{"id":4122,"date":"2025-05-05T16:05:54","date_gmt":"2025-05-05T14:05:54","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4122"},"modified":"2025-05-05T16:05:54","modified_gmt":"2025-05-05T14:05:54","slug":"gdzie-rzym-gdzie-krym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4122","title":{"rendered":"Gdzie Rzym, gdzie Krym"},"content":{"rendered":"\n

Powiedzenie, kt\u00f3rego u\u017cywamy, by wykaza\u0107 brak sensu w dobieraniu argument\u00f3w przez naszego rozm\u00f3wc\u0119 czy instytucj\u0119, dzisiaj mog\u0142oby nabra\u0107 innego znaczenia. Krym to klucz do rozm\u00f3w pokojowych zaproponowanych Rosji przez Trumpa. Rzym, a \u015bci\u015ble bior\u0105c Watykan, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 po konklawe istotny w rozwi\u0105zywaniu kryzys\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, r\u00f3wnie\u017c tego na Ukrainie. A jednak chaos, kt\u00f3ry opisuje pytanie naszych przodk\u00f3w, pozostaje.<\/p>\n\n\n\n

Przywo\u0142anie tego pytania dla opisu kolejnych zdarze\u0144 politycznych, czy to nie przesada? Tak, oczywi\u015bcie. I zarazem nie. Dlaczego bowiem emocjonujemy si\u0119 zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 konklawe, pr\u00f3buj\u0105c \u2013 paradoksalnie \u2013 co\u015b wyci\u0105gn\u0105\u0107 ze s\u0142\u00f3w Donalda Trumpa, kt\u00f3ry nie tylko pojawi\u0142 si\u0119 na pogrzebie Papie\u017ca Franciszka, ale rozmawia\u0142 na nim zar\u00f3wno z Zelenskim jak i von der Leyen? Przyw\u00f3dcy polityczni i religijni z ca\u0142ego \u015bwiata wys\u0142ali kondolencje wkr\u00f3tce po \u015bmierci Franciszka 21 kwietnia. Premier Izraela Benjamin Netanjahu czeka\u0142 prawie cztery dni. Wiadomo dlaczego. Pontyfikat Franciszka by\u0142 odmienny od dw\u00f3ch poprzednich, kt\u00f3re modelowo tworzy\u0142y dialog mi\u0119dzywyznaniowy. Franciszek by\u0142 oskar\u017cany przez niekt\u00f3re wsp\u00f3lnoty \u017cydowskie za brak zrozumienia dla perspektywy izraelskiej. Milczenia, sp\u00f3\u017anienia, jak i przypadkowe rozmowy s\u0105 rejestrowane przez agencje informacyjne jak i media spo\u0142eczno\u015bciowe. Czy Watykan jest wa\u017cniejszy ni\u017c przed chwil\u0105 s\u0105dzili\u015bmy?<\/p>\n\n\n\n

Rzym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przegl\u0105d opinii instytut\u00f3w naukowych, think tank\u00f3w i wszelkich gremi\u00f3w opiniotw\u00f3rczych wskazuje, \u017ce w tej kwestii daleko tym instytucjom do jakiejkolwiek zgody. Klisze tasuje si\u0119 nie proponuj\u0105c \u017cadnego rozwi\u0105zania. Skupmy si\u0119 na pocz\u0105tku na Rzymie. Czy wp\u0142yw Watykanu na to co dzieje si\u0119 na \u015bwiecie ma jakiekolwiek znaczenie? Nic bardziej w takiej analizie nie pomaga, jak zbieranie g\u0142os\u00f3w ekspert\u00f3w z pot\u0119\u017cnych o\u015brodk\u00f3w kszta\u0142towania opinii publicznej.<\/p>\n\n\n\n

