![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/H.Fastnacht_3.przekazanie-sztandaru-przez-Krzysztofa-Stepnia-1024x678.jpg\")
Gdy we wrze\u015bniu 1939 roku wojska radzieckie wkroczy\u0142y do Lwowa, tercjan, czyli jak powiedzieliby\u015bmy dzisiaj wo\u017any szkolny, J\u00f3zef Sowi\u0144ski, jeden z Orl\u0105t Lwowskich, w obawie, \u017ce Sowieci zniszcz\u0105 sztandar, ukry\u0142 go razem z drzewcem i szarf\u0105 na strychu szko\u0142y, mi\u0119dzy belkami wi\u0119\u017aby dachowej. Mieszka\u0142 w tym budynku, wi\u0119c mia\u0142 sta\u0142\u0105 piecz\u0119 nad cennym przedmiotem. Po jego \u015bmierci w 1942 roku nad wci\u0105\u017c ukrytym sztandarem czuwa\u0142 syn W\u0142adys\u0142aw Sowi\u0144ski, kt\u00f3ry po wojnie, gdy Polacy zostali zmuszeni do opuszczenia Lwowa, spakowa\u0142 sztandar razem ze swoim dobytkiem i wyruszy\u0142 na zach\u00f3d. By\u0142 przekonany, jak wszyscy wtedy, \u017ce wkr\u00f3tce wr\u00f3ci do Lwowa i zwr\u00f3ci sztandar szkole. Osiedli\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu, zamieszka\u0142 na Biskupinie przy ul. Olszewskiego. Tutaj dorasta\u0142a jego c\u00f3rka Krystyna (po m\u0119\u017cu Lis), urodzona we Lwowie, w budynku Szko\u0142y im. Zimorowicza, i to ona po \u015bmierci ojca sta\u0142a si\u0119 kolejnym stra\u017cnikiem sztandaru. Tkwi\u0142 posk\u0142adany, a potem rozwieszony na drzewcu, kt\u00f3ry umocowano na tylnej \u015bcianie szafy, za ubraniami. W takim u\u0142o\u017ceniu tkanina nie ulega\u0142a za\u0142amaniom i zniszczeniu.<\/p>\n\n\n\n
Okres PRL wci\u0105\u017c nie pozwala\u0142 na ujawnienie lwowskiego skarbu. Dopiero p\u00f3\u017aniej: \u201eMoja Mama planowa\u0142a odda\u0107 go w r\u0119ce os\u00f3b zainteresowanych histori\u0105 tego sztandaru, ale \u017cycie up\u0142ywa\u0142o, moja Mama zmar\u0142a i tak ta pi\u0119kna pami\u0105tka trafi\u0142a w moje r\u0119ce. Przekazuj\u0119 wi\u0119c Waszej Szkole im. Orl\u0105t Lwowskich ten historyczny sztandar, aby jeszcze inne oczy mog\u0142y podziwia\u0107 jego pi\u0119kno, pomimo powsta\u0142ych na nim \u015blad\u00f3w up\u0142ywaj\u0105cego czasu\u201d \u2013 napisa\u0142a Beata St\u0119pie\u0144, c\u00f3rka Krystyny Lis, a prawnuczka tercjana J\u00f3zefa Sowi\u0144skiego, ostatnia w tej rodzinie stra\u017cniczka sztandaru. Jej pismo zawieraj\u0105ce kr\u00f3tk\u0105 jego histori\u0119 zosta\u0142o odczytane podczas szkolnej uroczysto\u015bci, zorganizowanej z okazji \u015bwi\u0105t majowych, w tym rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. W program tegorocznych obchod\u00f3w w\u0142\u0105czono ceremoni\u0119 przekazania szkole lwowskiej pami\u0105tki. Ofiarodawczyni nie mog\u0142a wzi\u0105\u0107 udzia\u0142u w tym donios\u0142ym wydarzeniu, rodzin\u0119 reprezentowa\u0142 jej m\u0105\u017c Krzysztof St\u0119pie\u0144 i to on w p\u00f3\u017aniejszych rozmowach opowiedzia\u0142, w jaki spos\u00f3b przechowywano sztandar po wojnie.<\/p>\n\n\n\n
Wej\u015bcie pocztu sztandarowego z chor\u0105\u017cym przepasanym oryginaln\u0105, r\u00f3wnie\u017c zachowan\u0105 przez rodzin\u0119 J\u00f3zefa Sowi\u0144skiego, mocno wyblak\u0142\u0105, ale wci\u0105\u017c bia\u0142o-czerwon\u0105 szarf\u0105, wszyscy zgromadzeni w sali \u2013 uczniowie, grono pedagogiczne i go\u015bcie z Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa i Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich \u2013 przyj\u0119li z g\u0142\u0119bokim wzruszeniem. Niejednego w gardle \u015bcisn\u0119\u0142o, gdy chor\u0105\u017cy Olaf Stanulewicz, ucze\u0144 klasy VIII, mocnym g\u0142osem, dobitnie wypowiedzia\u0142 s\u0142owa: \u201ePrzyjmujemy sztandar i obiecujemy otacza\u0107 go czci\u0105 i szacunkiem\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Przetrwa\u0142 w bardzo dobrym stanie, jedynie plamy niewiadomego pochodzenia (mo\u017ce spowodowane zaciekami, gdy ukrywano go pod dachem) \u015bwiadcz\u0105 o trudnej przesz\u0142o\u015bci. Delikatno\u015b\u0107 materia\u0142u, przepi\u0119kny haft, wiek sztandaru oraz jego lwowskie pochodzenie budz\u0105 zachwyt i nostalgi\u0119 zarazem. Na jednym p\u0142acie (awersie) wyhaftowano na czerwonym tle god\u0142o Polski, napis Szko\u0142a im. Zimorowicza oraz daty 1892-1936, na rewersie wizerunek Matki Bo\u017cej Ostrobramskiej i has\u0142o: B\u00d3G HONOR i OJCZYZNA. Na drzewcu zwie\u0144czonym g\u0142owic\u0105 w formie or\u0142a z koron\u0105 zachowa\u0142y