n\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 zdania: kt\u00f3re zwykle s\u0105 rozsiane mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi wydzia\u0142ami magistratu i zarz\u0105dc\u00f3w dr\u00f3g <\/em>\u2013 te\u017c pozostawia wiele do \u017cyczenia. Zaimek kt\u00f3re <\/em>odnosi si\u0119 wprost do rzeczownika rowerami<\/em>, a zatem to rowery s\u0105 rozsiane mi\u0119dzy wydzia\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci s\u0105 zaopiekowane.<\/em> To b\u0142\u0105d wynikaj\u0105cy z bezmy\u015blnego kopiowania strony biernej w j\u0119zyku angielskim. (The children are being taken care of).<\/em> Czasownik zaopiekowa\u0107 si\u0119<\/em> jest nieprzechodni, nie ma strony biernej. Po polsku m\u00f3wimy: Dzieci s\u0105 pod opiek\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czy ta mieszanka polsko-angielska zast\u0105pi nasz rodzimy j\u0119zyk polski?<\/p>\n\n\n\n

\u201eNar\u00f3d \u017cyje, dop\u00f3ki j\u0119zyk jego \u017cyje, bez j\u0119zyka narodowego nie ma narodu\u201d. To s\u0142owa polskiego filozofa Karola Libelta. Przetrwali\u015bmy zabory jako nar\u00f3d, bo nie dali\u015bmy <\/strong>pogrze\u015b\u0107 mowy<\/em>. Czy nasze dzieci b\u0119d\u0105 jeszcze o tym pami\u0119ta\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W kraju nast\u0105pi\u0142a awaria j\u0119zyka.Monterzy od wczesnych godzin rannychusi\u0142owali zatrzyma\u0107 potoki s\u0142\u00f3w.Zatopione znaczenia opada\u0142y na dno.Wyrazy traci\u0142y szyk.Mowa zacz\u0119\u0142a by\u0107 zale\u017cnaod kilku genera\u0142\u00f3w jednego nieboszczykaw znaku skorpiona papugiu\u017cywanej do przenoszenia hase\u0142us\u0142u\u017cnych j\u0119zykoznawc\u00f3wnakr\u0119caj\u0105cych j\u0119zyk na papiloty.Ufryzowana mowagin\u0119\u0142a w rw\u0105cych potokach.M\u00f3wiono o wymianie g\u0142osek.Gwa\u0142townie ustawiano zapory m\u00f3wnic.Na drzewach rozwieszano megafony.Zaje\u017cd\u017ca\u0142y wozy pancernez \u017conglerami s\u0142\u00f3w.Ale j\u0119zyk s\u0142ab\u0142. Opada\u0142… Czytaj dalej Awaria j\u0119zyka<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":55,"featured_media":4368,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[387],"tags":[],"class_list":["post-4367","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-64","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/55"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4367"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4369,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4367\/revisions\/4369"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}