Thomas Reese SJ z Woodstock Theological Center (Georgetown University), jezuita, osoba uznana za eksperta od spraw watyka\u0144skich, m\u00f3wi\u0142 niedawno dla Foreign Policy: \u201eWp\u0142yw Watykanu na polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 znacz\u0105co zmala\u0142 w ostatnich dekadach. Sekularyzacja w Europie i innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata zmniejszy\u0142a zdolno\u015b\u0107 papie\u017ca do mobilizowania opinii publicznej w sprawach politycznych. Dzi\u015b jego wp\u0142yw jest bardziej symboliczny ni\u017c realny\u201d. Tak to jest z wypowiedziami niesubordynowanych jezuit\u00f3w. A jeszcze kilka lat temu Reese podkre\u015bla\u0142 rol\u0119 papie\u017ca w odpr\u0119\u017ceniu USA-Kuba. To by\u0142a wysoka dyplomacja w stylu watyka\u0144skim \u2013 m\u00f3wi\u0142 o tamtych wydarzeniach. Bo Watykan ma bogat\u0105 histori\u0119 dyplomacji i wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119 prawdziwej armii duchownych Watykanu, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z wykwalifikowanych dyplomat\u00f3w. Ale czy nie przekonuj\u0105 nas dzi\u015b podobne opinie?<\/p>\n\n\n\n

Jose Casanova z Berkeley Center for Religion, Peace and World Affairs pisa\u0142: \u201eWatyka\u0144ska dyplomacja sta\u0142a si\u0119 coraz bardziej marginalna w rozwi\u0105zywaniu g\u0142\u00f3wnych kryzys\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Cho\u0107 papie\u017c nadal jest wys\u0142uchiwany, jego zdolno\u015b\u0107 do wp\u0142ywania na kluczowe decyzje polityczne znacz\u0105co si\u0119 zmniejszy\u0142a wraz z post\u0119puj\u0105c\u0105 sekularyzacj\u0105 Zachodu.\u201d Katherine Marshall z World Faiths Development Dialogue i Berkley Center (Georgetown University) przytomnie zauwa\u017ca, \u017ce wp\u0142yw Watykanu jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany regionalnie. \u201ePodczas gdy w Europie Zachodniej jego znaczenie maleje, w Afryce i cz\u0119\u015bciach Azji ro\u015bnie, co odzwierciedla zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 geografi\u0119 katolicyzmu. Ta regionalno\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w jest kluczem do zrozumienia wsp\u00f3\u0142czesnej roli Stolicy Apostolskiej.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Francis Rooney, by\u0142y ambasador USA przy Stolicy Apostolskiej twierdzi, \u017ce (Foreign Policy w 2022): \u201ePomimo sekularyzacji, Watykan pozostaje unikalnym aktorem mi\u0119dzynarodowym, posiadaj\u0105cym globaln\u0105 sie\u0107 informacyjn\u0105 oraz zdolno\u015b\u0107 do mediacji, kt\u00f3rej brakuje wielu pa\u0144stwom. Jego soft power<\/em> jest nadal znacz\u0105cy, szczeg\u00f3lnie w rozwi\u0105zywaniu konflikt\u00f3w tam, gdzie inne podmioty zawodz\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ten sp\u00f3r nie jest banalny, gdy\u017c opowiedzenie si\u0119 za jedn\u0105, czy drug\u0105 tez\u0105, mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na dynamik\u0119 wydarze\u0144. Rola Watykanu we wp\u0142ywie na agresj\u0119 rosyjsk\u0105 na Ukrainie powinna by\u0107 daleko wi\u0119ksza. Nie by\u0142a. Czy z kolei warto walczy\u0107 o Krym?<\/p>\n\n\n\n