si\u0119 liczne gwo\u017adzie w kszta\u0142cie herb\u00f3w, upami\u0119tniaj\u0105ce darczy\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Patronem szko\u0142y powszechnej nr 63 we Lwowie, mieszcz\u0105cej si\u0119 przy ulicy \u0141yczakowskiej 171, by\u0142 J\u00f3zef Bart\u0142omiej Zimorowicz, burmistrz Lwowa w XVII wieku, kronikarz i poeta. Ucz\u0119szcza\u0142 do niej Jerzy Janicki, pisarz, dziennikarz, piewca urok\u00f3w Lwowa. Pierwsza z dat umieszczonych na sztandarze (1892) oznacza rok za\u0142o\u017cenia szko\u0142y \u2013 to w szkole na Biskupinie ustalono bez trudu. Druga (1936) pozostawa\u0142a tajemnic\u0105, w internecie nie znaleziono odpowiedzi na pytanie, jakiego wydarzenia w historii lwowskiej szko\u0142y mog\u0142a dotyczy\u0107. Ale internet nie wszystko nam powie. Mo\u017cna si\u0119gn\u0105\u0107 po bezcenn\u0105 w takich poszukiwaniach ksi\u0105\u017ck\u0119 Agnieszki Biedrzyckiej \u201eKalendarium Lwowa 1918-1939\u201d i pod dat\u0105 29 kwietnia 1936 (c\u00f3\u017c za zbie\u017cno\u015b\u0107, przekazanie sztandaru mia\u0142o miejsce te\u017c 29 kwietnia) znale\u017a\u0107 cytat z Dziennika Polskiego: \u201eZ rob\u00f3t budowlanych Zarz\u0105d Miejski przewiduje budow\u0119 szko\u0142y na Bogdan\u00f3wce (260.000 z\u0142), doko\u0144czenie budowy szko\u0142y Zimorowicza (25.000 z\u0142)\u201d, a pod dat\u0105 28 sierpnia tego\u017c roku informacj\u0119, \u017ce w\u0142adze miejskie przewiduj\u0105 w planie rozwoju miasta na najbli\u017csze lata \u201edoko\u0144czenie nadbudowy szko\u0142y im. Zimorowicza przy ul. \u0141yczakowskiej (32.000)\u201d. Jak z tego wynika, szko\u0142a otrzyma\u0142a w 1936 roku nowy budynek i najprawdopodobniej wtedy (a nie w XIX wieku, jak przypuszczano) zosta\u0142 ufundowany sztandar, na kt\u00f3rym widnieje rok zamykaj\u0105cy pewien etap w historii szko\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Szko\u0142a Podstawowa nr 91 im. Orl\u0105t Lwowskich we Wroc\u0142awiu od lat w imponuj\u0105cy spos\u00f3b piel\u0119gnuje lwowskie tradycje. Uczniowie bior\u0105 udzia\u0142 w konkursach wiedzy o Lwowie \u2013 w czym wielkie zas\u0142ugi ma pani Bo\u017cena Szumowska \u2013 uczestnicz\u0105 w uroczysto\u015bciach organizowanych przez Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa i Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich, poprzez okoliczno\u015bciowe wyst\u0119py, wycieczki, spotkania pog\u0142\u0119biaj\u0105 wi\u0119\u017a z miastem, z kt\u00f3rego pochodzili ich dziadkowie i pradziadkowie, po wojnie osiedleni na Biskupinie. Dar pa\u0144stwa St\u0119pni\u00f3w trafi\u0142 w godne r\u0119ce i mo\u017cna mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce patriotyczna postawa J\u00f3zefa Sowi\u0144skiego, kt\u00f3ry ocali\u0142 lwowski sztandar, nie p\u00f3jdzie w zapomnienie, lecz zaowocuje w doros\u0142ym \u017cyciu uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy dzisiaj z dzieci\u0119cym zapa\u0142em \u2013 jak mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 na ostatniej uroczysto\u015bci \u2013 \u015bpiewaj\u0105 hymn swojej szko\u0142y z refrenem:<\/p>\n\n\n\n
Marsz, marsz Orl\u0119ta<\/em><\/p>\n\n\n\n Po najwy\u017csze laury<\/em><\/p>\n\n\n\n Dzisiaj jeszcze my piskl\u0119ta<\/em><\/p>\n\n\n\n Jutro dumne Or\u0142y.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sztandar Szko\u0142y im. Zimorowicza we Lwowie ukryty podczas okupacji przez wo\u017anego, po wojnie przywieziony do Wroc\u0142awia, przekazywany z pokolenia na pokolenie \u2013 przetrwa\u0142 do naszych czas\u00f3w i 29 kwietnia 2025 roku zosta\u0142 uroczy\u015bcie ofiarowany Szkole Podstawowej im. Orl\u0105t Lwowskich na wroc\u0142awskim Biskupinie. \u2013 To historyczne wydarzenie. My\u015bl\u0119, \u017ce jeste\u015bmy jedyn\u0105 szko\u0142\u0105 w Polsce, kt\u00f3ra takiego… Czytaj dalej Lwowski sztandar<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":84,"featured_media":4142,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[384],"tags":[],"class_list":["post-4141","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-61","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/84"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4141"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4144,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4141\/revisions\/4144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}