Krym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tu zdania s\u0105 r\u00f3wnie podzielone jak na temat roli Watykanu w \u015bwiecie. Jaros\u0142aw Guzy, si\u0142\u0105 rzeczy znawca relacji wschodnich, m\u00f3wi w rozmowie ze mn\u0105:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Krym oczywi\u015bcie jest cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszej uk\u0142adanki w domniemanym porozumieniu pokojowym, kt\u00f3re rysuje si\u0119 blado. A to dlatego \u2013 tutaj kr\u0105g si\u0119 zamyka \u2013 \u017ce Krym sta\u0142 si\u0119 jej centralnym punktem. I Rosjanie nie maj\u0105 \u017cadnych praw do Krymu, po prostu poza prawem zdobywcy i to jest kolejny raz, kiedy pr\u00f3buj\u0105 swoje prawo zdobywcy usankcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac chan\u00f3w krymskich w Bakczysaraju. Wikipedia.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Michael Kimmage z Catholic University of America twierdzi, \u017ce rezygnacja z Krymu by\u0142aby strategicznym b\u0142\u0119dem, kt\u00f3ry podwa\u017cy\u0142by podstawowe zasady prawa mi\u0119dzynarodowego. \u201eUznanie aneksji Krymu przez Rosj\u0119 stworzy\u0142oby niebezpieczny precedens, sugeruj\u0105cy \u017ce zmiany granic si\u0142\u0105 mog\u0105 by\u0107 z czasem zaakceptowane przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105.\u201d (Foreign Affairs, kwiecie\u0144 2022). Andriy Zagorodnyuk, by\u0142y minister obrony Ukrainy, obecnie przewodnicz\u0105cy Centre for Defence Strategies przestrzega przed tym, by Krym sta\u0142 si\u0119 kart\u0105 przetargow\u0105. \u201eTo integralna cz\u0119\u015b\u0107 Ukrainy, kt\u00f3rej odzyskanie ma kluczowe znaczenie nie tylko dla naszego bezpiecze\u0144stwa narodowego, ale tak\u017ce dla ca\u0142ego porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego.\u201d (Foreign Policy, sierpie\u0144 2022)<\/p>\n\n\n\n

Opinia, dla nas naturalna, wcale nie jest dominuj\u0105ca. Oto Thomas Graham z Council on Foreign Relations twierdzi: \u201eCho\u0107 aneksja Krymu by\u0142a nielegalna, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 realistyczne podej\u015bcie. Zamiast nieust\u0119pliwego stanowiska, kt\u00f3re blokuje jakiekolwiek rozwi\u0105zanie dyplomatyczne, Europa i USA powinny skupi\u0107 si\u0119 na zabezpieczeniu pozosta\u0142ych terytori\u00f3w Ukrainy i poszukiwaniu rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby obejmowa\u0107 specjalny status dla Krymu\u201d (Foreign Affairs, wrzesie\u0144 2022). Samuel Charap z RAND Corporation: \u201eIstnieje rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy zasadami a rzeczywisto\u015bci\u0105. Chocia\u017c aneksja Krymu by\u0142a nielegalnym aktem, utrzymywanie absolutnie nieust\u0119pliwego stanowiska mo\u017ce przed\u0142u\u017ca\u0107 konflikt bez perspektyw rozwi\u0105zania. Krym mo\u017ce wymaga\u0107 wyj\u0105tkowego podej\u015bcia, by\u0107 mo\u017ce \u0142\u0105cznie z formu\u0142\u0105 przej\u015bciow\u0105, kt\u00f3ra nie wymaga od \u017cadnej ze stron rezygnacji z fundamentalnych stanowisk.\u201d (Survival, marzec 2023)<\/p>\n\n\n\n

\u201eMusimy przeciwdzia\u0142a\u0107 takim opiniom \u2013 twierdzi Guzy \u2013 my jeste\u015bmy pa\u0144stwem frontowym. Nie mo\u017cemy si\u0119 godzi\u0107 na naruszenie porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego, wi\u0119c opinia, by Krym nie sta\u0142 si\u0119 kart\u0105 przetargow\u0105, jest dla nas fundamentalna. Jak mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 losy Krymu realnie przez najbli\u017csze lata? Tego nie wiemy. Ale mo\u017cemy zak\u0142ada\u0107 prze\u0142om w polityce wewn\u0119trznej ameryka\u0144skiej, kt\u00f3ry mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na polityk\u0119 rosyjsk\u0105. Tam sytuacja wcale nie jest stabilna. M\u00f3wimy o dyktaturach, \u017ce s\u0105 one jak szk\u0142o, to znaczy bardzo twarde, sztywne, a\u017c w pewnym momencie si\u0119 rozbijaj\u0105 i robi si\u0119 z tego bezkszta\u0142tny py\u0142. Warto o tym pami\u0119ta\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ta karczma \u201eRzym\u201d si\u0119 nazywa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W powiedzeniu \u201egdzie Rzym, gdzie Krym\u201d wcale nie chodzi\u0142o o kolebk\u0119 by\u0142ego imperium, a obecnie stolic\u0119 W\u0142och, ale o karczm\u0119 \u201eRzym\u201d, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 gdzie\u015b w po\u0142owie drogi na p\u00f3\u0142wysep. I to w niej w\u0142a\u015bnie pojawi\u0142 si\u0119 wed\u0142ug Adama Mickiewicza diabe\u0142, kt\u00f3ry mia\u0142 w niej aresztowa\u0107 pana Twardowskiego. Ale dalej w tych s\u0142owach chodzi, \u017ceby przydzieli\u0107 pewnym poj\u0119ciom prawd\u0119 i prawdziw\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pani Twardowska, Nasza Ksi\u0119garnia, ilustracje.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Te poj\u0119cia nie tylko do pewnego stopnia powinny reagowa\u0107 na zmieniaj\u0105ce si\u0119 polityczne mody. Nie powinny si\u0119 deformowa\u0107 pod wp\u0142ywem politycznych krzyk\u00f3w z s\u0105siedniej ulicy. Racja stanu musi by\u0107 czym\u015b bardziej trwa\u0142ym. Musimy by\u0107 \u015bwiadomi, \u017ce opinie ekspert\u00f3w na temat Krymu odzwierciedlaj\u0105 g\u0142\u0119boki podzia\u0142 mi\u0119dzy zasadniczym podej\u015bciem opartym na sprawiedliwo\u015bci i prawie mi\u0119dzynarodowym a podej\u015bciem elastycznym (zbyt elastycznym), kt\u00f3re stara si\u0119 uwzgl\u0119dnia\u0107 tzw. realia geopolityczne. Europa \u015arodkowo-Wschodnia i Ukraina musz\u0105 opowiada\u0107 si\u0119 za utrzymaniem stanowiska o integralno\u015bci terytorialnej Ukrainy, wbrew opiniom z innych miejsc, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o deeskalacji konfliktu, uto\u017csamiaj\u0105c j\u0105 ze spektrum partykularnych interes\u00f3w pa\u0144stw oddalonych bardziej od granicy wschodniej. W karczmie \u201eRzym\u201d dochodzi do pewnego prze\u0142omu, bo diabe\u0142 stara si\u0119 zmusi\u0107 Twardowskiego do przestrzegania regu\u0142. To, \u017ce mu si\u0119 nie udaje, to zupe\u0142nie inna historia.<\/p>\n\n\n\n

(\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Diablik to by\u0142 w w\u00f3dce na dnie,<\/em>
Istny Niemiec, sztuczka kusa;<\/em>
Sk\u0142oni\u0142 si\u0119 go\u015bciom uk\u0142adnie,<\/em>
Zdj\u0105\u0142 kapelusz i da\u0142 susa.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z kielicha a\u017c na pod\u0142og\u0119<\/em>
Pada, ro\u015bnie na dwa \u0142okcie,<\/em>
Nos jak haczyk, kurz\u0105 nog\u0119<\/em>
I krogulcze ma paznokcie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eA! Twardowski; witam, bracie!\u201d<\/em>
To m\u00f3wi\u0105c bie\u017cy obcesem:<\/em>
\u201eC\u00f3\u017c to, czyli\u017c mi\u0119 nie znacie?<\/em>
Jestem Mefistofelesem.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

(\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Adam Mickiewicz, Pani Twardowska<\/em><\/p>\n\n\n\n

\nhttps:\/\/wolnelektury.pl\/media\/book\/pdf\/ballady-i-romanse-pani-twardowska.pdf\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Powiedzenie, kt\u00f3rego u\u017cywamy, by wykaza\u0107 brak sensu w dobieraniu argument\u00f3w przez naszego rozm\u00f3wc\u0119 czy instytucj\u0119, dzisiaj mog\u0142oby nabra\u0107 innego znaczenia. Krym to klucz do rozm\u00f3w pokojowych zaproponowanych Rosji przez Trumpa. Rzym, a \u015bci\u015ble bior\u0105c Watykan, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 po konklawe istotny w rozwi\u0105zywaniu kryzys\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, r\u00f3wnie\u017c tego na Ukrainie. A jednak chaos, kt\u00f3ry opisuje pytanie… Czytaj dalej Gdzie Rzym, gdzie Krym<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":4123,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[384],"tags":[],"class_list":["post-4122","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-61","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4122"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4126,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4122\/revisions\/4126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}